Mục tiêu cần đạt: Giúp h/sinh: - Nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả, biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự.. - Nắm được cách thức vận [r]
Trang 1MIấU TẢ V BIÀ ỂU CẢM TRONG VĂN TỰ SỰ
A mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Nhận biết đợc sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và
biểu lộ tình cảm của ngời viết trong một văn bản tự sự…
- Nắm đợc cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
B Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Đọc tào liệu, soạn bài chuẩn bị đèn chiếu (bảng phụ)
2 Giáo viên: Soạn bài theo câu hỏi SGK
C Các b ớc lên lớp:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra: sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới :
* Giới thiệu bài:
Sự đan xen giữa miêu tả, biểu cảm trong tự sự đã giúp cho văn bản tự sự có ý
nghĩa sâu sắc ngời viết thể hiện rõ hơn thái độ, tình cảm của mình Sự kết
hợp đó nh thế nào, bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
* Tiến trình bài dạy:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: hớng dẫn học sinh tìm hiểu sự kết hợp các
yếu tố kể, tảvà biểu lộ tình cảm trong VB tự sự
I Sự kết hợp các yếu
tố kể và biểu lộ tình cảm trong văn bản
tự sự
1) Tìm hiểu ví dụ: đoạn văn
SGK/ 72
- Đoạn văn trên kể lại cuộc gặp gỡ n/v”tôi” với ngòi mẹ lâu ngày xa cách
Các sự việc:
+ Mẹ tôi vẫy tôi
+ Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ
+ Mẹ kéo tôi lên xe + Tôi oà lên khóc + Mẹ tôi khóc theo
+ Tôi ngồi bên mẹ, ngả đầu vào tay mẹ, quan sát gơng mặt mẹ
- yếu tố miêu tả trong đoạn văn:
+ Tôi thở hồng hộc… chân lại
+ Mẹ tôi không còm cõi xơ xác
+ Gơng mặt ẹm vẫn tơi sáng với mắt…
- Yếu tố biểu cảm trong
* Đèn chiếu đoạn văn, yêu
cầu HS đọc
- Theo em, căn cứ vào đâu
ta có thể xác định các yếu
tố kể, tả,bcảm trong một
văn bản?
- Chỉ ra các yếu tố kể, tả và
biểu cảm trong đoạn văn?
- HS đọc đoạn văn
- HS trả lời cá nhân: dựa vào đặc điểm của từng
ph-ơng thức
- HS thảo luận nhóm (3 nhóm)- cử đại diện trình bày
Trang 2- Các yếu tố này đứng
riêng hay đan xen với
nhau?
- Hãy bỏ hết các yếu tố
miêu tả và biểu cảm trong
đoạn văn trên, chép các
câu văn kể ngời và việc
thành một đoạn văn và cho
nhận xét?
- Nếu bỏ hết các yếu tố kể
trong đoạn văn trên, chỉ để
lại các yếu tố miêu tả và
biểu cảm thì đoạn văn bị
ảnh hởng nh thế nào?
- Vậy yếu tố tự sự, miêu tả
và biểu cảm có sự kết hợp
với nhau nh thế nào trong
một đoạn văn tự sự?
- HS trả lời cá nhân
- HS nhận xét
- Trả lời cá nhân
- 1 HS chốt lại -1 HS đọc ghi nhớ
đoạn văn:
+ Hay tại sự sung sớng … (suy nghĩ)
+ Tôi thấy những cảm giác (cảm nhận)
+ phải bé lại…êm dịu vô cùng (phát biểu cảm tởng)
* Các yếu tố trên không
đứng tách riêng mà đan xen vào nhau
* Nếu bỏ các yếu tố miêu tả, biểu cảm thì việc kể chuyện
đơn thuần chỉ là liệt kê sự việc, đoạnv văn khô khan, không có cảm xúc
* Nếu bỏ hết các yếu tố kể trong đoạn văn thì không có chuyện bởi vì cốt truyện là
do sự việc và nhân vật với những hành động chính tạo nên.Các yếu tố m tả và bcảm chỉ có thể bám vsò sự
Hoạt động2: Hớng dẫn học sinh luyện tập
- Yêu cầu HS làm bài tập
1
- Hớng dẫn học sinh làm
bài tập 2
+ Hớng dẫn HS tạo dựng
cốt truyệ, sau đó vừa kể
vừa kết hợp miêu tả và biểu
lộ cảm xúc
- HS trao đổi cặp
- HS làm việc cá nhân
- Hoàn chỉnh bàitập
Trang 3- So¹n v¨n b¶n: §¸nh nhau víi cèi xay giã
Tiết: 24 MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG VĂN BẢN
TỰ SỰ
I/ Mục tiêu cần đạt:
Giúp h/sinh:
- Nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả, biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự
- Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
II/ Chuẩn bị:
Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, STK, bảng phụ, phiếu học tập
Học sinh: SGK, STK, học bài, soạn bài
III/ Các bước lên lớp:
1 Ổn định lớp: (1’)
2 Kiểm tra bài cũ: (4’)
H: Thế nào là trợ từ? Cho ví dụ minh hoạ?
H: Thán từ là gì? Có những loại nào?
Kiểm tra bài tập về nhà của học sinh
3 Bài mới:
TG Nội dung bài Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hướng học sinh vào SGK trang 72.
Gọi h/s đọc đoạn trích “NNT” - Nguyên Hồng.
Chia h/s ra 4 nhóm, mỗi nhóm thực hiện nhiệm vụ sau trong 5 phút.
-> quan sát.
-> đọc theo yêu cầu.
-> thảo luận nhóm.
-> cử đại diện trình bày kết quả
Trang 4Nhóm 1: Nối thông tin 2 cột sau cho hợp lý:
Yếu tố
Cơ sở để xác định Kết hợp
1 Miêu tả
2 Tự sự
3 Biểu cảm
a tập trung ở mặt nêu sự vật, sự việc hành động.
b tập trung ở chi tiết bày tỏ thái độ của nhân vật, của tác giả đối với đối tượng.
c tập trung chỉ ra tính chất, trạng thái, mức độ của đối tượng.
TG
Nội dung bài Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
I Sự kết hợp giữa kể, tả và biểu cảm trong văn bản tự sự:
Trong văn bản tự sự rất ít khi các tác giả chỉ thuần kể người và việc (kể chuyện),
mà khi kể thường đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể chuyện sinh động và sâu sắc hơn.
II Luyện tập:
Bài tập 1: Xác định yếu tố miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn tự sự và nêu rõ tác
dụng của chúng:
1 Văn bản “Tôi đi học”: Sau một hồi trong các lớp.
Trang 5- Yếu tố miêu tả: Sau một hồi sắp hàng; không đi, không đứng, co lên một chân, duỗi mạnh như đá một quả banh tưởng tượng.
-> làm rõ hơn trạng thái chần chừ của học sinh mới.
- Yếu tố biểu cảm: vang dội cả lòng tôi, cảm thấy mình chơ vơ, vụng về lúng túng, run run theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp.
-> bày tỏ suy nghĩ của tôi khi đứng trước một thế giới mới lạ.
2 Văn bản “Tắt đèn”: “Người nhà lí trưởng tôi không chịu được.
- Yếu tố miêu tả: sấn sổ bước đến, giằng co, kêu khóc om sòm, bị túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào, ngồi lên lại nằm xuống, vừa run vừa kêu rên.
-> làm cho thái độ và hoạt động của chị Dậu quyết liệt hơn.
- Yếu tố biểu cảm: U nó không được thế Thà ngồi tù để cho chúng nó tôi không chịu được.
-> sự yếu đuối, bất lực của anh Dậu và nổi bật sức phản kháng trong suy nghĩ của chị Dậu.
3 Văn bản “Lão Hạc”: “Chao ôi dần dần”.
- Yếu tố miêu tả: tôi giấu giếm, ngấm ngầm, hách dịch, dần dần
-> tình cảm của ông giáo dành cho lão Hạc.
- Yếu tố biểu cảm: Chao ôi toàn là những cái cớ người ta khổ quá chứ không nỡ giận.
Nhóm 2: Tìm và chỉ rõ các yếu tố miêu tả và các yếu tố biểu cảm trong đoạn trích
trên? Các yếu tố này đứng riêng hay đan xen với yếu tố tự sự?
Nhóm 3: Bỏ hết yếu tố miêu tả và biểu cảm, chép lại các câu văn kể người và việc
thành 1 đoạn So sánh với đoạn văn trên và cho biết nếu không có yếu tố miêu tả và biểu cảm thì câu chuyện trên sẽ như thế nào? Từ đó nêu vai trò của yếu tố biểu cảm
và miêu tả trong văn tự sự?
Nhóm 4: Bỏ hết các yếu tố kể trong đoạn văn trên chỉ để lại các câu văn miêu tả và
biểu cảm thì đoạn văn trên có thành “chuyện” không? vì sao? Từ đó nêu tác dụng của yếu tố kể người và việc trong văn tự sự?
Trang 6Gọi h/s đọc yêu cầu bài tập 1, bài tập 2.
Hướng dẫn thảo luận nhóm để làm bài tập trong 7 phút.
Gọi h/s trình bày kết quả.
* Nhóm 1:
- Kể: tập trung nêu nhân vật, sự việc, hoạt động.
- Miêu tả: tập trung chỉ ra tính chất, trạng thái, mức độ của đối tượng.
- Biểu cảm: những chi tiết bày tỏ thái độ của nhân vật, của tác giả đối với nhân vật.
* Nhóm 2:
- Yếu tố miêu tả: xe chạy chầm chậm, tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại, khóc nức nở, sụt sùi, mẹ không còm cõi, gương mặt tươi sáng, nước da mịn, đôi mắt trong, màu hồng của gò má.
- Yếu tố biểu cảm:
+ Hay tại sung sức (suy nghĩ).
+ Tôi thấy lạ thường (cảm nhận).
+ Phải bé lại vô cùng (nêu cảm nghĩ).
-> hai yếu tố này đan xen với yếu tố tự sự.
* Nhóm 3:
- Nội dung kể người và việc: “Xe chạy, mẹ vẫy gọi, tôi chạy theo, mẹ kéo tôi lên
xe, tôi khóc, mẹ khóc, tôi ngồi bên mẹ, tôi nhìn ngắm gương mặt mẹ”.
- Thiếu miêu tả và biểu cảm làm đoạn văn kể chuyện không sinh động, cụ thể.
* Nhóm 4:
- Bỏ hết các yếu tố kể trong đoạn văn trên thì các yếu tố miêu tả và biểu cảm không tạo nên câu chuyện vì không có sự việc, đối tượng rõ ràng, cụ thể.
- Kể người và việc là nội dung chính của văn bản tự sự, thiếu nó sẽ không tạo nên câu chuyện.
-> tìm các đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm trong các văn bản.
-> viết đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
Trang 7-> cử đại diện để giải bài tập.
4 Củng cố: 4’
Hướng dẫn học sinh hoàn thành bài tập 2
5 Dặn dò:
- Học bài, làm bài tập
- Chuẩn bị bài: “Đánh nhau với cối xay gió”.