Luận văn thạc sĩ “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh”

i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn thạc sĩ “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – ch

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn thạc sĩ “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh” là kết quả của quá trình học tập nghiêm túc và

là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng Tôi cùng với sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Thanh Liêm

Những số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, được trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng từ các tài liệu, các công trình nghiên cứu đã được công bố

Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này chưa công bố ở bất cứ công trình nghiên cứu nào khác trước đây

Trà Vinh, ngày tháng năm 2020

Học viên

Tăng Trường Phú

LỜI CẢM ƠN

Luận văn được hoàn thành không chỉ là công sức và sự phấn đấu của cá nhân tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu mà còn có sự động viên, giúp đỡ nhiệt tình của nhiều người Nhân dịp này, Tôi xin chân thành cảm ơn đến:

- Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học và Khoa Kinh tế, Luật – Trường Đại học Trà Vinh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tất cả học viên trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Liêm, người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình chỉnh sữa đề cương, bản nháp cho đến khi luận văn được hoàn thành

- Quý Thầy/Cô, các nhà khoa học đã cung cấp những kiến thức và chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý báu cho chúng tôi trong chương trình cao học

- Ban giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh cùng các anh chị đồng nghiệp, các khách hàng, bạn bè, đã tạo điều kiện và hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập thông tin, số liệu cho đề tài

- Cuối cùng Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến gia đình đã luôn động viên, ủng hộ tinh thần và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn này

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vii

Danh mục bảng viii

Danh mục hình ix

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 3

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Đối tượng khảo sát 3

1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

1.4.1 Nội dung nghiên cứu 3

1.4.2 Không gian nghiên cứu 3

1.4.3 Thời gian nghiên cứu 3

1.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

1.6 KẾT CẤU LUẬN VĂN 4

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 5

2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP 5

2.1.1 Khái niệm về cho vay doanh nghiệp 5

2.1.2 Phân loại về cho vay doanh nghiệp 5

2.1.3 Đặc điểm về cho vay doanh nghiệp 5

2.1.4 Vai trò của cho vay doanh nghiệp 6

2.1.4.1 Góp phần thúc đẩy sản xuất lưu thông hàng hóa phát triển 6

2.1.4.2 Góp phần ổn định tiền tệ, giá cá 7

2.1.4.3 Góp phần ổn định đời sống, tạo công ăn việc làm, ổn định trật xã hội 7

2.1.4.4 Là đòn bẩy kinh tế hỗ trợ sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp 7

2.1.4.5 Góp phần tăng tiềm lực tài chính, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp 7

2.1.4.6 Góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh doanh nghiệp 8

2.2 QUYẾT ĐỊNH VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP 8

2.2.1 Khái niệm về ra quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp 8

2.2.2 Cơ sở lý thuyết nghiên cứu về hành vi tiêu dùng chi phối đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp 8

2.2.3 Các mô hình nghiên cứu có liên quan 12

2.2.3.1 Các nghiên cứu có liên quan ở trong nước 12

2.2.3.2 Các nghiên cứu có liên quan ở nước ngoài 14

2.2.4 Mô hình nghiên cứu 19

2.2.4.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất 19

2.2.4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp 20

CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 25

3.1 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU 25

3.2 NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH 26

3.2.1 Mẫu nghiên cứu định tính 26

3.2.2 Kết quả nghiên cứu định tính 27

3.2.3 Xây dựng thang đo 30

3.3 NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG 33

3.3.1 Kích thước mẫu 33

3.3.2 Thu thập dữ liệu 34

3.3.3 Thiết kế bảng câu hỏi 34

3.4 ĐÁNH GIÁ THANG ĐO VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 35

3.4.1 Thống kê mô tả 35

3.4.2 Đánh giá hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha 35

3.4.3 Phân tích yếu tố khám phá EFA 35

3.4.4 Phân tích hồi quy tuyến tính 36

3.4.4.1 Phân tích tương quan 36

3.4.4.2 Phân tích hồi quy tuyến tính 36

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 39

4.1 GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN 39

v

4.1.1 Giới thiệu chung Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam 39

4.1.2 Giới thiệu về Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam –Chi nhánh Trà Vinh (BIDV Trà Vinh) 41

4.1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh 41

4.1.2.2 Những sản phẩm dịch vụ chính của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh 42

4.1.2.3 Sơ đồ tổ chức của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh 43

4.1.2.4 Chức năng, nhiệm vụ các phòng, ban của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh 44

4.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH TRÀ VINH 46

4.2.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh 46

4.2.2 Các sản phẩm cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Niệt Nam – chi nhánh Trà Vinh 47

4.2.3 Thực trạng cho vay tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Niệt Nam – chi nhánh Trà Vinh 48

4.2.4 Thực trạng cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Niệt Nam – chi nhánh Trà Vinh 49

4.2.5 Những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Niệt Nam – chi nhánh Trà Vinh 50

4.3 THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU 51

4.4 ĐÁNH GIÁ ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO 54

4.5 PHÂN TÍCH YẾU TỐ KHÁM PHÁ EFA 56

4.6 KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH VÀ CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 58

4.6.1 Phân tích tương quan Pearson 58

4.6.2 Phân tích hồi quy 59

4.7 GIÁ TRỊ TRUNG BÌNH CỦA CÁC YẾU TỐ 62

4.7.1 Lãi suất vay 62

4.7.2 Danh tiếng ngân hàng 63

4.7.3 Sự giới thiệu bên thứ 3 63

4.7.4 Nhân viên thân thiện 64

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ 66

5.1 KẾT LUẬN 66

5.2 HÀM Ý QUẢN TRỊ TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 66

5.2.1 Xây dựng chính sách lãi suất phù hợp 67

5.2.2 Nâng cao hình ảnh ngân hàng, đẩy mạnh quảng bá thương hiệu 67

5.2.3 Duy trì và mở rộng các mối quan hệ 68

5.2.4 Đào tạo toàn diện cho đội ngũ nhân viên 69

5.2.5 Rút ngắn thời gian và thủ tục cho vay 69

5.3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 70

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

PHỤ LỤC 1

vii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BIDV: Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam BIDV Trà Vinh: Ngân Hàng Thương mại cổ phần Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam – chi

nhánh Trà Vinh

EFA: (Exploratory Factor Analysis) Phân tích nhân tố khám phá

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng hợp các nghiên cứu 17

Bảng 2.2 Tổng hơp các biến của mô hình 20

Bảng 3.1 Tổng hợp thang đo biến nghiên cứu 30

Bảng 4.1 Hiệu quả hoạt động của BIDV Trà Vinh 47

Bảng 4.2 Kết quả cho vay của BIDV Trà Vinh từ năm 2016 đến năm 2019 48

Bảng 4.3 Kết quả cho vay khách hàng doanh nghiệp của BIDV Trà Vinh năm 2016 đến năm 2019 49

Bảng 4.4 Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha lần thứ nhất 54

Bảng 4.5 Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha lần hai 55

Bảng 4.6 Bảng thể hiện hệ số tải yếu tố trong phân tích EFA lần 2 57

Bảng 4.7 Kết quả phân tích tương quan Pearson 58

Bảng 4.8 Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính 59

Bảng 4.9 Giá trị trung bình của yếu tố Lãi suất vay 62

Bảng 4.10 Giá trị trung bình của yếu tố Danh tiếng ngân hàng 63

Bảng 4.11 Giá trị trung bình của yếu tố Sự giới thiệu bên thứ 3 63

Bảng 4.12 Giá trị trung bình của yếu tố Nhân viên thân thiện 64

Bảng 4.13 Giá trị trung bình của yếu tố Thủ tục phê duyệt 64

ix

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1 Mô hình hành vi của người mua hàng 9

Hình 2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi người tiêu dùng 10

Hình 2.3 Mô hình các giai đoạn của quá trình đi đến quyết định mua hàng của Philip Kotler 10

Hình 2.4 Các bước đánh giá các lựa chọn đến quyết định mua hàng 11

Hình 2.5 Mô hình nghiên cứu của Hồ Phạm Thanh Lan, 2015 12

Hình 2.6 Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Phúc, 2015 13

Hình 2.7 Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Phúc Chánh, 2016 14

Hình 2.8 Mô hình nghiên cứu của Lương Trung Ngãi, 2019 14

Hình 2.9 Mô hình nghiên cứu của Kazeh và Decker 1993 15

Hình 2.10 Mô hình nghiên cứu của Anderson và cộng sự 1976 15

Hình 2.11 Mô hình nghiên cứu của Schlesinger 1987 15

Hình 2.12 Mô hình nghiên cứu của Zineldin 1995 16

Hình 2.13 Mô hình nghiên cứu của Mols và cộng sự 1997 16

Hình 2.14 Mô hình nghiên cứu đề xuất 19

Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu 26

Hình 4.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức BIDV Trà Vinh 43

Hình 4.2 Biểu đồ loại hình kinh doanh của doanh nghiệp 52

Hình 4.3 Biểu đồ thời gian hoạt động của doanh nghiệp 52

Hình 4.4 Biểu đồ quy mô doanh nghiệp 53

Hình 4.5 Biểu đồ thời gian giao dịch của doanh nghiệp với BIDV Trà Vinh 53

Hình 4.6 Biểu đồ tần số của phần dư chuẩn 61

Hình 4.7 Biểu đồ P-P Plot của hồi quy phần dư chuẩn hóa 61

Hình 4.8 Biểu đồ dự báo sai số độc lập 62

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong những năm vừa qua dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, nền kinh tế nước ta đang chuyển sang cơ chế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước nhằm thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, đạt được một số thành tựu nhất định Tổng sản phẩm trong nước trong ba năm gần đây đều tăng trưởng trên 6% và quý II/2019 ước tính tăng 6,71% so với cùng kỳ năm trước Trong đó ngân hàng là ngành kinh tế chủ chốt quan trọng, chi phối và có sự ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của các ngành kinh tế khác Nhận thức được vị trí và vai trò của mình, các Ngân hàng thương mại ở nước ta đang từng bước khẳng định sự lớn mạnh của mình trong mọi phương diện hoạt động, đặc biệt là hoạt động tín dụng nhằm phục vụ đắc lực cho sự phát triển của các ngành kinh tế khác trong nền kinh tế quốc dân

Cùng với sự phát triển của kinh tế cả nước, tỉnh Trà Vinh trong những năm gần đây đạt được những kết quả đáng khích lệ Tổng sản phẩm trong tỉnh trong ba năm gần đây tăng trưởng trên 9%, đặc biệt Tổng sản phẩm trong tỉnh (GRDP) quý II/2019 ước tính tăng 17% so với cùng kỳ năm trước đây là mức tăng cao nhất so với các tỉnh trong khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long và đứng thứ 2 cả nước, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh 6 tháng đầu năm 2019 tăng cao do sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành sản xuất và phân phối điện tăng 59,12% cùng với đó là sự phát triển của ngành thương mại và một số dịch vụ như vận tải, kho bãi, nghệ thuật, vui chơi giải trí, thông tin truyền thông và tài chính ngân hàng Động lực cho sự phát triển nêu trên là việc các doanh nghiệp trong tỉnh ngày càng tăng về số lượng và quy mô hoạt động Tính từ tháng 01 đến tháng 06 năm 2019, toàn tỉnh Trà Vinh có 169 doanh nghiệp và 106 đơn vị trực thuộc đăng ký mới với tổng số vốn đăng ký là 1.083 tỷ đồng và 2.786 lao động Hiện nay toàn tỉnh có 2.007 doanh nghiệp, đa phần doanh nghiệp trong tỉnh có xuất phát điểm từ kinh tế

hộ gia đình nên yếu về nguồn vốn để mở rộng sản xuất rất cần có sự tiếp sức từ các ngân hàng thương mại Hoạt động cho vay ngoài đáp ứng về vốn cho doanh nghiệp còn mang lại nguồn thu nhập lớn cho ngân hàng

Đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Trà Vinh hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp, lâu nay luôn chiếm tỷ trọng cao trong tổng

2

thu nhập của Chi nhánh năm 2016 dư nợ 1.726 tỷ đồng mang lại thu nhập thuần 28 tỷ đồng (tỷ lệ 29%), năm 2017 dư nợ 1.914 tỷ đồng mang lại thu nhập thuần 35 tỷ đồng (tỷ lệ 28%) tăng trưởng 25% so với năm 2016, năm 2018 dư nợ 2.075 tỷ đồng mang lại thu nhập thuần 42 tỷ đồng (tỷ lệ 34%), tăng trưởng 20% so với năm 2017, năm 2019 dư

nợ 2.229 tỷ đồng mang lại thu nhập thuần 49 tỷ đồng (tỷ lệ 35%), tăng trưởng 16% so với năm 2018 Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp còn tăng khả năng bán chéo sản phẩm ngân hàng như: thanh toán lương, bảo hiểm rủi ro vật chất tài sản thế chấp, bảo hiểm rủi ro tiền vay, thanh toán hóa đơn tiền điện, thanh toán hóa đơn tiền nước đối với các cán bộ, nhân viên của khách hàng vay vốn

Tuy thu nhập thuần từ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp có sự tăng lên về giá trị tuyệt đối nhưng tốc độc tăng trưởng năm 2019 chững lại so với năm 2018 Xuất phát từ thực trạng trên, sau thời gian công tác tại Phòng Khách hàng doanh nghiệp

- Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Trà Vinh để áp dụng những lý thuyết đã học vào thực tế góp phần gia tăng lợi nhuận cho Chi nhánh Tôi

quyết định chọn đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh” để làm luận văn Thạc sĩ

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu Tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Trà Vinh và từ đó đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm gia tăng hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại địa bàn tỉnh Trà Vinh

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

Mục tiêu 1: Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu Tư và Phát triển Việt Nam

- Chi nhánh Trà Vinh

Mục tiêu 2: Phân tích thực trạng của các yếu tố tác động đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu Tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Trà Vinh

Mục tiêu 3: Đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm gia tăng hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại địa bàn tỉnh Trà Vinh

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư

và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh

1.3.2 Đối tượng khảo sát

Là đại diện các khách hàng doanh nghiệp đã, đang và chưa vay vốn tại BIDV Trà Vinh bao gồm các đối tượng có quyền quyết định và tác động đến việc lựa chọn ngân hàng giao dịch cụ thể như Giám đốc, Phó Giám đốc, Kế toán trưởng thông qua việc phỏng vấn bằng bảng hỏi

1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.4.1 Nội dung nghiên cứu

Nhằm để xác định các yếu tố ảnh hưởng tích cực đến quyết định vay vốn của khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh

1.4.2 Không gian nghiên cứu

Nghiên cứu tại trụ sở Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Trà Vinh và các Phòng giao dịch trực thuộc (có 02 Phòng giao dịch trên địa bàn thành phố Trà Vinh và 07 Phòng giao dịch trên địa bàn các huyện trong tỉnh Trà Vinh)

1.4.3 Thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ năm 2016 đến năm 2019

Thời gian khảo sát từ tháng 11/2019 đến tháng 01/2020

1.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát, được thực hiện thông qua 2 bước chính:

- Nghiên cứu định tính: thực hiện phỏng vấn chuyên sâu một số chuyên gia ngân

hàng có kinh nghiệm lâu năm trong ngân hàng cụ thể là các lãnh đạo ngân hàng, các trưởng, phó trưởng phòng và cán bộ làm việc lâu năm trong ngân hàng để khám phá các yếu tố ảnh hưởng cũng như đánh giá sơ bộ thang đo và xây dựng bảng câu hỏi làm cơ

sở cho quá trình nghiên cứu định lượng tiếp theo

- Nghiên cứu chính thức: được thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu định lượng Mẫu được thu thập thông qua khảo sát bằng bảng hỏi và lấy theo phương pháp thuận tiện, với đại diện các khách hàng doanh nghiệp đang giao dịch vay vốn tại Ngân