Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh ở trường trung học phổ thông công lập huyện nam đàn, tỉnh nghệ an

Giả thuyết khoa học Nếu đề xuất và thực hiện được các biện pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì có thể nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT c

NGUYỄN THỊ KIM THÚY

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP

HUYỆN NAM ĐÀN, TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2014

NGUYỄN THỊ KIM THÚY

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP

HUYỆN NAM ĐÀN, TỈNH NGHỆ AN

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS PHẠM MINH HÙNG

NGHỆ AN - 2014

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu trường Đại học Vinh, các thầy, cô khoa Quản lý giáo dục, phòng sau Đại học trường Đại học Vinh đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm Minh Hùng - Đại học Vinh, đã nhiệt tình hướng dẫn, động viên tôi

trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Thầy giáo, Cô giáo và đồng nghiệp ở các trường THPT công lập huyện Nam Đàn - Nghệ An đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin cảm ơn sự cộng tác nhiệt tình của các cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh đã tham gia vào nghiên cứu của luận văn

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực và cố gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, kính mong nhận được sự góp ý và giúp đỡ của Hội đồng khoa học, quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 8 năm 2014

Tác giả

Nguyễn Thị Kim Thúy

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN vi

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG vii

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Đóng góp của luận văn 4

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 6

1.2.1 Hoạt động dạy học và hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 6

1.2.2 Quản lý và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 9

1.2.3 Biện pháp và biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 12

1.3 Khái quát về môn Tiếng Anh ở trường THPT 13

1.3.1 Vị trí, vai trò của môn Tiếng Anh ở trường THPT 13

1.3.2 Nội dung, phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT 13

1.3.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT 15

1.4 Một số vấn đề về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở

trường THPT 17 1.4.1 Sự cần thiết phải quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

ở trường THPT 171.4.2 Nội dung, phương pháp quản lý hoạt động dạy học môn

Tiếng Anh ở trường THPT 191.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy học

môn Tiếng Anh ở trường THPT 24TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 27

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT

ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG CÔNG LẬP HUYỆN NAM ĐÀN, TỈNH NGHỆ AN 282.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và tình hình giáo

dục của huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 282.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nam Đàn,

tỉnh Nghệ An 282.1.2 Tình hình giáo dục của huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 292.2 Thực trạng dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập

huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 312.2.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, GV về tầm quan trọng của

Tiếng Anh trong xu thế hội nhập hiện nay 312.2.2 Thực trạng hoạt động dạy học Tiếng Anh của GV 332.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường

THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 452.3.1 Nhận thức của các cán bộ QL về tầm quan trọng của các

biện pháp QL HĐDH trong nhà trường 46

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở

trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 47

2.4 Đánh giá thực trạng 56

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 60

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP HUYỆN NAM ĐÀN TỈNH NGHỆ AN 62

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 62

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 62

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 62

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 62

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 62

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 62

3.2.1 Nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 62

3.2.2 Xây dựng kế hoạch hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An một cách khoa học 64

3.2.3 Tổ chức tốt công tác dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 67

3.2.4 Chỉ đạo việc tăng cường sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học và áp dụng CNTT vào giảng dạy 72

3.2.5 Thường xuyên kiểm tra và đánh giá kết quả dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An 75

3.2.6 Bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực sư

phạm cho GV 77

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 79

3.4 Kết quả khảo nghiệm giá trị khoa học của các biện pháp đề xuất 80

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 84

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

1 Kết luận 85

2 Khuyến nghị 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88 PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CNTT : Công nghệ thông tin DHNN : Dạy học ngoại ngữ GD& ĐT : Giáo dục và đào tạo

Bảng 2.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, GV về sự cần thiết giảng

dạy Tiếng Anh tại trường THPT 32Bảng 2.2 Ý kiến của cán bộ QL về mức độ thực hiện công tác giảng

dạy môn Tiếng Anh của GV Tiếng Anh tại các trường THPT công lập của huyện Nam Đàn 33Bảng 2.3 Thực trạng HĐDH và các công tác chuyên môn liên quan

của GV Tiếng Anh trường THPT tại Nam Đàn 34Bảng 2.4 Đánh giá của cán bộ QL về những yếu tố ảnh hưởng đến

chất lượng của HĐDH ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 38Bảng 2.5 Nhận định của GV về thực trạng nội dung chương trình,

sách giáo khoa môn Tiếng Anh ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 39Bảng 2.6 Đánh giá của GV về kết quả học tập môn Tiếng Anh ở các

trường THPT công lập tại Nam Đàn 40Bảng 2.7 Thái độ học tập của HS đối với môn Tiếng Anh ở các

trường THPT công lập tại Nam Đàn 41Bảng 2.8 Ý kiến của HS đối với các kĩ năng môn Tiếng Anh ở các

trường THPT công lập tại Nam Đàn 41Bảng 2.9 Phản hồi của HS khi tham gia vào các hoạt động trong giờ

học Tiếng Anh ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 42

Bảng 2.10 Ý kiến của HS về phương pháp giảng dạy của GV Tiếng

Anh ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 43Bảng 2.11 Ý kiến của HS về mức độ của các bài kiểm tra Tiếng Anh

ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 43Bảng 2.12 Ý kiến của HS về thời gian hợp lí của các bài kiểm tra

Tiếng Anh ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 44Bảng 2.13 Nhận thức của các cán bộ QL về tầm quan trọng của các

biện pháp QL HĐDH Tiếng Anh ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 46Bảng 2.14 Đánh giá của GV về mức độ thực hiện thường xuyên các

công tác QL HĐDH Tiếng Anh ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 48Bảng 2.15 Đánh giá của GV về chất lượng việc thực hiện các biện

pháp QL ở các trường THPT công lập tại Nam Đàn 50Bảng 3.1 Đánh giá về mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất 81Bảng 3.2 Đánh giá về mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 82

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Thế giới đang bước vào thời kì kinh tế tri thức Ngoại ngữ, đặc biệt là Tiếng Anh, đang được nhắc tới như là một yếu tố quan trọng trong quá trình tạo tiền đề cho hội nhập quốc tế Trong quá trình này, ngành giáo dục và đào tạo đang cần có những đổi mới nhằm đào tạo cho đất nước những thế hệ lao

động có chuyên môn và trình độ ngoại ngữ tương ứng

Đã có nhận định rằng vị trí quốc tế của nước ta đòi hỏi chúng ta phải có rất nhiều người thực sự giỏi tiếng nước ngoài Hơn nữa, nước ta phải phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ về mọi mặt, mà chủ yếu là về kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, cho nên tiếng nước ngoài là một công cụ không thể thiếu trong quá trình phát triển và tiến bộ của nước ta Điều này là vô cùng chính xác đối với sách lược và chiến lược đào tạo ngoại ngữ ở Việt Nam, bởi lẽ, hiện nay do những phát triển không ngừng về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, và nhất là khoa học kĩ thuật thì ngoại ngữ, vốn mang tính công cụ và hội nhập, đã thực sự trở thành chìa khóa giúp con người mở kho tàng trí tuệ của nhân loại Ở Việt Nam trong nhiều giai đoạn phát triển lịch sử khác nhau, khi giáo dục là quốc sách thì ngoại ngữ là một môn học không thể thiếu ở bất cứ chương trình đào tạo nào từ bậc tiểu học đến bậc đại học Ngoại ngữ có vai trò và vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục đào tạo nói riêng cũng như trong sự phát triển của đất nước nói chung Như vậy, biết ngoại ngữ là yêu cầu tất yếu của lao động có kỹ thuật cao nhằm đáp ứng các quy trình công nghệ thường xuyên được đổi mới, mà biết ngoại ngữ còn là một năng lực cần thiết đối với người Việt Nam hiện đại Trong thiên niên kỷ mới, nhằm đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế với công nghệ thông tin (CNTT) làm trọng tâm thì ngoại ngữ, đặc biệt là Tiếng Anh, lại càng có

một vai trò quan trọng, trên thực tế trong những năm qua Tiếng Anh đã được kiểm nghiệm là thứ tiếng đang trở thành ngôn ngữ quốc tế và thông dụng khắp thế giới

Các trường Trung học phổ thông (THPT) công lập ở Nam Đàn có bề dày kinh nghiệm trong giảng dạy học sinh (HS) qua nhiều thế hệ ở các môn học tự nhiên, tuy vậy trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra cho HS ở bậc học này là trình độ ngoại ngữ để sử dụng được ngôn ngữ Tiếng Anh như một phương tiện giao tiếp Để đạt được mục đích, bên cạnh yếu tố bản thân người học điều này cũng đòi hỏi việc nâng cao kỹ năng, trình độ của đội ngũ cán bộ giáo viên (GV) giảng dạy và cán bộ quản lý ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng Trên thực tế, mặc dù Tiếng Anh được giảng dạy khá lâu và đặc biệt được quan tâm ở trường THPT công lập tại huyện Nam Đàn, song kết quả chưa khả quan: HS sau khi hoàn thành môn Tiếng Anh ở nhà trường không sử dụng được ngôn ngữ này như một phương tiện giao tiếp

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, ví dụ: cơ sở vật chất còn thiếu,

GV chưa có các phương pháp dạy và học thích hợp Song để đảm bảo và nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh, cần phải đánh giá đúng thực trạng, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch dạy học và các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh khả thi, tạo nên sự đổi mới trong việc dạy học ngoại ngữ (DHNN) nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội và phát triển đất nước

Từ những lí do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp quản

lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An” để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất một số biện pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi để quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất và thực hiện được các biện pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì có thể nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nh m phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận trong luận văn có các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

6.2 Nh m phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn có các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Phương pháp này được sử dụng để xử lí các số liệu, các kết quả nghiên cứu, trên cơ sở đó có nhận định, đánh giá đúng đắn, chính xác các kết quả nghiên cứu

7 Đóng góp của luận văn

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được chia thành 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

- Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

- Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT công lập huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (năm 2001), Đảng ta tiếp tục khẳng định trong văn kiện đại hội “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”, “phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [8; 108-109] Việt Nam ngày nay, với sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong xu thế toàn cầu hóa, mặt khác năm 2006, Việt Nam gia nhập WTO là một bước đi quan trọng của đất nước trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới Nền kinh tế xã hội hơn bao giờ hết cần đến nguồn lực con người Nguồn nhân lực này phải trải qua quá trình đào tạo của nền giáo dục hiện đại

có chất lượng

Giáo dục có chức năng quan trọng là tái sản xuất sức lao động kỹ thuật cho nền kinh tế, phục vụ cho sự phát triển của xã hội Vì vậy, hoạt

động giáo dục luôn luôn phát triển, tiến bộ và không ngừng đổi mới để góp phần vào sự phát triển, sự tiến bộ của xã hội Trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế thế giới, nguồn nhân lực có chuyên môn cao, tay nghề vững vàng, ngoại ngữ tốt để giao tiếp lại càng cần thiết và quan trọng Luật

Giáo dục năm 2005 - Điều 7 đã đề cập về vấn đề dạy ngoại ngữ: "Ngoại ngữ quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trườngcũng như các cơ sở giáo dục khác cần bảo đảm để người học được học liên tục và có hiệu quả" Cũng chính vì sự quan trọng trong vấn đề giáo

dục mà đã có nhiều nghiên cứu đã được thực hiện, nhiều nhà nghiên cứu quản lý giáo dục với các công trình được viết dưới dạng sách tham khảo, giáo trình bài giảng với các tác giả như: Đỗ Hoàng Toàn với giáo trình Khoa học quản lý, Trần Kiểm với Khoa học quản lý giáo dục - Một số vấn

đề lý luận và thực tiễn, Bùi Minh Hiền (chủ biên) - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo với Quản lý giáo dục, Đặng Bá Lãm, Phạm Khắc Chương với Lý luận quản lý giáo dục đại cương, Trần Quốc Thành với bài giảng Đại cương về quản lý giáo dục, Trần Kiểm - Bùi Minh Hiền với giáo trình Quản lý và lãnh đạo nhà trường,…

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Hoạt động dạy học và hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

1.2.1.1 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học (HĐDH) là quá trình bao gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng:

 Hoạt động dạy của giáo viên

 Hoạt động học của học sinh

Trong quá trình dạy học, dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của GV, người học có vai trò tự giác và tích cực, chủ động tham gia vào hoạt động học

của mình Quá trình dạy học không thể diễn ra nếu thiếu một trong hai hoạt động trên Tuy nhiên nhiệm vụ dạy trong nhà trường không chỉ đảm bảo cho người học có một trình độ học vấn nhất định mà còn góp phần hình thành, phát triển nhân cách của họ

Quan niệm trên về HĐDH đã phản ánh tính liên quan mật thiết của hai hoạt động trong quá trình dạy học: Hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS Hai hoạt động này là một sự cộng tác nhằm giúp người học lĩnh hội được lượng kiến thức nhất định, đồng thời cũng giúp hình thành nhân cách của con người mới đáp ứng được yêu cầu của thời đại Ngày nay trong quá trình hoạt động chung đó, người GV đóng vai trò lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của người học để giúp họ tự khám phá tri thức Do đó người

GV phải hướng đến mục tiêu giúp người học sử dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có của mình, những tri thức họ thu thập được qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua cuộc sống để tạo nên hoạt động học của mình

Cùng với hoạt động dạy của GV, người học tự giác, tích cực, chủ động,

tự tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm nắm vững tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt năng lực tư duy sáng tạo, hình thành cơ sở thế giới quan khoa học và những phẩm chất tốt đẹp của con người mới

Tóm lại các tác giả Nguyễn Ngọc Bảo, Hà Thị Đức (2000) đã định nghĩa hoạt động dạy học cụ thể như sau:

Hoạt động dạy học là hoạt động trong đó dưới sự tổ chức, điều khiển, lãnh đạo của người giáo viên làm cho người học tự giác, tích cực, chủ động

tự tổ chức tự điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học [1; 2]

Đối với hoạt động dạy học ở trường THPT, các GV thường thực hiện 3 bước:

 Bước 1: Thực hiện chương trình dạy học (việc nắm vững chương trình dạy học là điều kiện để đảm bảo hiệu quả quản lý dạy và học)

 Bước 2: Soạn bài, chuẩn bị lên lớp (người dạy cần nắm vững nội dung, phương pháp giảng dạy cho HS)

 Bước 3: Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

1.2.1.2 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Hoạt động dạy học ngoại ngữ (DHNN) là hoạt động có mục đích, kế hoạch, nội dung chương trình, phương pháp dạy học cụ thể nhằm đạt được mục đích cuối cùng đó là năng lực giao tiếp Nói cách khác, mục đích cuối cùng của dạy - học ngoại ngữ là dạy cho người học không chỉ nắm vững mà còn biết sử dụng ngôn ngữ mà họ đang học như một phương tiện giao tiếp dưới bốn kĩ năng cơ bản của hoạt động lời nói: nghe, nói, đọc, viết Môn Tiếng Anh là một môn học bắt buộc trong chương trình giáo dục THPT với mục đích nhằm cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp cũng như là một công

cụ giúp người học tiếp cận với tri thức của các nền văn hóa khác và hội nhập với thế giới Vì thế hoạt động dạy học môn Tiếng Anh hướng người học tới việc làm chủ được bốn kĩ năng cơ bản Để thực hiện được điều này, người dạy cần tuân thủ một số nguyên tắc trong phương pháp dạy học sau:

- Tăng cường vai trò chủ động của người học: HS không phải là người thụ động tiếp thu các kiến thức ngôn ngữ mà phải được tham gia tích cực vào các hoạt động luyện tập ngôn ngữ

- Giảm thiểu tối đa thời gian nói trên lớp của GV, tăng thời gian sử dụng ngôn ngữ cho HS

- Dạy học theo phương pháp gợi mở: GV chỉ gợi mở và dẫn dắt để HS

tự tìm ra lời giải đáp hoặc theo con đường đi của mình

- Huy động tất cả kiến thức sẵn có về văn hóa, xã hội cũng như ngôn ngữ của HS trong luyện tập ngôn ngữ

- Có thái độ tích cực đối với lỗi ngôn ngữ của HS Chấp nhận lỗi như một phần tất yếu trong quá trình học ngoại ngữ, giúp HS rút kinh nghiệm được từ chính lỗi của bản thân và bạn bè

- Không chỉ chú ý đến sản phẩm cuối cùng của bài luyện tập mà còn chú trọng đến cả quá trình luyện tập và phương pháp học tập của HS

1.2.2 Quản lý và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

1.2.2.1 Quản lý

Khái niệm quản lý (QL) được đưa ra bởi rất nhiều nhà nghiên cứu Về

cơ bản, quản lý là hành động đưa các cá nhân trong cùng một tổ chức vào làm việc cùng nhau để thực hiện, hoàn thành mục tiêu chung Khái niệm này được tiếp cận theo các tác giả như sau:

Theo các tác giả Trần Hữu Cát và Đoàn Minh Duệ “quản lý là hoạt động thiết yếu nảy sinh khi con người hoạt động tập thể, là sự tác động của chủ thể vào khách thể, trong đó quan trọng nhất là khách thể con người, nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức” [4, 41]

H Koontz thì khẳng định: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) [13; 12]

Công việc quản lý bao gồm 5 nhiệm vụ: xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm soát Nói cách khác công việc quản lý cần thực hiện những chức năng sau:

 Hoạch định: xác định mục tiêu, quyết định những công việc cần làm trong tương lai (ngày mai, tuần tới, tháng tới, năm sau, trong 5 năm sau ) và lên các kế hoạch hành động

 Tổ chức: sử dụng một cách tối ưu các tài nguyên được yêu cầu để thực hiện kế hoạch

 Bố trí nhân lực: phân tích công việc, tuyển dụng và phân công từng

cá nhân cho từng công việc thích hợp

 Lãnh đạo/ Động viên: Giúp các nhân viên khác làm việc hiệu quả hơn

để đạt được các kế hoạch (khiến các cá nhân sẵn lòng làm việc cho tổ chức)

 Kiểm soát: Giám sát, kiểm tra quá trình hoạt động theo kế hoạch (kế hoạch có thể sẽ được thay đổi phụ thuộc vào phản hồi của quá trình kiểm tra)

Tóm lại: Các chức năng quản lý tạo thành một hệ thống thống nhất với một trình tự nhất định, trong đó từng chức năng vừa có tính độc lập tương đối, vừa có mối quan hệ phụ thuộc với chức năng khác Quá trình ra quyết định quản lý là quá trình thực hiện các chức năng quản lý theo một trình tự nhất định Việc bỏ qua hoặc coi nhẹ bất cứ một chức năng nào trong số các chức năng đều ảnh hưởng xấu tới kết quả quản lý Các chức năng tạo thành một chu trình quản lý của một hệ thống

1.2.2.2 Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Quản lý HĐDH chính là các biện pháp tác động của chủ thể quản lý đến tập thể GV, HS,… khác nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường theo yêu cầu trong năm học

Quản lý HĐDH chính là sự tác động lên đội ngũ GV, HS qua việc thực thi các chức năng quản lý kế hoạch, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, điều chỉnh nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục Trong đó người thầy đóng vai trò hướng dẫn, dẫn dắt HS đi tìm chân lý Người học chủ động tiếp cận chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu Đặc biệt vai trò người học trên cơ sở hướng dẫn của người GV biết tự xây dựng kế hoạch, tự kiểm tra đánh giá để đạt chuẩn với yêu cầu trong giáo dục

Quản lý HĐDH môn Tiếng Anh cũng phải tuân thủ đầy đủ những nguyên tắc quản lý giáo dục nói chung và áp dụng những nguyên tắc đó vào quá trình dạy học ở phạm vi một nhà trường nói riêng Theo F.Closet, một

trong những chuyên gia về giáo học pháp ngoại ngữ của Bỉ: “Việc dạy học ngoại ngữ nhằm mục đích: thực hành (tích lũy kiến thức để giao tiếp), giáo dục (phát triển năng lực người học) và giáo dưỡng (tìm hiểu đời sống, văn hóa…của nước khác) Mục tiêu của DHNN là giúp người học có khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ được học thông qua việc định hình và phát triển các

kỹ năng sử dụng ngôn ngữ Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ bao gồm kỹ năng thu nhận và tái tạo, trong đó kỹ năng nghe và đọc là kỹ năng thu nhận, kỹ năng nói và viết là kỹ năng tái tạo” [32; 17]

Hoạt động DHNN là hoạt động trong đó người dạy đóng vai trò tổ chức, lãnh đạo giúp người học phát huy tính tích cực, chủ động để định hình

và dần dần hoàn thiện, phát triển kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ nhất định, tạo nên hoạt động chung của người dạy và người học Trong DHNN, chỉ có hoạt động học ngoại ngữ ở HS (HS) mới có hoạt động dạy ngoại ngữ ở GV (GV) Tùy theo yêu cầu của từng nội dung bài học, kỹ năng rèn luyện mà GV có phương pháp dạy và HS có phương pháp học để đạt được mục tiêu dạy học hiệu quả

Hoạt động DHNN gồm 4 kỹ năng: Nghe - Nói - Đọc - Viết Có thể mô

tả cấu trúc của hoạt động DHNN theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hoạt động DHNN

Bốn kỹ năng giao tiếp trên có mối quan hệ qua lại phức tạp và gắn bó hữu cơ với nhau trong đó khẩu ngữ (Nói - Nghe) được chú trọng đặc biệt và

đi trước một bước so với bút ngữ (Viết - Đọc)

1.2.3 Biện pháp và biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

1.2.3.1 Biện pháp

Theo từ điển Tiếng Việt Viện ngôn ngữ - Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa - Hà Nội - 2007 thì biện pháp là các hành động lựa chọn sao cho phù hợp với mục đích Biện pháp là cách thức xử lí công việc hoặc giải quyết vấn

đề, là hành động có cơ sở pháp lý hay dựa trên một quyền lực

1.2.3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Biện pháp quản lý HĐDH là những cách thức tiến hành của chủ thể quản lý nhằm tác động vào đối tượng quản lý hơn nữa còn giải quyết những vấn đề trong công tác quản lý hoạt động dạy và học, làm cho việc quản lý HĐDH được vận hành đạt mục tiêu dạy học và giáo dục của cấp học đề ra

Quản lý hoạt động dạy là QL chương trình, nội dung, phương pháp dạy học thông qua quy chế chuyên môn, thông qua chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học, thông qua kiểm tra đánh giá

Quản lý hoạt động học là QL quá trình lĩnh hội tri thức của HS sinh viên hướng họ vào những nội dung trọng tâm của môn học, của từng chương, từng bài, có phương pháp học tập cá nhân cho từng môn học phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất

Như vậy, trong nhà trường việc QL hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò đóng vai trò quan trọng trong giáo dục Quản lý hoạt động dạy học là QL nội dung chương trình theo mục tiêu của nhà trường, QL quá trình truyền thụ kiến thức của GV, QL việc thực hiện chương trình dạy học và

QL sự lĩnh hội kiến thức của HS

1.3 Khái quát về môn Tiếng Anh ở trường THPT

1.3.1 Vị trí, vai trò của môn Tiếng Anh ở trường THPT

Việt Nam đang đứng trước thách thức to lớn hiện nay là phải tìm ra con đường sáng tạo để có thể hội nhập vào khu vực và thế giới, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa, xây dựng, phát triển đất nước trong thời đại bùng nổ CNTT Với bối cảnh đó, ngoại ngữ đã có một vai trò,

sự phát triển của đất nước

Tiếng Anh là một trong các môn học cơ bản, không thể thiếu của học vấn phổ thông, và là phương tiện hữu hiệu để khai thác thông tin công cụ giao tiếp, cập nhật tri thức để hội nhập và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Là môn học bắt buộc trong chương trình giáo dục THPT, môn Tiếng Anh cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những tri thức tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng, phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế

1.3.2 Nội dung, phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

Chương trình học môn Tiếng Anh được triển khai ở các trường THPT gồm chương trình học cơ bản và chương trình học nâng cao Các trường THPT tại huyện Nam Đàn đều áp dụng chương trình Tiếng Anh cơ bản

Sách giáo khoa của mỗi khối được thiết kế tương đồng nhau với 16 đơn vị bài học tương ứng với 16 chủ đề được phát triển dựa trên các chủ điểm lớn

đã quy định trong chương trình môn học Các tiểu chủ đề được phát triển thông qua các kĩ năng ngôn ngữ như nghe, nói, đọc, viết Hệ thống kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, ngữ pháp và từ vựng được quy định trong chương trình môn học được coi là những phương tiện giúp HS thực hành các kĩ năng ngôn ngữ

Chương trình môn Tiếng Anh ở trường phổ thông được xây dựng theo quan điểm giao tiếp với những định hướng cơ bản:

 Hình thành kĩ năng giao tiếp là mục tiêu cuối cùng của quá trình dạy học; kiến thức ngôn ngữ là phương tiện cần thiết để hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp

 HS là chủ thể của quá trình dạy học Quan điểm này thể hiện ở tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS trong rèn luyện và vận dụng kĩ năng giao tiếp bằng Tiếng Anh GV là người tổ chức, hướng dẫn quá trình dạy học

 Nội dung dạy học môn Tiếng Anh được lựa chọn và trình bày theo hệ thống chủ điểm, vừa đảm bảo tính giao tiếp cao, vừa đảm bảo tính cơ bản, hiện đại của ngôn ngữ Hệ thống chủ điểm và chủ đề là cơ sở hình thành và phát triển các khả năng ngôn ngữ Kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, từ vựng

và ngữ pháp được giới thiệu nhằm phục vụ cho việc hình thành và phát triển các khả năng ngôn ngữ

 Chương trình phải là cơ sở cho việc biên soạn sách giáo khoa, việc quản lý quá trình dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

Cùng với định hướng trong chương trình học thì trong quá trình dạy học cần chú ý tới những nguyên tắc sau:

 Phát triển kĩ năng giao tiếp Nhất quán với quan điểm biên soạn chung của chương trình bộ môn, Tiếng Anh ở bậc THPT chú trọng việc phát

triển các kĩ năng ngôn ngữ Các kiến thức ngôn ngữ được xem là phương tiện chứ không phải là đích cuối cùng của quá trình học tập

 Các hoạt động học tập phát huy tối đa sự tham gia của HS Nội dung kiến thức của sách giáo khoa được chuyển tải qua một hệ thống các bài luyện

kĩ năng ngôn ngữ đi kèm với các bài tập luyện theo cách thức thực hiện các nhiệm vụ học tập Các nhiệm vụ học tập được thiết kế ở sách giáo khoa khá

đa dạng về loại hình, phong phú về từ vựng, chủ điểm, có tranh ảnh minh họa

và các tình huống giao tiếp nhằm tạo điều kiện cho người học tham gia một cách tích cực để hoàn thành mục tiêu của bài học

 Phối hợp các kĩ năng trong các giờ dạy Giờ dạy nói không chỉ có nói

mà có thể có bài đọc hoặc bài nghe làm nguồn, có thể kết thúc bằng bài viết Tuy nhiên sự phối hợp các kĩ năng cũng cần tính đến trình độ của HS, điều kiện học tập và thời lượng cho phép

 Chú trọng đến quá trình học tập, quá trình tiếp thu kiến thức mới được đánh giá cao hơn là kết quả cuối cùng

 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập thực sự là động lực thúc đẩy quá trình dạy và học

 Sử dụng có hiệu quả các thiết bị, phương tiện và đồ dùng hỗ trợ dạy học

1.3.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

Ở bậc học THPT, nhìn chung, chất lượng dạy học của GV cơ bản đáp ứng được yêu cầu nội dung chương trình giảng dạy Hầu hết GV đều yêu nghề, nhiệt tình trong công tác và cố gắng đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm phù hợp với các đối tượng HS

Về phía học sinh, Tiếng Anh là một môn học khó đối với đa phần HS Song do nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn này đối với xã hội, đối với bản thân, các em đã cố gắng nhiều và có thái độ động cơ học tập đúng đắn Việc học Tiếng Anh, do đó ngày càng nhận được sự quan tâm ủng hộ của

gia đình và xã hội, đồng thời chất lượng học tập đại trà ngày càng được cải thiện r rệt

Song thực tế hiện nay, hiệu quả việc dạy học Tiếng Anh vẫn còn là một vấn đề cần phải tiếp tục suy nghĩ, bàn luận và tìm giải pháp cho những vướng mắc chưa được giải quyết Một vài nguyên nhân sau có thể là điều dẫn đến những khó khăn hiện nay trong việc dạy học môn Tiếng Anh:

Trước hết về phía người dạy: giáo viên tuy có nhiều cố gắng trong việc vận dụng phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa các hoạt động của

HS, nhưng GV chỉ có thể áp dụng được đối với một số bài, một số tiết và một

số bộ phận HS Nguyên nhân một phần là do nội dung chương trình sách giáo khoa quá tải, sĩ số HS đông trong một lớp, sức học của HS còn hạn chế, một phần do một số GV còn ít chịu khó đầu tư vào các tiết dạy, quan tâm tìm tòi những phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng HS nên chất lượng, hiệu quả dạy học của bộ môn này chưa thật sự như mong muốn Trên thực tế cho thấy có rất nhiều tiết học HS còn thụ động, giờ học ít sinh động mặc dù GV có quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động học tập để phát huy

sự hoạt động tích cực, sáng tạo của HS Nhiều hoạt động dạy học tích cực chỉ mới được sử dụng có tính hình thức, chưa được đầu tư, chuẩn bị đúng mức và triển khai đúng qui trình nên chưa đạt hiệu quả cao Các đối tượng HS yếu kém chưa được quan tâm đúng mức để tạo điều kiện cho các em vươn lên Một bộ phận GV phát âm Tiếng Anh còn chưa chuẩn xác, sai sót kiến thức cơ bản Đây là một vấn đề đòi hỏi sự tự bồi dưỡng không ngừng của bản thân mỗi thầy cô giáo vì không thể có một khóa bồi dưỡng chuyên đề ngắn hạn nào có thể giúp GV giải quyết nhược điểm này

Về phía HS, bên cạnh những HS có hứng thú học ngoại ngữ vẫn còn không ít HS cảm thấy không thích học hoặc cảm thấy khó khăn trong việc học

bộ môn này Mặc dù là môn học quan trọng, nhưng rất nhiều HS vẫn học

lệch, học đối phó hoặc chủ quan dẫn đến mất căn bản, học kém và do đó không đạt kết quả trong các k thi Đa phần HS ở nông thôn không có điều kiện tiếp cận với sách tham khảo, các phần mềm học Tiếng Anh hay Internet

để học online Chương trình học thì nặng và khô khan nên phần nào gây ra cho HS sự chán nản và bỏ mặc Do đó, chất lượng học đại trà, đặc biệt ở các trường thuộc nông thôn, vùng sâu, vùng xa chưa cao

Bên cạnh đó, chương trình, sách giáo khoa quá tải, vì vậy để truyền tải hết nội dung sách giáo khoa theo phân phối chương trình, GV không thể đi sâu giảng kỹ Sách giáo khoa mới chú trọng vào việc rèn luyện các kỹ năng, nhưng thực tế thi cử lại chú trọng vào ngữ pháp và kỹ năng đọc nên phần ngữ pháp của HS không sâu Thêm nữa, khác với các quốc gia khác, ở Việt Nam, môi trường vận dụng ngoại ngữ còn rất hạn chế, do đó học sinh không có điều kiện để rèn luyện kỹ năng

Sau cùng là trang thiết bị, đồ dùng dạy học: Thiết bị dạy học cần thiết như băng, đĩa máy cassette hầu hết các trường đều có trang bị Tuy nhiên còn rất nhiều trường, máy casette hư hỏng hoặc chất lượng sử dụng không tốt dẫn đến việc GV phải đọc cho HS nghe hoặc chất lượng nghe không tốt trong giờ luyện nghe Tiếng Anh Sách tham khảo, các loại từ điển và các sách công cụ khác trong thư viện chưa phong phú Phòng học bộ môn Tiếng Anh có được trang bị nhưng chỉ mới ở một số trường và hiệu quả sử dụng của các phòng này cũng chưa cao

1.4 Một số vấn đề về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

1.4.1 Sự cần thiết phải quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

Quản lý HĐDH là những tác động của chủ thể quản lý vào HĐDH được tiến hành bởi GV, HS và sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục khác

nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học Trong đó chủ thể quản lý HĐDH

ở trường học là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn Đối tượng quản lý là hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS Đối với bộ môn Tiếng Anh thì mục tiêu, nhiệm vụ dạy học là giúp HS nắm vững hệ thống tri thức khoa học và rèn luyện kĩ năng Tuy nhiên để làm tốt điều này cần có sự QL tốt từ các cán bộ QL trong nhà trường

Nhận thức được vị trí và vai trò quan trọng của môn Tiếng Anh trong trường phổ thông, Đảng và Nhà nước đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị, thông tư

về việc đổi mới và không ngừng nâng cao chất lượng DHNN trong các trường THPT Đại hội lần thứ IX của Đảng đề ra mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2001 - 2010 đã nhấn mạnh "Chú trọng trang bị và nâng cao kiến thức ngoại ngữ cho HS, sinh viên"

Môn Tiếng Anh ở trường THPT còn góp phần phát triển tư duy (trước hết là tư duy ngôn ngữ), hỗ trợ cho việc dạy học, Tiếng Anh không những chuyển tải nội dung của nhiều môn học khác mà còn góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS, giúp cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở trường phổ thông Để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, với nhu cầu của người học và điều kiện dạy học cụ thể của từng địa phương Việc quản lý dạy học Tiếng Anh cần: Quản lý mục tiêu và nội dung dạy học Tiếng Anh, đào tạo và bồi dưỡng GV dạy Tiếng Anh, quản lý hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò, quản lý việc thực hiện chương trình, SGK mới, đổi mới phương pháp dạy học, cải tiến các hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đặc trưng của bộ môn, với hoàn cảnh của mỗi địa phương, đảm bảo HS được học liên tục 7 năm ở bậc trung học (từ lớp 6 đến lớp 12), đầu tư

cơ sở vật chất, thiết bị, sử dụng đồ dùng dạy học hiệu quả, đổi mới các hình thức kiểm tra, đánh giá cho phù hợp chương trình, phương pháp giảng dạy và yêu cầu của bộ môn Tiếng Anh

1.4.2 Nội dung, phương pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

1.4.2.1 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng HS” [10; 71] Trong đó QL hoạt động dạy học chiếm vai trò khá quan trọng trong công tác QL nhà trường Quản lý HĐDH là những tác động của chủ thể quản lý vào HĐDH được tiến hành bởi GV, HS và sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục khác nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học với chủ thể quản lý HĐDH là Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn; đối tượng QL là hoạt động dạy của

GV và hoạt động học của HS Công tác của người GV là thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học giúp HS nắm vững hệ thống tri thức khoa học; rèn luyện kĩ năng kĩ xảo; phát triển toàn diện nhân cách

Nhiệm vụ chính của việc quản lý HĐDH môn Tiếng Anh bao gồm:

1 QL kế hoạch, chương trình dạy học

2 QL phân công giảng dạy cho GV

3 QL việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy của GV

4 QL việc thực hiện kế hoạch bài dạy của GV

5 QL phương pháp dạy học, phương tiện dạy học

6 QL sinh hoạt tổ chuyên môn

7 QL hoạt động bồi dưỡng GV

8 QL hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

9 QL các điều kiện đảm bảo hoạt động dạy học

Với những nhiệm vụ quản lý như trên, trong công tác QL HĐDH môn Tiếng Anh người cán bộ QL cần chú trọng những vấn đề dưới đây:

- Gắn HĐDH với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

- Tạo động lực, môi trường, điều kiện thuận lợi, kích thích tinh thần lao động sáng tạo của đội ngũ CB, GV

- Kết hợp phát huy cao độ tính chủ động sáng tạo của mỗi thành viên với sự QL thống nhất của đội ngũ cán bộ QL nhà trường

 Xác định mô hình quản lý r ràng Quản lý tập trung chủ yếu vào HĐ dạy của GV, trực tiếp với GV, gián tiếp với HS và thông qua quản lý HĐ dạy

để quản lý HĐ học Trong đó, dạy tốt, học tốt là cốt l i của quá trình quản lý

 Bám sát mục tiêu dạy học của cấp học và từng khối lớp

 Đảm bảo quản lý song song cả hai mặt dạy và học

 Tạo khuôn khổ kỷ cương nhưng vẫn đảm bảo phát huy tính chủ động sáng tạo của GV, HS

 Tiếp cận lý luận giáo dục và lý luận quản lý giáo dục hiện đại

 Vận dụng các phương tiện quản lý hiện đại, tiến bộ

Với từng nhiệm vụ, người cán bộ QL cần thực hiện theo những cách thức sau:

1 QL kế hoạch, chương trình dạy học

- Nắm vững kế hoạch, chương trình dạy học của cấp học

- Phổ biến, tổ chức học tập, thảo luận về kế hoạch, chương trình dạy học, quy chế chuyên môn ở tổ chuyên môn

- Tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo xây dựng kế hoạch chuyên môn

- Duyệt kế hoạch, chương trình dạy học của tổ chuyên môn và GV, có những phân tích, trao đổi, thống nhất và chấp thuận kế hoạch, chương trình dạy học của các đối tượng

- Chỉ đạo việc xây dựng thời khóa biểu

2 QL phân công giảng dạy cho GV

- Nhận thức đúng tầm quan trọng của công tác phân công giảng dạy

- Nắm vững tình hình đội ngũ GV: năng lực, trình độ, hoàn cảnh…

- Xác định các hình thức phân công

- Định ra chuẩn phân công phù hợp

- Xây dựng qui trình phân công và biện pháp thích hợp đảm nguyên tắc tập trung dân chủ

- Xem xét lại để kịp thời điều chỉnh sự phân công cho hợp lý hơn (nếu cần) trong quá trình QL

3 QL việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy của GV

- Hướng dẫn các qui định, yêu cầu về lập kế hoạch bài dạy

- Qui định mẫu và chất lượng đối với kế hoạch từng loại bài dạy

- Chỉ đạo, hương dẫn GV ở tổ chuyên môn lập kế hoạch bài dạy thống nhất về mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức

- Đảm bảo đủ sách giáo khoa, tài liệu dạy học, các điều kiện về cơ sở vật chất, thời gian… cho GV

- Tổ chức thảo luận, trao đổi tổ, nhóm chuyên môn về lập kế hoạch bài dạy, lập kế hoạch bài dạy mẫu, bài dạy khó, thống nhất mục tiêu, đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học, trao đổi kinh nghiệm chuẩn bị bài dạy tốt…

- Thường xuyên kiểm tra, kí duyệt giáo án định kì, nắm tình hình bài soạn của GV

4 QL việc thực hiện kế hoạch bài dạy của GV

- Tạo điều kiện cho GV thực hiện giờ lên lớp

- Sử dụng thời khoá biểu, kế hoạch dạy học, lịch báo giảng của GV để

QL giờ dạy

- Qui định chế độ bảng tin, báo cáo, sắp xếp, thay thế hoặc dạy bù trong trường hợp vắng GV

- Xây dựng chuẩn giờ lên lớp

- Tổ chức dự giờ và phân tích giờ dạy của GV

- Xử lí việc thực hiện không đúng yêu cầu giờ lên lớp của GV

5 QL phương pháp dạy học, phương tiện DH

- Quán triệt cho GV về định hướng đổi mới phương pháp dạy học

- Tổ chức, hướng dẫn GV học tập, bồi dưỡng, nắm vững phương pháp dạy học tích cực

- Tổ chức thao giảng, rút kinh nghiệm phương pháp dạy học tích cực, ứng dụng CNTT vào dạy học

- Tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn GV vận dụng phương pháp dạy học tích cực, phương pháp dạy học phù hợp với môn học

- Cung cấp tài liệu, sách báo khoa học về phương pháp dạy học, ứng dụng CNTT vào dạy học

- Phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong việc đổi mới phương pháp dạy học - Đưa việc đổi mới phương pháp dạy học thành một tiêu chí thi đua

- Trang bị đầy đủ các phương tiện dạy học hỗ trợ phương pháp dạy học

- Tổ chức học tập, bồi dưỡng, thực hiện ứng dụng CNTT vào dạy học

6 QL hoạt động của tổ chuyên môn

- Biên chế hợp lí tổ, nhóm chuyên môn theo tình hình thực tế của trường

- Chọn tổ trưởng chuyên môn là những GV giỏi, có năng lực và phẩm chất trong lĩnh vực quản lí

- Chỉ đạo xây dựng kế hoạch, nội dung hoạt động của tổ chuyên môn

- Qui định chế độ sinh hoạt chuyên môn hàng tháng

- Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động chuyên môn theo định kì

- Phát huy tính chủ động, sáng tạo của tổ trưởng, GV bộ môn trong hoạt động chuyên môn

- Theo d i, giám sát kiểm tra hoạt động của tổ chuyên môn

7 QL hoạt động bồi dưỡng GV

- Đánh giá đúng tình hình thực trạng đội ngũ GV

- Lập kế hoạch bồi dưỡng GV (nội dung, hình thức, thời gian, đối tượng) với nội dung bồi dưỡng về chính trị tư tưởng; chuyên môn nghiệp vụ Hình thức bồi dưỡng có thể là bồi dưỡng thường xuyên; bồi dưỡng thay sách; bồi dưỡng đạt chuẩn, nâng chuẩn; bồi dưỡng GV qua hoạt động sinh hoạt chuyên môn; hoạt động nghiên cứu khoa học và tổng kết kinh nghiệm dạy học…; chia sẻ và hướng dẫn đồng nghiệp…

- Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng thường xuyên, nhiều nội dung và hình thức khác nhau

- Quy định và tạo điều kiện cho GV tự bồi dưỡng

8 QL hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

- Nâng cao nhận thức của GV về ý nghĩa, chức năng, yêu cầu sư phạm của việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập HS

- Phổ biến cho GV các qui định, quy chế về kiểm tra, thi, ghi điểm, cộng điểm, đánh giá, xếp loại học lực HS

- Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá các môn học theo từng thời gian

- Tổ chức kiểm tra, thi đúng qui chế

- Qui định và tổ chức GV chấm bài, trả bài đúng quy chế

- Kiểm tra việc thực hiện ghi điểm, sửa chữa điểm, chế độ bảo quản, lưu trữ sổ điểm, ghi điểm, ghi nhận xét vào học bạ của HS

- Xử lí các trường hợp vi phạm nội qui kiểm tra, thi

- Ứng dụng CNTT trong quản lý kết quả học tập HS

9 QL các điều kiện đảm bảo HĐDH

- Tăng cường, khai thác, quản lí và sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện có của trường

- Huy động nguồn lực tài chính trang bị trang thiết bị phục vụ cho HĐDH

- Tổ chức phong trào thi đua 2 tốt, có biện pháp kích thích thi đua trong đội ngũ cán bộ QL, GV và HS

- Tạo môi trường sư phạm tốt

- Phối hợp và tạo điều kiện cho các lực lượng giáo dục tham gia hỗ trợ, thúc đẩy HĐDH

- Hoạt động nghiên cứu khoa học và tổng kết kinh nghiệm dạy học

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

 Những yếu tố chủ quan

Việc quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT không chỉ chịu ảnh hưởng bởi những yếu tố bên ngoài mà còn ảnh hưởng chính bởi những phẩm chất, năng lực quản lý và trình độ chuyên môn của họ Người Hiệu trưởng muốn quản lý tốt hoạt động dạy học trường THPT trước hết phải là người có phẩm chất chính trị vững vàng, có đạo đức, tác phong mẫu mực, đi đầu trong mọi lĩnh vực hoạt động của nhà trường, phải quản lý, thuyết phục cán bộ trong nhà trường bằng chính năng lực của mình, phải nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo đúng hướng, đúng mục tiêu cấp học

Người Hiệu trưởng phải là người thông thạo nghiệp vụ quản lý, có năng lực quản lý, đồng thời không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ quản lý của bản thân Trình độ chuyên môn của Hiệu trưởng phải đảm bảo điều kiện làm

cho các GV khác phải tâm phục mà tự nguyện hoạt động dưới sự lãnh đạo của mình Để quản lý tốt hoạt động dạy học của nhà trường, người Hiệu trưởng phải có hiểu biết toàn diện về các môn học, phải nắm vững các phương pháp giảng dạy, phải có kỹ năng đánh giá, phân tích chuyên môn của GV

- Do trình độ Ngoại ngữ của các Hiệu trưởng còn hạn chế nên ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh như rụt rè trong đánh giá, nhận xét năng lực của GV Tiếng Anh

 Những yếu tố khách quan

Ngoài những yếu tố do chính bản thân người quản lý ảnh hưởng đến công việc còn có những yếu tố của môi trường bên ngoài tác động vào việc quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường THPT

- Điều kiện về đội ngũ GV và HS ở cấp học THPT Số lượng, chất lượng đội ngũ GV, HS là một trong những yếu tố quan trọng chi phối kết quả quản lý hoạt động dạy học của người Hiệu trưởng

- Quy mô lớp, phân công GV cho đồng đều là một trong những nhiệm

vụ khó khăn đối với Hiệu trưởng để nhà trường đạt được kết quả dạy học một cách tốt nhất

- Đời sống vật chất, tinh thần của GV và HS ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động dạy học Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò

có thể đạt được ở mức độ nào cơ bản phụ thuộc vào chất lượng của đội ngũ

GV giảng dạy và hoạt động của nhà trường

- Sự hợp tác, phối hợp của các thành viên, tổ chức trong nhà trường như các Phó hiệu trưởng, tổ trưởng, chủ tịch công đoàn, Đoàn thanh niên v.v… trong trường tạo thành một bộ máy hoàn chỉnh vận hành tốt, hoạt động đạt hiệu quả cao; coi trọng tổ chuyên môn, hội đồng sư phạm nhằm tạo chuyển biến về chất trong công tác giảng dạy

- Điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ dạy học, đặc biệt là dạy học Tiếng Anh cũng có những tác động đáng kể tới công tác chất lượng dạy học và công tác QL Cơ sở vật chất, kỹ thuật của nhà trường, các phương tiện phục vụ cho công tác giảng dạy như bàn ghế, phòng học, phòng thư viện, phòng thí nghiệm, ngoài ra các phương tiện, trang thiết bị dạy học khác

- Điều kiện về văn hoá, kinh tế - xã hội của địa phương nơi trường đóng

và HS đang học ở trường phải khai thác được các thế mạnh, hạn chế những khó khăn của địa phương nhằm tranh thủ sự ủng hộ của chính quyền địa phương, sự tham gia giáo dục HS của các tổ chức đoàn thể, nhân dân địa phương, phối hợp tích cực có hiệu quả công tác giáo dục giữa gia đình và nhà trường Đặc biệt, đây là vùng huyện, điều kiện kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn nên việc đầu tư cho việc học tập của HS vẫn còn nhiều hạn chế, nhất là các điều kiện phục vụ học tập môn Tiếng Anh

- Vấn đề chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá của lãnh đạo cấp trên đối với nhà trường Trong công tác quản lý hoạt động dạy học sự chỉ đạo của cấp trên rất quan trọng, đưa ra những định hướng, kim chỉ nam giúp nhà trường xác định đúng mục tiêu, phương hướng hoạt động dạy học Đồng thời việc kiểm tra, đánh giá của cấp trên còn giúp nhà trường kịp thời điều chỉnh, bổ sung, khắc phục những tồn tại để có những giải pháp thực thi hiệu quả đưa hoạt động dạy học của nhà trường đạt được mục tiêu đề ra

Như vậy để công tác QL hoạt động DHNN có chất lượng, người QL cần có những biện pháp khoa học, có hiệu quả cao, cũng phù hợp với đặc điểm hoàn cảnh của nhà trường Trên cơ sở đó người QL vận dụng các lí luận khoa học QL và QL giáo dục vào việc điều hành, tổ chức cho cán bộ công nhân viên, lực lượng sư phạm của nhà trường phát huy được tối đa tiềm lực cũng như đóng góp vào sự thành công của công tác QL HĐDH môn Tiếng Anh nhằm góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo của nhà trường

Chương tiếp theo của luận văn sẽ đưa ra một cái nhìn khách quan về thực trạng dạy học và QL bộ môn Tiếng Anh, những ưu điểm và hạn chế ở các trường THPT công lập tại huyện Nam Đàn tỉnh Nghệ An

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP HUYỆN NAM ĐÀN, TỈNH NGHỆ AN

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và tình hình giáo dục của huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

Huyện Nam Đàn nằm ở phía nam đông nam của tỉnh Nghệ An Huyện nằm ở hạ lưu sông Lam với diện tích đất nông nghiệp chiếm 48%, còn lại là đất lâm nghiệp và đồi núi, ao hồ Huyện Nam Đàn, đông giáp huyện Hưng Nguyên và huyện Nghi Lộc, tây giáp huyện Thanh Chương, bắc giáp huyện

Đô Lương, Nam giáp huyện Hương Sơn và huyện Đức Thọ thuộc tỉnh Hà Tĩnh Huyện lỵ của Nam Đàn đóng ở thị trấn Nam Đàn, trên đường quốc lộ

46 Vinh - Đô Lương, cách Thành phố Vinh 21 km về phía tây Toàn huyện bao gồm một thị trấn và 23 xã

Thời tiết và khí hậu của huyện Nam Đàn tương đối khắc nghiệt, bão lụt thường xảy ra và gây ra úng lụt trên diện rộng, có lúc kéo dài trong một thời gian dài Có thời điểm lũ lụt xảy ra khiến HS không thể đến trường làm ảnh hưởng đến học tập của nhà trường và của HS

Nam Đàn là một huyện còn nghèo ở trong tỉnh Nền kinh tế chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi Giá trị sản xuất trong chăn nuôi năm 2013 chiếm 46,8% trong ngành nông nghiệp, cây trồng vụ đông đã trở thành vụ chính mang lại hiệu qủa kinh tế cao Kinh tế trang trại phát triển nhanh, đa dạng, toàn huyện có 397 trang trại vừa và nhỏ; tốc độ tăng trưởng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các ngành khai thác, sản xuất vật liệu xây dựng

tăng nhanh, như nhà máy gạch Tuynen Xuân Hòa, Nam Thái Bên cạnh đó, các nghề truyền thống được giữ vững và tiếp tục phát triển, một số ngành nghề mới phát triển thêm như làm đồ mộc, mây tre đan, thêu ren…huyện có

11 làng có nghề; kết cấu hạ tầng trên địa bàn huỵên được tăng cường

Văn hoá - xã hội tiếp tục phát triển tích cực, thu được nhiều kết quả đáng khích lệ Công tác chỉ đạo về xây dựng nếp sống văn hoá, gia đình văn hoá, thiết chế văn hoá có nhiều tiến bộ, có 176 cơ quan văn hoá, 255 xóm có nhà văn hoá Công tác giải quyết chính sách xã hội được thực hiện tốt, năm

2004 đã hoàn thành mục tiêu xoá nhà tranh tre cho hộ nghèo

2.1.2 Tình hình giáo dục của huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

Nghệ An nói chung và Nam Đàn nói riêng là vùng đất có truyền thống hiếu học từ bao đời nay.Con người nơi đây cần cù chịu khó ham học Vùng đất này đã sản sinh ra những con người có trí tuệ uyên thâm như thám hoa Nguyễn Đức Đạt, cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, nhà nho yêu nước thương dân Phan Bội Châu, hay chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại Truyền thống tốt đẹp đó đang được nhân dân Nam Đàn giữ gìn và phát huy trong giai đoạn hiện nay

Toàn huyện có 25 trường đạt chuẩn quốc gia, hàng năm số HS đỗ cao đẳng, đại học từ 650 đến 750 em Ở bậc THPT, huyện Nam Đàn có 3 trường công lập gồm trường THPT Kim Liên, Trường THPT Nam Đàn 1, trường THPT Nam Đàn 2 Trường THPT Kim Liên có 83 GV với 32 lớp, 1420 HS; trường THPT Nam Đàn 1 với 36 lớp, 1620 HS và 89 GV, Trường THPT Nam Đàn 2 có 79 GV và 34 lớp học với số lượng HS là 1530 Liên tục nhiều năm ngành giáo dục Nam Đàn đạt danh hiệu huyện tiên tiến, được nhà nước tặng thưởng huân chương lao động hạng 3

Hiện nay, công tác xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được quan tâm, đầu tư; việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, GV (đặc biệt là GV ngoại ngữ) được chăm lo, tỷ lệ GV đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo được nâng lên;

việc tổ chức đánh giá, xếp loại cán bộ, GV theo chuẩn nghề nghiệp được triển khai tích cực, kiên quyết; các chính sách đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được thực hiện đầy đủ Hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục đã bắt đầu đi vào nền nếp, góp phần tạo sự chuyển biến trong các hoạt động của nhà trường Các k thi trong ngành được triển khai thực hiện nghiêm túc, an toàn, đúng quy chế, phản ánh đúng chất lượng giáo dục, tạo được niềm tin trong ngành và trong xã hội

Công tác quản lý giáo dục tiếp tục được đổi mới: Đã xây dựng được một số cơ chế, chính sách, giải pháp mới phục vụ sự phát triển của ngành; dân chủ, công khai trong trường học được mở rộng gắn liền với công tác thanh tra, kiểm tra đi vào nề nếp đã có tác dụng thúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện của nhà trường; tạo động lực mới cho việc nâng cao chất lượng dạy học ở các trường học, các cấp học, ngành học Công tác xã hội hoá giáo dục đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ Các lực lượng tham gia nhiều hoạt động giáo dục, khuyến học ở cơ sở để động viên con em học tập, rèn luyện Nhiều tổ chức, cá nhân tiếp tục hỗ trợ, đầu tư xây dựng trường học, hỗ trợ HS vượt khó học giỏi; việc huy động sự ủng hộ của nhân dân xây dựng cơ

sở vật chất trường học ngày càng hiệu quả

Như vậy, mặc dù còn có những khó khăn chung trong cả nước và đặc điểm riêng của huyện nhà nhưng bức tranh giáo dục của huyện Nam Đàn sau những năm đổi mới đã có những bước chuyển mình đáng kể, cơ sở vật chất trường lớp, chất lượng giáo dục, đội ngũ cán bộ GV đạt được nhiều thành tích đáng ghi nhận Yêu cầu đặt ra đối với các cấp quản lý như Đảng bộ, chính quyền, phòng GD & ĐT huyện Nam Đàn cũng như hiệu trưởng của các trường là phải có những bước đi phù hợp nhằm đẩy mạnh hơn nữa sự phát triển của sự nghiệp giáo dục huyện nhà và phát huy truyền thống hiếu học trên mảnh đất này