Tài liệu học tập STT Các bước thực hiện Ý nghĩa của từng bước Tiêu chuẩn phải đạt 1 Chào hỏi, giới thiệu bản thân, mục đích thăm khám Tạo mối quan hệ chuyên môn, giúp người bệnh hiểu
Trang 1Tài liệu học tập M.02A.SKL.CTĐM
CẤP CỨU BỆNH NHÂN SUY HÔ HẤP CẤP VÀ LÀM VIỆC NHÓM
TRONG CẤP CỨU SUY HÔ HẤP CẤP
MÃ BÀI GIẢNG: SKL 3 – S2.6
- Tên bài: Cấp cứu bệnh nhân suy hô hấp và làm việc nhóm trong cấp cứu suy hô hấp cấp
- Đối tượng học tập: Sinh viên Y2 đa khoa
- Số lượng: 25 sinh viên
- Thời lượng: 4 tiết (200 phút)
- Giảng viên: thuộc phân môn Hô hấp – bộ môn Nội
- Địa điểm giảng: Skills lab
- Mục tiêu học tập
1 Nhận biết được các dấu hiệu suy hô hấp cấp và đánh giá được mức độ suy hô hấp
2 Thực hiện được kỹ thuật thở oxy trong cấp cứu suy hô hấp
3 Phối hợp được làm việc nhóm trong cấp cứu bệnh nhân suy hô hấp cấp
1 Nội dung các bước trong quy trình/kĩ năng:
1.1 Bước 1: Hướng dẫn khám bệnh nhân suy hô hấp cấp theo bảng kiểm (50 phút)
1.2 Bước 2: Hướng dẫn thực hiện liệu pháp oxy trong cấp cứu bệnh nhân suy hô hấp cấp theo bảng
kiểm (50 phút)
1.3 Bước 3: Hướng dẫn sinh viên thực hiện làm việc nhóm trong cấp cứu bệnh nhân suy hô hấp cấp (20 phút)
1.4 Bước 4: Sinh viên thực hành các kĩ năng theo bảng kiểm (50 phút)
1.5 Bước 5: Đánh giá nhận xét phần thực hành của sinh viên (30 phút)
2 Chỉ tiêu thực hành
Chỉ tiêu
Quan sát hướng dẫn của GV Thực hành có Làm đúng Làm thành thạo
1 Nhận biết các dấu hiệu và đánh giá mức
độ suy hô hấp cấp
2 Thực hiện liệu pháp oxy trong cấp cứu
bệnh nhân suy hô hấp cấp
3 Thực hiện làm việc nhóm trong cấp cứu
bệnh nhân suy hô hấp cấp
3 Bảng kiểm dạy học
3.1 Nhận biết các dấu hiệu suy hô hấp và đánh giá mức độ suy hô hấp cấp
Trang 2Tài liệu học tập
STT Các bước
thực hiện
Ý nghĩa của từng bước
Tiêu chuẩn phải đạt
1 Chào hỏi, giới
thiệu bản thân,
mục đích thăm
khám
Tạo mối quan hệ chuyên môn, giúp người bệnh hiểu và yên tâm hợp tác
Tự tin, ân cần và người bệnh hợp tác với bác sỹ
2 Đánh giá ý
thức
Khám tình trạng ý thức của bệnh nhân có bị rối loạn liên quan đến tình trạng suy hô hấp
Nhận định đúng ý thức của bệnh nhân: Tỉnh, tiếp xúc được/Vật vã, kích thích/Lơ mơ, ngủ gà/Hôn mê
3 Khám toàn
thân: kiểm tra
các dấu hiệu
sinh tổn của
bệnh nhân như
mạch, huyết
áp, nhịp thở,
màu sắc da và
niêm mạc
Kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân dựa trên mức độ thay đổi của các dấu hiệu để đánh giá mức độ suy
hô hấp tương ứng
Đánh giá triệu chứng đầy đủ, chính xác
4 Đánh giá mức
độ khó thở của
bệnh nhân:
khó thở xuất
hiện khi gắng
sức/liên tục,
có kèm theo
co kéo cơ hô
hấp, rối loạn
hô hấp
Dựa trên mức độ khó thở để đánh giá mức độ của suy hô hấp cấp
Đánh giá triệu chứng đầy đủ, chính xác
5 Đánh giá mức
độ khó thở qua
đáp ứng lời
nói
Dựa trên đáp ứng lời nói để đánh giá mức độ suy hô hấp cấp
Đánh giá đúng triệu chứng
Trang 3Tài liệu học tập
Bảng phân loại mức độ suy hô hấp
Mức độ suy hô
hấp
Triệu chứng
Khó thở Khi gắng sức Liên tục Liên tục, co kéo
cơ hô hấp
Liên tục, các cơ
hô hấp hoạt động yếu, thở nông, rối loạn nhịp thở Tần số thở (lần/
phút
25-30 khi gắng
Tím Khi gắng sức Môi, đầu chi Mặt, mô, đầu
Mach (lần/
Huyết áp
6 Nhận định kết
quả khí máu
động mạch:
pH, PaO2
(SaO2),
PaC02,
HCO3
-Dựa trên sự thay đổi của các thông số để đánh giá mức độ và phân loại suy hô hấp
Nhận định chính xác sự thay đổi của các thông số, đánh giá đúng mức độ suy hô hấp
7 Nhận định
mức độ suy hô
hấp cấp
Với mỗi mức độ suy
hô hấp sẽ có hướng xử trí phù hợp
Nhận định chính xác mức độ suy hô hấp của bệnh nhân
Trang 4Tài liệu học tập
3.2 Thực hiện kỹ thuật thở oxy cho bệnh nhân suy hô hấp cấp
3.2.1 Kỹ thuật thở oxy gọng kính
1 Chào hỏi người bệnh Tạo không khí giao tiếp cởi mở, thân
thiện với người bệnh, giải thích động viên người bệnh thở oxy
Người bệnh đồng ý và hợp tác thở oxy
2 Đánh giá hô hấp Phát hiện mức độ nặng của suy hô hấp Đánh giá đúng mức độ suy
hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh Tư thế thuận lợi cho việc thở oxy Người bệnh ở tư thế Fowler
4 Làm sạch đường hô
hấp trên
Đảm bảo thông thoáng Làm đúng kỹ thuật
5 Chuẩn bị dụng cụ,
phương tiện
Đảm bảo thực hiện tốt nhất Dụng cụ đầy đủ, gọn gàng,
phù hợp
6 Tiến hành lắp hệ thống
cung cấp oxy
Bật nguồn oxy xem có
hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã
đủ nước
Điều chỉnh lưu lượng
oxy phù hợp với bệnh
nhân
Nối hệ thông dây oxy
gọng kính vào người
bệnh
Đảm bảo thông khí Lắp đúng, không để dụng cụ
oxy tuột, sai tư thế, hở
Trang 5Tài liệu học tập
7 Đánh giá đáp ứng với
liệu pháp oxy
Đảm bảo thở oxy có hiệu quả, lựa chọn phương pháp hỗ trợ hô hấp khác kịp thời khi bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp oxy
Đánh giá đúng tình trạng người bệnh sau thở oxy
3.2.2 Kỹ thuật thở oxy qua mặt nạ
1 Chào hỏi người bệnh Tạo không khí giao tiếp cởi mở, thân
thiện với người bệnh, giải thích động viên người bệnh thở oxy
Người bệnh đồng ý và hợp tác thở oxy
2 Đánh giá hô hấp Phát hiện mức độ nặng của suy hô hấp Đánh giá đúng mức độ suy
hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh Tư thế thuận lợi cho việc thở oxy Người bệnh ở tư thế Fowler
4 Làm sạch đường hô hấp
trên
Đảm bảo thông thoáng Làm đúng kỹ thuật
5 Chuẩn bị dụng cụ,
phương tiện
Đảm bảo thực hiện tốt nhất Dụng cụ đầy đủ, gọn gàng,
phù hợp
6 Tiến hành lắp hệ thống
cung cấp oxy
Chọn mặt nạ phù hợp với
người bệnh
Bật nguồn oxy xem có
hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã
đủ nước
Lắp dây dẫn vào nguồn
oxy và mặt nạ
Điều chỉnh lưu lượng oxy
phù hợp với bệnh nhân
Lắp mặt nạ đảm bảo khít
với mũi miệng bệnh nhân
Đảm bảo thông khí Lắp đúng, không để dụng cụ
oxy tuột, sai tư thế, hở
Trang 6Tài liệu học tập
7 Đánh giá đáp ứng với
liệu pháp oxy
Đảm bảo thở oxy có hiệu quả, lựa chọn phương pháp hỗ trợ hô hấp khác kịp thời khi bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp oxy
Đánh giá đúng tình trạng người bệnh sau thở oxy
3.2.3 Kỹ thuật thở oxy mặt nạ có túi
1 Chào hỏi người bệnh Tạo không khí giao tiếp cởi mở, thân
thiện với người bệnh, giải thích động viên người bệnh thở oxy
Người bệnh đồng ý và hợp tác thở oxy
2 Đánh giá hô hấp Phát hiện mức độ nặng của suy hô hấp Đánh giá đúng mức độ suy
hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh Tư thế thuận lợi cho việc thở oxy Người bệnh ở tư thế Fowler
4 Làm sạch đường hô hấp
trên
Đảm bảo thông thoáng Làm đúng kỹ thuật
5 Chuẩn bị dụng cụ,
phương tiện
Đảm bảo thực hiện tốt nhất Dụng cụ đầy đủ, gọn gàng,
phù hợp
6 Tiến hành lắp hệ thống
cung cấp oxy
Chọn mặt nạ phù hợp với
người bệnh
Bật nguồn oxy xem có
hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã
đủ nước
Lắp dây dẫn vào nguồn
oxy và mặt nạ
Điều chỉnh lưu lượng oxy
phù hợp với bệnh nhân và
Đảm bảo thông khí Lắp đúng, không để dụng cụ
oxy tuột, sai tư thế, hở
Trang 7Tài liệu học tập
đảm bảo túi không bị xẹp
khi bệnh nhân hít vào
Lắp mặt nạ đảm bảo khít
với mũi miệng bệnh nhân
7 Đánh giá đáp ứng với
liệu pháp oxy
Đảm bảo thở oxy có hiệu quả, lựa chọn phương pháp hỗ trợ hô hấp khác kịp thời khi bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp oxy
Đánh giá đúng tình trạng người bệnh sau thở oxy
3.2.4 Kỹ thuật bóp bóng qua mặt nạ
1 Chào hỏi người bệnh Tạo không khí giao tiếp cởi mở, thân
thiện với người bệnh, giải thích động viên người bệnh thở oxy
Người bệnh đồng ý và hợp tác thở oxy
2 Đánh giá hô hấp Phát hiện mức độ nặng của suy hô hấp Đánh giá đúng mức độ suy
hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh Tư thế thuận lợi cho việc thở oxy Người bệnh ở tư thế nằm
ngửa, cổ ngửa tối đa đẻ đường thở thẳng
4 Làm sạch đường hô hấp
trên
Đảm bảo thông thoáng Làm đúng kỹ thuật
5 Chuẩn bị dụng cụ,
phương tiện
Đảm bảo thực hiện tốt nhất Dụng cụ đầy đủ, gọn gàng,
phù hợp
6 Tiến hành bóp bóng qua
mặt nạ
Chọn mặt nạ phù hợp với
người bệnh, kiểm tra tình
trạng bóng và mặt nạ
Nối bóng ambu với mặt
nạ
Đảm bảo thông khí Lắp đúng, không để dụng cụ
oxy tuột, sai tư thế, hở
Trang 8Tài liệu học tập
Bật nguồn oxy xem có
hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã
đủ nước
Lắp dây dẫn vào nguồn
oxy và bóng ambu
Điều chỉnh lưu lượng oxy
phù hợp với bệnh nhân
Lắp mặt nạ đảm bảo khít
với mũi miệng bệnh nhân
Tay trái: ngón 4,5 nâng
cằm bệnh nhân, các ngón
còn lại cố định mặt nạ vào
miệng mũi người bệnh
Tay phải bóp bóng
7 Đánh giá đáp ứng với
liệu pháp oxy
Đảm bảo thở oxy có hiệu quả, lựa chọn phương pháp hỗ trợ hô hấp khác kịp thời khi bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp oxy
Đánh giá đúng tình trạng người bệnh sau thở oxy
4 Bảng kiểm lượng giá
4.1 Nhận biết các dấu hiệu suy hô hấp và đánh giá mức độ suy hô hấp cấp
Thang điểm
0
(Không làm)
1
(Làm sai)
2
(Làm
đúng)
3
(Làm thành thạo)
1 Chào hỏi, giới thiệu bản thân, mục đích thăm khám
2 Đánh giá ý thức
3 Khám toàn thân: kiểm tra các dấu hiệu sinh tổn của bệnh
nhân như mạch, huyết áp, nhịp thở, màu sắc da và niêm
mạc
4 Đánh giá mức độ khó thở của bệnh nhân: khó thở xuất hiện
khi gắng sức/liên tục, có kèm theo co kéo cơ hô hấp, rối
loạn hô hấp
5 Đánh giá mức độ khó thở qua đáp ứng lời nói
Trang 9Tài liệu học tập
6 Nhận định kết quả khí máu động mạch: pH, PaO2, PaC02,
HCO3
-7 Nhận định mức độ suy hô hấp cấp
4.2 Thực hiện kỹ thuật thở oxy cho bệnh nhân suy hô hấp cấp
4.2.1 Kỹ thuật thở oxy gọng kính
Thang điểm
0
(Không làm)
1
(Làm sai)
2
(Làm
đúng)
3
(Làm thành thạo)
1 Chào hỏi người bệnh
2 Đánh giá hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh
4 Làm sạch đường hô hấp trên
5 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện
6 Tiến hành lắp hệ thống cung cấp oxy
Bật nguồn oxy xem có hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã đủ nước
Điều chỉnh lưu lượng oxy phù hợp với bệnh nhân
Nối hệ thông dây oxy gọng kính vào người bệnh
7 Đánh giá đáp ứng với liệu pháp oxy
4.2.2 Kỹ thuật thở oxy qua mặt nạ
Thang điểm
0
(Không làm)
1
(Làm sai)
2
(Làm
đúng)
3
(Làm thành thạo)
1 Chào hỏi người bệnh
2 Đánh giá hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh
4 Làm sạch đường hô hấp trên
Trang 10Tài liệu học tập
5 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện
6 Tiến hành lắp hệ thống cung cấp oxy
Chọn mặt nạ phù hợp với người bệnh
Bật nguồn oxy xem có hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã đủ nước
Lắp dây dẫn vào nguồn oxy và mặt nạ
Điều chỉnh lưu lượng oxy phù hợp với bệnh nhân
Lắp mặt nạ đảm bảo khít với mũi miệng bệnh nhân
7 Đánh giá đáp ứng với liệu pháp oxy
4.2.3 Kỹ thuật thở oxy qua mặt nạ có túi
Thang điểm
0
(Không làm)
1
(Làm sai)
2
(Làm
đúng)
3
(Làm thành thạo)
1 Chào hỏi người bệnh
2 Đánh giá hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh
4 Làm sạch đường hô hấp trên
5 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện
6 Tiến hành lắp hệ thống cung cấp oxy
Chọn mặt nạ phù hợp với người bệnh
Bật nguồn oxy xem có hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã đủ nước
Lắp dây dẫn vào nguồn oxy và mặt nạ
Điều chỉnh lưu lượng oxy phù hợp với bệnh nhân và đảm
bảo túi không bị xẹp khi bệnh nhân hít vào
Lắp mặt nạ đảm bảo khít với mũi miệng bệnh nhân
Trang 11Tài liệu học tập
7 Đánh giá đáp ứng với liệu pháp oxy
4.2.4 Kỹ thuật bóp bóng qua mặt nạ
Thang điểm
0
(Không làm)
1
(Làm sai)
2
(Làm
đúng)
3
(Làm thành thạo)
1 Chào hỏi người bệnh
2 Đánh giá hô hấp
3 Đặt tư thế người bệnh
4 Làm sạch đường hô hấp trên
5 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện
6 Tiến hành bóp bóng qua mặt nạ
Chọn mặt nạ phù hợp với người bệnh, kiểm tra tình trạng
bóng và mặt nạ
Nối bóng ambu với mặt nạ
Bật nguồn oxy xem có hoạt động không
Kiểm tra bình làm ẩm đã đủ nước
Lắp dây dẫn vào nguồn oxy và bóng ambu
Điều chỉnh lưu lượng oxy phù hợp với bệnh nhân
Lắp mặt nạ đảm bảo khít với mũi miệng bệnh nhân
Tay trái: ngón 4,5 nâng cằm bệnh nhân, các ngón còn lại
cố định mặt nạ vào miệng mũi người bệnh
Tay phải bóp bóng
7 Đánh giá đáp ứng với liệu pháp oxy
5 Tài liệu học tập
- Nguyễn Đức Hinh và cộng sự (2019), Giáo trình Kỹ năng y khoa, NXBYH, 438 trang
- Triệu chứng học Nội khoa, Nhà xuất bản Y học – 2018
- Bệnh học Nội khoa, Nhà xuất bản Y học – 2018
6 Tài liệu tham khảo
- Tài liệu đào tạo cấp cứu cơ bản – Bộ Y tế - 2014
Trang 12Tài liệu học tập
- Hướng dẫn chẩn đoán và xử trí hồi sức tích cực – Bộ Y tế - 2015
7 Danh sách giảng viên tham gia giảng dạy
8 Đinh Thị Thanh Hồng hongdinhvn0511@gmail.com
10 Phan Thanh Thủy phanthanhthuy2612@gmail.com