MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC

Làm thế nào nâng cao chất lượng PP dạy học nhóm - Chọn nội dung thảo luận nhóm - Việc chia nhóm và chọn nhóm trưởng - Cách hướng dẫn - Trong quá trình HS thảo luận QS, hỗ trợ - Đánh giá

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ

KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH

CỰC

1

I MỤC TIÊU

1 Ôn lại một số kiến thức về PPDH như: khái niệm (cách hiểu thông thường) về PPDH; những ưu

điểm, tồn tại; cách tiến hành và chọn PPDH để

hình thành một đơn vị kiến thức hay một hoạt

động học tập trong tiết học.

2 Cung cấp vắn tắt kiến thức về một số Kĩ thuật

dạy học tích cực (KTDHTC) để CBQL, GV có thể

áp dụng trong quá trình dạy học.

3 Có một cái nhìn và linh hoạt hơn trong dạy học

và hoạt động GD đặc biệt là sự linh hoạt trong

dạy học không những là dạy văn hoá mà không

ngừng tăng cường GD KNS cho học sinh ngay từ cấp tiểu học.

4 CBQL, GV có được nhiều lựa chọn hơn để ứng

dụng trong dạy học đáp ứng các yêu cầu ngày

càng cao của XH về GD

2

II Yêu cầu của GV với lớp học

- Các loại dụng cụ học tập: Giấy rôki, bút

dạ, keo dán, giấy A4 …

- Chuận bị bài theo yêu cầu của GV

- Chia nhóm học tập

3

A PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, KỸ THUẬT

DẠY HỌC LÀ GÌ ?

- Quan điểm dạy học:

Là những định hướng mang tính chiến lược, cương lĩnh, là mô hình lí

Phương pháp dạy học (PPDH):

- PPDH là cách thức , con đường dẫn đến mục tiêu bài học.

- Kĩ thuật dạy học là những biện pháp,

Quan điểm DH – PPDH - Kỹ thuật DH (Bernd MEIER)

Bình diện vi mô

Bình diện trung gian

PP Cụ thể

PP vi mô

QUAN ĐIỂM DẠY HỌC

Phương pháp này lấy sự chủ động

tìm tòi, sáng tạo, tư duy của học sinh làm nền tảng, giáo viên chỉ là người dẫn dắt

và gợi mở vấn đề.

7

MÔ HÌNH PPDH TÍCH CỰC

8

Cách tiến hành phương pháp dạy học

SO SÁNH PPDH TRUYỀN THỐNG

VÀ PPDH TÍCH CỰC

10

THẢO LUẬN NHÓM

1.Nêu các bước đi của PPDH nhóm?

2 Theo bạn PP dạy học nhóm có

ưu Nhược điểm gì?

3 Các bước cơ bản của PP dạy học bằng sử dụng tình huống(PP tình

huống)

13

TÌM HIỂU MỘT SỐ PPDH TÍCH CỰC

1 PP dạy học nhóm

a Khái niệm:

Dạy học nhóm còn được gọi bằng những

tên khác nhau như: Dạy học hợp tác, Dạy

học theo nhóm nhỏ, pp thảo luận nhóm

Thể hiện được các bước sau( Cách 1)

Việc chia nhóm phụ thuộc vào yêu cầu, nội

dung và mục đích của người

Dạy mà có nhiều cách chia nhóm

b Ưu điểm PPDH hợp tác nhóm

Giúp HS có được khả năng hợp tác, phát

huy ngôn ngữ nói, trình bày được chứng

CÓ MẤY BƯỚC TIẾN HÀNH CỦA

d.Các bước tiến hành

- Chuẩn bị:

+ Tổ chức các nhóm

+ Giao nhiệm vụ(nhóm hoặc cá nhân)

+ Hướng dẫn cách làm việc của các

nhóm(nhóm-Ntrg)

- Làm việc theo nhóm

+ Từng cá nhân làm việc độc lập…

+ Tập hợp kết quả làm việc của từng cá

nhân (thảo luận nhóm phải thể hiện 4 đặc trưng: Phải nói với nhau; Nghe lẫn nhau; đáp lại lời; đưa ra ý kiến riêng)

- Làm việc chung cả lớp (đại diện các

nhóm báo cáo; bổ sung của nhóm khác

- GV kết luận ( HS tự ĐG, GV đg)

17

Làm thế nào nâng cao chất

lượng PP dạy học nhóm

- Chọn nội dung thảo luận nhóm

- Việc chia nhóm và chọn nhóm trưởng

- Cách hướng dẫn

- Trong quá trình HS thảo luận QS, hỗ trợ

- Đánh giá KQ, Chính xác từng nhóm

- Lắng nghe HS trình bày

- Coi trọng sự hợp tác của các thành viên

trong nhóm và thời gian

- Chỉnh sửa ngôn ngữ, tác phong… cho HS

- Tổng kết ngắn gọn, súc tích, hệ thống

18

tập trung vào một sự việc cụ thể mà

các em vừa thực hiện hoặc quan sát

được

Việc “diễn” không phải là phần chính của

phương pháp này mà điều quan trọng là

sự thảo luận sau phần diễn ấy.

19

4 Phương pháp dự án.

a Khái niệm:

• Dạy học theo dự án còn gọi là phương

pháp dự án, trong đó HS thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với

thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thực

hành.

• Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao, từ việc lập kế hoạch đến việc thực hiện và đánh giá kết quả

thực hiện dự án Hình thức làm việc chủ yếu là theo nhóm Kết quả dự án là

những sản ph ẩ m hành động có th ể giới thiệu được.

21

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

QUYẾT ĐỊNH CHỦ ĐỀ GV/HS đề xuất sáng kiến chủ đề, xđ mục đích dự án

XÂY DỰNG KẾ HOẠCH

- Học sinh lập kế hoạch làm việc, phân công lao động

THỰC HIỆN Học sinh làm việc nhóm và cá nhân theo kế hoạch Kết hợp lý thuyết và thực hành, tạo sản phẩm

GIỚI THIỆU SẢN PHẨM Học sinh thu thập sản phẩm, giới thiệu,

công bố sản phẩm dự án

Đánh giá

GV và HS đánh giá kết quả và quá trình thực hiện

Rút ra kinh nghiệm

Ưu điểm của dạy học theo dự án:

- Gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và

hành động, nhà trường và xã hội;

- Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học;

- Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm;

- Phát triển khả năng sáng tạo;

- Rèn luyện năng lực giải quyết những vấn

đề phức hợp;

- Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn;

- Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc;

- Phát triển năng lực đánh giá

23

- DHTDA đòi hỏi nhiều thời gian Vì vậy

DHDA không thay thế cho PP thuyết trình

và luyện tập, mà là hình thức dạy học bổ sung cần thiết cho các PPDH truyền

thống

- DHTDA đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

24

5 Phương pháp dạy học

tình huống

5.1 Khái niệm

Là PPDH nhằm giới thiệu cho H một tình huống cụ thể có thực hoặc có tính chất hư cấu, đòi hỏi HS phải giải quyết như một bài toán hoặc một vấn đề.

5.2 Đặc trưng của PP tình

huống

- Tình huống có thể là tình huống

vấn đề hoặc là tình huống bài toán.

- Giúp cho người học khám phá những tri thức, cách thức hành động mới dưới hình thức cá nhân hoặc hình thức nhóm.

- Giúp cho lý luận gắn chặt với

thực tiễn hơn

- Chú trọng đến việc ứng dụng tri thức vào việc giải quyết những vấn đề thực tiễn.

- Phát huy tính tích cực, tự giác cao ở người học.

Các bước cơ bản:

1 Chọn hoặc tự xây dựng tình huống

2 Phân công nhiệm vụ

3 Thực hiện nhiệm vụ được giao

6 Dạy học theo hợp đồng

a.Khái niệm: Là PP tổ chức hoạt động học

tập, trong đó HS làm việc theo một gói các nhiệm vụ trong một khoảng thời gian

- HS sẽ chủ động xác định thời gian và thứ

tự thực hiện các nhiệm vụ 29

b.Ưu điểm của dạy học theo hợp đồng:

- Cho phép phân hóa nhịp độ và trình độ

của HS;

- Tăng cường tính độc lập của HS;

- Nâng cao ý thức trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ học tập;

- GV có nhiều cơ hội hướng dẫn cá nhân;

- Các hoạt động học tập sẽ phong phú hơn;

- Lựa chọn đa dạng;…

30

c.Các bước dạy học theo hợp đồng

Bước 1: Chuẩn bị

- Lựa chọn nội dung bài học phù hợp

- Xây dựng hợp đồng: Biên soạn văn bản hợp đồng; Thiết kế các nhiệm vụ/hoạt

động bao gồm cả phương tiện, tài liệu ( tư liệu nguồn, bản hướng dẫn theo mức độ

hỗ trợ, đáp án,…)

31

Bước 2: Tổ chức hoạt động dạy học

- Giới thiệu bài học, giới thiệu hợp đồng

- Tổ chức cho HS kí và thực hiện hợp đồng

- Tổ chức trao đổi/chia sẻ kết quả học tập

d.Lưu ý khi tổ chức dạy học theo hợp

đồng:

- Nội dung bài học phải phù hợp với đặc trưng của PPDH theo hợp đồng ( nên áp dụng trong các

giờ thực hành, ôn tập, luyện tập, )

- Nhiệm vụ bắt buộc phải căn cứ vào chuẩn kiến thức kỹ năng Nhiệm vụ tự chọn nhằm củng cố

mở rộng nâng cao kiến thức, kỹ năng liên quan

đến nội dung bài học.

32

d.Tổ chức dạy học theo hợp đồng

1/ Giới thiệu hợp đồng 2/ Học sinh nghiên cứu hợp đồng 3/ Ký kết hợp đồng

4/ Thực hiện hợp đồng 5/ Kết thúc hợp đồng

33

e.Lưu ý khi tổ chức dạy học theo hợp

đồng:

- Cần đa dạng hóa: Nội dung ( Nội dung

đóng: chỉ có 1 phương án giải quyêt, Nội dung mở: có nhiều phương án giải quyết); Nhiệm vụ học tập ( bắt buộc/tự chọn);

Mức độ độc lập trong học tập ( Độc lập/Có hướng dẫn); Hình thức học tập ( cá nhân/ nhóm); Các hoạt động học tập ( thực

hành, trải nghiệm, vui chơi, )

- Thiết kế phiếu hỗ trợ có các mức độ khác nhau ( hỗ trọ ít, hỗ trợ nhiều) đáp ứng sự phân hóa về trình độ nhận thức của HS

34

B2.TÌM HIỂU MỘT SỐ KỸ THUẬT

DH TÍCH CỰC

I Kĩ thuật “khăn trải bàn”

1 Thế nào là Kĩ thuật “khăn trải bàn”?

Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực

- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS

- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS

I Kĩ thuật “Khăn trải bàn”

Cá nhân

1

2 4

Ý kiến chung của

Kĩ thuật khăn trải bàn

Kĩ thuật khăn trải bàn

Kĩ thuật khăn trải bàn

2 Cách tiến hành kĩ thuật “Khăn trải bàn”

Hoạt động theo nhóm (4 người /nhóm)

• Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa

• Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,…)

• Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

• Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả lời

• Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa

tấm khăn trải bàn

*Lưu ý:Mỗi thành viên làm việc tại góc riêng

của mình

3 Ưu điểm: Tăng cường tính độc lập và

trách nhiệm của người học

4 Hạn chế: Tốn kém chi phí và khó lưu trữ,

sửa chữa kết quả

Nhóm có số thành viên 4 là tốt nhất

42

II Kĩ thuật “Các mảnh ghép”

Thế nào là kĩ thuật “Các mảnh ghép”?

Là hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm:

- Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp

- Kích thích sự tham gia tích cực của HS:

Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả vòng 1 và hoàn

thành nhiệm vụ ở Vòng 2).

• Đảm bảo mỗi thành viên

trong nhóm đều trả lời được

tất cả các câu hỏi trong

nhiệm vụ được giao

• Mỗi thành viên đều trình bày

được kết quả câu trả lời của

nhóm

VÒNG 2

• Hình thành nhóm 3 hoặc 4 người mới (1 người từ nhóm

1, 1 người từ nhóm 2 và 1 người từ nhóm 3…)

• Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên trong nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau

• Sau khi chia sẻ thông tin vòng

1, nhiệm vụ mới sẽ được giao cho nhóm ở vòng 2 để giải quyết

• Các nhóm mới trình bày, chia

sẻ kết quả nhiệm vụ ở vòng 2

Cách tiến hành kĩ thuật

“Các mảnh ghép”

Thiết kế nhiệm vụ “M ảnh ghép”

• Lựa chọn nội dung/chủ đề phù hợp

• Xác định một nhiệm vụ phức hợp để giải quyết ở vòng 2 dựa trên kết quả các

nhiệm vụ khác nhau đã được thực hiện ở vòng 1

- Xác định những yếu tố cần thiết để giải

quyết nhiệm vụ phức hợp (kiến thức, kĩ

năng, thông tin, chiến lược)

- Xác định các nhiệm vụ mang tính chuẩn bị (thực hiện ở vòng 1) Xác định các yếu tố

hỗ trợ cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 2

- Đào sâu kiến thức trong từng lĩnh vực.

- Phát huy hiểu biết của học sinh và giải

quyết những hiểu sai

- Phát triển tinh thần làm việc theo nhóm

- Phát huy trách nhiệm của từng cá nhân

.

47

Hạn chế:

- Kết quả thảo luận phụ thuộc vào vòng

thảo luận thứ nhất, nếu vòng thảo luận

này không có chất lượng thì cả hoạt động

sẽ không có hiệu quả

- Nếu số lượng thành viên không được tính toán kỹ sẽ dẫn đến tình trạng nhóm thừa, nhóm thiếu

- Không sử dụng được cho các nội dung

thảo luận có mối quan hệ ràng buộc

“Nhân – quả” với nhau

48

III SƠ ĐỒ TƯ DUY

* Sơ đồ tư duy là gì?

Là một công cụ tổ chức tư duy

- Là phương pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ não rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não

- Là một phương tiện ghi chép sáng tạo và hiệu quả:

+ Mở rộng, đào sâu và kết nối các ý

tưởng

+ Bao quát được các ý tưởng trên một phạm vi sâu rộng

III Sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy là một sơ đồ nhằm trình bày một

cách rõ ràng những ý tưởng hay kết quả làm việc của cá nhân/ nhóm về một chủ đề

• Viết tên chủ đề/ ý tưởng chính ở trung tâm

• Từ chủ đề/ ý tưởng chính ở trung tâm, vẽ các

nhánh chính, trên mỗi nhánh chính viết một nội dung lớn của chủ đề hoặc các ý tưởng có liên

quan xoay quanh ý tưởng trung tâm nói trên

• Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ để viết tiếp những nội dung thuộc nhánh chính đó.

• Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo.

III SƠ ĐỒ TƯ DUY

Chủ đề

Vấn đề

liên quan

Vấn đề liên quan

Vấn đề liên quan

Vấn đề

liên quan

Vấn đề liên quan

Khăn đội đầu

Áo coóm

Xà tích

Váy

Chân váy

Thắt lưng Yếm

Cách làm

Hoa văn dụng Sử Cấu tạo

Ví dụ về sơ đồ tư duy

Chất liệu

Cạp váy

Trang phục

PN Mường

.Ưu điểm

- Khi vẽ sơ đồ tư duy, học sinh học được quá trình

tổ chức thông tin, ý tưởng cũng như giải thích

được thông tin và kết nối thông tin với cách hiểu biết của mình.

- Phù hợp tâm lý học sinh, đơn giản, dễ hiểu.

- Rất thích hợp cho các nội dung ôn tập, liên kết lý thuyết với thực tế.

56

IV Sơ đồ KWL

• KWL là gì ?: HS bắt đầu động não tất cả những

gì tất cả những gì đã biết về chủ đề bài học;

thông tin này được viết và cột K; sau đó nêu

những câu hỏi những điều biết trong chủ đề này vào cột W; sau khi đọc, nghiên cứu, học xong, các câu hỏi ở cột W được các em tự trả lời và

điền vào cột L

(theo biểu đồ sau)

+ HS cần động não nhanh để đưa ra các từ, cụm từ

có liên quan đến chủ đề; cả HS và GV cùng ghi nhận để đưa vào cột K (cần động não, tránh đưa

ra các câu hỏi kiểu ngắn gọn quá và HS cần

được khởi động…

Thực hiện nghiên cứu

và học tập Ghi lại những điều

bạn học được

Chủ đề:

Tên:

Ngày :

THỰC HÀNH: Vận dụng KTDH KWL Thực hiện

các chủ đề sau:

1.PPDH tích cực trong dạy học

2 Thì hiện tại tiếp diễn trong tiếng Anh

3 Thì tương lai trong tiếng Anh

4 Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm trong dạy học

60

Ưu điểm:

- Tạo hứng thú học tập cho học sinh, khi những

điều các em cần học có liên quan trực tiếp đến

nhu cầu về kiến thức của các em.

- Giúp học sinh dần dần hình thành khả năng tự định hướng học tập, nắm được cách học không chỉ cho môn đọc hiểu mà cho các môn học khác.

- Giúp giáo viên và học sinh tự đánh giá kết quả học tập, định hướng cho các hoạt động học tập

kế tiếp.

Hạn chế:

- Sơ đồ cần phải được lưu trữ cẩn thận sau khi

hoàn thành hai bước K và W, vì bước L có thể sẽ

phải mất một thời gian dài mới có thể tiếp tục thực hiện

61

V.Kĩ thuật công đoạn( PP Thảo

luận nhóm phân đoạn)

V.Kĩ thuật công đoạn( PP Thảo

luận nhóm phân đoạn)

• HS được chia thành các nhóm, mỗi nhóm được giao giải quyết một nhiệm vụ khác nhau Ví dụ: nhóm 1- thảo luận câu A,

nhóm 2- thảo luận câu B,

• Sau khi các nhóm thảo luận và ghi kết quả thảo luận vào giấy A0 xong, các nhóm sẽ luân chuyển giấy A0 ghi kết quả thảo luận cho nhau Cụ thể là: Nhóm 1 chuyển cho nhóm 2, Nhóm 2 chuyển cho nhóm 3,

V.Kĩ thuật công đoạn ( tiếp)

• Các nhóm đọc và góp ý kiến bổ sung cho

nhóm bạn Sau đó lại tiếp tục luân chuyển kết quả cho nhóm tiếp theo và nhận tiếp kết quả

từ một nhóm khác để góp ý.

• Cứ như vậy cho đến khi các nhóm đã nhận lại được tờ giấy A0 của nhóm mình cùng với các ý kiến góp ý của các nhóm khác Từng nhóm sẽ xem và xử lí các ý kiến của các bạn

để hoàn thiện lại kết quả thảo luận của nhóm Sau khi hoàn thiện xong, nhóm sẽ treo kết

quả thảo luận lên tường lớp học.

VI Dạy học theo góc

* Học theo góc là gì?

Là một hình thức tổ chức hoạt động học tập theo đó học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí cụ thể trong kh«ng gian líp häc.

• Là một môi trường học tập với cấu trúc được xác định cụ thể

động

VI Dạy học theo góc

• Ví dụ: 4 góc cùng thực hiện một nội dung và mục tiêu

học tập nhưng theo các phong cách học khác nhau và

sử dụng các phương tiện/đồ dùng học tập khác nhau.

VI Dạy học theo góc

- Các bước dạy học theo góc

Bước 1 : Lựa chọn nội dung bài học phù hợp

Bước 2 : Xác định nhiệm vụ cụ thể cho từng góc

Bước 3 : Thiết kế các hoạt động để thực hiện nhiệm vụ

ở từng góc bao gồm phương tiện/tài liệu (tư liệu

nguồn, văn bản hướng dẫn làm việc theo góc; bản hướng dẫn theo mức độ hỗ trợ, bản hướng dẫn tự đánh giá,…)

Bước 4 : Tổ chức thực hiện học theo góc

- HS được lựa chọn góc theo sở thích

- HS được học luân phiên tại các góc theo thời gian quy định (ví dụ 10’ - 15’ tại mỗi góc) để đảm bảo học sâu

Bước 5 : Tổ chức trao đổi/chia sẻ (thực hiện linh hoạt)

- Tiêu chí học theo Học theo góc