Nâng cao chất lượng hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn giáo dục công dân lớp 10 (qua khảo sát tại trường thpt tân phú, huyện định quán, tỉnh đồng nai)

Các tiết thực hành ngoại kh a dựa trên các kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống, những v n đề cần thiết của địa phương tương ứng với bài học, giáo dục học sinh ở địa phương như trật

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯƠNG HOÀI SAN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

(Qua khảo sát tại Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán,

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯƠNG HOÀI SAN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

(Qua khảo sát tại Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán,

Tỉnh Đồng Nai)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên nghành: LL & PPDH n Chính trị

Mã số : 60.14.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐOÀN MINH DUỆ

Tp Hồ Chí Minh, 2012

nhận được sự giúp đỡ nhiệt thành từ thầy cô, bạn bè và người thân

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy PGS- TS Đoàn Minh Duệ, Trường Đại học Vinh, người đã động viên giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Qua đây tôi xin g i lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô trong khoa iáo dục Chính trị Trường Đại học Vinh, Tổ S - Địa - DCD Trường THPT Tân Phú, Đồng Nai đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập Cuối cùng tôi xin cám ơn những người thân trong gia đình luôn động viên và là chỗ dựa tinh thần cho tôi trong suốt quá trình học tập

C n ngày 20 t áng 06 năm 2012

Tác giả

r ng oà n

B NỘI DUNG……….7

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN PHÚ, HUYỆN ĐỊNH QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2 Tầm quan trọng của hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn iáo dục công dân lớp 10 ở Trường trung học phổ thông 16

1.3 Nội dung thực hành hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn iáo dục công dân lớp 10 21

1.4 Thực trạng về hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn iáo dục công dân cho học sinh lớp 10 tại Trường trung học phổ thông Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai 27

Kết luận chương 1 41

CHƯƠNG 2 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN PHÚ, HU ỆN ĐỊNH QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI 43

2.1 Giới thiệu khái quát về kế hoạch thực nghiệm 43

2.2 Nội dung thực nghiệm 44

2.3 Kiểm tra và đánh giá kết quả thực nghiệm 61

Kết luận chương 2 64

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN PHÚ, HU ỆN ĐỊNH QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI 66

3.1 Các nguyên tắc đối với hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn iáo dục công dân lớp 10 66

huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai 71

Kết luận chương 3 81

C K T LUẬN VÀ KI N NGHỊ……… 82

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

E PHỤ LỤC 85

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng ta khẳng định: “ át tr ển

g áo dục là quốc sác àng đầu Đổi mớ căn bản toàn d ện nền g áo dục Việt

N m t eo ớng chuẩn oá ện đạ oá xã ộ oá dân c ủ oá và ội nhập quốc tế rong đó đổi mớ c c ế quản lý g áo dục p át tr ển độ ngũ

g áo v ên và cán bộ quản lý là k âu t en c ốt Tập trung nâng c o c ất l ợng

g áo dục và đào tạo, coi trọng đạo đức, lối sống năng lực sáng tạo, kỷ năng thực àn k ả năng lập nghiệp…” [7; 130-131] Từ đ cho th y Đảng và

Nhà nước ta chú trọng, đầu tư nhiều cho giáo dục và đào tạo với mục tiêu cung c p cho xã hội nguồn nhân lực toàn diện về đức và tài

Theo Ủy ban quốc tế về giáo dục thế kỷ XXI của UNESCO, thế kỷ XXI

là thế kỷ của tài năng và nhân cách đa dạng, vì thế dạy học là phải dạy cả tri thức và kỹ năng, thái độ để khi ra đời, người học c thể học tập suốt đời, thích nghi và tham gia một cách chủ động sáng tạo trong môi trường xã hội luôn luôn biến đổi

Hiện nay đã c nhiều dự án nghiên cứu đầu tư cho việc nâng cao ch t lượng và hiệu quả trong giáo dục Tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng một số hoạt động giáo dục trong nhà trường chưa được tiến hành đồng bộ, chưa đem lại hiệu quả trọn vẹn cho quá trình đào tạo và tự đào tạo trong nhà trường Đ

là HĐNK trong trường phổ thông

Thực trạng giáo dục Việt Nam trong những năm qua cho th y một số trường đã đầu tư đúng mức cho HĐNK Song vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên hoạt động ngoại kh a vẫn chưa thực sự đem lại kết quả như mong muốn

Trong những năm gần đây, c p học THPT n i riêng và các c p học n i chung c những tiết học được tổ chức gần như thoát ra khỏi phạm vi lớp học

hình thức học tập trên được gọi là HĐNK Từ thực tiễn cho th y thông qua những tiết học như thế, học sinh r t hứng thú trong học tập, các em tự tin hơn, biết đoàn kết hợp tác cùng nhau và chủ động trong việc tự trang bị kiến thức cho bản thân Vì thế HĐNK được xem là một trong những bộ phận không thể thiếu trong quá trình giáo dục Trong quá trình giảng dạy môn DCD, HĐNK được xem là môn học chính thức, hình thức dạy – học được tổ chức với đầy

đủ quy trình và các bước từ mục đích, kế hoạch sắp xếp xen kẽ với nội dung chương trình giảng Các tiết thực hành ngoại kh a dựa trên các kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống, những v n đề cần thiết của địa phương tương ứng với bài học, giáo dục học sinh ở địa phương như trật tự an toàn giao thông, bảo vệ môi trường… Các hình thức thực hiện c thể ở dưới dạng tổ chức trao đổi, thảo luận, tham quan thực tế Thông qua các buổi học tập này giúp học sinh c cơ hội kiểm tra tính đúng đắn của lý thuyết thông qua thực tiễn, vận dụng những tri thức đã học để giải quyết những v n đề trong đời sống thực tiễn, điều chỉnh hành vi đạo đức phù hợp với yêu cầu của xã hội Học sinh tiếp tục kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc cũng như nắm bắt những định hướng chính trị, xã hội và những v n đề n ng bỏng của thời đại … g p phần phát triển tư duy, hình thành nhân cách cho học sinh

Qua phân tích đã nêu và trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu này tôi đã vận dụng cơ sở lý luận của hoạt động ngoại khoá của môn GDCD ở trường THPT V n đề đặt ra là làm thế nào để hoạt động ngoại khoá trở nên đa dạng, đưa mỗi bài học Giáo dục công dân cụ thể gắn liền với cuộc sống, chứ không đơn thuần là lý thuyết chung chung giúp học sinh không chỉ lĩnh hội tri thức

mà còn hình thành kỹ năng sống đáp ứng với yêu cầu thực tiễn Vì vậy tôi đã

chọn đề tài“Nâng c o c ất l ợng hoạt động ngoạ k ó trong dạy học môn

G áo dục công dân lớp 10 (qua khảo sát tạ tr ờng ân ú uyện Địn Quán ỉn Đ ng N ” làm đề tài luận văn cao học thạc sỹ

2 T nh h nh nghiên cứu

“ N ân các là sản phẩm của hoạt động g áo dục n à tr ờng là n

m mầm n ân các là bệ p óng củ tà năng” [21; 78 Việc tiếp cận các

HĐNK bổ sung cho quá trình dạy học nhằm hình thành nhân cách, lối sống cho học sinh là điều quan trọng cần thiết, nhận thức được điều đ – các HĐNK đã được thực hiện ngay từ xa xưa

Vào thế kỷ XIII, Rabơle một nhà tư tưởng người Pháp đã c sáng kiến tổ chức các hình thức ngoài giờ lên lớp như ngoài việc học ở lớp còn c các buổi tham quan xưởng thợ, các c a hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sỹ, đặc biệt mỗi tháng một lần thầy trò về sống ở nông thôn một ngày

Vào thập niên 20, 30 của thế kỷ XX, .S acarenco nhà sư phạm nổi tiếng nước Nga Xôviết đã bàn về tầm quan trọng của công tác này, ông cho

rằng: “ ô k ên tr nó r ng các vấn đề g áo dục p ng p áp g áo dục k ông

t ể ạn c ế trong các vấn đề g ảng dạy lạ càng k ông t ể để c o quá tr n

g áo dục c ỉ t ực ện trên lớp ọc mà đáng r là p ả trên m m t vuông củ đất n ớc c úng t …” [21; 78 Trong thực tiễn công tác của mình ông đã tổ

chức các hoạt động bên ngoài lớp học trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện

Sinh thời chủ tịch Hồ Chí inh đã nhiều lần yêu cầu thầy cô giáo phải

chú ý giáo dục nhiều mặt cho học sinh: đức, trí, thể, mỹ, lao động Trong “

g ộ ng ị cán bộ p ụ trác n đ ng toàn quốc” Người yêu cầu: “ rong lúc ọc cũng cần làm c o c úng vu trong lúc vu cũng cần làm c o c úng

ọc trong n à tr ờng trong xã ộ c úng đều vu đều ọc” [17; 85]

iên quan đến HĐNK, tác giả Káp Thành ong c bài viết “ oạt động

ngoạ k ó : “c ộ vàng” để k ám p á năng lực cá n ân” đăng trên trang

báo điện t www.Thanhnien.com, ngày 29 tháng 9 năm 2005 và bài viết

“ ệu quả của hoạt động ngoạ k ó văn ọc dân g n trong n à tr ờng”

của cô Phan Thị Thanh Vân, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, thành phố

2009 Nhận th y tầm quan trọng của hoạt động ngoại kh a trong việc phát

triển lành mạnh về thể ch t và tinh thần gần đây c hội thảo “ ệu quả củ

oạt động ngoạ k oá đố vớ v ệc nâng c o c ất l ợng dạy ọc trong n à

tr ờng p ổ t ông” do Trường ĐHSP TP.Hồ Chí inh phối hợp với Viện

nghiên cứu giáo dục và trung tâm đánh giá và kiểm định ch t lượng giáo dục

tổ chức Hội thảo đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm thực hiện c hiệu quả HĐNK trong giảng dạy, trong đ đề cập nhiều đến môn DCD

Ý thức được tầm quan trọng của HĐNK trong quá trình giáo dục, đã c nhiều công trình luận văn khoa học nghiên cứu v n đề này như luận văn thạc

sỹ của Nguyễn Thị Nguyệt với công trình: “G áo dục các g á trị văn ó

truyền thống dân tộc c o s n v ên tr ờng c o đẳng văn ó ng ệ thuật Nghệ

An t ông qu các oạt động ngoạ k ó ”, công trình “ B ện p áp nâng c o hiệu quả công tác tổ chức ĐGDNGLL c o ọc sinh ở tr ờng tiểu học Lê

Lợ t àn p ố Vinh, Tỉnh Nghệ An” của thạc sỹ Nguyễn Như n

C thể n i, các công trình, bài viết hội thảo, định hướng chiến lược trong giáo dục đã đề cập nhiều đến hoạt động ngoại khoá trong giảng dạy Tuy nhiên tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học môn DCD lớp 10 ở Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai thì chưa c công trình nào nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

àm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của HĐNK trong dạy học môn GDCD

ở trường THPT

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- àm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của HĐNK

- àm rõ thực trạng HĐNK ở trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai n i riêng thông qua dạy học môn GDCD

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để so sánh đối chiếu nhằm chứng minh tính khả thi của các giải pháp

- Đề xu t một số giải pháp nhằm tổ chức tốt HĐNK môn DCD tại Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay

4 Ph vi nghiên cứu

Nghiên cứu các HĐNK môn DCD cho học sinh lớp 10 ở Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai

5 Phư ng ph p nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã s dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau:

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp điều tra, phương pháp phỏng v n, phương pháp quan sát thực nghiệm, phương pháp thống kê, phương pháp tổ chức các hoạt động xã hội…

6 Gi thuy t ho học

Hiện nay hoạt động ngoại kh a còn nhiều kh khăn và hạn chế Nếu đưa

ra những biện pháp tổ chức phù hợp cho hoạt động ngoại kh a môn GDCD thì không chỉ giúp học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các v n đề sinh động đa dạng của thực tiễn mà còn lĩnh hội, trau dồi được nhiều kỹ năng cần thiết cho trong cuộc sống, qua đ g p phần nâng cao ch t lượng giáo dục

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được kết c u thành 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao ch t lượng HĐNK trong dạy học môn GDCD lớp 10 ở các trường THPT

Chương 2 Thực nghiệm sư phạm về tổ chức HĐNK trong dạy học môn GDCD lớp 10 ở Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai Chương 3 Một số giải pháp nâng cao ch t lượng HĐNK trong dạy học môn GDCD lớp 10 ở Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠ HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG

1.1 M t số h i niệ c b n

1.1.1 Khái niệm hoạt động ngoại khóa

Mục tiêu của quá trình giáo dục ở b t cứ các trường phổ thông nào đều hướng đến phát triển toàn diện cho học sinh Để đạt được điều đ trong quá trình giáo dục bên cạnh việc học chính kh a trên lớp là HĐNK Thực tế th y rằng những học sinh nào tham gia nhiều các HĐNK sẽ hình thành cho mình những kỹ năng cần thiết như khả năng lãnh đạo, tự tin, hòa đồng dễ dàng hòa nhập, linh hoạt với mọi tình huống…là những phẩm ch t giúp các em hoàn thiện bản thân mình Chính vì vậy ở các trường phổ thông, các trường cao đẳng, đại học ngày nay HĐNK được tổ chức song song cùng các môn học chính kh a, và đây là một yêu cầu cần thiết trong quá trình giáo dục nhằm phát triển toàn diện con người trong thời đại mới

HĐNK là những hoạt động nằm ngoài giờ học chính kh a cùng kết hợp với giờ học chính kh a phục vụ cho mục đích giáo dục HĐNK được tổ chức với nhiều hình thức đa dạng khác nhau như: tham quan các di tích lịch s , tham gia phòng chống các tệ nạn xã hội, chăm s c nghĩa trang liệt sỹ và thăm gia phụng dưỡng bà mẹ Việt Nam anh hùng…

Hiện nay ở các trường phổ thông dạy học theo hướng tích hợp kiến thức

là một xu thế t t yếu của quá trình giáo dục học sinh trong thời đại mới mà nhiều nước đã tiến hành c hiệu quả Và đây cũng là một trong những phương

pháp dạy học theo hướng tích cực trong giáo dục của chúng ta Trong nhiều hướng tích hợp thì tích hợp giữa những chương trình chính kh a và chương trình ngoại kh a qua việc tổ chức các HĐNK được xem là r t quan trọng vì

n hướng đến việc rèn luyện học sinh ở nhiều lĩnh vực: tư duy, thực hành và khả năng vận dụng

Như vậy c thể n i trong quá trình dạy học thì HĐNK là một hình thức dạy học c tác dụng bổ sung, củng cố, mở rộng kiến thức và kỹ năng của một môn học nào đ y được học ở chương trình chính kh a N đáp ứng yêu cầu

đa dạng h a hình thức học tập, khắc phục cách truyền đạt một chiều, thông qua HĐNK rèn luyện tư duy sáng tạo, phát triển kiến thức và giáo dục học sinh một các toàn diện

Qua những nội dung vừa nêu c thể khẳng định HĐNK là một hình thức

dạy học ngoài giờ học các môn văn h a ở trên lớp nhằm mục đích bổ trợ cho hoạt động giáo dục trên lớp củng cố và mở rộng những kiến thức đã học, cung

c p và rèn luyện các kỹ năng sống, cùng những phẩm ch t tốt đẹp của con người thời đại mới cho cả giáo viên và học sinh

HĐNK trong môn giáo DCD là các hình thức hoạt động được tổ chức lồng ghép ngoài giờ học chính kh a môn DCD, hình thức và phương pháp thực hiện c thể dưới dạng: tổ chức trao đổi, thảo luận, tham quan thực tế, thi tìm hiểu, mời các chuyên gia đến n i chuyện… nhằm củng cố tìm hiểu về truyền thống địa phương, đạo đức cách mạng, ý thức công dân, xây dựng nếp sống lành mạnh, noi gương các anh hùng liệt sỹ v.v Nhờ thế kiến thức môn GDCD trở nên gần gũi và c ý nghĩa hơn, rèn luyện các kỹ năng cần thiết để giải quyết các v n đề trong cuộc sống

1.1.2 Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của môn Giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông

ôn DCD ngày nay là cái tên gọi mới, thực ra n là môn học thay thế cho môn chính trị đã được giảng dạy nhiều năm trước đây Với cách hiểu trên

thì môn GDCD là môn chính trị nhằm trau dồi, bồi dưỡng tri thức giúp học sinh trở thành công dân của đ t nước Trong nhà trường môn GDCD cùng với những môn học khác g p phần đào tạo con người hội đủ yếu tố tri thức, tư tưởng đạo đức và c năng lực hoạt động thực tiễn phù hợp với yêu cầu của xã hội

Theo ê Văn Oánh “ ôn G áo dục công dân là một bộ môn k o ọc xã

hộ ôn GDCD là tên gọ có t n quy ớc Nó p ản án n ều lĩn vực k ác nhau củ đời sống xã ộ Các tr t ức khoa học trong môn GDCD là tri thức

về triết học, kinh tế c n trị học, chủ ng ĩ xã ội khoa học đạo đức học,

p áp luật học đ ờng lố c n sác củ Đảng Cộng sản Việt N m d ới dạng phổ t ông ó Các k ến thức đó đ ợc sắp xếp bố tr ợp lý kết cấu chặt chẽ,

lô g c p ù ợp với tr n độ tâm s n lý ọc s n … ” [1; 5]

Trong trường THPT môn DCD c vai trò như các môn học thông thường khác như giúp: trang bị tri thức, giáo dục tư tưởng, tình cảm, rèn luyện

kỹ năng kỹ xảo, phát triển trí tuệ học sinh Song bên cạnh đ môn DCD cũng

c những đặc điểm riêng Theo ê Văn Oánh, c thể nêu lên một số đặc điểm sau:

ôn DCD đề cập và giải quyết một cách toàn diện hệ thống kiến thức

cơ bản cần thiết của một công dân trong thời đại mới Nội dung chương trình DCD đề cập đến những v n đề gần gũi, thiết thực trong đời thường cá nhân, công dân, gia đình, xã hội… Đến những v n đề lớn hơn như quốc gia nhân loại, từ những v n đề thường ngày đến những v n đề mang tính lý luận c tính khái quát cao Từ những hiểu biết cuộc sống đến thế giới quan, nhân sinh quan, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa ôn DCD chứa đựng một lượng tri thức công dân, dạy và học để làm người công dân, trở thành người công dân đúng với chuẩn mực xác định

ôn DCD còn mang tính định hướng sâu sắc bởi n trực tiếp đề cập, giải quyết những v n đề mang tính chính trị, tư tưởng của giai c p công nhân, của Đảng ta, trực tiếp xác lập, định hướng chính trị xã hội chủ nghĩa cho học sinh Nội dung môn DCD mang tính tích hợp Qua chương trình của môn DCD ta th y n chứa đựng nhiều tri thức của các môn học khác nhau như chính trị, triết học, kinh tế, đạo đức, pháp luật… và một số môn học của khối

và tác dụng của n

ề mục t êu

Trong quá trình giáo dục, việc dạy và học phải hướng tới việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực ồi dưỡng nhân tài và phát triển nhân cách cho thế

hệ tr ục tiêu chung của giáo dục được ban hành theo quyết định số

2957/QĐ/ DĐT ngày 14/10/1994 c nội dung sau: “ n t àn và p át tr ển

p ẩm c ất năng lực củ công dân ệt N m có k ến t ức văn ó k o ọc công ng ệ k năng ng ề ng ệp có sức k e…góp p ần làm c o dân g àu

n ớc mạn xã ộ công b ng văn m n đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ

tổ quốc”

Trong đ môn DCD c mục tiêu là giáo dục học sinh THPT trở thành những công dân của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam p phần đào tạo thế hệ tr trở thành những người lao động mới, hình thành ở họ những phẩm ch t, năng lực, nhân cách của người công dân mới C thể n i môn DCD hướng đến ba mục tiêu cơ bản sau:

Trang bị tri thức công dân trên các lĩnh vực chính trị, tư tưởng, kinh tế, đạo đức, pháp luật

Hình thành ý thức công dân, ý thức quyền và nghĩa vụ, giáo dục tinh thần trách nhiệm, tình cảm lành mạnh của người công dân

Rèn luyện hành vi, th i quen, ý thức, tình cảm đạo đức, phù hợp với chuẩn mực xã hội, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đã tích lũy giải quyết những v n đề của cuộc sống

ề n ệm vụ

ôn DCD trang bị cho học sinh một hệ thống tri thức khoa học cơ bản, phổ thông, thiết thực, hiện đại theo quy định của chương trình về thế giới quan ác- ênin, lý luận về chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa xã hội, về thời đại, về đạo đức, pháp luật, về đường lối chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam Từ

đ giúp học sinh nhận thức đúng đắn về sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Những tri thức này giúp học sinh c thêm điều kiện để học tốt các môn học khác, đặc biệt giúp học sinh rèn luyện tư tưởng, đạo đức

Trên cơ sở những tri thức khoa học, môn DCD bước đầu c nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, các phẩm ch t đạo đức của người công dân, người lao động mới, củng cố niềm tin vào lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam , không ngừng động viên tính tích cực của học viên trong học tập, tu dưỡng, trong hoạt động thực tiễn…

Từng bước hình thành cho học sinh th i quen, kỹ năng vận dụng những tri thức đã học vào cuộc sống học tập, lao động sinh hoạt, giúp họ định hướng đúng đắn về chính trị, tư tưởng, đạo đức, trong các hoạt động xã hội, trong cuộc sống

ồi dưỡng cho học sinh cơ sở ban đầu về phương pháp tư duy biện chứng,

về các mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội,

biết phân tích đánh giá các hiện tượng xã hội theo quan điểm khoa học, tiến bộ, biết ủng hộ cái mới, đ u tranh chống cái sai, cái lỗi thời, cái tiêu cực

Trong các nhiệm vụ nêu trên thì môn DCD c hai nhiệm vụ chính nổi bật là cung c p cho học sinh hệ thống tri thức khoa học và giúp các em vận dụng tri thức khoa học vào đời sống thực tế

Đ c đi m tâm của học sinh trung học phổ thông

1 1 3 1 Đặc đ ểm c ung

Đặc đ ểm c t ể

ứa tuổi học sinh THPT bao gồm từ 14 đến 18 tuổi, đây là giai đoạn chuyển tiếp từ lứa tuổi vị thành niên sang lứa tuổi thanh niên Tuổi vị thành niên là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt cơ thể Sự khác biệt về cơ thể giữa thanh niên mới lớn và người lớn là chưa đáng kể Song về thể lực thì còn kém xa người lớn, giai đoạn đầu của tuổi thanh niên về mặt sinh lý các em bắt đầu c sự phát triển như sau: sự phát triển của hệ xương dần được hoàn thiện, nhịp độ tăng trưởng về chiều cao và trọng lượng bắt đầu chậm lại Sự phát triển của hệ thần kinh c những thay đổi quan trọng như chức năng não phát triển, c u trúc của tế bào bán cầu đại não c những đặc điểm như của người lớn, số lượng các dây thần kinh liên hợp, liên kết và các phần t khác nhau của vỏ não được tăng lên Điều đ tạo sự cần thiết cho sự phân tích, tổng hợp… của vỏ bán cầu đại não trong quá trình học tập và lao động của các em Tuy nhiên ở lứa tuổi này các em vẫn dễ bị kích thích không phải chỉ do nguyên nhân sinh lý như ở tuổi thiếu niên mà còn do cách sống của cá nhân ở

độ tuổi này Song nhìn chung đây là lứa tuổi các em c cơ thể phát triển cân đối, khỏe đẹp

càng thể hiện vai trò của người lớn và họ thực hiện vai trò đ ngày càng c tính độc lập và tinh thần trách nhiệm ứa tuổi này nhiệm vụ xã hội chủ yếu

là chọn nghề Trong gia đình, các em ngày càng c nhiều quyền lợi và trách nhiệm của người lớn 14 tuổi các em c điều kiện tham gia Đoàn thanh niên cộng sản Trong tổ chức Đoàn các em c thể tham gia công tác tập thể, công tác xã hội một cách độc lập và c trách nhiệm hơn ước sang tuổi 18 các em

c quyền bầu c , c nghĩa vụ lao động, nghĩa vụ quân sự Hầu hết các em bắt đầu suy nghĩ về lựa chọn ngành nghề cho riêng mình

Tuy nhiên lứa tuổi học sinh THPT vẫn còn phu thuộc vào bố mẹ, các em vẫn đến trường học tập dưới sự yêu thương và dìu dắt của bố mẹ, thầy cô và bạn bè Do đ xã hội n i chung môi trường sư phạm n i riêng cần tạo điều kiện cho việc xây dựng một cách thức sống mới, phù hợp với mức độ phát triển của lứa tuổi như khuyến khích hành động c trách nhiệm, sự học hỏi lẫn nhau trong cuộc sống cũng như học tập

oạt động ọc tập

Khoảng thời gian này các em đang suy nghĩ về nghề nghiệp tương lai do

đ các em ý thức hơn trong v n đề học tập Chính thái độ này thúc đẩy quá trình nhận thức và sự điều chỉnh thái độ tốt hơn trong quá trình học tập trên ghế nhà trường ứa tuổi này còn là giai đoạn quan trọng trong việc phát triển các năng lực trí tuệ, tính chủ định được phát triển mạnh ở t t cả các quá trình nhận thức Về tri giác: c độ nhạy cảm cao về nhìn và nghe, c sự phối hợp nhịp nhàng, tri giác c mục đích đã đạt tới mức r t cao Về trí nhớ: ghi nhớ c chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ oại trí nhớ này được hoàn thiện dần trong quá trình rèn luyện c hệ thống của cá nhân Về tư duy:

c sự thay đổi về ch t, hoạt động tư duy của các em tích cực, độc lập hơn Các em c khả năng tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập, sáng tạo Tư duy chặt chẽ và nh t quán hơn, đồng thời tính phê phán của tư duy

Qua phần trình bày c thể th y, ở học sinh THPT những đặc điểm chung của con người về mặt trí tuệ thông thường đã được hình thành và chúng vẫn còn được hoàn thiện trong quá trình rèn luyện và học tập

1 1 3 2 Đặc đ ểm n ân các

ự ý t ức

Tự ý thức là đặc điểm nổi bật trong sự phát triển nhân cách của thanh niên mới lớn, n c ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển tâm lý của lứa tuổi thanh niên Quá trình này diễn ra phong phú và phức tạp, ví dụ như chú ý đến đặc điểm cơ thể, c những quan điểm, hoài bão cho riêng mình Chính điều này khiến các em quan tâm sâu sắc tới đời sống tâm lý, phẩm ch t nhân cách và năng lực riêng Các em không chỉ nhận thức về cái tôi hiện tại mà còn nhận thức về vị trí của mình trong tương lai

Trên cơ sở tự ý thức phát triển mạnh mẽ, nhu cầu tự giáo dục ở lứa tuổi THPT cũng được phát triển, khắc phục được một số thiếu s t trong hành vi hay phát huy những mặt tốt nào đ Tự giáo dục trong học sinh THPT thật sự cần thiết cho các em, giúp vị trí các em thay đổi từ chỗ là đối tượng của giáo dục thì dần đến giai đoạn này các em vừa là đối tượng, vừa là chủ thể của giáo dục Do đ trong việc giảng dạy giáo viên cần khuyến khích tự giáo dục đồng thời hướng dẫn tự giáo dục nơi các em

ế g ớ qu n

Sự hình thành thế giới quan là nét chủ yếu trong sự phát triển tâm lý của học sinh THPT Đây là lứa tuổi quyết định hình thành thế giới quan quan điểm tự nhiên về xã hội các nguyên tắc và qui tắc cư x định hướng giá trị của con người… Sự hình thành thế giới quan không chỉ được thể hiện ở tính tích cực của nhận thức mà còn thể hiện ở phạm vi nội dung nữa Các em c khuynh hướng sống một cuộc sống tích cực vì xã hội, muốn mang lại lợi ích cho người khác, quan tâm nhiều hơn đến đời sống tinh thần Ngoài ra v n đề

lựa chọn nghề đã trở thành công việc cần thiết nơi học sinh THPT Càng cuối

c p học thì việc lựa chọn nghề càng quan trọng với các em

G o t ếp

ứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi mang tính ch t tập thể nh t Các em muốn được sinh hoạt cùng các bạn cùng lứa, muốn c uy tín, vị trí nh t định trong nh m Trong môi trường giao tiếp các em hướng vào bạn bè nhiều hơn

bố mẹ, nhưng khi bàn đến những v n đề quan trọng hơn như lựa chọn nghề, thế giới quan, giá trị đạo đức thì các em hướng đến bố mẹ nhiều hơn

Trên đã n i học sinh THPT chú ý đến ảnh hưởng của mình trong nh m bạn bè, do đ để tránh những nh m bạn bè tự phát và những đặc tính không tốt của nh m tự phát trong công tác giáo dục cần tổ chức các hoạt động tập thể phong phú và sinh động nhằm phát huy tính tích cực của các em

Đờ sống t n cảm

Đời sống tình cảm của học sinh THPT r t phong phú và đa dạng, c thái

độ xúc cảm đối với những mặt khác nhau của đời sống Nhu cầu về tình bạn tâm tình cá nhân được nâng lên rõ rệt, sang giai đoạn này tình bạn của các em trở nên sâu sắc hơn, c yêu cầu cao hơn đối với tình bạn như mong muốn sự chân thật, lòng vị tha, sự tin tưởng, tôn trọng nhau, hiểu biết lẫn nhau và s n sàng giúp đỡ nhau

ột điều đặc biệt ở học sinh THPT là nhu cầu về tình bạn khác giới được tăng cường ột số em đã xu t hiện những sự lôi cuốn đầu tiên về tình yêu và tình cảm sâu sắc Tuy nhiên tình cảm này mới chỉ là những mối thiện cảm, quyến luyến ban đầu Đ là điều r t tự nhiên trong đời sống tình cảm của tuổi mới lớn Tuy vậy nếu tình cảm các em không được đáp lại hay tình cảm không lành mạnh c thể làm các em phân tán và sao nhãng học hành

Do vậy trong công tác giáo dục cần phải tế nhị và hướng các em vào các hoạt động tập thể ở trường, lớp để các em hướng đến, quan tâm đến hoạt động

1.2 T qu n trọng củ ho t đ ng ngo i h trong d y học n

Gi o dục c ng d n ớp 10 ở trường trung học phổ th ng

1.2.1 Mục tiêu của hoạt động ngoại khóa

Theo công văn số 5842/ ĐT- VP ngày 01 tháng 09 năm 2011 của Bộ iáo dục và Đào tạo, trong đổi mới các tiết thực hành ngoại kh a môn DCD được thực hiện như sau:

Từ năm học 2011-2012 thời lượng tiết thực hành, ngoại kh a được tăng lên ở các khối lớp, phù hợp với hướng dẫn giảm tải của Bộ và mục tiêu môn học iáo viên bộ môn không được cắt giảm tiết thực hành ngoại kh a, phải thiết kế giáo án như các tiết dạy học bình thường, nội dung phải được thống

nh t trong tổ, nh m hàng năm trên cơ sở các nội dung đã ghi trong phân phối chương trình

- Ngoài các v n đề đã được thống nh t, các tổ, nh m chuyên môn của các trường THCS c thể lựa chọn nội dung cho các tiết thực hành ngoại khoá dựa trên các v n đề sau:

+ Vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống thực tiễn;

+ Những v n đề cần thiết của địa phương tương ứng với các bài học + Những v n đề giáo dục cho học sinh ở địa phương như: trật tự an toàn giao thông, giáo dục môi trường, phòng chống HIV/ IDS, ma tuý, tệ nạn xã hội + Những gương người tốt, việc tốt, những học sinh chăm ngoan, vượt

kh , học giỏi;

+ Các hoạt động chính trị của địa phương

- Nội dung tiết thực hành, ngoại kh a c thể thay đổi từng năm

- Hình thức, phương pháp thực hiện: c thể dưới dạng tổ chức trao đổi, thảo luận, tham quan thực tế, tổ chức thi tìm hiểu; c thể mời cán bộ, chuyên gia đến n i chuyện, trao đổi…

Như vậy c thể n i mục tiêu của HĐNK trong môn DCD được hiểu như sau:

HĐNK là các hoạt động được tổ lồng ghép trong chương trình giảng dạy

bộ môn Được tổ chức với nhiều hình thức đa dạng, giúp học sinh c cơ hội tham gia vào hoạt động thực tiễn, các em được hòa nhập vào đời sống xã hội nhờ đ tăng thêm vốn hiểu biết, mở rộng kiến thức, tư tưởng tình cảm, nâng cao năng lực thể ch t và tinh thần, g p phần phát triển toàn diện về nhân cách HĐNK là một nội dung quan trọng không thế thiếu trong quá trình giáo dục HĐNK giúp các em hình thành thái độ, hành vi, các năng lực sở trường được phát huy, giúp các em c thái độ cư x đúng đắn trong quan hệ giao tiếp hằng ngày HĐNK được thực hiện với nhiều hình thức phong phú và đa dạng

c kế hoạch, c tổ chức nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh lứa tuổi đang dần định hình những đức tính cơ bản của mình, để trong tương lai các em c thể đáp ứng được những yêu cầu của đời sống xã hội

Thông qua HĐNK môn DCD, lý thuyết được gắn kết cùng thực tiễn,

g p phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách, các kỹ năng cơ bản, giúp các em tự tin hơn trong cuộc sống Do đ việc đưa các tiết thực hành, ngoại kh a song song cùng bộ môn chính kh a cụ thể môn DCD là một yêu cầu t t yếu trong giáo dục ngày nay

C thể khẳng định HĐNK là sự tiếp nối hoạt động dạy học, thông qua HĐNK nội dung dạy học được cân đối hài hòa HĐNK giúp các em vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống, nhờ đ củng cố, khắc sâu những tri thức đã học nhằm nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực đời sống

xã hội, tăng vốn hoạt động thực tiễn

Đối với học sinh:

iúp học sinh c cơ hội tham gia vào các hoạt động tập thể, nhờ đ bổ sung mở rộng các kiến thức đã học, qua đ giúp các em c thêm niềm tin trong cuộc sống Biết vận dụng kiến thức đã học thông qua thực tiễn cuộc sống

Học sinh được rèn luyện các kỹ năng sống như hợp tác, giao tiếp, tổ chức, giải quyết các v n đề đồng thời c ý thức đúng đắn hơn về bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội ước đầu c ý thức định hướng nghề nghiệp

Thông qua HĐNK kh a giúp các em c thái độ tích cực hơn trong học tập, biết quan tâm đến người thân, bạn bè , biết hỗ trợ nhau trong v n đề học tập cũng như về mặt tâm lý tình cảm

Đối vớ g áo v ên:

Đối với giáo viên trong việc dạy và học sẽ c cơ sở thực tế hơn nhờ các buổi thực hành, ngoại kh a tạo hưng ph n cho học sinh trong quá trình học tập môn chính kh a Thông qua HĐNK không chỉ vốn sống cả thầy và trò được mở rộng mà còn phát hiện thêm nhiều khả năng nơi các em, từ đ điều chỉnh phương pháp dạy học hiệu quả hơn, mối quan hệ giữa thầy và trò được thắt chặt hơn

Thông qua các buổi HĐNK giúp giáo viên trau dồi các kỹ năng tổ chức hiệu quả các HĐNK

1.2.2 Nhiệm vụ của hoạt động ngoại khóa

HĐNK giúp học sinh củng cố thêm kiến thức đã học, giúp các em cảm nhận nội dung trong sách giáo khoa không còn là lý thuyết suông trong sách

vở Qua các HĐNK kiến thức tự nhiên, xã hội được mở rộng Chính những hoạt động phong phú và đa dạng này tạo điều kiện cho các em nắm bắt được những cơ hội sau này

Tham gia các HĐNK giúp các em tự tin hơn với bản thân, hình thành thái độ, tình cảm Rèn luyện kỹ năng ứng x , kỹ năng giao tiếp với mọi người HĐNK đòi hỏi các em th i quen sinh hoạt tập thể, nhờ đ kỹ năng làm việc theo nh m, ý thức tự quản trong học tập được nâng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thảo luận nh m trong giờ học chính kh a

Như trên đã n i HĐNK giúp các em tự tin giao tiếp từ đ sẽ bộc lộ được

sự hứng thú, đam mê, sở trường, năng lực tiềm ẩn nơi các em ồi dưỡng thái

độ tích cực năng động, mạnh dạn đưa ra chính kiến và s n sàng tham gia các hoạt động tập thể ở trường, ở lớp, các hoạt động xã hội do Đoàn trường đề ra Thông qua HĐNK từng bước hình thành nơi các em giá trị niềm tin cuộc sống, các giá trị mà các em cần vươn tới Các chuyến đi dã ngoại, tìm hiểu lịch s giúp hình thành lòng tự hào dân tộc, mong muốn làm đẹp hơn truyền thống cho trường, cho quê hương xứ sở, là một trong những động lực tích cực giúp các em rèn luyện bản thân trở thành người công dân tốt trong tương lai

2 Vai trò của hoạt động ngoại khóa

HĐNK giữ vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách, bổ trợ kiến thức, rèn luyện các kỹ năng, tính tự chủ, năng động sáng tạo cho học sinh

Theo thạc sỹ Đào Thị Vân nh thì môn DCD c tầm quan trọng lớn,

là một hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh bên cạnh ảnh hưởng của người thân và bạn bè tốt qua ý kiến của phụ huynh thông qua các số liệu thống kê sau:

ảng 1 Đánh giá một s h nh thức giáo dục đạo đức cho học sinh

C c h nh thức

Ít qu n trọng

Quan trọng

R t quan trọng

Qua môn DCD 66 3.5 513 27.3 1298 69.2 Giờ sinh hoạt lớp 125 6.7 894 47.6 858 45.7 Các phong trào

Qua thống kê trên cho th y với đặc thù bộ môn DCD được coi là c tầm quan trọng lớn, là một hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh chỉ sau ảnh hưởng của cha mẹ, người thân và sự tác động của bạn bè Thế nên HĐNK

là một hoạt động giáo dục cơ bản được thực hiện một cách c mục đích, c kế hoạch nhằm xen kẽ với quá trình học, nhờ đ kiến thức bộ môn được vận dụng trong thực tiễn, giúp các em cảm nhận lý thuyết môn DCD không còn khô khan, cứng nhắc mà được thể hiện sinh động trong cuộc sống

HĐNK là một trong những hoạt động giáo dục phát huy được tính năng động tích cực, sáng tạo của học sinh, biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục Vai trò của thầy và trò được phát huy Trong HĐNK đòi hỏi sự đoàn kết, hợp tác, giúp đỡ nhau để cùng hoàn thành nhiệm vụ, mỗi em được giao nhiệm

vụ và hoàn thành theo đúng mục tiêu đề ra, từ đ dần hình thành tinh thần trách nhiệm ý thức gắn b của bản thân học sinh đối với cộng đồng, hòa nhập vào cuộc sống một cách vui v và trên hết tự ý thức đối với xã hội, quê hương

đ t nước sau này Đ là những tiền đề quan trọng để rèn luyện học sinh trở thành những người công dân tốt, đáp ứng mục tiêu giáo dục

Ngoài ra HĐNK còn g p phần không nhỏ trong việc nâng cao ch t lượng giáo dục của nhà trường, là cơ hội để thu hút sự tham gia, cùng nhau phối hợp của cả ba lực lượng giáo dục là nhà trường, gia đình và xã hội HĐNK bộ môn còn là dịp để mỗi gia đình học sinh c thêm ý thức đ ng g p trong điều kiện c thể để xây dựng phong trào giáo dục không chỉ ở môi trường gia đình mà cả ở địa phương mình sinh sống Với mục đích giúp học

sinh mở rộng quan hệ ngoài gia đình, trường học Từng bước hiểu các chuẩn mực đạo đức, giá trị truyền thống Thông qua các buổi tham quan, các phong trào phát động rộng rãi trong trường, ngoài xã hội C thể giáo dục đạo đức, nhân cách sống cho các em thông qua những t m gương của các thế hệ đi trước, những t m gương điển hình trong xã hội iúp các em c cảm xúc, đồng cảm với mọi người, c ý thức hơn về bản thân

1.3 N i dung thực hành ho t đ ng ngo i h trong d y học n

Gi o dục c ng d n ớp 10

u trúc chư ng tr nh học môn Giáo dục công dân p

Chương trình môn DCD đảm bảo cân đối hài hòa giữa yêu cầu trang thiết bị kiến thức và các tiết thực hành HĐNK nhằm phát huy mặt tích cực nơi học sinh C u trúc giảng dạy môn DCD lớp 10 đã giảm tải được thống nh t như sau:

1 ài 1: Thế giới quan duy vật và phương pháp mục 1(a, b)

2 ài 1: Thế giới quan duy vật và phương pháp những nội

dung còn lại

Bà 2 b

3 ài 3: Sự vận động và phát triển của thế giới vật ch t: mục 1

4 ài 3: Sự vận động và phát triển của thế giới vật ch t: mục 2

5 ài 4: Nguồn gốc vận động, phát triển mục 1 (a, b, c)

6 ài 4: Nguồn gốc vận động, phát triển những nội dung còn lại

7 ài 5: Cách thức vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng: mục 1, 2, 3 (a)

8 ài 5: Cách thức vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng: mục 3 b và bài tập, vận dụng ài 4, 5

9 Kiể tr 45 ph t

10 Thực hành, ngoại kh a: V lựa chọn kỹ năng phù hợp để thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

11 ài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng

12 ài 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức: mục

1

13 ài 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn những nội dung còn lại

Bà 8 b

14 ài 9: Con người là chủ thể của lịch s : mục 1

15 ài 9: Con người là chủ thể của lịch s : những nội dung còn lại

CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC

19 ài 10: Quan niệm về đạo đức: mục 1

20 ài 10: Quan niệm về đạo đức: mục 2

21 ài 11: ột số phạm trù cơ bản của đạo đức học: mục 1

22 ài 11: ột số phạm trù cơ bản của đạo đức học: mục 2

23 ài 11: ột số phạm trù cơ bản của đạo đức học: mục 3, 4

24 ài 12: Công dân với tình yêu, hôn nhân mục 1

25 ài 12: Công dân với tình yêu, hôn nhân những nội dung còn

lại

26 Kiểm tra 1 ti t

27 ài 13: Công dân với cộng đồng: mục 1, 2 (a)

28 ài 13: Công dân với cộng đồng: những nội dung còn lại

29 ài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng mục 1

30 ài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng những nội dung

còn lại

31 ài 15: Công dân với một số v n đề c p thiết của nhân loại

32 ài 16: Tự hoàn thiện bản thân

33 n tập học kỳ

34 Kiểm tra học k II

35 Thực hành, ngoại khoá: các nội dung về đạo đức, tình yêu, hôn

nhân, gia đình

Như vậy nội dung chương trình DCD lớp 10 gồm c hai phần, hai phần

này c mối quan hệ chặt chẽ với nhau, đồng thời c mối quan hệ với chương

trình DCD trung học cơ sở theo nguyên tắc tích hợp, đồng tâm và phát triển

ần t ứ n ất: Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương

pháp luận khoa học Phần này chứa đựng nội dung chủ yếu của triết học nhằm

trang bị cho học sinh những cơ sở ban đầu về thế giới quan, phương pháp

luận trong cuộc sống và là căn cứ luận cho các phần sau

ần t ứ : Công dân với đạo đức Nội dung phần này chứa đựng một

số giá trị đạo đức của con người Việt Nam Đây là sự phát triển tiếp nối phần

đạo đức của môn DCD Trung học cơ sở Những chuẩn mực đạo đức học sinh đã học ở các lớp dưới được nâng lên thành những giá trị đạo đức, tư tưởng, chính trị, lối sống của con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp h a, hiện đại h a, nhằm giúp học sinh giải quyết hợp lý, c hiệu quả các mối quan

hệ xã hội

1 2 ội dung th c h nh hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn GDCD

Tuân thủ theo phân phối chương trình được trích trong hướng dẫn chung

về điều chỉnh dạy học của Bộ kèm theo Công văn số 5842/ DĐT-VP ngày

01 tháng 9 năm 2011 của Bộ iáo dục và Đào tạo, trong đ quy định tổ chức thực hành ngoại kh a được thực hiện như các tiết dạy học bình thường và c

sự thống nh t của tổ bộ môn, nội dung phải được thống nh t trong tổ, nh m hàng năm trên cơ sở các nội dung đã ghi trong phân phối chương trình

Ngoài các v n đề đã được thống nh t, các tổ, nh m chuyên môn của các trường THPT c thể lựa chọn nội dung cho các tiết thực hành ngoại khoá dựa trên các v n đề như: vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống thực tiễn, những v n đề giáo dục cho học sinh ở địa phương như: trật tự an toàn giao thông, giáo dục môi trường, phòng chống HIV/ IDS, ma tuý, tệ nạn xã hội Nội dung tiết thực hành ngoại kh a c thể thay đổi từng năm cho phù hợp Về hình thức và phương pháp thực hiện c thể dưới dạng tổ chức trao đổi, thảo luận, tổ chức thi tìm hiểu, mời cán bộ chuyên gia đến n i chuyện hay tham quan thực tế v.v

Qua nội dung phân phối chương trình môn DCD lớp 10 chúng tôi đã thảo luận bàn bạc kết hợp cùng Đoàn trường để đưa ra các hình thức HĐNK trong dạy học môn DCD Nội dung HĐNK trong môn DCD ở trường THPT được thể hiện ở các hoạt động sau:

1 3 2 1 m qu n ọc tập tạ các k u d t c lịc s

Tham quan học tập tại di tích lịch s là một trong những hoạt động xã hội giúp các em học sinh c thể tiếp cận thế giới bên ngoài, đưa các em vào các hoạt động mang tính nhân văn, nâng cao hiểu biết về con người, đ t nước

và xã hội, nhằm giáo dục tình cảm đối với quê hương đ t nước con người Đây là nội dung cần được giáo dục cho học sinh thể hiện trong nội dung chương trình môn DCD lớp 10, phần công dân với đạo đức Thông qua hoạt động tham quan học tập tại các di tích lịch s , tham quan bảo tàng lịch s … khơi dậy và bồi dưỡng cho học sinh về truyền thống yêu nước nồng nàn của dân tộc, hiểu được những đặc điểm truyền thống văn h a của địa phương, của

đ t nước iết tự hào, trân trọng truyền thống văn h a của địa phương, của dân tộc mình Từ đ biết cách hành động để giữa gìn, phát huy truyền thống văn h a của quê hương, đ t nước iết khắc sâu lòng biết ơn đối với các thế

hệ đi trước, c ý thức trách nhiệm trong học tập, xây dựng và bảo vệ thành quả của cha ông Tham quan học tập tại các di tích lịch s c thể được tổ chức với nhiều nội dung như:

- Tham quan bảo tàng lịch s Đồng Nai

- Tham quan học tập di tích lịch s tượng đài chiến thắng a Ngà

- Tham quan khu di tích lịch s địa đạo Củ Chi

- Thăm viếng nghĩa trang liệt sỹ huyện Định Quán

1 3 2 2 C ăm sóc, p ụng d ng ng ờ g à neo đ n bà m ệt N m n ùng

Chăm s c, phụng dưỡng người già neo đơn, bà mẹ Việt Nam anh hùng là

nghĩa c đầy tính nhân văn “ Uống n ớc n ớ ngu n ” “ n quả n ớ k tr ng

cây ” Thể hiện trách nhiệm của công dân đối với cộng đồng là tiêu chuẩn đạo

đức cơ bản của con người trong cách x thế Thể hiện truyền thống nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam: biết cảm thông với những hoàn cảnh kh khăn, các thế hệ sau luôn ghi lòng tạc dạ công lao cống hiến của các thế hệ đi trước

tộc Việt Nam là một trong những giá trị chuẩn mực đạo đức được đề cập đến trong nội dung chương trình môn DCD lớp 10 phần công dân với đạo đức

1 3 2 3 m g các p ong trào oạt động xã ộ

Công dân với cộng đồng là một trong nội dung được nhắc đến trong học

phần công dân với đạo đức, cụ thể bài 13: “Công dân vớ cộng đ ng”, bài này

đề cập đến các khái niệm cộng đồng, nhân nghĩa, hợp tác, hòa nhập Với mục đích đưa kiến thức môn DCD vận dụng ngoài thực tiễn, thông qua các phong trào xã hội như:

- Tham gia phòng chống tệ nạn xã hội phòng chống HIV, ma túy…

- Hoạt động giáo dục môi trường

- Hoạt động giáo dục trật tự an toàn giao thông

Con người ai cũng sống, học tập và làm việc trong những cộng đồng

nh t định Không ai c thể sống tách rời khỏi cộng đồng, do đ cần sống và ứng x như thế nào trong cộng đồng… Thông qua các phong trào xã hội các

em tham gia sẽ giúp các em tự điều chỉnh hành vi của mình trong mối quan hệ với bạn bè, trên lớp và ngoài xã hội Từ đ biết gắn b với môi trường lớp học, làng x m và quê hương mình

1 3 2 3 G áo dục dân số- sức k e s n sản vị t àn n ên

iáo dục giới tính là một trong những nội dung quan trọng trong giáo dục giá trị đạo đức cho học sinh THPT Nội dung này c thể được tổ chức với hình thức tọa đàm, thảo luận với các chủ đề như công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình trong đ đề cập đến cuộc sống gia đình và xã hội, về giới tính, tư v n tâm lý lứa tuổi, thanh niên với tình yêu, gia đình v.v

Thông qua các buổi tọa đàm, thảo luận giúp các em hiểu được v đẹp chân chính trong tình bạn, tình yêu nhờ đ không để xảy ra hậu quả đáng tiếc

về sau, biết cách cư x đúng trong mối quan hệ với bạn khác giới Hiểu được vai trò quan trọng của gia đình đối với bản thân và xã hội Đặt biệt các buổi tọa đàm, thảo luận về giới không những giúp các em c những kỹ năng cần

thiết trong ứng x mà còn biết một số tình huống trong giao tiếp c nguy cơ dẫn đến xâm hại tình dục hoặc bị lợi dụng tình dục v n đề bức xúc trong xã hội ngày nay Nhờ đ c cách ứng x linh hoạt trong những tình huống không

c lợi, không đảm bảo an toàn cho bản thân khi bị lợi dụng tình dục

Chúng tôi vừa đưa ra một số nội dung HĐNK môn DCD Tuy nhiên trong chương trình DCD phổ thông hiện nay, c một số nội dung chưa c điều kiện đưa vào HĐNK do nội dung gắn nhiều đến các khái niệm Triết học,

và cũng do chưa tìm ra cách thức để gắn liền với HĐNK Song cũng cần nhìn nhận rằng HĐNK môn DCD là một trong những biện pháp, cách thức để đưa nội dung trong sách giáo kh a gắn liền với thực tiễn một hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay

1.4 Thực tr ng về ho t đ ng ngo i h trong d y học n Gi o dục c ng d n cho học sinh ớp 10 t i Trường trung học phổ th ng T n

đã c một diện mạo khác

N ng ngày đầu g n k ó 1976-1985): kh mà hình dung những ngày

khai giảng đầu tiên của trường tại Phương âm: không trường, không lớp, không học sinh Thầy trò chỉ biết trở về mượn cơ sở của trường Tiểu học Phú Hòa úc đ trường cũng chỉ chiêu sinh được 2 lớp, 1 lớp 10, 1 lớp 11 tổng

số 56 học sinh Đội ngũ giáo viên gồm 7 giáo viên bám trụ hoàn thành nhiệm

vụ tới cuối năm học Niên kh a năm 1977-1978, thực hiện tinh thần nghị

xây dựng mô hình trường vừa học vừa làm gắn với nông trường ộ trồng lúa, mía Kh khăn lại chồng ch t, thầy trò lại phải tự lực tự cường vào rừng chặt cây, cắt tranh dựng 2 nhà nội trú cho học sinh, 8 gian nhà ở cho thầy cô giáo

Dù vậy cơ sở vẫn thiếu phòng học, phải mượn thêm các lớp mẫu giáo Kết quả sự gian kh năm y đã được đền bù, kh a đầu tiên c học sinh thi tốt nghiệp, 19 học sinh lớp 12D dự thi tại Trường C p 3 Xuân ộc đỗ 18 em Đ cũng là năm đầu tiên trường đạt danh hiệu Trường tiên tiến c p tỉnh

Cuối năm học th y học trò c d u hiệu bỏ học nhiều, thầy hiệu trưởng tham mưu với U ND Huyện xin cho trường chuyển địa điểm về lại khu vực Định Quán Huyện đồng ý cho di dời nhưng trường phải tự tìm địa điểm Vậy

là cuối hè năm đ thầy trò lại dắt nhau vào rừng chặt cây, cắt tranh để làm lớp học mới, làm nhà tập thể để ở Tuy điều kiện dạy và học vô cùng kh khăn

nhưng thầy trò vẫn ra sức thực hiện lời ác “ Dù k ó k ăn đến đâu cũng phả

t đu dạy tốt- ọc tốt ”

Đ lên t nộ lực: ước vào thời kỳ đổi mới sự nghiệp giáo dục huyện

nhà phát triển nhanh Năm học 1989-1990 trường c 80 lớp với 3.882 học sinh ở trường chính, số còn lại ở phân hiệu Trường Phú Ngọc cách 10 cây số Không chỉ kh khăn về trường lớp, là vùng sâu, miền núi nên giáo viên r t ngại về, bên cạnh đ trường lại c thêm các phân hiệu cách trường chính từ

10 đến 30 cây số nên đã kh càng thêm kh khăn hơn Tháng 6 năm 1999 tỉnh đầu tư gần 6 tỷ đồng xây dựng cơ bản cho Trường THPT Tân Phú, một ngôi trường khang trang trên đ t Định Quán Năm học 2000-2001 trường được

phong danh hiệu “An ùng l o động” thời kỳ đổi mới Liên tiếp những năm

học sau, trường vẫn luôn đạt được những mục tiêu đề ra, viết tiếp truyền thống của Trường THPT Tân Phú anh hùng Năm 2003-2004 các phân hiệu được tách ra thành những trường THPT Cũng trong năm học này trường là một trong bốn đơn vị trong tỉnh Đồng Nai thực hiện phân ban thí điểm Chính

vì thế việc xây dựng kế hoạch, triển khai thực hiện chương trình phân ban thí

điểm là công việc hàng đầu của nhà trường Từ ban giám hiệu đến tổ trưởng chuyên môn đến giáo viên rộ lên phong trào cải tiến đổi mới phương pháp dạy học Trong bối cảnh hiên nay giáo dục học sinh ý thức tự học, tự học một cách thường xuyên c kế hoạch là nhiệm vụ, trách nhiệm nặng nề Nhiều chuyên đề đổi mới phương pháp, học tin học, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, giảm bớt lý thuyết, tăng giờ thực hành theo xu hướng dạy và học

ở thế kỷ mới Điều y đồng nghĩa với việc các phòng thí nghiệm, trang thiết

bị hiện đại tiên tiến… cũng được đầu tư từ nhiều nguồn Đáp lại mọi kỳ vọng, tập thể thầy trò lại như cuốn vào vòng xoáy, lao vào công việc dạy và học

C thể n i trong suốt chặng đường hơn 30 năm xây dựng và trưởng thành của trường, thầy trò đã ra sức quyết tâm vươn lên chinh phục những đỉnh cao mới, viết tiếp những trang s đầy hào khí của Đồng Nai Chúng tôi tin rằng với truyền thống tốt đẹp của trường, với một sự đoàn kết nh t trí cao cùng sự

nỗ lực ph n đ u không mệt mỏi, thầy và trò trường THPT Tân Phú sẽ vượt qua

và đạt được những thành tích mới trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo

Tổ chức n à tr ờng ( t eo báo cáo tổng kết năm ọc 2011 - 2012)

ề lớp ọc: hiện nay Trường THPT Tân Phú c tổng số 1562 học sinh,

tổng số lớp 36 Trong đ : khối 10 c 12 lớp với 507 học sinh khối 11 c 12 lớp với 523 học sinh, khối 12 c 12 lớp với 532 học sinh

ề tổ c uyên môn: Trường c 92 cán bộ công nhân viên, trong đ c 7 tổ

chuyên môn gồm các tổ: Toán – Tin, ý – Kỹ, H a – Sinh, Văn, S – Địa – DCD, nh văn, Thể dục – Quốc phòng, Văn Phòng

Các tổ chức k ác: gồm c Hội cha mẹ học sinh, hội khuyến học …Chi

bộ Đảng, Công Đoàn nhà trường, Đoàn TNCS Hồ Chí inh

C sở vật chất và t ết bị: khuôn viên trường c 16000 m2 , bình quân 10

m2 /1 học sinh Cơ c u các công trình trong trường gồm c : khu phòng học, 2 phòng thí nghiệm Khu phục vụ học tập c : thư viện, nhà truyền thống, sân

Chất l ợng g áo dục: năm học 2011-2012 học sinh toàn trường c kết

quả sau:

- Về học lực: giỏi: 9.07%, khá: 56.7%, trung bình: 32.7%, yếu: 3.8%

- Về hạnh kiểm: tốt: 96.1%, khá: 2,62%, trung bình: 0.83%, yếu: 0.11%

- Tổng số Đoàn viên nam: 365 Đoàn viên, tổng số Đoàn viên nữ: 932

Đoàn viên Các t l ệu trên lấy t ngu n số l ệu củ r ờng ân p ú

uyện Địn Quán tỉn Đ ng N năm 2011-2012)

Các oạt động g áo dục: Tập thể Trường THPT Tân Phú thực hiện đúng

quy chế chuyên môn, quy định của Bộ về tham gia tổ chức, nội dung các hoạt động giáo dục ở trong và ngoài giờ lên lớp, các hoạt động ngoại kh a được quan tâm

Trường thường tổ chức từ 2 đến 3 hoạt động tập thể theo quy mô toàn trường như: tham gia các hội văn nghệ, hoạt động truyền thống nhân các ngày

lễ lớn ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam, ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày Đoàn TNCS Hồ Chí inh 26/3, ngày học sinh sinh viên 9/1 , hoạt động về nguồn (phụng dưỡng mẹ liệt sỹ, xây dựng nhà tình thương, tham gia chiến dịch phòng chống ma túy…

1.4.2 Th c trạng nh n thức về vị trí, vai trò của hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn Giáo dục công dân

- Tìm hiểu các HĐNK học sinh từng tham gia

Nộ dung và các t ức đ ều tra:

Nhằm tìm hiểu thông tin về thực trạng nhận thức của Ban giám hiệu, giáo viên và học sinh về HĐNK trong dạy học Tôi đã l y ý kiến của 83 giáo

viên và tổng số học sinh khối 10 của Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai thông qua các bảng phiếu hỏi trắc nghiệm… nội dung khảo sát được thể hiện ở phụ lục 1 Kết quả điều tra được thể hiện như sau

ảng 1.2 h n thức của các th nh viên hội đồng nh trường về t m quan trọng của HĐ K trong dạy học

Trên cơ sở đ chúng tôi đã đưa ra một số câu hỏi để tìm hiểu nhận thức của giáo viên về vị trí vai trò của HĐNK Thông qua các câu hỏi trắc nghiệm, giáo viên c thể lựa chọn phương án c s n để trả lời các câu hỏi chúng tôi

đưa ra Câu hỏi được đưa ra là: Theo thầy cô ĐN có vị tr n ệm vụ n

thế nào trong dạy học môn GDCD?

Bảng 1.3 Vị trí, vai trò của HĐ K trong dạy học môn GDCD

Số ượng

%

1 Củng cố, mở rộng thêm kiến thức 42 50.6

2 Con đường giáo dục trực tiếp nhân cách,

kỹ năng sống, năng động trong giao tiếp và

học tập

75 90.3

3 à cơ hội giúp các em giáo dục bản thân 50 60.2

4 C cơ hội giao lưu, hình thành tinh thần

tập thể, hợp tác, quan tâm lẫn nhau

C 50,6 % số giáo viên cho rằng HĐNK môn DCD c vị trí vai trò là giáo dục toàn diện nhân cách học sinh, theo tôi đây là ý kiến xác thực và đầy

đủ hơn cả HĐNK môn GDCD còn là cơ hội giúp các em giáo dục bản thân, đây là ý kiến đúng vì thông qua nhiều hình thức HĐNK phong phú và đa dạng

sẽ tạo ra cơ hội giúp các em tự th y được bản thân từ đ hình thành sự tự ý thức

Như vậy c thể n i đa số giáo viên Trường THPT Tân Phú đều nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng về vị trí vai trò của HĐNK trong dạy học môn DCD, nhận thức được HĐNK c ý nghĩa r t to lớn, đ ng vai trò quan trọng trong việc nâng cao ch t lượng dạy và học trong nhà trường phổ thông

Nhận thức của học s n lớp 10 r ờng ân ú về ĐN trong dạy học môn GDCD

Từ thực tế HĐNK ở các trường phổ thông cho th y một trong những lý

do học sinh ít khi tham gia các hoạt ngoại kh a là trường c ít các hoạt động, nếu tham gia cũng chỉ đa phần là các em nổi trội hay ban cán sự trong lớp Để hiểu rõ hơn chúng tôi đã khảo sát sự quan tâm, thích thú của các em học sinh thông qua các câu hỏi trắc nghiệm được khảo sát ở khối lớp 10 Khảo sát c nội dung thể hiện ở phụ lục 3

ảng 1.4 Các HĐ K học sinh đã tham gia

Ngu n: K ảo sát ọc s n k ố 10 r ờng ân ú uyện Địn Quán tỉn Đ ng N t áng 3 năm 2012)

ảng 4 cho th y t t cả các học sinh đã từng ít nh t một lần tham gia các HĐNK của trường song về hình thức thì chỉ là các hoạt động đơn giản, bắt buộc trường nào cũng đều c các hoạt động này như ngoại kh a văn nghệ, lao động Các HĐNK còn lại chiếm tỷ lệ phần trăm r t ít như hoạt động về nguồn chỉ c 5%, thực tế cho th y hoạt động này r t bổ ích tạo cơ hội cho các em hiểu được cội nguồn văn h a dân tộc, truyền thống cách mạng hay tham từ đ hình thành ý thức nghĩa vụ đối với bản thân, xã hội Tuy nhiên qua đ ta cũng cần nhìn nhận rằng ở trường phổ thông hiện nay các em r t ít c cơ hội tham gia HĐNK nh t là HĐNK bộ môn với nhiều lý do khác nhau nhưng nguyên nhân chính vẫn là thiếu thốn về cơ sở vật ch t, nguồn kinh phí cho hoạt động Tiếp đ để khảo sát nhận thức của học sinh về mục tiêu của HĐNK chúng tôi đã đưa ra câu hỏi mang nội dung trắc nghiệm và kết quả thu được thể hiện ở bảng 5

ảng 1.5 h n thức của học sinh về mục đích của HĐ K

Ngu n: K ảo sát ọc s n k ố 10 r ờng ân ú uyện Địn Quán tỉn Đ ng N t áng 3 năm 2012)