Tài liệu Sự tương tác gen giữa các gen alen pdf

Hiện tượng gây chết Sự tương tác giữa các alen trong trường hợp lai một tính đó là trường hợp gen gây chết.. Các nhận xét này được đưa đến giả thiết là chuột lông vàng có kiểu gen dị hợ

Sự tương tác gen giữa các gen alen

1 Hiện tượng gây chết

Sự tương tác giữa các alen trong trường hợp lai một tính đó là trường hợp gen gây

chết Đây là trường hợp làm biến đổi tỉ

lệ theo định luật Mendel đơn giản nhất

Vi du: Ở chuôt , Ay: lông vàng (trội)

a: đen hoặc sôcôla (lặn) Khi người ta lai

chuột vàng ´ vàng

F1: thu được hai loại chuột: 2 lông vàng : 1 lông khác (sô cô la), đồng thời trong các lứa

chuột đẻ ra thì số con của nó ít hơn 1/4 so với các tổ hợp lai khác

Các nhận xét này được đưa đến giả thiết là chuột lông vàng có kiểu gen dị hợp tử Aya khi chúng lai với nhau làm xuất hiện chuột AyAy không có sức sống và chúng bị chết

ở giai đoạn sớm của phôi

Người ta làm thí nghiệm giải phẫu chuột cái lông vàng đang mang thai trong tổ hợp lai giữa lông vàng ´ vàng đều xác định hiện

tượng trên Đó là trong dạ con của chuột mẹ

có một số bào thai lông vàng không phát

triển vì một số bộ phận trong cỏ thể mang đặc điểm dị hình Như thế chuột đồng hợp tử AyAy không có sức sống do alen Ay là

alen gây chết không cho đồng hợp tử sống được Tác động của alen Ay về màu lông là trội so với alen a vì cơ thể dị hợp tử Aya có màu lông vàng Nhưng về mặt sức sống thì

Ay lại lặn so với a vì tổ hợp Aya vẫn sống bình thường do alen a lấn át sự gây chết của

Ay Đây là ví dụ về gen có tác động này trội nhưng tác động kia

là lặn so với alen tương ứng

Hiện tượng gen gây chết ở chuột

Kêt qua phep lai giưa cac chuôt di hơp tư

lông vang Không phai tât ca cac chuôt ơ thê

hê sau đêu sông sot

Sự tương tác giữa các alen của cùng một

gen ở chuột lang agouti (1 allen dạng hoang dại và nhiều allen đột biến)

a Chuột lưng đen, bụng vàng (trên - trái), bụng đen (trên - phải) và chuột lang agouti (dưới)

b Kiểu gen và kiểu hình tương ứng của các allele của gen agouti

c Lai giữa các dòng thuần tạo ra một dãy

có thể có 3 allele theo một thứ tự trội Cho các cá thể F1 giao phối với nhau cho ra thế

hệ F2 có tỷ lệ kiểu hình là 3:1 điều này cho thấy A, at và a là các allele khác nhau của cùng một gen

Trường hợp này còn gặp một số đối tượng khác như cá chép

Khi lai cá chép kính với nhau

F1 : 1/4 AA : 2/4 Aa : 1/4 aa chết : 2 chép kính : 1 chép vảy

Ở người bệnh thiếu máu hồng cầu liềm do đột biến:

Người có kiểu gen SS: thiếu máu nặng chết

trước khi trưởng thành SA: sức khỏe bình thường nhưng đôi khi có triệu chứng thiếu máu nhẹ

Bệnh hồng cầu lưỡi liềm ở người

2 Sự tương tác giữa các alen của cùng

một gen

Giữa các alen của cùng một gen có mối

quan hệ trội và lặn Trong mối tương tác gen này người ta phát hiện ra hiện tượng một

gen có nhiều hơn 2 alen

Ví dụ:

- Sự di truyền nhóm máu A,B,O do 3 alen

IA, IB, Io Nhóm máu của đại gia súc có hơn

100 alen

- Sự di truyền màu mắt ruồi giấm do 1 gen gồm 1 dãy 12 alen quy định, alen cuối cùng mắt trắng (w) và tính trội giảm dần theo

hướng sau :

W+ > Wsat > Wco > WW > Wap3 >

Wch > We > Wbl > Wap > Wi > Wt >

W

Tương ứng: đỏ dại - đỏ satsuma - san hô

(coral) - rượu nho (wine) - trái đào (apricot)

- cheri - son (eosin) - máu (blood) - trái đào (apricot) - ngà voi (ivory) - trắng đục

(tinged) - trắng (white) Sự biểu hiện tính

trạng màu mắt do sự tương tác giữa hai alen

với nhau: W+Wbl: hoang dại WcoWbl:

đỏ san hô

- Dãy alen trong việc xác định nhóm máu ở người

Các alen làm xuất hiện nhiều nhóm

máu đặc trưng ở người, liên quan với đặc điểm kháng nguyên của thể máu, quy định

sự xuất hiện kháng thể đặc hiệu trong

huyết thanh máu Sự phát hiện ra nhóm máu là do Landsteiner, ông thấy trong một

số trường hợp nhất định, khi truyền hồng

cầu người này vào huyết thanh người khác

có hiện tượng ngưng kết các thể máu Khi truyền máu, hiện tượng này có thể gây chết Người ta đã xác định trong hồng cầu có 2 kháng nguyên A và B, còn trong huyết thanh có 2 kháng thể làm ngưng kết chúng Quần thể người được phân ra theo đặc tính của máu thành 4 nhóm: nhóm A có kháng

nguyên A và kháng thể kháng B, nhóm B có kháng nguyên B và kháng thể kháng A,

nhóm AB có cả 2 kháng nguyên không có kháng thể, nhóm O không có kháng

nguyên và có cả 2 kháng thể

Phản ứng của 4 nhóm máu với huyết thanh

có kháng thể kháng B và kháng thể kháng A như sau: hồng cầu nhóm máu AB ngưng kết với huyết thanh có kháng thể kháng B và

kháng thể kháng A Hồng cầu nhóm A chỉ bị ngưng kết bởi huyết thanh nhóm B hồng

cầu nhóm B chỉ bị ngưng kết bởi huyết

thanh nhóm máu A Hồng cầu nhóm O

không bị ngưng kết trong cả 2 trường hợp

Phân tích quá trình di truyền các nhóm máu

ở người đã chứng minh rằng 4 nhóm máu

được quy định do sự di truyền của 3 alen

(IA, IB, Io) Nhóm máu AB là thể dị hợp có

kiểu gen IAIB, nhóm A: IAIA, IAIO, nhóm B: IBIB, IBIO, nhóm O: IOIO