BÀI TẬP TÌNH HUỐNG CÁCH 1 MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH ông hà trọng p có tài sản là 01 ngôi nhà với diện tích 100m2 trên địa bàn quận thanh xuân thành phố hà nội

Ông Hà TrọngP có tài sản là 01 ngôi nhà với diện tích 100m2 trên địa bàn quận Thanh Xuân thành phố Hà Nội; 01 mảnh đất vườn 200m2 trên địa bàn quận Thủ Đức thành phố Hồ Chí Minh. Ông P lập di chúc để lại tài sản cho 2 con của mình, theo đó tài sản của ông P được chia đều cho 2 con.1.Nếu ông P công chứng di chúc thì phải công chứng tại Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh? Tại sao? 2.Nếu ông P không công chứng thì có thể thực hiện chứng thực di chúc được hay không? Việc chứng thực sẽ thực hiện như thế nào?3.Khi ông P qua đời, 2 con ông phát hiện ra còn một mảnh đất tại thành phố Hồ Chí Minh chưa được ông P định đoạt trong di chúc nên đã thoả thuận phân chia mảnh đất này. Văn bản thoả thuận được đề nghị công chứng tại một văn phòng công chứng ở Hà Nội. Hỏi:3.1.Thủ tục công chứng văn bản thoả thuận phân chia di sản được pháp luật hiện hành quy định như thế nào?3.2.Tổ chức hành nghề công chứng ở Hà Nội có thể công chứng văn bản thoả thuận phân chia di sản của hai con ông P hay không? Tại sao?

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HÀNH CHÍNH – NHÀ NƯỚC

TÌNH HUỐNG

Ông Hà Trọng P có tài sản là 01 ngôi nhà với diện tích100m2 trên địa bàn quận Thanh Xuân thành phố HàNội; 01 mảnh đất vườn 200m2 trên địa bàn quận ThủĐức thành phố Hồ Chí Minh Ông P lập di chúc để lại tàisản cho 2 con của mình, theo đó tài sản của ông P đượcchia đều cho 2 con

1 Nếu ông P công chứng di chúc thì phải công chứng tại

Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh? Tại sao?

2 Nếu ông P không công chứng thì có thể thực hiệnchứng thực di chúc được hay không? Việc chứng thực

sẽ thực hiện như thế nào?

3 Khi ông P qua đời, 2 con ông phát hiện ra còn mộtmảnh đất tại thành phố Hồ Chí Minh chưa được ông Pđịnh đoạt trong di chúc nên đã thoả thuận phân chiamảnh đất này Văn bản thoả thuận được đề nghị côngchứng tại một văn phòng công chứng ở Hà Nội Hỏi:

3.1 Thủ tục công chứng văn bản thoả thuận phânchia di sản được pháp luật hiện hành quy định nhưthế nào?

sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối

nhận di sản là bất động sản và văn bản ủy quyền liênquan đến việc thực hiện các quyền đối với bất độngsản.

Vì vậy, theo quy định trên thì các bên thực hiện thủ tụccông chứng có quyền tự lựa chọn tổ chức hành nghềcông chứng Trừ trường hợp thực hiện công chứng vềhợp đồng, giao dịch về bất động sản phải thực hiêntrong phạm vi tỉnh nơi có bất động sản Nên việc ông Pcông chứng di chúc ở Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Mìnhđều được

Câu 2:

Nếu ông P không công chứng thì có thể thực hiệnchứng thực di chúc được hay không? Việc chứng thực sẽthực hiện như thế nào?

chứng thực di chúc Vì Điều 635 Bộ luật Dân sự năm

2015 có quy định rằng người lập di chúc có thể yêucầu công chứng hoặc chứng thực bản di chúc

tại Quyết định 1329/QĐ-BTP, cụ thể:

chứng thực nộp 01 bộ hồ sơ yêu cầu chứng thựctrực tiếp tại UBND cấp xã

hồ sơ trong trường hợp tiếp nhận hồ sơ tại bộ phận

01 cửa, 01 liên thông) kiểm tra giấy tờ trong hồ sơyêu cầu chứng thực, nếu đầy đủ, tại thời điểmchứng thực người lập di chúc (ông P) tự nguyện,

minh mẫn và nhận thức, làm chủ được hành vi củamình thì thực hiện chứng thực.

thực hiện chứng thực, nếu di chúc có từ 02 trangtrở lên thì phải ký vào từng trang Trường hợp ngườiyêu cầu chứng thực di chúc (ông P) nộp hồ sơ tại bộphận 01 cửa, 01 cửa liên thông thì phải ký trướcmặt người tiếp nhận hồ sơ

P) không ký được thì phải điểm chỉ; nếu ông Pkhông đọc được, không nghe được, không ký,không điểm chỉ được thì phải có 02 người làm

chứng Người làm chứng phải có đủ năng lực hành

vi dân sự và không có quyền, lợi ích hoặc nghĩa vụliên quan đến giao dịch Người làm chứng do ngườiyêu cầu chứng thực bố trí Trường hợp người yêucầu chứng thực không bố trí được thì đề nghị cơquan thực hiện chứng thực chỉ định người làmchứng

- Người thực hiện chứng thực (hoặc người tiếp nhận

hồ sơ) ghi lời chứng theo mẫu quy định Trường hợptiếp nhận hồ sơ tại bộ phận 01 cửa, 01 cửa liênthông thì người tiếp nhận hồ sơ ký vào từng trangcủa di chúc và ký vào dưới lời chứng theo mẫu quyđịnh

di chúc (nếu hồ sơ không được tiếp nhận qua bộphận 01 cửa, 01 cửa liên thông), ký, ghi rõ họ tên,đóng dấu của cơ quan thực hiện chứng thực và ghivào sổ chứng thực

phải được đánh số thứ tự, có chữ ký của người yêucầu chứng thực di chúc (ông P) và người thực hiệnchứng thực; số lượng trang và lời chứng được ghi

tại trang cuối của di chúc Trường hợp di chúc có từ

02 tờ trở lên thì phải đóng dấu giáp lai

không thông thạo tiếng Việt thì phải có người phiên

dịch Người phiên dịch phải là người có năng lựchành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật,thông thạo tiếng Việt và ngôn ngữ mà người yêucầu chứng thực (ông P) sử dụng Người phiên dịch

do người yêu cầu chứng thực di chúc (ông P) mờihoặc do cơ quan thực hiện chứng thực chỉ định

Câu 3:

Khi ông P qua đời, 2 con ông phát hiện ra còn mộtmảnh đất tại thành phố Hồ Chí Minh chưa được ông Pđịnh đoạt trong di chúc nên đã thoả thuận phân chiamảnh đất này Văn bản thoả thuận được đề nghị côngchứng tại một văn phòng công chứng ở Hà Nội Hỏi:

3.1 Thủ tục công chứng văn bản thoả thuận phân chia

di sản được pháp luật hiện hành quy định như thếnào?

Thủ tục công chứng văn bản thoả thuận phân chia disản được pháp luật hiện hành quy định tại Điều 40 LuậtCông chứng năm 2014 và các văn bản pháp luật liênquan như Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Đất đai năm

2013 và Luật Nhà ở năm 2014 Cụ thể:

 Hồ sơ

Hồ sơ yêu cầu công chứng được lập thành một bộ, gồmnhững giấy tờ:

họ tên, địa chỉ người yêu cầu công chứng, nội dung

cần công chứng, danh mục giấy tờ gửi kèm theo;tên tổ chức hành nghề công chứng, họ tên ngườitiếp nhận hồ sơ yêu cầu công chứng, thời điểm tiếpnhận hồ sơ;

có);

chứng như: Chứng minh nhân dân, Căn cước côngdân, Hộ chiếu,

hữu tài sản của người để lại di sản trong trường hợp

di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luậtquy định phải đăng ký quyền sở hữu;

sản và người được hưởng di sản theo quy định củapháp luật về thừa kế trong trường hợp thừa kế theopháp luật;

- Bản sao di chúc trong trường hợp thừa kế theo dichúc;

thuận mà pháp luật quy định phải có như:

+ Tường trình của người yêu cầu công chứng

về di sản thừa kế và những người được thừa kế

di sản;

+ Trường hợp thừa kế theo pháp luật: trong hồ

sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứngminh quan hệ giữa người để lại di sản và ngườiđược hưởng di sản theo quy định của pháp luật

về thừa kế;

+ Các giấy tờ chứng minh được hưởng di sảnthừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúcnhư: giấy chứng nhận kết hôn, khai sinh, giấychứng nhận mất khả năng lao động (nếu có);+ Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minhngười để lại di sản đã chết;

+ Giấy tờ chứng minh về tình trạng tài sảnchung, tài sản riêng của người để lại di sản đốivới tài sản.

 Trình tự thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu công chứng

Theo khoản 1 Điều 40 Luật Công chứng năm 2014, hồ

sơ yêu cầu công chứng được lập thành 1 bộ hồ sơ Gồm:

giao dịch mà pháp luật quy định phải có

Bước 2: Nộp hồ sơ

Người yêu cầu công chứng (hai con của ông P) hoànthiện hồ sơ yêu cầu công chứng và nộp trực tiếp tại trụ

sở tổ chức hành nghề công chứng (Phòng Công chứnghoặc Văn phòng Công chứng)

Bước 3: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Có hai trường hợp:

Trường hợp 1: Trường hợp việc tiếp nhận thông qua bộphận tiếp nhận hồ sơ thì bộ phận tiếp nhận chuyển hồ

sơ cho Công chứng viên kiểm tra giấy tờ trong hồ sơyêu cầu công chứng;

Trường hợp 2: Trường hợp Công chứng viên trực tiếpnhận, thì thực hiện kiểm tra giấy tờ trong hồ sơ yêu cầucông chứng Cụ thể:

hợp với quy định của pháp luật thì thụ lý và ghi vào

sổ công chứng;

Công chứng viên ghi phiếu hướng dẫn và yêu cầu

bổ sung (phiếu hướng dẫn ghi cụ thể các giấy tờcần bổ sung, ngày tháng năm hướng dẫn và họ tênCông chứng viên tiếp nhận hồ sơ);

việc để lại di sản và hưởng di sản không đúng phápluật: Công chứng viên giải thích rõ lý do và từ chốicông chứng Nếu người yêu cầu công chứng (hai

con của ông P) đề nghị từ chối bằng văn bản, Côngchứng viên báo cáo Trưởng phòng/Trưởng Vănphòng xin ý kiến và soạn văn bản từ chối Trườnghợp người yêu cầu công chứng (hai con của ông P)

đề nghị, công chứng viên tiến hành xác minh hoặcyêu cầu giám định;

Bước 4: Hướng dẫn người yêu cầu công chứng

kế (hai con của ông P) tuân thủ đúng các quy định

về thủ tục công chứng và các quy định pháp luật cóliên quan đến việc thực hiện văn bản thoả thuậnphân chia di sản Giải thích cho những người thừa

kế (hai con của ông P) hiểu rõ quyền, nghĩa vụ vàlợi ích hợp pháp của họ, ý nghĩa và hậu quả pháp lýcủa việc thành lập văn bản thoả thuận phân chia disản

yêu cầu công chứng có vấn đề chưa rõ, việc thànhlập văn bản thoả thuận phân chia di sản có dấu

hiệu bị đe dọa, cưỡng ép, có sự nghi ngờ về nănglực hành vi dân sự của những người thừa kế (haicon của ông P) hoặc đối tượng của văn bản thoảthuận phân chia di sản chưa được mô tả cụ thể thìCông tố viên đề nghị những người thừa kế (hai concủa ông P) làm rõ hoặc theo đề nghị của họ, Công

tố viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầu giám định.Trường hợp không làm rõ được thì có quyền từ chốicông chứng

di sản đúng là người có quyền sử dụng đất, quyền

sở hữu tài sản và những người thừa kế (hai con củaông P) đúng là người được hưởng di sản Nếu thấychưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản

và hưởng di sản là không đúng pháp luật thì từ chốiyêu cầu công chứng hoặc theo đề nghị của nhữngngười thừa kế (hai con của ông P), Công chứng viêntiến hành xác minh hoặc yêu cầu giám định

Bước 5: Tổ chức hành nghề công chứng thực hiện thủtục niêm yết việc thụ lý văn bản thoả thuận phân chia

di sản

công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản,trong thời hạn 15 ngày, tại trụ sở của Ủy ban nhâncấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại disản; trường hợp không xác định được nơi thườngtrú cuối cùng thì niêm yết tại nơi tạm trú có thờihạn cuối cùng của người đó;

sản hoặc di sản chỉ gồm có bất động sản thì việcniêm yết được thực hiện tại nơi như nêu trên và tại

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có bất động sản;

của tổ chức hành nghề công chứng và nơi thườngtrú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đểlại di sản không ở cùng một tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương thì tổ chức hành nghề công

chứng có thể đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã nơithường trú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng củangười để lại di sản thực hiện việc niêm yết;

- Ủy ban nhân dân cấp xã nơi niêm yết có tráchnhiệm xác nhận việc niêm yết và bảo quản việcniêm yết trong thời hạn niêm yết

Bước 6: Thực hiện việc công chứng

chưa được soạn sẵn:

Những người thừa kế (hai con của ông P) tuyên bố nộidung của văn bản thỏa thuận phân chia di sản dự địnhlập trước Công chứng viên để Công chứng viên ghi chéplại nội dung

Công chứng viên xác nhận lại nội dung với những ngườithừa kế (hai con của ông P) về nội dung, ý định của vănbản thỏa thuận Nếu nội dung, ý định thỏa thuận phânchia di sản của những người thừa kế (hai con của ông P)

là xác thực, không vi phạm pháp luật, không trái đạođức xã hội thì Công chứng viên soạn thảo di chúc

- Trường hợp văn bản thỏa thuận phân chia di sản đãđược soạn sẵn:

Công chứng viên kiểm tra nội dung dự thảo văn bảnthỏa thuận phân chia di sản Nếu nội dung dự thảo vănbản thỏa thuận phân chia di sản vi phạm pháp luật, tráiđạo đức xã hội, đối tượng của văn bản thỏa thuậnkhông phù hợp với thực tế thì Công chứng viên phải chỉ

rõ cho những người thừa kế (hai con của ông P) đểchỉnh sửa Trường hợp những người thừa kế (hai con củaông P) không chỉnh sửa thì Công chứng viên có quyền từchối công chứng Nếu nội dung dự thảo văn bản thỏathuận phân chia di sản hợp pháp, không trái đạo đức xãhội và đối tượng của văn bản thỏa thuận phù hợp vớithực tế thì Công chứng viên tiếp tục thực hiên việc côngchứng

Bước 7: Ký chứng nhận

di chúc hoặc Công chứng viên đọc cho những người

thừa kế (hai con của ông P) nghe theo đề nghị của

họ để kiểm tra, xác nhận

toàn bộ nội dung trong dự thảo văn bản thỏa thuậnphân chia di sản thì Công chứng viên hướng dẫn họ

ký vào từng trang của văn bản

Bước 8: Nộp phí

Khi tiến hành công chứng văn bản thỏa thuận phânchia di sản thì hai của con ông P có nghĩa vụ nộp phícông chứng theo mức phí được pháp luật quy định vàthù lao công chứng phát sinh trong quá trình côngchứng

Bước 9: Trả kết quả công chứng

Bộ phận thu phí của tổ chức hành nghề công chứngsau khi hoàn tất việc thu phí, thù lao công chứng và chiphí khác theo quy định thì sẽ đóng dấu và hoàn trả lại

hồ sơ cho người yêu cầu công chứng (hai con của ôngP)

sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối

di sản là bất động sản và văn bản ủy quyền liên quanđến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản

Và theo khoản 1 Điều 18 Nghị định 29/2019 quy địnhtrường hợp di sản bao gồm cả bất động sản và động sảnhoặc di sản chỉ gồm bất động sản thì việc niêm yếtđược thực hiện theo quy định tại khoản này và tại Ủyban nhân dân cấp xã nơi có bất động sản

Như vậy, văn bản thỏa thuận phân chia di sản của haicon ông P với mảnh đất tại thành phố Hồ Chí Minh củaông P thì việc công chứng phải được thực hiện tại nơi cóbất động sản, cụ thể là thành phố Hồ Chí Minh.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Quốc hội (2014), Luật Công chứng, Hà Nội;

2 Quốc hội (2015), Bộ Luật Dân sự, Hà Nội;

3 Quốc hội (2013), Luật Đất đai, Hà Nội;

4 Quốc hội (2014), Luật Nhà ở, Hà Nội;

5 Nghị định 29/2019/NĐ-CP

6 Quyết định 1329/QĐ-BTP