Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên trường cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp việt nam hàn quốc, tỉnh nghệ an thông qua giảng dạy môn tư tưởng hồ chí minh

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM - HÀN QUỐC, TỈNH NGHỆ AN THÔNG QUA GIẢNG DẠY MÔN T

Lê thị thúy

nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên

tr-ờng cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp việt

nam – hàn quốc, tỉnh nghệ an thông qua giảng dạy

môn t- t-ởng hồ chí minh

Chuyên ngành:

Lý luận và ph-ơng pháp dạy học bộ môn Giáo dục Chính trị

Mã số: 60.14.10

Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn L-ơng Bằng

Nghệ An, 2012

Bằng tất cả tình cảm chân thành của mình, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn đối với: Phòng Sau đại học trường Đại học Vinh, Khoa giáo dục chính trị; các giảng viên đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cũng như hoàn thành luận văn thạc sỹ Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS Nguyễn Lương Bằng, người đã hết sức quan tâm, tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài luận văn

Tôi cũng xin được chân thành cảm ơn các đồng chí trong BGH, các đồng chí trong Hội đồng giáo dục Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam – Hàn Quốc, đã giúp tôi thực hiện việc khảo sát và cung cấp số liệu để tôi thực hiện luận văn

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã hết sức động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập

Trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn này, bản thân tôi

đã rất tâm huyết và cố gắng, song chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, khiếm khuyết Tôi kính mong sẽ nhận được nhiều sự góp ý, chỉ dẫn

từ các thầy cô giáo, bạn bè và đồng nghiệp để việc nghiên cứu đề tài được hoàn thiện hơn

Vinh, tháng 10 năm 2012

Tác giả

Lê Thị Thúy

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 8

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM - HÀN QUỐC, TỈNH NGHỆ AN THÔNG QUA GIẢNG DẠY MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 8

1.1.Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 8

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 28

Kết luận chương 1 46

Chương 2 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM - HÀN QUỐC, TỈNH NGHỆ AN 47

2.1 Chuẩn bị thực nghiệm 47

2.2 Tiến hành thực nghiệm 48

Kết luận chương 2 74

Chương 3 QUY TRÌNH VÀ GIẢI PHÁP DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KTCN VIỆT NAM – HÀN QUỐC, TỈNH NGHỆ AN 75

Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An 75

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 86

Kết luận chương 3 110

C KẾT LUẬN 112

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 115

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ xa xưa, ông cha ta đã đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục “Tiên học lễ, hậu học văn” “Lễ” ở đây chính là nền tảng của sự lĩnh hội và phát triển tốt các tri thức và kĩ năng Hiện nay, công tác Giáo dục - đào tạo cùng với việc dạy chữ thì việc dạy người, rèn luyện đạo đức cho thanh niên trở thành vấn đề đặc biệt quan trọng Đảng ta đã chủ trương “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng, đạo đức, lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa Mác - Lênin, đưa việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với lứa tuổi và bậc học” Bởi vậy, tu dưỡng và rèn luyện đạo đức bản thân để trở thành người vừa

có đức, vừa có tài hết sức quan trọng đối với mọi người, là nhiệm vụ hàng đầu của học sinh, sinh viên, những chủ nhân tương lai của đất nước

Trong những năm gần đây, khi xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ đã tạo ra cơ hội mới cho Việt Nam Nền kinh tế thị trường mang lại cho Việt Nam nhiều bước phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân được nâng lên Tuy nhiên, nó cũng nảy sinh lối sống thực dụng, những tệ nạn

xã hội, thói hư tật xấu đang từng ngày, từng giờ làm băng hoại những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Có thể nói rằng, sinh viên là lớp người chịu nhiều ảnh hưởng tích cực cũng như tiêu cực của đời sống xã hội, của cơ chế thị trường và xu thế toàn cầu hóa, quốc tế hóa Điều đó đặt ra vấn đề là làm thế nào để những người chủ tương lai của đất nước định hướng đúng đắn những giá trị đạo đức, để bản thân mỗi sinh viên hoàn thành nhiệm vụ vủa mình trong sự nghiệp đổi mới đất nước

Trước những thay đổi của đời sống kinh tế - xã hội, thang giá trị đạo đức của con người cũng có nhiều biến đổi theo cả hai hướng tích cực và tiêu cực Bên cạnh việc đổi mới nội dung, phương pháp, chương trình một số môn học, hình thức dạy và học đang từng bước được cải tiến, thì giáo dục đạo đức

cho sinh viên ở các trường Cao đẳng, Đại học còn nhiều bất cập, đó là: Tình trạng suy thoái xuống cấp về đạo đức, lối sống, sự gia tăng tệ nạn xã hội trong lớp trẻ, một số sinh viên lười tu dưỡng đạo đức và học tập, phai nhạt niềm tin,

lý tưởng Các hiện tượng này do nhiều nguyên nhân khác nhau, công tác giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống cho sinh viên chưa được quan tâm đúng mức Tất cả những thực trạng đó đặt ra yêu cầu bức thiết phải nhận thức đúng đắn vai trò của giáo dục đạo đức cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An có vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục của tỉnh Nghệ An Mục tiêu của trường là đào tạo đội ngũ công nhân kỹ thuật, tức là những người có tay nghề và phẩm chất, đạo đức tốt Do đó, việc giáo dục đạo đức cho sinh viên thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là một vấn đề cấp thiết, vấn đề được nhà trường quan tâm và chú trọng

Tư tưởng Hồ Chí Minh là môn học rất cần thiết đối với sinh viên cả nước nói chung và sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An nói riêng Bởi trong đó là hình ảnh của một người cộng sản mẫu mực, có tư tưởng sáng suốt, tâm hồn cao thượng, ý chí kiên cường bất khuất, tình cảm sâu đậm với con người, tác phong khiêm tốn, cuộc sống giản dị, mà bất kì một người Việt Nam nào cũng có thể tìm thấy hình ảnh của mình trong

Hồ Chí Minh để soi vào đó mà học tập, làm theo

Nghiên cứu, học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh trong Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc hiện nay là nội dung quan trọng giúp chúng ta nhận thức một cách sâu sắc hệ thống quan điểm, tư tưởng của Người nhằm nâng cao năng lực tư duy lý luận và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, rèn luyện bản lĩnh chính trị Điều này đòi hỏi chúng ta không chỉ thấy được thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn thấy được những tồn tại về phẩm chất, đạo đức lối sống của sinh viên để từ đó xác định được

giải pháp dạy học hiệu quả hơn trong thời gian tới cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc

Xuất phát từ những vấn đề trên tác giả đã chọn: Nâng cao hiệu quả

giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ n thông qua giảng dạy môn Tư tư ng Hồ Chí Minh làm đề tài nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu

Khi nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức đã có nhiều tác giả với nhiều bài viết, nhiều công trình đề cập đến trên những phương diện khác nhau, nhưng có thể chia thành một số nhóm vấn đề sau đây:

- Nhóm thứ nhất, Nhóm vấn đề chung về đạo đức luận giải về nguồn

gốc, nội dung của đạo đức, những luận điểm cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, những nội dung trên được đăng tải ở các giáo trình, tạp chí chuyên ngành như: tạp chí Cộng sản, tạp chí Nghiên cứu lý luận, tạp chí Triết học:

Giáo trình Đạo đức học (2005), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2009 Tạp chí Cộng sản, số 776, tháng 6 năm 2007 Tạp chí Lịch sử Đảng, số 1/ 2007 Tạp chí Triết học, số 1(164), tháng 1 năm 2005 C.Mác và Ph.Ănghhen, toàn tập, tập 13 (2004), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội Những kết quả nghiên cứu đã góp phần xây dựng những luận cứ khoa học trong nhiều Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước

- Nhóm thứ hai, gồm các công trình có hệ thống, tìm hiểu, nghiên cứu

quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng vào thực tế như: “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho sinh viên ở trường Đại học Vinh hiện nay” (Đề tài nghiên cứu khoa học cấp

Bộ của Ths.Thái Bình Dương, năm 2008) PGS.TS Nguyễn Lương Bằng

“Truyền thống đạo đức trọng nhân nghĩa và ảnh hư ng của nó đối với sinh

viên hiện nay , Tạp chí Giáo dục, Số 4 (2006) “Sinh viên với việc học tập đạo đức Hồ Chí Minh trong thời kỳ hội nhập quốc tế , Tạp chí Lý luận chính trị và

truyền thông, Học viện Chính trị – hành chính quốc gia Hồ Chí Minh – Học viện

báo chí và tuyên truyền, Số 5 (2009) “Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên

trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế , Tạp chí Lý luận chính trị, Học

viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Số 12 (2008) “Một số biện pháp nâng

cao chất lượng giảng dạy môn chính trị trong các trường cao đẳng nghề Tạp

chí Giáo dục, 231, 2010

Đảng cộng sản Việt Nam rất quan tâm đến việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên, đặc biệt là học sinh - sinh viên Đảng ta đã đưa ra nhiều Nghị quyết, Chỉ thị như:

Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm, Ban chấp hành Trung ương khóa IX

“Về nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới”; Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị “Về tổ chức cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Chỉ thị số 23- CT/TW của Ban bí thư

“Về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới” Những văn kiện đó đã đề cập đến nội dung, phương pháp, biện pháp nhằm tuyên truyền, giáo dục tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh trong các tầng lớp xã hội

Ngoài ra, Ban Tuyên giáo Trung Ương đã phát động phong trào học tập tấm gương tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, ban hành nhiều tài liệu, văn bản Học tập Tư tưởng Hồ Chí Minh như:

Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương với tác phẩm: “Đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,

Hà Nội 2007 Ban Tuyên giáo Trung ương “Tài liệu học tập chuyên đề tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về thực hành tiết kiệm chống tham ô, lãng phí, quan liêu”, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội-2008 Trên một

số bài báo cũng có những bài viết đề cập đến các vấn đề này như: Bùi Huy Giáp: “Bác Hồ với sự nghiệp giáo dục thanh thiếu niên”, báo Hà Nội mới số 27/10/1995 Lê Văn Tích và Nguyễn Minh Đức: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên”, báo Hà Nội mới số 27/10/1995 Tất cả đều có mục tiêu giáo dục tư tưởng đạo đức, giáo dục tình cảm thiêng liêng của Hồ Chí Minh cho thế hệ sinh viên Việt Nam

Như vậy, tính đến nay đã có rất nhiều công trình khoa học nghiên cứu

về giáo dục đạo đức tư tưởng Hồ Chí Minh ở các khía cạnh khác nhau nhưng chưa có công trình nào trực tiếp nghiên cứu về nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Vì vậy, tác giả chọn vấn đề này làm công trình nghiên cứu của mình, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và giáo dục đạo đức cho sinh viên nói riêng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài nhằm làm rõ vấn đề lý luận về sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Đề xuất phương hướng và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn

Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, Tỉnh Nghệ An

Nghiên cứu ý thức, thái độ, hành vi đạo đức của sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc thông qua giảng dạy môn Tư tưởng

An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Nghiên cứu những nội dung cơ bản yêu cầu đạo đức của sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An nhằm nâng cao hiệu quả dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, đề tài nắm vững quan điểm giáo dục của Đảng về phương hướng nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay

Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học như:

Phương pháp lịch sử

Phương pháp phân tích tổng hợp

Phương pháp quan sát, thu thập thông tin

Phương pháp thực nghiệm khoa học

6 Giả thuyết hoa học

Nếu đề ra được các giải pháp khoa học có tính khả thi thì sẽ góp phần nâng cao được hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề

Kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

7 Đ ng g p của đề tài

+ Góp phần làm sáng tỏ thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ

An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo và vận dụng vào việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục và tài liệu tham khảo, đề tài gồm

có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Chương 2: Thực nghiệm sư phạm dạy học môn Tư tuởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An

Chương 3: Quy trình và giải pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ

KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM - HÀN QUỐC, TỈNH NGHỆ AN THÔNG QUA GIẢNG DẠY MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ

An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1.1 Lý luận chung về đạo đức

1.1.1.1 Khái niệm về đạo đức

Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau, với xã hội, với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như tương lai chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của

dư luận xã hội

Những giá trị đạo đức phản ánh tính nhân văn cao cả, thể hiện truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, được hình thành và phát triển cùng với tiến trình của lịch sử Đến nay nó là chuẩn mực của con người Việt Nam như: Sống nhân nghĩa, khoan dung, độ lượng, vị tha, trung thực, tự trọng…

Với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học, những tư tưởng đạo đức xuất hiện cách đây hơn 20 thế kỷ trong triết học Trung Quốc, Ấn Độ, Hy Lạp cổ đại

Danh từ “Đạo đức” bắt nguồn từ tiếng Latinh là mos (moris) - Lề thói,

(moralis nghĩa là có liên quan đến lề thói, đạo nghĩa) Còn “luân lí” thường được xem như đồng nghĩa với “đạo đức” thì gốc chữ Hy Lạp là ethicos nghĩa

là lề thói, tập tục Hai danh từ đó chứng tỏ rằng khi ta nói đến đạo đức tức là`nói đến những lề thói, tập tục và biểu hiện của mối quan hệ nhất định giữa người với người trong sự giao tiếp với nhau hàng ngày

Ở phương Đông, các học thuyết về đạo đức của người Trung Quốc cổ

đại xuất hiện sớm, được biểu hiện trong quan niệm về “đạo” và “đức” của họ

“Đạo” hiểu theo nghĩa đen là chỉ con đường đi, chỉ về hướng nhất định,

hay chỉ quy luật biến hóa của tự nhiên, theo nghĩa bóng là hướng dẫn hành vi

con người phải noi theo như: “đạo làm người” “Đạo” về sau chỉ cái lý phải

theo như “đạo lí”

“Đức” là một khái niệm trong triết học cổ Trung Quốc Theo nghĩa thông thường, “đức” chỉ tính hạnh tốt đẹp của con người, phần thẳng thắn của con người

Đạo đức xã hội bao gồm ý thức đạo đức, hành vi, đạo đức và quan hệ đạo đức Ý thức đạo đức là toàn bộ những quan niệm về tính thiện, ác, tốt, xấu, lương tâm, trách nhiệm, hạnh phúc…và về những quy tắc đánh giá, điều chỉnh hành vi, ứng xử của cá nhân đối với xã hội, giữa cá nhân với cá nhận Hành vi đạo đức là

sự biểu hiện ứng xử mà con người nhận thức và lựa chọn Quan hệ đạo đức là hệ thống những mối quan hệ giữa người với người trong xã hội, xét về mặt đạo đức

Đạo đức là một hiện tượng lịch sử, kết quả của quá trình phát triển của xã hội loài người Đạo đức thuộc kiến trúc thượng tầng, chịu sự quy định của cơ sở

hạ tầng, có đạo đức xã hội nguyên thủy, đạo đức của chế độ chủ nô, đạo đức phong kiến, đạo đức tư sản, đạo đức cộng sản

Ngày nay đạo đức có thể hiểu một cách khái quát là: Đạo đức là một

hình thái ý thức xã hội, bao gồm hệ thống những quan điểm, quan niệm, nguyên tắc, qui tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh cách đánh giá, hành

vi ứng xử của con người trong các mối quan hệ xã hội, phù hợp với lợi ích của con người và xã hội; chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi sức

mạnh của truyền thống, của dư luận xã hội nhằm hướng con người đến chân,

thiện, mỹ

1.1.1.2 Nguồn gốc của đạo đức

Đạo đức ra đời cùng với sự xuất hiện của con người và xã hội loài người, vì đó là một phạm trù thuộc hình thái ý thức xã hội Trước C Mác và Ph.Ăngghen, các nhà Triết học đều rơi vào quan niệm duy tâm khi xem xét vấn đề xã hội và đạo đức, tiêu biểu là một số quan điểm cơ bản sau đây:

* Quan điểm của tôn giáo:

Một số quan điểm của các tôn giáo như Phật giáo, Thiên chúa giáo, Hồi giáo cho rằng đạo đức có nguồn gốc từ tôn giáo và mang bản chất tôn giáo Những tôn giáo này cho rằng, mọi điều tốt đẹp đều là do trời, chúa, thần thánh đem đến cho loài người Thiên chúa giáo cho rằng, Thượng đế là đấng tối cao ban phát phước lành và cứu rỗi cho loài người, và loài người phải thực hiện những điều răn của chúa và giáo hội Phật giáo lại cho rằng cuộc đời con người là bể khổ, “Sinh, lão, bệnh, tử” đều gây ra nỗi khổ ở đời nên cần phải tu dưỡng tâm tính để lên cõi “niết bàn” Các quan điểm tôn giáo đã đồng nhất đạo đức với tôn giáo Mỗi quan niệm đạo đức đều xuất phát từ đời sống hiện thực hàng ngày và do con người đúc rút lại, còn tôn giáo là thế giới niềm tin do con người tưởng tượng ra

* Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin

Với việc phát hiện chủ nghĩa duy vật lịch sử, C.Mác không chỉ tạo ra bước ngoặt cách mạng trong quan niệm về sự phát triển xã hội nói chung mà còn đặt cơ sở khoa học cho tất cả các lĩnh vực khoa học xã hội, trong đó có đạo đức học

Trong Lời tựa viết cho Góp phần phê phán khoa kinh tế - chính trị,

C.Mác đã viết: “Phương thức sản xuất đời sống vật chất quyết định quá trình sinh hoạt xã hội, chính trị và tinh thần nói chung Không phải ý thức của con

người quyết định sự tồn tại của họ; trái lại, sự tồn tại xã hội của họ quyết định

ý thức của họ” [6-15] Đạo đức chính là một hình thái ý thức xã hội, nó phản ánh và bị quy định bởi tồn tại xã hội Điều đó có nghĩa là, các quan niệm, quan điểm, các nguyên tắc, các chuẩn mực, các lý tưởng, niềm tin và tình cảm đạo đức,… tức toàn bộ ý thức đạo đức, xét đến cùng, đều là biểu hiện của một trạng thái, một trình độ phát triển nhất định những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội Như vậy, đạo đức có bản chất xã hội

Tiếp tục kế thừa và phát triển tư tưởng của C.Mác về tính quy định của tồn tại xã hội đối với ý thức xã hội nói chung và đạo đức nói riêng, Ph.Ăngghen đã luận chứng cho bản chất xã hội của đạo đức bằng việc chỉ ra tính thời đại, tính dân tộc và tính giai cấp của đạo đức

Trong Chống Đuyrinh, cùng với việc phê phán quan niệm của Ơ.Đuyrinh

về những chân lý đạo đức vĩnh cửu, Ph.Ăngghen đã khẳng định rằng, về thực chất và xét đến cùng, các nguyên tắc, các chuẩn mực, các quan niệm đạo đức chẳng qua chỉ là sản phẩm của các chế độ kinh tế, các thời đại kinh tế Đồng thời, ông cũng cho thấy, cùng với tính quy định của yếu tố thời đại

Như vậy, C.Mác và Ph.Ăngghen đã quan niệm đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống xã hội, là kết quả của sự phát triển của lịch sử Bằng hoạt động thực tiễn của mình, mà trước hết là hoạt động sản xuất, trao đổi thông tin hàng ngày mà con người đã dần dần hình thành nên những quy tắc xử sự khác nhau để đảm bảo lợi ích của nhau, để tạo ra môi trường sống tốt đẹp

Nguồn gốc để hình thành và phát triển các giá trị đạo đức xã hội chính

là nền kinh tế của xã hội đó Mỗi một hình thái ý thức xã hội đều có một hình thái đạo đức tương ứng Quá trình phát triển đạo đức là quá trình phủ định biện chứng, đấu tranh giữa các mặt đối lập trên cơ sở kế thừa cái cũ để xây dựng nền đạo đức mới tốt đẹp và hoàn thiện hơn Vì vậy bản thân mỗi người phải ý

thức được việc làm của mình trong mối quan hệ giữa người với người, cá nhân với xã hội để phát huy hiệu quả những giá trị đạo đức

1.1.1.3 Chức năng của đạo đức

* Chức năng giáo dục

Chức năng giáo dục là nhằm hình thành những quan điểm cơ bản nhất, những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực đạo đức cho con người, soi vào đó con người sẽ làm những việc thiện, tránh điều ác, lựa chọn, đánh giá các hiện tượng xã hội, tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với với lợi ích chung và lợi ích riêng, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội Nhờ có chức năng giáo dục sẽ hình thành cho con người những phẩm chất tốt đẹp như: lương tâm, nghĩa vụ, danh dự, nhân phẩm, nhân nghĩa… Vì vậy chức năng giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người

Trong cuộc sống luôn nảy sinh nhiều vấn đề, nhiều mối quan hệ phức tạp, đa dạng đòi hỏi bản thân mỗi người phải có cách giải quyết cho phù hợp

Đó là quá trình đấu tranh để có cách giải quyết cho hợp tình, hợp lý Thông thường, những mối quan hệ trong xã hội thường nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật, vì vậy mỗi con người phải dựa vào những quy tắc, chuẩn mực đạo đức để điều chỉnh hành vi của mình

Đối với bản thân mỗi người, phải luôn luôn tự nguyện, tự giác điều chỉnh hành vi của mình Đó là quá trình đấu tranh hướng tới những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống

* Chức năng nhận thức

Các chuẩn mực đạo đức là những tiêu chuẩn giá trị đạo đức phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội, tạo nên tính cách tốt đẹp của mỗi con người Nó được con người đánh giá, lựa chọn, thừa nhận, khái quát những khuôn mẫu về mặt đạo đức để con người căn cứ vào đó xem xét, điều chỉnh bản thân mình Đạo đức có chức năng nhận thức qua sự phản ánh tồn tại xã hội Để thực hiện chức năng này mỗi người cần phải rèn luyện mình trong đời sống để nhận biết những giá trị của đạo đức Đồng thời xã hội cũng cần có những biện pháp tuyên truyền, giáo dục cho mọi người có tri thức về đạo đức, hiểu biết những chuẩn mực đạo đức trong cuộc sống

1.1.1.4 Vai trò của đạo đức

Đạo đức là thước đo giá trị con người trong mọi thời đại Những giá trị đạo đức không bao giờ thay đổi, có chăng là chỉ thay đổi cách nhìn về giá trị

ấy Điều này chúng ta sẽ thấy rõ nơi cuộc sống hiện đại Cuộc sống hiện đại đã làm cho con người có những cách nhìn mới về giá trị đạo đức Tuy nhiên, cùng với thời gian, những giá trị đạo đức là động lực đối với sự phát triển của loài người Vai trò của đạo đức được xem xét trên các vấn đề sau:

* Đạo đức với sự phát triển của xã hội

Với tư cách một hình thái ý thức xã hội, đạo đức chịu sự tác động và ảnh hưởng quyết định của kinh tế Cơ chế thị trường với tác động của những quy luật kinh tế khách quan, đặc biệt là những quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị

đã tạo ra những hiệu ứng nhất định về xã hội - đạo đức Do tính khốc liệt của

nó, kinh tế thị trường vừa là nguyên nhân, vừa là điều kiện dẫn tới sự phân hóa giàu nghèo Đồng thời những bất công, bất bình đẳng xã hội có điều kiện sinh sôi, nảy nở

Đạo đức với bản chất khoa học, cách mạng thực sự là liều thuốc vô cùng quan trọng có thể ngăn chặn những những căn bệnh của kinh tế thị trường

Cùng với việc hoàn thiện nền kinh tế thị trường, xây dựng đạo đức mới trở thành một giải pháp cơ bản nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững, từng bước khắc phục những tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường đối với đạo đức

tư tưởng, đạo đức, tác phong xã hội chủ nghĩa Điều đó cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của đạo đức trong việc cũng cố, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa

có những con người xã hội chủ nghĩa với phẩm chất đạo đức cách mạng Đạo đức mà chúng ta xây dựng trong giai đoạn hiện nay là nền đạo đức mới Ở nền đạo đức này nó nâng lên các giá trị đạo đức truyền thống và tiếp thu chọn lọc những giá trị đạo đức tốt đẹp của nhân loại

* Đạo đức với sự phát triển nhân cách

Đạo đức có tác dụng cảm hóa con người, giúp con người nhận thức và hành động theo lẽ phải, duy trì mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người Đạo đức giúp con người vươn tới những giá trị tốt đẹp: Chân, thiện, mỹ Đồng thời đạo đức như một động lực thôi thúc con người đấu tranh chống lại cái ác, cái xấu, phát huy cái tốt, cái thiện

Hiện nay hành vi của con người vốn bị chi phối của cơ chế lợi ích, khiến con người có xu hướng vun vén vì lợi ích riêng của bản thân mình Song trong rất nhiều trường hợp lợi ích của cá nhân lại mâu thuẫn với lợi ích của tập thể, lợi ích xã hội Đạo đức và các chuẩn mực của nó không hề phủ nhận lợi ích cá nhân, luôn thừa nhận và khuyến khích cá nhân phấn đấu vì quyền lợi chính đáng của mình, mặt khác cũng hướng cho con người giải quyết mối quan hệ hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng

Chúng ta đang ở trong một giai đoạn cách mạng đầy khó khăn và thử thách, hơn lúc nào hết, đạo đức càng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng của chúng ta hiện nay là tạo điều kiện cho đạo đức mới khẳng định địa vị thống trị của mình trong đời sống đạo đức xã hội, trở thành vũ khí tinh thần của nhân dân lao động trong quá trình xây dựng và đấu tranh bảo vệ Tổ quốc

1.1.2 Nội dung cơ bản tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh

1.1.2.1 Đạo đức là gốc của người cách mạng

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, lãnh tụ cách mạng của thế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh do đó rất sâu sắc, phong phú cả về lý luận và thực tiễn đã trở thành một bộ phận vô giá của văn hóa dân tộc và nhân loại, một sức mạnh tinh thần to lớn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, Hồ Chí Minh đã khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối Người nói: “cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [23; 35 - 36] Đạo đức cách mạng mà Hồ Chí Minh nói tới ở đây là đạo đức mới, nó khác với đạo đức cũ xưa nay Người viết: “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất ngửng đầu lên

trời” [23; 41]

1.1.2.2 Phẩm chất trung với nước, hiếu với dân

“Trung với nước” là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, quyết tâm bảo vệ độc lập chủ quyền của quốc gia dân tộc Nội dung chủ yếu của “Trung với nước”:

- Trong mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng và xã hội, phải đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của cách mạng lên trên hết

- Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu cách mạng

- Thực hiện tốt mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

“Hiếu với dân” nghĩa là phải yêu dân và quan trọng là phải lấy dân làm gốc Chữ “hiếu” của người cách mạng rất rộng, không đặt mình ở vị trí cao hơn dân, ở ngoài dân, không chỉ xem dân là gốc, là sức mạnh mà Người luôn đặt mình ở mình trong dân, đầy tớ của dân, coi dân là tất cả sự nghiệp của mình, là đối tượng của cách mạng

“Hiếu với dân” trong tư tưởng Hồ Chí Minh còn thể hiện ở chỗ quan tâm tới quyền làm chủ của nhân dân, người làm cách mạng là đầy tớ của nhân dân

Nội dung chủ yếu của “Hiếu với dân”:

- Khẳng định vai trò sức mạnh thực sự của nhân dân

- Tin dân, học dân, lắng nghe ý kiến của dân, gắn bó mật thiết với dân,

tổ chức vận động nhân dân

- Thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

- Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân

“Trung với nước, hiếu với dân” suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự

do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội Đó vừa là lời kêu gọi, vừa là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam

1.1.2.3 Giáo dục tình yêu thương con người

Trên cơ sở kế thừa truyền thống nhân nghĩa tốt đẹp của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại Hồ Chí Minh đã khẳng định tình thương yêu con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất

Trong suốt cuộc đời làm cách mạng, Hồ Chí Minh đã thể hiện lòng yêu thương đồng loại sâu sắc đặc biệt tình yêu lớn nhất Người dành cho đồng bào mình, những người dân mất nước Tình yêu thương con người của Hồ Chí Minh thể hiện là một tình cảm rất gần gũi thân thương đối với từng số phận con người, trong mối quan hệ với bạn bè đồng chí, với những con người rất đỗi bình thường mà Người gặp trong cuộc sống hằng ngày: từ việc ăn, việc ở, việc mặc, việc học hành, giải trí,… phải có thái độ tôn trọng, biết nâng cao nhân cách chứ không vùi dập con người

Thương yêu con người thể hiện ở lòng vị tha, nhân ái đối với những người gặp sai lầm để họ nhận rõ và sửa chữa, kể cả kẻ thù của mình một khi đã chịu quy hàng Đó là tinh thần mà Hồ Chí Minh kế thừa từ truyền thống nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam, nghiêm khắc đối với mình, đối với người

1.1.2.4 Giáo dục những phẩm chất: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

“Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là một biểu hiện sinh động của phẩm chất “Trung với nước, hiếu với dân” Đó là những phẩm chất nền tảng của đạo đức cách mạng mà mỗi người phải quán triệt

“Cần” là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai, lao động có kế hoạch, sáng tạo, năng suất với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ

lại, coi lao động là hạnh phúc, là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi cá nhân

“Kiệm” không phải là bủn xỉn, việc đáng làm vì lợi ích của đồng bào, Tổ quốc thì tốn bao nhiêu công, bao nhiêu của cũng vui lòng Để thực hiện “Kiệm”

phải kiên quyết “chống xa xỉ”, bởi xa xỉ là có tội với Tổ quốc, với đồng bào

mình

“Liêm” là trong sạch, không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng, không

tự tâng bốc mình,… chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm và ham tiến bộ Hành vi trái với chữ “liêm” đó là cậy quyền thế mà đục khoét của dân, trộm của dân

“Chính” nghĩa là không “tà” phải thắng thắn, đứng đắn đối với mình, đối với người và đối với việc

“Cần, kiệm, liêm, chính” là bốn đức quan trọng đối với tất cả mọi người:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất

Thiếu một đức thì không thành người.” [27; 631]

“Cần, kiệm, liêm, chính”còn là thước đo sự giàu có về mặt vật chất, vững mạnh về tinh thần, sự văn minh tiến bộ của một dân tộc Đó cũng là nền

tảng của đời sống mới, của thi đua yêu nước Người coi “Cần, kiệm, liêm, chính là nền tảng của đời sống mới, nền tảng của thi đua ái quốc” [27; 631]

Tất cả những lời dạy của Hồ Chí Minh và tấm gương sống của Người là điều mà mọi thế hệ hôm nay và mai sau cần học hỏi Bồi dưỡng các phẩm chất

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư sẽ làm cho con người vững vàng

trước mọi thử thách, giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục

1.1.2.5 Tinh thần quốc tế trong sáng

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những đặc điểm quan trọng nhất của đạo đức cộng sản, được bắt nguồn từ bản chất quốc tế trong sáng của giai cấp công nhân và của chủ nghĩa xã hội Trong Tư tưởng Hồ Chí Minh, tinh thần ấy được thể hiện ở sự thương yêu, đùm bọc, tương trợ, giúp đỡ và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc và quốc gia trên thế giới Đối lập với nó là chủ nghĩa vị

kỷ dân tộc, chủ nghĩa Sô vanh hẹp hòi Không có sự bất bình đẳng, hằn thù hay phân biệt chủng tộc giữa các quốc gia dân tộc trên thế giới

Kế thừa và phát triển khẩu hiệu của C Mác: “Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại” Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên thế giới phải kề vai chung sức để chống lại kẻ thù chung - chủ nghĩa đế quốc

Tinh thần quốc tế trong sáng thủy chung hướng vào mục tiêu hòa bình, hữu nghị, dân chủ và tiến bộ xã hội làm cho con người sống cao thượng và đẹp

đẽ hơn Để chứng minh cho lý tưởng của mình, Hồ Chí Minh chính là người có đóng góp to lớn, hiệu quả trong việc xây đắp tình đoàn kết quốc tế, đối thoại thay cho đối đầu vì một tình hữu ái vô sản, vì một nền hòa bình thế giới

1.2.2.6 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới

Để xây dựng nền đạo đức mới cần phải có những nguyên tắc cơ bản định hướng cho sự lãnh đạo của Đảng cũng như sự rèn luyện của mỗi cá nhân Qua

nghiên cứu đặc điểm và quy luật hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho thấy Người đã đề ra một số nguyên tắc cơ bản trong xây dựng đạo đức mới sau đây:

* Phải tu dưỡng, rèn luyện suốt đời

Bàn về “đạo đức cách mạng” trong bài viết tháng 12 năm 1958, Hồ Chí Minh khẳng định: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người !” [23; 91] Muốn có được một nhân cách hoàn chỉnh không phải là chuyện đơn giản một sớm một chiều,

đó là một quá trình tiến hành liên tục, lâu dài và thường xuyên cũng như việc xây dựng một nền đạo đức mới trong xã hội vậy

Muốn có được những phẩm chất đạo đức cách mạng trên, việc tu dưỡng phải gắn liền với yếu tố kiên trì, chịu khó, chịu khổ Những cái xấu, cái ác cần được loại bỏ, đè bẹp còn cái tốt, cái thiện thì duy trì, nuôi dưỡng Ý thức được điều này cũng là một niềm hạnh phúc, sung sướng của mỗi người

Người ví von so sánh rằng:

“Gạo đem vào dã bao đau đớn, Gạo dã xong rồi, trắng tựa bông Sống ở trên đời người cũng vậy, Gian nan rèn luyện mới thành công.” [25; 350]

Thực hiện nguyên tắc “Phải tu dưỡng, rèn luyện suốt đời” cần dựa trên tinh thần tự giác, tự nguyện, đặc biệt là thông qua hoạt động tự phê bình và phê bình của mỗi cá nhân và giữa các cá nhân trong tập thể

* Nói đi đôi với làm, phải nêu gương đạo đức

Hồ Chí Minh đã quán triệt nguyên tắc này và làm gương cho mọi người cùng thực hiện, đặc biệt là đối với cán bộ, đảng viên Với tầm quan trọng của đạo đức, Hồ Chí Minh đã dành hơn 600 bài nói và bài viết của mình về đề tài này trong suốt cả cuộc đời hoạt động của mình Không chỉ là tấm gương sáng

về nguyên tắc “Nói đi đôi với làm” mà chúng ta còn thấy Người nói ít nhưng làm nhiều, có những việc Người làm mà không nói Và trong mỗi việc làm, hành vi của Người luôn ẩn chứa những tư tưởng lớn, sâu sắc và tấm lòng nhân

ái bao la

Trong lĩnh vực đạo đức và giáo dục đạo đức, “đạo làm gương” giữ một

vị trí đặc biệt quan trọng hơn trong bất cứ lĩnh vực nào Làm gương có thể ở nhiều mức độ, phạm vi khác nhau Có những tấm gương chung và riêng, lớn

và nhỏ, xa và gần Người tốt việc tốt ở giai đoạn nào cũng có nhưng quan trọng là phải nêu ra và nâng tầm để mọi người học hỏi Tùy theo hoàn cảnh cụ thể mà vận dụng các tấm gương ấy cho phù hợp Nêu gương về đạo đức phải được coi là một việc làm quan trọng và không được xem thường

* Xây đi đôi với chống

Trong cuộc sống hằng ngày, vì những lí do khác nhau mà những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, cái có đạo đức - cái phi đạo đức vẫn thường đan xen đối chọi nhau thông qua hành vi của những con người khác nhau và ngay

cả trong bản thân của mỗi con người Xã hội chúng ta đang sống không phải

“người người đều tốt, việc việc đều hay” mà “mỗi con người đều có cái thiện

và cái ác ở trong lòng” cốt yếu là làm sao cho phần tốt nhân lên và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng Hồ Chí Minh đã chia kẻ thù của cách mạng thành ba loại: “Chủ nghĩa tư bản và đế quốc thực dân” là kẻ thù

nguy hiểm nhất, thâm độc nhất, “thói quen và truyền thống lạc hậu” cũng là

một kẻ địch to, đang ngấm ngầm ngăn trở cách mạng tiến bộ Chúng ta không

thể trấn áp nó mà phải cải tạo nó một cách rất cẩn thận, rất chịu khó, rất lâu dài; “Chủ nghĩa cá nhân” là loại địch thứ ba, với tư tưởng tiểu tư sản, nó đang

ẩn nấp trong mỗi con người chỉ chờ thời cơ trỗi dậy, vì vậy, “Thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân” [31-291]

Để giáo dục đạo đức được hiệu quả, Người yêu cầu mọi cá nhân, mọi tổ chức phải có tính tự giác cao Bản thân tính tự giác cũng là một phẩm chất đạo đức cách mạng quý báu cần rèn luyện và giữ gìn Người nói rằng: việc cảm nhận sâu sắc sự trau dồi đạo đức cách mạng là việc làm sung sướng, vẻ vang nhất trên đời này

Tóm lại, nghiên cứu tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh về các chuẩn mực và những nguyên tắc cơ bản, định hướng để xây dựng nền đạo đức mới là cơ sở lý luận để Đảng và Nhà nước ta cùng toàn thể nhân dân phấn đấu thực hiện trong giai đoạn mới, đặc biệt trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, niềm hy vọng của dân tộc

1.1.3 Tính tất yếu của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên

Giáo dục nói chung, giáo dục đạo đức nói riêng là phương thức chuyển văn hóa đạo đức của xã hội thành văn hóa đạo đức của cá nhân Để phát huy vai trò của tuổi trẻ thì phải tiến hành giáo dục sinh viên một cách toàn diện và chu đáo Giáo dục đạo đức là nhằm hướng tới mục đích đào tạo những con người không chỉ có đức mà còn có tài, để mỗi sinh viên khi trưởng thành có ích cho xã hội Vấn đề giáo dục đạo đức cho HS, SV ở các trường CĐ, ĐH trong giai đoạn hiện nay đã trở thành điểm nóng không chỉ ở các trường mà còn của cả hệ thống giáo dục và toàn xã hội Phương hướng cơ bản của việc giáo dục đạo đức hiện nay là giáo dục lòng yêu nước, giáo dục đạo đức cách

mạng, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục tri thức với giáo dục lý tưởng, đạo đức cho sinh viên

Hiện nay, phẩm chất đạo đức của sinh viên là một trong những điều kiện tiên quyết để học tập có kết quả Nó là động lực để phát huy tính chủ động, tích cực trong mọi hoàn cảnh, để biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Việc coi trọng giáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay không chỉ là đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng đất nước, mà còn là đồi hỏi bức thiết của bản thân công tác giáo dục

Mỗi sinh viên để chuẩn bị cho mình một hành trang vững chắc để bước vào đời cần phải tích lũy cho mình các kiến thức về khoa học, công nghệ, tin học, ngoại ngữ, chuyên môn nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó mà không ngừng trau dồi, rèn luyện đạo đức, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật, văn hóa ứng

xử, văn hóa giao tiếp thì dễ dẫn đến sự phát triển lệch lạc, phiến diện Vì vậy công tác giáo dục đạo đức phải giúp bản thân mỗi sinh viên hiểu được rằng rèn luyện đạo đức để đáp ứng thực tiễn đổi mới đất nước Giáo dục đạo đức là quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện ý thức đạo đức cũng như năng lực thực hiện hành vi đạo đức của mỗi cá nhân Sinh viên hiện nay cần phải tiếp tục phấn đấu và rèn luyện Trên nhiều lĩnh vực, chúng ta còn tụt hậu, còn có khoảng cách quá xa so với các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới Nhiệm vụ của sinh viên là phải góp phần làm giảm khoảng cách đó

Tuy nhiên, hiện nay còn một bộ phận sinh viên đang mải mê theo đuổi những giá trị vật chất tầm thường mà quên đi trách nhiệm, nghĩa vụ của mình với quê hương, đất nước Những thói quen đua đòi, thực dụng, thói hư tật xấu

và tệ nạn xã hội làm hư hỏng một số thanh niên Họ sa vào lối sống thiếu niềm tin, trách nhiệm

Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp về đạo đức của một bộ phận sinh viên hiện nay là do các chủ thể giáo dục và đối tượng được

giáo dục chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của đạo đức đối với sự phát triển của bản thân mỗi người và toàn xã hội, quá chú trọng “dạy chữ” mà xem nhẹ “dạy người” Vì vậy để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên trước hết phải làm thay đổi nhận thức của các thế hệ giáo dục như: gia đình, Ban Giám hiệu nhà trường, Đoàn Thanh niên, Hội sinh viên, các tổ chức Chính trị - Xã hội, Thầy cô giáo và bản thân mỗi sinh viên Để quán triệt tinh thần đó Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An tăng cường công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên thông qua giảng dạy môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh Đồng thời tăng cường mở các lớp tập huấn dành riêng cho đội ngũ giáo viên giảng dạy môn học này Kết hợp tổ chức nghiên cứu, học tập cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, thường xuyên tổng kết, đúc rút kinh nghiệm quá trình rèn luyện giáo dục đạo đức cho sinh viên

1.1.4 Nội dung, cấu trúc chương trình và vai trò của môn học Tư tưởng

Hồ Chí Minh với việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên

1.1.4.1 Nội dung chương trình Tư tư ng Hồ Chí Minh

Cấu trúc chương trình môn Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm:

- Chương mở đầu: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Chương 1: Cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

- Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

- Chương 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

- Chương 4: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản Việt Nam

- Chương 5: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đoàn kết quốc tế

- Chương 6: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân

- Chương 7: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá, đạo đức và xây dựng con người mới

Việc phân phối thời gian và cấu trúc nội dung chương trình Tư tưởng

Hồ Chí Minh hệ CĐ phù hợp với khả năng nhận thức của sinh viên, đặc biệt chương trình đã dành một phần nội dung và thời lượng giới thiệu kiến thức đạo đức, trong đó có kiến thức về đạo đức Hồ Chí Minh Mặt khác, cấu trúc chương trình Tư tưởng Hồ Chí Minh còn thể hiện rõ mục tiêu giáo dục nói chung, thể hiện:

Thứ nhất: Nội dung môn Tư tưởng Hồ Chí Minh đảm bảo tính kế thừa

và phát triển kết quả dạy học môn Giáo dục công dân bậc Trung học phổ thông Thực hiện các Nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhất là nghị quyết Trung ương 5 khóa X về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới, ngày 18-9-2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh dành cho sinh viên khối không chuyên ngành Mác - Lênin

Thứ hai: Tư tưởng Hồ Chí Minh nâng cao năng lực tư duy lý luận và

phương pháp công tác Thông qua học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh

để bồi dưỡng, củng cố cho sinh viên lập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; tư tưởng giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người; tích cực, chủ động đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ đường lối chủ trương của Đảng, pháp luật và chính sách của Nhà nước ta; biết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống

Thứ ba: Nội dung chương trình môn Tư tưởng Hồ Chí Minh bồi dưỡng

phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị Tư tưởng Hồ Chí Minh giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cho sinh viên biết sống theo lẽ phải, đạo lý, yêu cái tốt, cái thiện, phê phán cái ác, cái xấu Học tập tư tưởng

Hồ Chí Minh giúp nâng cao lòng tự hào về Người, về Đảng Cộng sản Việt Nam, tự nguyện “Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” Trên cơ sở những kiến thức đã học, sinh viên biết vận dụng vào cuộc sống, tu dưỡng, rèn luyện bản thân, hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình

Như vậy, môn Tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục ý thức và hành vi của người công dân, góp phần hoàn thiện nhân cách của sinh viên trong đời sống hiện đại Từ đó bản thân mỗi sinh viên biết điều

gì nên làm và điều gì không nên làm để có hướng phát triển đúng đắn

1.1.4.2 Vai trò của môn học Tư tư ng Hồ Chí Minh đối với việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên

Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

do Bộ Chính Trị phát động theo chỉ thị số 06 - CT/TW trong toàn Đảng, toàn dân từ ngày 3/2/2007 đến hết nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng Đây là một chủ trương lớn vừa mang tính cấp bách trong tình hình hiện nay, vừa có ý nghĩa lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Song song với việc giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà trường đã lồng ghép cuộc vận động này vào trong quá trình học tập, rèn luyện tại Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An

Mục đích của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là: làm cho học sinh, sinh viên nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Tạo sự chuyển biển mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong

đời sống, đặc biệt trong đoàn viên, sinh viên, thanh niên, học sinh nâng cao đạo đức cách mạng, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh có vai trò rất tích cực đối với việc nâng cao

lý tưởng và nhận thức của HS-SV hiện nay Đạo đức Hồ Chí Minh không chỉ giúp cho các bạn trẻ nâng cao thế giới quan, nhân sinh quan mà còn có lý tưởng, nhận thức, lối sống phù hợp Chẳng hạn, đạo đức Hồ Chí Minh về lòng yêu thương con người giúp cho các bạn trẻ giàu lòng nhân ái hơn, quan tâm hơn đến người khác, sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội Hay đạo đức Bác Hồ về tiết kiệm rất phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay; bản thân những lời dạy của Bác cũng rất gần gũi, có thể áp dụng trong đời sống thực tiễn Không chỉ vậy, với sinh viên, những người đang hoàn thiện nhân cách, thì đạo đức Bác Hồ là chuẩn mực để các em học tập và noi theo

Do đó, việc tiếp tục giáo dục đạo đức thông qua môn Tư tưởng Hồ Chí Minh một cách sâu sắc hơn, đầy đủ hơn, toàn diện hơn, cụ thể hơn, thuyết phục hơn trong nhà trường càng cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ những mục đích đó, việc tổ chức dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh phải hình thành ở sinh viên những tình cảm, niềm tin đạo đức, là động lực để các em tự hoàn thiện, tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân Đây là yêu cầu đặc trưng của môn Tư tưởng Hồ Chí Minh và yêu cầu bức thiết đối với sinh viên trong giai đoạn hiện nay Từ đó cũng cần đổi mới phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Giáo viên đều phải ý thức được việc lựa chọn phương pháp giảng dạy thích hợp là rất cần thiết đối với cả thầy và trò Quán triệt quan điểm đó, Nhà trường rất quan tâm đến việc xây dựng nguồn lực con người cho tỉnh Nghệ An, nhất là nguồn nhân lực trẻ tuổi Đáp lại niềm tin yêu đó, các bạn sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An đã không ngừng phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn

luyện, một lớp thanh niên mới đã hình thành, khẳng định vai trò, vị trí của mình trong xã hội Tuy nhiên, bước vào thời kỳ đổi mới, dưới sự tác động của

cơ chế thị trường, vấn đề toàn cầu hoá và xu thế hội nhập, một bộ phận thế hệ trẻ đã có những biểu hiện xuống cấp về mặt đạo đức

Nhiệm vụ trọng tâm của sinh viên là học tập tốt và rèn luyện tu dưỡng đạo đức, bởi đạo đức do đấu tranh bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như "ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong" Đây phải xem là việc làm thường xuyên, tích cực trau dồi nhân cách, bồi đắp những giá trị đạo đức, sống chân thành, trung thực, yêu thương con người, có lòng nhân

ái trong quan hệ với con người và cộng đồng, có hành vi ứng xử có văn hóa Trách nhiệm của nhà trường và giáo viên giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là phải quan tâm đầy đủ đến vấn đề đạo đức, tiếp tục giảng dạy và giáo dục đạo đức theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng và hoàn thiện những chuẩn mực đạo đức tiến bộ góp phần khắc phục sự suy thoái về đạo đức trong

xã hội nói chung và trong trường học nói riêng Có như vậy mới nuôi dưỡng

và phát triển con người mới Tất cả những điều đó thể hiện sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ

An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2.1 Khái quát về trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc

1.2.1.1 Sơ lược về lịch sử phát triển

Trường CĐ nghề Kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc tiền thân là Trường Trung cấp kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc được thành lập ngày 04 tháng 12 năm 1998 theo Quyết định số: 1272 của UBND tỉnh Nghệ An

Ngày 15 tháng 2 năm 2007 trường được nâng cấp thành trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc theo quyết định số 258/QĐ-BLĐTBXH của Bộ trưởng Bộ Lao động TB và Xã hội

Trường CĐ nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc là quà tặng của Chính phủ

và nhân dân Hàn Quốc cho Việt Nam Trường vinh dự đặt tại thành phố Vinh quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu Trường là biểu tượng của sự hợp tác hữu nghị giữa hai nước Việt Nam - Hàn Quốc Được khởi công xây dựng

từ tháng 10 năm 1999, khánh thành và đưa vào hoạt động tháng 12 năm 2000

1.2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ

Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An là đơn vị hành chính sự nghiệp, trực thuộc uỷ ban nhân dân tỉnh Nghệ An, có tư cách pháp nhân, có tài khoản, có con dấu và biểu tưởng riêng

Quy hoạch xây dựng trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc đã xác định mục tiêu là xây dựng trường thành trường Đại học nghề KTCN, là một cơ sở đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp trong nước và xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc

1.2.1.3 Cơ cấu tổ chức và quy mô đào tạo

- Phòng Đào tạo - nghiên cứu khoa học và quan hệ quốc tế

- Phòng Kế hoạch - Dịch vụ

- Phòng Tổ chức - Hành chính

- Phòng Tài vụ

- Phòng Công tác học sinh sinh viên

- Phòng khảo thí và kiểm định chất lượng đề thi

- Trung tâm ngoại ngữ và liên kết đào tạo + Các khoa chuyên môn: 9 khoa

- Đảng bộ trường có 84 đảng viên thuộc 4 chi bộ (3 chi bộ giáo viên và

1 chi bộ học sinh sinh viên)

- Công đoàn trường có 167 đoàn viên công đoàn thuộc 3 tổ công đoàn (Công đoàn bộ phận hành chính, công đoàn bộ phần đào tạo 1, công đoàn bộ phận đào tạo 2)

- Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trường trực thuộc Tỉnh đoàn Nghệ An Đoàn trường có 2750 đoàn viên thuộc 76 chi đoàn (75 chi đoàn học sinh và 1 chi đoàn giáo viên)

* Quy mô đào tạo của Trường

+ Quy mô đào tạo

- Đào tạo hệ cao đẳng nghề 03 năm

Lưu lượng: 1000 - 1800 sinh viên/năm

- Đào tạo hệ trung cấp nghề 02 năm

Lưu lượng: 1000 - 1200 học sinh/năm

- Đào tạo hệ sơ cấp nghề (03 đến 06 tháng)

Lưu lượng: 300 - 500 học viên/năm

- Liên kết đào tạo (Hệ chính quy, hệ tại chức, hệ liên thông)

Lưu lượng: 200 - 500 học sinh sinh viên/năm

- Đào tạo ngoại ngữ và giáo dục định hướng cho xuất khẩu lao động (Tiếng Anh, tiếng Hàn Quốc): Lưu lượng: 1000 -1500 học viên/năm

+ Các ngành nghề đào tạo

- Kế toán doanh nghiệp

1.2.1.4 Cơ s vật chất

Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc được xây dựng bằng nguồn viện trợ ODA không hoàn lại của Chính phủ Hàn Quốc với tổng

số vốn:

+ Đầu tư giai đoạn I (năm 1999): 5 triệu USD, trong đó:

- 1,7 triệu USD xây dựng nhà xưởng

- 2,0 triệu USD máy móc trang thiết bị

- 1,3 triệu USD chuyển giao công nghệ và chương, giáo trình + Vốn đối ứng của tỉnh Nghệ An: 11 tỷ VNĐ, xây dựng cơ sở hạ tầng + Đầu tư giai đoạn II (Năm 2008): 2,45 triệu USD, trong đó:

- 1,05 triệu USD xây dựng nhà xưởng

- 0,80 triệu USD máy móc trang thiết bị

- 0,60 triệu USD chuyển giao công nghệ và chương giáo trình + Vốn đối ứng của tỉnh Nghệ An: 30 tỷ VNĐ, xây dựng cơ sở hạ tầng

)

Diện tích

sử dụng (m 2

) Tổng diện tích đẩt 76.124 20.766 16.157

(Nguồn do Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc cung cấp)

1.2.1.6 Chương trình và giáo trình giảng dạy

Nhà trường có đầy đủ các chương trình đào tạo, kế hoạch giảng dạy và học tập cho tất cả các nghành nghề đào tạo của trường theo chương trình khung của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Hàng năm nhà trường tổ chức

rà soát, điều chỉnh chương trình cho phù hợp với trang thiết bị, máy móc, công nghệ, điều kiện sản xuất, kinh doanh ở địa phương và lãnh thổ Việt Nam Các

chương trình được điều chỉnh này đều có nhận xét, phản biện và kết luận của Hội đồng thẩm định

Các chương trình đào tạo của trường đều có mục tiêu chung và mục tiêu

cụ thể, cấu trúc hợp lý, được thiết kế một cách có hệ thống trên cơ sở cụ thể hóa chương trình khung của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội

1.2.2 Thực trạng giáo dục đạo cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ An thông qua giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2.2.1 Thực trạng vi phạm đạo đức của sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc, tỉnh Nghệ n hiện nay

Trong những năm gần đây, tình trạng vi phạm đạo đức trong thanh, thiếu niên và sinh viên ngày càng có xu hướng gia tăng, các hành vi vi phạm đạo đức của sinh viên diễn ra ở nhiều góc độ như: vi phạm pháp luật, đánh nhau bằng vũ khí, uống rượu bia, cờ bạc, trộm cắp Một số hành vi lệch chuẩn về mặt đạo đức như không vâng lời cha mẹ, người lớn, vô lễ với thầy cô giáo, thiếu kính trên nhường dưới, sống hưởng thụ, lười học tập và lao động, thiếu ý thức rèn luyện những vấn đề trên đặt ra cho gia đình, nhà trường và toàn xã hội nhiều vấn đề cấp bách về giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên

Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc thuộc địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An Hầu hết sinh viên của trường đến từ các vùng quê khác nhau trên địa bàn tỉnh Nghệ An và các tỉnh lân cận Đa số các em đều sinh sống và học tập xa gia đình, khi tiếp xúc với môi trường sống mới sẽ tạo

ra những thuận lợi, mặt khác cũng gây ra khó khăn đối với các em Thành phố Vinh là một trung tâm kinh tế, văn hóa của khu vực Bắc Trung Bộ, nơi mà sự nghiệp đổi mới diễn ra rất sôi động Những năm đổi mới vừa qua, thành phố

đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, trong đó có sự nghiệp phát triển văn hóa tinh thần của nhân dân Tuy vậy, công tác xây dựng đời sống văn hóa,

nhất là xây dựng lối sống cho sinh viên còn nhiều bất cập, lối sống thành thị vẫn có những tác động tiêu cực đên đời sống của sinh viên Cụ thể đó là các

tệ nạn xã hội, nhất là ma túy, mại dâm, nạn mất trật tự trên đường phố, nơi công cộng, nạn cờ bạc, số đề, mê tín dị đoan còn khá phổ biến Thực tế cho thấy, sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật và lối sống còn nhiều, biểu hiện cụ thể đó là:

- Thứ nhất là sự phai nhạt niềm tin, lý tư ng, mất phương hướng phấn đấu trong một bộ phận sinh viên

Ngày nay, khi đất nước đã có nhiều khởi sắc, đời sống người dân được nâng lên Nhiều hoạt động nhằm bồi dưỡng lý tưởng niềm tin cho học sinh, sinh viên diễn ra thường xuyên Tuy vậy, những hiện tượng hoang mang, thiếu niềm tin và phai nhạt lý tưởng vẫn còn tồn tại Lý tưởng phấn đấu rèn luyện để trở thành một công nhân kỹ thuật trong tương lai đang dần bị lãng quên ở một vài cá nhân Một số lại có quan điểm chỉ cần có kiến thức chuyên môn giỏi, đó mới là điều quan trọng nhất đối với mỗi công nhân, điều này là hoàn toàn sai lầm khi toàn xã hội vẫn đang bàn nhiều về đạo đức

- Thứ hai là hiện tượng chạy theo lối sống thực dụng, quá đề cao sức mạnh của đồng tiền

Hiện nay, đang có không ít sinh viên chỉ muốn hưởng thụ mà không lao động, phải kiếm tiền bằng mọi cách và phải tiến thân bằng mọi giá, bất chấp tất cả, coi đồng tiền là trên hết, là cứu cánh Nhận thức này làm tổn hại tới lợi ích chung, xét về mặt vật chất và trực tiếp làm băng hoại đạo đức, xét về mặt tinh thần Đó là một lệch lạc trong ý thức và đồng thời trở thành một tâm lý bệnh hoạn, suy đồi xa lạ với bản chất nhân văn của chế độ ta Tâm lý hoài nghi, chán nản, mất lòng tin, mất điểm tựa tinh thần trong cuộc sống

Ngày nay, tác động mặt trái của kinh tế thị trường với sự cám dỗ và sức hút của đồng tiền đang làm cho những ảnh hưởng đó có môi trường tái sinh và

trỗi dậy Tính thực dụng len vào trong hành vi giao tiếp giữa con người và con người

- Thứ ba, là sống thiếu trách nhiệm, buông thả, dựa dẫm, thờ ơ với gia đình, xã hội và chính bản thân mình; sa ngã vào các tệ nạn xã hội như: rượu chè, cờ bạc, cá độ, ma túy, đánh nhau gây thương tích…

Biểu hiện của lối sống thiếu trách nhiệm đó là sự thờ ơ đối với những người xung quanh Sự hy sinh vì người khác thấp đi, sự chia sẻ khó khăn lẫn nhau trong cuộc sống ít lại, chủ nghĩa cá nhân lấn át lợi ích cộng đồng Nhiều sinh viên chỉ biết dựa dẫm vào gia đình, ăn chơi, đua đòi đi xa với lối sống tiết kiệm, giản dị, không rèn luyện đức tính tự lập, tự thân vận động Những hiện tượng trên đi ngược lại với những tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức: là chống chủ nghĩa cá nhân, chống lối sống thực dụng, xa hoa và lãng phí Lối sống buông thả là biểu hiện của sự vô trách nhiệm với gia đình, xã hội và chính bản thân mình

Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà trong những năm gần đây, nhiều vấn đề xã hội phức tạp đã xảy ra trong một bộ phận sinh viên của Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc Tệ nạn xã hội đã ảnh hưởng tới những sinh viên chạy theo lối sống buông thả: rượu chè, cờ bạc, cá độ bóng

đá, quậy phá gây ảnh hưởng không nhỏ tới học tập và sinh hoạt của các sinh viên khác

Theo thống kê của phòng Kế hoạch, hàng năm số lượng sinh viên Trường Cao đẳng nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc đi thực tập, làm việc tại các quốc gia trên thế giới khoảng 200 sinh viên Tuy nhiên, bên cạnh những sinh viên học tập tích cực, có ý chí phấn đấu và ham học hỏi thì vẫn còn một

số sinh viên lười biếng, thiếu tác phong công nghiệp, thường xuyên nghỉ việc

và gây gỗ đánh nhau trong công ty, xí nghiệp Tháng 4, năm 2011, 2 sinh viên của trường đi thực tập ở Nhật Bản đã bị buộc về nước vì vi phạm gây mất trật