Sử dụng tài liệu lịch sử địa phương trong dạy học lịch sử việt nam giai đoạn 1954 1975 (lớp 9 thcs) ở thành phố hồ chí minh

Sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN là vấn đề được nhiều học viên cao học chọn làm đề tài luận văn Thạc sĩ, ch ng hạn như: S Q Nam - Nẵ LSVN" của học viên Nguyễn Hữu Giang năm 1999

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

VINH, NĂM 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC VINH -

TRẦN THỊ PHÚC

SỬ DỤNG TÀI LIỆU LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG TRONG

DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 – 1975 ( LỚP 9 – THCS ) Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học môn Lịch sử

Mã số: 60 14 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS: TRẦN VIẾT THỤ

VINH, NĂM 2012

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các

số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, đƣợc đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng công bố trong bất cứ công trình nào khác

Tác giả luận văn Trần Thị Phúc

Lời cảm ơn

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến:

Ban Giám Hiệu trường Đại học Vinh, Phòng Đào tạo Sau Đại học - Trường Đại học Vinh, các thầy cô giáo khoa Lịch sử, tổ bộ môn Lý luận và Phương pháp dạy học Lịch sử - Trường Đại học Vinh

Ban Giám Hiệu trường Đại học Sài Gòn, Phòng Đào tạo Sau Đại học Ban Giám Hiệu và giáo viên bộ môn Lịch sử THCS Tam Bình – Quận Thủ Đức – thành phố Hồ Chí Minh Đặc biệt xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến thầy giáo PGS.TS Trần Viết Thụ đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn

Cuối cùng, xin bày tỏ lòng biết ơn đến những người thân trong gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2012

Tác giả Trần Thị Phúc

MỤC LỤC

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Danh mục các từ viết tắt iv

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Lịch sử vấn đề 6

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

4 Mục đích nghiên cứu 9

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

6 Phương pháp nghiên cứu 10

7 Giả thuyết khoa học 10

8 Đóng góp của đề tài 11

9 Cấu trúc của luận văn 11

NỘI DUNG 12

CHƯƠNG 1:SỬ DỤNG TÀI LIỆU LSĐP TRONG DẠY HỌC LSVN GIAI ĐOẠN 1954 – 1975 (LỚP 9 - THCS) Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ……… 12

1.1 Cơ sở lý luận ……… 12

1.1.1 Quan niệm về việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông ……… 12

1.1.1.1 Tài liệu LSĐP là gì? 12

1.1.1.2 Các loại tài liệu LSĐP 13

1.1.1.3 Mối quan hệ giữa tài liệu LSĐP với tài liệu LSDT ……….….15

1.1.1.4 Ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu LSĐP 15

1.2 Thực trạng của việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học lịch sử trường THCS

thành phố Hồ Chí Minh 18

1.2.1 Đối với giáo viên 18

1.2.2 Đối với HS 22

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG TÀI LIỆU LSĐP TRONG DẠY HỌC LSVN GIAI ĐOẠN (1954 - 1975) Ở TRƯỜNG THCS Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 27

2.1 Nguyên tắc lựa chọn tài liệu LSĐP 27

2.1.1 Đảm bảo tính Đảng – tính khoa học 27

2.1.2 Đảm bảo mục tiêu giáo dục bộ môn 28

2.1.3 Góp phần làm rõ sự kiện cơ bản của LSDT được phản ánh trong SGK 29

2.1.4 Đảm bảo tính vừa sức 30

2.1.5 Phù hợp với thực tiễn 32

2.2 Nội dung các tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 ở lớp 9 – THCS thành phố Hồ Chí Minh .33

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG TÀI LIỆU LSĐP TRONG DẠY HỌC LSVN GIAI ĐOẠN 1954 - 1975 Ở TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 50

3.1 Những yêu cầu cần tuân thủ khi lựa chọn biện pháp sư phạm 50

3.1.1 Sử dụng tài liệu LSĐP được sử dụng phải đảm bảo việc lĩnh hội tốt kiến thức cơ bản 50

3.1.2 Sử dụng tài liệu LSĐP là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng trong việc dạy học LSDT nhằm phát huy năng lực nhận thức, tính tích cực chủ động phát triển năng lực tư duy của HS 50

3.1.3 Sử dụng tài liệu LSĐP phải đảm bảo tính linh hoạt mềm dẻo 53

3.1.4 Sử dụng tài liệu LSĐP phải đảm bảo nguyên tắc liên môn 53

3.2 Các biện pháp cụ thể 55

3.2.1 Nhóm biện pháp trong dạy học bài nội khoá 55

3.2.1.1 Sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSDT trong bài nghiên cứu kiến thức mới 55

3.2.1.2 Sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSDT ở bài ôn

tập, sơ kết, tổng kết 62

3.2.1.3 Sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh để kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS 64

3.2.2 Nhóm biện pháp trong dạy học ngoại khoá 65

3.2.2.1 Sử dụng tài liệu lịch sử thành phố hồ Chí minh để đọc sách 66

3.2.2.2 Sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh để kể chuyện lịch sử 68

3.2.2.3 Sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh để nói chuyện lịch sử 68

3.2.2.4 Tổ chức nghiên cứu, sưu tầm tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh 69

3.3 Thực nghiệm sư phạm 70

3.3.1 Mục đích thực nghiệm 70

3.3.2 Đối tượng thực nghiệm 70

3.3.3 Nội dung thực nghiệm 70

3.3.4 Phương pháp thực nghiệm 71

3.3.5 Kết quả thực nghiệm sư phạm 71

KẾT LUẬN 73

TÀI LIỆU THAM KHẢO 76 PHỤ LỤC P1 – P51

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Sự nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đòi hỏi phải huy động tất cả các nguồn lực quốc gia Với bề dày lịch sử và sự đa dạng về văn hóa, Việt Nam có thế mạnh để phát triển Hiện nay Đảng và Nhà nước đang tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới đất nước,

mở rộng quan hệ ngoại giao với các nước trên thế giới và hội nhập quốc tế

Trong xu thế đó, việc phát triển giáo dục là nền tảng chủ yếu đào tạo ra thế hệ trí thức có tiềm lực về khoa học – kĩ thuật quyết định sự phát triển của một quốc gia Luật giáo dục 2005 đã đề ra mục tiêu: "là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,

có đạo đức, tri thức sức khỏe, thẩm mỹ về nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, "[ 34, tr 8] Cũng như các môn học khác lịch sử đã tiến hành nghiên cứu xây dựng hệ thống phương pháp giảng dạy cho phù hợp với từng đối tượng HS một cách toàn diện Quá trình tìm hiểu LSDT nhằm góp phần quan trọng trong nền giáo dục thế hệ trẻ ngày nay, các em biết đến cội nguồn dân tộc Việt Nam, qua đó, giáo dục lòng yêu quê hương, xây dựng và bảo vệ đất nước

LSVN giai đoạn 1954 – 1975 có nhiều sự kiện liên quan đến địa phương nơi các

em đang sinh sống Do đó, sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học lịch sử là rất cần thiết, giúp HS dễ hình dung về quá khứ lịch sử một cách sinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng đã từng diễn ra ở nơi các em sinh sống Các em có thể dễ dàng lĩnh hội các thuật ngữ, hình thành các khái niệm lịch sử, nắm được những kết luận khoa học mang tính khái quát Mặt khác, tài liệu LSĐP còn có tác dụng giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho HS Mỗi sự kiện lịch sử đều gắn liền với thời gian, nhân vật cụ thể mang đậm tính chất nhân văn trong cuộc sống Từ đó, gợi cho các em niềm tự hào, bồi dưỡng giáo dục tinh thần tình yêu quê hương, đất nước

Trong thực tiễn giảng dạy lịch sử ở trường THCS thời gian qua, chúng tôi nhận thấy rằng: Mặc dù có nhiều cố gắng, nhưng việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN ở các trường phổ thông hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế Ví như, tài liệu LSĐP được sưu tầm lưu giữ trong các trường THCS còn rất ít; GV chưa thực sự quan tâm tìm

hiểu tài liệu về LSĐP, chưa có biện pháp sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học Và nếu có sử dụng cũng chỉ dừng ở mức độ minh họa, làm rõ thêm các sự kiện trong mỗi bài giảng Việc sử dụng tài liệu LSĐP chưa góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của bộ môn Lịch sử, chưa tạo ra mối gắn kết tình cảm, xác định trách nhiệm của HS đối với quê hương mình đang sinh sống

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình hình trên, nhưng chủ yếu là do GV chưa xem việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSDT là cần thiết, còn lúng túng trong xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, thời lượng và mức độ vận dụng vào việc dạy học từng bài cụ thể Vì vậy, khi dạy học LSDT sẽ khó tận dụng được sự phong phú, tính đa dạng của các nguồn tài liệu LSĐP để hiểu rõ hơn LSDT Vấn đề đặt ra là làm thế nào

để HS có thể hiểu biết đầy đủ, sâu sắc về LSĐP nơi các em sinh ra, lớn lên? Làm sao

để khi tiến hành bài giảng, GV có thể kết hợp một cách nhuần nhuyễn, sáng tạo giữa tri thức LSĐP với LSDT? Đây là một yêu cầu cần chú ý trong phương pháp dạy học LSDT hiện nay

Tất cả các địa phương trên lãnh thổ Việt Nam đều mang đậm dấu ấn lịch sử hào hùng của dân tộc Từ các cuộc khởi nghĩa đầu tiên chống thực dân Pháp cho đến cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, tinh thần chiến đấu bất khuất, lòng yêu nước nồng nàn

và ý chí kiên quyết đoàn kết một lòng theo Đảng đã giúp nhân dân ta vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách và hy sinh để lập nên những chiến công hiển hách, góp phần làm nên trang sử vẻ vang của một dân tộc anh hùng

Do đó, thông qua giảng dạy LSDT chúng tôi muốn kết hợp với tài liệu LSĐP thành phố Hồ Chí Minh để tăng thêm sự hiểu biết về đóng góp của quê hương trong quá trình giải phóng đất nước và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

Như vậy, sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 có

ý nghĩa rất lớn đối với HS Để làm được điều này chúng ta cần phải đổi mới phương pháp nhằm giảm tính chất thụ động và làm cho giờ học thêm phong phú và sinh động hơn

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài "Sử dụng tài liệu LSĐP trong

dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 (lớp 9 - THCS) ở thành phố Hồ Chí Minh"

làm đề tài luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy

học môn Lịch sử

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

Việc sử dụng tài liệu LSĐP trong giảng dạy bộ môn lịch sử từ lâu đã được nhiều nhà giáo dục lịch sử quan tâm, chú ý đến Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu:

- Ở nước ngoài:

Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay quan tâm đến công tác nghiên cứu LSĐP từ rất sớm Một số trường học ở các nước này đã sử dụng tài liệu LSĐP vào việc giáo dục tư tưởng, tình cảm cho học sinh

N.G Đai ri, trong cuốn " [13] đã chỉ ra rằng,

thầy giáo bắt buộc phải biết rõ những thành tựu của khoa học lịch sử và các khoa học giáo dục, những vấn đề mà khoa học đang giải quyết, phải biết tất cả các những hiện

tượng quan trọng nhất của đời sống chính trị xã hội và văn hoá Muốn vậy "

:

N [13, tr 10] ng cũng

kh ng định, "

[13, tr 10] Từ việc nhấn mạnh vai trò

của việc sử dụng tài liệu LSĐP trong giờ học LSDT, N.G Đairi đã đưa ra phương pháp

sử dụng sách giáo khoa, chỉ ra mối quan hệ giữa SGK cũng như tài liệu tham khảo với bài giảng trên lớp

I.F Kharlamốp trong cuốn "P ự ậ HS [21] đã kh ng định: "HS â ậ

LS P ò " trình bày việc sử dụng nguồn tài liệu này Riêng GS.TS

Nguyễn Thị Côi đi sâu vào phân tích hướng dẫn sử dụng tài liệu LSĐP [31, tr 195 – 259]

Các nhà nghiên cứu, các nhà lí luận dạy học bộ môn lịch sử như: GS.TS Phan Ngọc Liên, GS.TS Nguyễn Thị Côi, PGS.TS Trịnh Đình Tùng, PGS.TS Trần Đức Minh, PGS.TS Trần Vĩnh Tường, PGS.TS Đặng Văn Hồ, đã đề cập đến nhiều khía cạnh nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy LSĐP Tất cả đều thống nhất quan điểm cần thiết phải đưa LSĐP vào giảng dạy trong nhà trường phổ thông cũng như nhấn mạnh

sự cần thiết phải sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSDT

Nhiều luận án Tiến sĩ đã được bảo vệ trong những năm qua cũng đã đề cập đến một số vấn đề liên quan đến việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSDT Có thể

kể ra đây một số luận án tiêu biểu, như: N ứ LS P

PTTH ( ự B ) của Đặng Công Lộng (năm 1996); "S

g THCS" của Hoàng Thanh Hải (năm 1999);

S LS P LSVN 9 9- 975 T

ổ T T H của Nguyễn Thành Nhân (năm 2008).v.v Qua các công

trình nghiên cứu của mình, các tác giả trên đều kh ng định việc đưa tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN ở trường phổ thông là hết sức cần thiết và có tính khả thi

Sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN là vấn đề được nhiều học viên cao

học chọn làm đề tài luận văn Thạc sĩ, ch ng hạn như: S Q

Nam - Nẵ LSVN" của học viên Nguyễn Hữu Giang (năm 1999);

Đây thực sự là những tư liệu cần thiết cho chúng tôi tham khảo khi thực hiện đề tài nghiên cứu sử dụng tài liệu LSĐP thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 ở trường THCS Tuy nhiên, các công trình trên chỉ mới đề cập việc sử dụng tài liệu của địa phương khác, chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề sử dụng tài liệu LSĐP thành phố Hồ Chí Minh trong giảng dạy LSVN giai đoạn 1954-1975 ở trường THCS qua từng bài cụ thể Hy vọng, đề tài của chúng tôi sẽ góp phần bổ sung lí luận phương pháp dạy học lịch sử và các biện pháp sư phạm khả thi để nâng cao chất lượng dạy học LSĐP ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quá trình sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 (lớp 9 - THCS) ở thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn trong việc khai thác và sử dụng tài liệu LSĐP thành phố Hồ Chí Minh (chỉ sử dụng tài liệu lịch sử thành văn) vào dạy học LSVN giai đoạn 1954 - 1975 ở lớp 9 - THCS) trong bài nội khóa Việc thực nghiệm

sư phạm được tiến hành ở các trường THCS trong thành phố Hồ Chí Minh

4 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và điều tra, khảo sát việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN nói chung, giai đoạn 1954 - 1975 nói riêng, luận văn xác định các biện pháp sư phạm sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn

1954 - 1975 nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường THCS

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Để đạt được mục đích trên, chúng tôi thực hiện những nhiệm vụ cụ thể sau đây:

- Tiến hành điều tra xã hội học để nắm tình hình thực tế việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 - 1975 của GV, HS ở một số trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Nghiên cứu nội dung LSVN giai đoạn 1954 - 1975 trong SGK Lịch sử lớp 9 để xác định những nội dung tài liệu LSĐP có thể và cần sử dụng trong dạy học LSDT

- Xác định các tài liệu LSĐP có liên quan đến nội dung cơ bản phản ánh trong SGK

- Đề xuất các nguyên tắc chung và một số biện pháp sư phạm cần thiết để sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 - 1975 ở trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Tiến hành TNSP để rút ra kết luận về tính khoa học và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Cơ sở phương pháp luận

Cơ sở phương pháp luận nghiên cứu của đề tài dựa trên lý luận của Chủ nghĩa

Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục phổ thông, đặc biệt là quan điểm về giáo dục lịch sử trong nhà trường

6.2 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các tác phẩm của các tác gia kinh điển, của Hồ Chí Minh khi bàn về công tác giáo dục ở trường phổ thông; các công trình của các nhà

lý luận khoa học giáo dục tâm lý học: các chuyên gia về lĩnh vực giáo dục lịch sử, về LSĐP, LSVN: chương trình, nội dung SGK và các vấn đề có liên quan đến phạm vi đề tài

- Phương pháp điều tra xã hội học: Thông qua nhiều cách thức dự giờ khác nhau (dự giờ tiết dạy trực tiếp, quan sát, thống kê số liệu, trao đổi với những người quản lý chuyên môn ở các trường THCS, với GV và HS) ở thành phố Hồ Chí Minh; tranh thủ ý kiến của các đồng nghiệp, các nhà nghiên cứu giáo dục lịch sử Trên cơ sở đó chúng tôi

sẽ xử lý số liệu, phân tích để phác thảo thực trạng việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn (1954 - 1975) ở trường THCS, đây là cơ sở để chúng tôi đề xuất các biện pháp sư phạm thích hợp

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Soạn giáo án và tiến hành thực nghiệm trong các trường THCS ở thành phố Hồ Chí Minh để kiểm tra giả thuyết và hiệu quả của các biện pháp sư phạm đã đề xuất

- Phương pháp thống kê toán học: Dựa vào các công cụ toán học để xử lý kết quả thực nghiệm, tiến hành phân tích, so sánh các giá trị để rút ra những kết luận khoa học

về các biện pháp sư phạm mà luận văn đã đề xuất

7 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu khai thác và sử dụng một cách hợp lý tài liệu LSĐP thành phố Hồ Chí Minh

trong dạy học LSVN giai đoạn 1954-1975 theo đề xuất của luận văn sẽ góp phần nâng

cao hiệu quả bài học lịch sử ở trường THCS

8 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

- Bước đầu tập hợp và lựa chọn một số tài liệu LSĐP phù hợp với nội dung từng bài ở một giai đoạn cụ thể trong SGK Lịch sử 9 Từ đó thấy được mối quan hệ biện chứng giữa các sự kiện LSDT và nội dung LSĐP qua các bài giảng cụ thể

- Đề xuất một số nguyên tắc chung và biện pháp sư phạm khả thi về việc sử dụng

tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 -1975 ở trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh một cách hợp lí, khoa học, phù hợp với yêu cầu đổi mới việc dạy học Lịch sử hiện nay

- Luận văn là tài liệu tham khảo cho GV và HS trong việc giảng dạy và học tập bộ môn Lịch sử ở trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

9 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 (Lớp 9 - THCS) ở thành phố Hồ Chí Minh: Lý luận và thực tiễn

Chương 2: Nội dung tài liệu LSĐP sử dụng trong dạy học LSVN giai đoạn

1954 - 1975 ở trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Biện pháp sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN giai đoạn

1954 - 1975 ở trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

NỘI DUNG Chương 1

SỬ DỤNG TÀI LIỆU LSĐP TRONG DẠY HỌC LSVN GIAI ĐOẠN 1954 – 1975 (LỚP 9 - THCS)

Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Quan niệm về việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông

1.1.1.1 Tài liệu LSĐP là gì?

Thuật ngữ "địa phương" trong tiếng Việt được hiểu "là những vùng, khu vực trong quan hệ với những vùng và khu vực khác trong nước."[45, tr 321]

Như vậy, "là một vùng đất nhất định được nằm trong một quốc gia có

những sắc thái đặc thù riêng, là bộ phận cấu thành của một đất nước" [37, tr 3], có những mối liên hệ với cả nước nhưng cũng có những nét riêng, tạo nên sắc thái riêng của mỗi vùng đất

Có thể hiểu là một đơn vị lãnh thổ xác định về mặt không gian, một

bộ phận của một quốc gia thống nhất Khái niệm hay vùng, theo quan điểm

cổ điển, "vùng" là một trạng thái tổ chức chặt chẽ được thể hiện ở cảnh quan, thể hiện

quan hệ ổn định giữa các sự kiện nhân văn và môi trường tự nhiên Theo quan điểm chức năng, vùng là một cấu trúc, có một trung tâm chỉ huy điều tiết với tư cách là một yếu tố cơ bản của vùng

Việc chọn các chỉ tiêu để phân chia vùng phụ thuộc vào quy mô không gian của lãnh thổ và vào tỉ lệ nghiên cứu của thời gian Như vậy, nghiên cứu địa phương phải sử dụng phương pháp phân tích vùng, nghiên cứu các chỉ tiêu phân vùng, các tập hợp vùng, phân tích các mối quan hệ trong vùng

Khái niệm " có thể hiểu theo hai khía cạnh:

T ứ , đó là những đơn vị hành chính của một quốc gia từ các cấp trung ương

như tỉnh, thành phố, quận (huyện), phường (xã), thôn, làng,…

T ứ , đó là những vùng đất nhất định, khu vực nhất định, được hình thành

trong lịch sử, có ranh giới tự nhiên hay địa giới hành chính để phân biệt với địa phương khác Như miền Bắc, miền Trung, miền Nam, đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Nam Bộ…

Cũng có ý kiến cho rằng: "Tất cả những gì không phải của Trung ương hay Quốc gia đều được coi là địa phương" [37, tr 3] Như vậy, ta cũng có thể hiểu rằng thủ đô của một quốc gia hay các khu vực trong thủ đô đều là địa phương

Từ nhận thức trên, ta có thể hiểu rằng "LS P" là lịch sử của các đơn vị hành

chính như: làng xã, huyện, tỉnh, vùng, miền LSĐP còn bao hàm ý nghĩa là lịch sử của các đơn vị sản xuất, chiến đấu, các cơ quan, xí nghiệp, trường học LSĐP còn là sự

phản ánh các sự kiện lịch sử có liên quan đến những biến cố chung của dân tộc

Từ ý nghĩa của hai thuật ngữ " và "LS P" như trên, chúng ta có thể hiểu: T u LS P ứ làng xã,

ỉ ề

ề ĩ ự

1.1.1.2 Các loại tài liệu LSĐP

Trong quá trình hình thành và phát triển của địa phương được xem xét và đánh giá trong bối cảnh chung của của LSDT Trên cơ sở đó người GV khai thác nét độc đáo và đặc thù riêng ở địa phương về những giá trị vật chất, tinh thần, những đóng góp quý báu của thế hệ đi trước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ độc lập dân tộc Từ đây ta xây dựng truyền thống chung bổ sung hoàn cảnh LSDT trong chương trình THCS Tài liệu LSĐP rất phong phú đa dạng, có nhiều cách phân loại khác nhau Trong

cuốn "Giáo trình LS P", Nguyễn Cảnh Minh, Đỗ Hồng Thái, Hoàng Thanh Hải, Nguyễn Văn Đằng cho rằng nguồn tài liệu LSĐP gồm có: S ậ

ậ

Theo Phan Ngọc Liên, Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng trong cuốn "P

" tài liệu LSĐP được dùng trong dạy học lịch sử bao gồm 5

nguồn: tài liệu thành văn hay sử liệu viết, tài liệu hiện vật hay tài liệu vật chất, tài liệu dân tộc học, tài liệu ngôn ngữ học, tài liệu truyền miệng

- T là nguồn tài liệu hết sức phong phú, đa dạng

và giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong các nguồn tài liệu LSĐP Nguồn tài liệu này giúp chúng ta nghiên cứu hoàn cảnh lịch sử cụ thể, phản ánh những nội dung khá toàn diện trên các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, tư tưởng, tôn giáo, quân sự ở các địa phương Nguồn tài liệu này gồm các loại: địa phương chí, các bài văn bia, gia phả, hồi ký, đinh bạ, địa bạ, các văn bản của đảng bộ, các đoàn thể địa phương Khi sử dụng cần phân loại cẩn thận và có thái độ rõ ràng cụ thể và xác định tài liệu đúng khoa học

- T ậ ậ hết sức phong phú, đa dạng bao gồm những

di vật khảo cổ học, các công trình kiến trúc, nghệ thuật, lăng tẩm, các di tích lịch sử, cách mạng ở địa phương

- T â h là nguồn tài liệu nhằm để miêu tả cơ sở vật chất tinh thần xã

hội như là: phong tục, tập quán, quan hệ xã hội, ăn ở…

- T có hai loại tài liệu phổ biến nhất: Phương ngôn và địa

danh

- T ề như là: ca dao, tục ngữ, hò vè, kể chuyện Khi sử dụng

nguồn tài liệu này người GV cần phải chọn lọc, tìm kiếm yếu tố sự thật

Do giới hạn của đề tài, chúng tôi chủ yếu sưu tầm, khai thác và sử dụng tài liệu thành văn bao gồm:

+ Các sách viết về lịch sử Đảng bộ thành phố, lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và nhân dân quận (huyện), xã, các ban ngành của địa phương

+ Văn bản của Đảng bộ, chính quyền và đoàn thể địa phương

+ Các công trình sử học có liên quan đến địa phương trong trong thành phố

+ Các bài viết đăng trên báo, tạp chí có liên quan đến sự kiện lịch sử thành phố

Hồ Chí Minh

Nếu chúng ta tìm kiếm, sưu tầm, lựa chọn kiến thức cơ bản của tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN sẽ góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục đề ra

1.1.1.3 Mối quan hệ giữa tài liệu LSĐP với tài liệu LSDT

Mối quan hệ giữa tài liệu LSĐP với tài liệu LSDT là mối quan hệ biện chứng không thể tách rời nhau nó nằm trong cặp phạm trù giữa "cái chung" và "cái riêng"

"Tri thức LSĐP là biểu hiện cụ thể, sinh động, đa dạng của tri thức LSDT LSĐP là bộ phận cấu thành LSDT."[37, tr 5]

Trong LSDT, mỗi địa phương có nét đặt thù riêng, độc đáo do điều kiện tự nhiên, xã hội của từng địa phương qui định Nó quyết định sự khác biệt của mỗi địa phương mà không có nơi nào giống nhau Tri thức LSĐP là biểu hiện cụ thể sinh động,

đa dạng của LSDT Ngược lại, LSĐP là bộ phận cấu thành nên LSDT

LSDT là biểu hiện của cái chung, cái có tính chất khái quát cao dựa trên nền tảng khối lượng tri thức LSĐP Tuy nhiên nói như vậy không có nghĩa là một công trình nghiên cứu về LSDT là phép tính cộng của các cuốn LSĐP

Do đó, bất cứ một sự kiện lịch sử nào xảy ra điều mang tính chất địa phương nhất định bởi nó gắn với một vị trí không gian cụ thể Tuy nhiên những sự kiện, hiện

tượng có tính chất qui mô, mức độ ảnh hưởng khác nhau

Các sự kiện, hiện tượng lịch sử chỉ có tác dụng ảnh hưởng ở phạm vi nhỏ hẹp của địa phương, nhưng có những sự kiện, hiện tượng lịch sử xảy ra vượt ngoài giới hạn của địa phương

Nếu nghiên cứu LSĐP mà không gắn liền với LSDT tức là tách rời khỏi hoàn cảnh chung của cả nước trong từng giai đoạn lịch sử tương ứng và không sâu sắc, thiếu tính khoa học, thực tiễn Mặt khác nguồn tài liệu LSĐP góp phần quan trọng bổ sung kiến thức cho LSDT, giúp cho việc giảng dạy LSDT phong phú, hấp dẫn, sinh động

Chính vì vậy, tài liệu LSĐP giúp các em hiểu kiến thức cơ bản về sự hình thành

và phát triển của địa phương, hiểu biết về chính quê hương xứ sở, nơi chôn nhau cắt rốn của mình, hiểu rõ mối quan hệ của LSĐP với LSDT và rộng hơn là thế giới Như vậy mối quan hệ của LSĐP và LSDT luôn luôn có mối liên hệ chặt chẽ, hỗ trợ cho nhau

1.1.1.4 Ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu LSĐP

Ở các môn tự nhiên chúng ta có thể trực tiếp quan sát ngay trong phòng thí nghiệm hoặc trong tự nhiên Nhưng trong quá trình nghiên cứu và học tập lịch sử thì không thể khôi phục diễn biến của các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử trong phòng thí nghiệm Khác với các môn học khác, "đặc trưng cơ bản của nhận thức lịch sử

là con người không thể trực tiếp tri giác những gì thuộc về quá khứ, không thể phán đoán hay suy luận… để biết lịch sử."[31, tr 245] Nên chúng ta nhận thức chúng một cách gián tiếp thông qua các loại tài liệu khác nhau, trong đó có tài liệu thành văn đã được các nhà khoa học lịch sử nghiên cứu và ghi chép lại Tài liệu LSĐP có ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và góp phần quan trọng trong việc phát triển chương trình lịch sử

ở trường THCS

Về ặ ứ , tài liệu LSĐP đóng vai trò quan trọng trong nhận thức LSDT

Việc sử dụng tài liệu LSĐP giúp các em hiểu rõ hơn về LSDT, làm cho HS hứng thú tự tìm kiếm kiến thức liên quan đến địa phương mình sinh sống Bởi vì, LSĐP là hình ảnh thu nhỏ của LSVN

Việc sử dụng tài liệu LSĐP vào bài học LSVN có ý nghĩa nâng cao hiệu quả giáo dục của bộ môn Lịch sử Nguồn tài liệu LSĐP với nhiều loại hình phong phú, sinh

động là cơ sở cho việc tạo biểu tượng cho HS về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch

sử, giúp các em thấy được mối liên hệ chặt chẽ giữa LSĐP và LSVN

Sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN tạo điều kiện gắn nhà trường với xã hội, giúp HS tiếp cận với thực tế Chính tri thức của LSĐP được đưa vào bài nội khóa giúp các em suy nghĩ, liên hệ giữa cái chung và cái riêng, thấy được qui luật phát triển đặt thù của lịch sử

Ví dụ khi dạy bài 28: Xâ ự ĩ ã ề Bắ

Mĩ ề S Gò ề N ( 954 – 1965), GV có thể sử dụng tài

liệu LSĐP để giúp HS hiểu biết thêm về những nội dung như:

- Tình hình Sài Gòn sau hiệp định Giơ – ne – vơ, nguyên nhân Sài Gòn – Chợ Lớn trở thành bộ mặt điển hình của chủ nghĩa thực dân mới

- Nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn đấu tranh chế độ Mĩ – Diệm điển hình là

"Phong trào bảo vệ hoà bình" ; tiến hành "Đồng Khởi" đợt 2 ; phối hợp với quân và dân miền Nam, Đảng bộ và nhân dân Sài Gòn chiến đấu chống chiến lược

"Chiến tranh đặc biệt"

Về ặ , trong quá trình giảng dạy, tài liệu LSĐP góp phần không nhỏ

vào việc giáo dục tư tưởng chính trị, ý thức lao động, đạo đức, thẩm mỹ cho các em

Nó có vị trí rất quan trọng trong việc hình thành cho thế hệ trẻ lòng yêu quê hương có ý thức trách nhiệm bảo vệ nơi mình sinh ra và lớn lên, là nguồn gốc của lòng yêu Tổ quốc Giúp các em tự hào về đất nước, dân tộc Việt Nam, bắt đầu từ những chiến công của ông cha mình đã ngã xuống để bảo vệ làng quê Ngoài ra còn giúp các em tự hào các di sản văn hóa, các di tích, di vật lịch sử của địa phương Qua đó các em có ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa

Đúng như mục tiêu giáo dục đã nêu: "Giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, năng động sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách

và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao

động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc." [34; tr12]

Ví dụ khi dạy bài 28: Xâ ự ĩ ã ề Bắ

Mĩ ề S Gò ề N ( 954 – 965 ) M V T 2:

“C ặ “ Mĩ, GV sử dụng tài liệu thành

văn của LSĐP để làm rõ thêm phong trào đấu tranh của nhân dân thành phố:

Để ủng hộ phong trào Phật tử từ Huế lan rộng ra cả nước, mạnh nhất là ở Sài Gòn ngày 25/8/1963, 500 HS sinh viên và đông đảo đồng bào lao động biểu tình trước chợ Bến Thành HS sinh viên mang sẵn truyền đơn, biểu ngữ, ẩn trong chợ và các cửa hàng; đúng giờ hẹn họ tràn ra đường, trương biểu ngữ cùng nhau rầm rập tiến về nhà Quốc hội Cảnh sát dã chiến ra sức ngăn chặn, đàn áp, phát loa yêu cầu giải tán Đi đầu đoàn biểu tình là tốp nữ sinh áo trắng hiên ngang tiến lên phía trước Nữ sinh Quách Thị Trang, 15 tuổi, trường Trường Sơn vừa hô "đả đảo đàn áp" thì bị trúng đạn của cảnh sát, nhiều em khác bị thương Các tầng lớp nhân dân vô cùng công phẫn, tổ chức ngay một đám tang lớn biến đoàn người đưa tang thành một cuộc biểu tình thị uy Trong ngày hôm đó, chính quyền Sài Gòn bắt giam trên 4.000 người Ngày 7/9/1963,

nữ sinh trường Gia Long đánh nhau quyết liệt với cảnh sát bằng gạch đá, bàn ghế, giày, dép, chai lọ… Trong hàng triệu lượt người xuống đường đấu tranh từ tháng 5 đến tháng 9/1963, đã có trên 6 vạn sư sãi và HS sinh viên [6, tr136]

Trong quá trình dạy học lịch sử, GV cần tạo biểu tượng các nhân vật, sự kiện lịch sử có chọn lọc nhằm khắc hoạ cho các em hình ảnh nhân vật dũng cảm, hiên ngang trước cái chết, dám hy sinh thân mình để bảo vệ quê hương Từ đó giáo dục cho HS tình yêu quê hương có trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc

Về ặ è ĩ , việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN sẽ góp

phần rèn luyện kĩ năng, phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của các em Ngoài ra còn bồi dưỡng cho HS kĩ năng vận dụng tri thức vào nhiệm vụ cụ thể mà thực tiển đang yêu cầu Mặc dù có nét đặt thù riêng nhưng LSĐP cũng nằm trong qui luật phát triển chung của LSVN và lịch sử nhân loại

Ví dụ khi dạy bài 30: H ề N

( 1973 – 975 ) M III T 2: Tổ ổ ậ X â 975, GV

rèn luyện cho HS kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá tinh thần đoàn kết chiến đấu của quân và dân Sài Gòn nói riêng và nhân dân cả nước nói chung nhằm tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc

GV yêu cầu HS vừa quan sát lược đồ vừa nghe GV trình bày để nhớ diễn biến của

sự kiện giúp các em rèn luyện kĩ năng hướng dẫn lược đồ, kĩ năng thuyết trình trước lớp

1.2 Thực trạng của việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học lịch sử ở trường

THCS thành phố Hồ Chí Minh

Để có nhận xét khách quan, khoa học về việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSDT giai đoại 1954 – 1975 ở trường THCS ở thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát GV bộ môn lịch sử và HS lớp 9

1.2.1 Đối với GV

Để tìm hiểu thực trạng của việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy và học lịch sử ở trường THCS trong địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi tiến hành trao đổi, phỏng vấn và xây dựng 10 câu hỏi trắc nghiệm [PL.1] nhằm khảo sát ý kiến của GV với 4 nội dung chính như sau:

T ứ tìm hiểu ý kiến của GV về tầm quan trọng của việc sử dụng tài liệu

LSĐP trong dạy học LSVN 1954 – 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh

T ứ , tìm hiểu thực tế GV sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN 1954

– 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh như thế nào?

T ứ tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của GV khi sử dụng tài liệu

LSĐP trong dạy học LSVN 1954 – 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh

T ứ thu thập các ý kiến đề xuất của GV về việc sử dụng tài liệu LSĐP trong

dạy học LSVN 1954 – 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh ở trường THCS

Kết quả điều tra 50 GV thể hiện ở bảng thống kê sau:

BẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ ĐIỀU TRA GV

c Góp phần phát triển tư duy độc lập của HS

d Giúp HS hiểu rõ hơn về LSĐP và LSDT

Theo quý thầy (cô), việc sử dụng tài liệu LSĐP

trong dạy học LSDT (1954-1975) làm thế nào

cho có hiệu quả ?

a Chỉ nên sử dụng trong các tiết LSĐP

b Lồng ghép thường xuyên trong các bài giảng

Trong dạy học LSDT quý thầy (cô) đã sử dụng

tài liệu LSĐP theo hướng nào ?

b Cho HS đi tham quan, thực tế sau đó viết thu

Trong dạy học LSDT giai đoạn 1945 - 1975,

quý thầy (cô) c ó t h ư ờn g x u yê n sử dụng tài

6

Trong dạy học LSDT giai đoạn 1954 - 1975,

quý thầy (cô) đã sử dụng tài liệu lịch sử thành

phố Hồ Chí Minh nào dưới đây?

Xin quý thầy (cô) cho biết mục đích của việc

sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh

trong dạy học LSDT ?

a Cụ thể hóa nội dung sự kiện

b Phát huy năng lực trí tuệ HS

Xin thầy (cô) cho biết những thuận lợi khi sử

dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh

trong dạy học LSDT?

a Tài liệu đầy đủ

b Thời gian cho phép

Quý thầy (cô) gặp phải khó khăn gì khi sử dụng

tài liệu LSĐP trong dạy học LSDT?

a.Thiếu tài liệu và phương tiện

10

Quý thầy (cô) có đề xuất gì về việc sử dụng tài

Phân tích kết quả điều tra, chúng tôi nhận thấy:

Ở nội dung thứ nhất, có tới 86% (43/50 phiếu) GV được thăm dò đều cho rằng việc sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSVN là cần thiết

Đa số các GV cho rằng việc sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSVN sẽ góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục Qua đó, còn có tác dụng giáo dưỡng, giáo dục lòng yêu quê hương đất nước và phát triển tư duy cho HS

Ở nội dung thứ hai, 72 % GV (36/50 phiếu) được thăm dò đã sử dụng tài liệu lịch

sử thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSVN giai đoạn 1954 – 1975 nhưng chưa thường xuyên, nếu có thì chỉ sử dụng trong tiết LSĐP

Nội dung thứ ba, 100% GV được thăm dò đều cho rằng họ gặp nhiều khó khăn trong việc sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN 1954 – 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh Khó khăn lớn nhất là thiếu nguồn tài liệu LSĐP ở thành phố Hồ Chí Minh,

đa số GV tự tìm kiếm tài liệu và nguồn chủ yếu là cuốn LSĐP trên địa bàn thành phố Nội dung thứ tư, 64 % GV (32/50 phiếu) đề nghị cung cấp tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN 1954 – 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh một cách có hệ thống khoa học,

có hướng chỉ đạo sử dụng thống nhất và đồng bộ ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

1.2.2 Đối với HS

Chúng tôi tiến hành điều tra HS thông qua 11 câu hỏi [PL 2] tập trung vào những nội dung sau:

T ứ điều tra mức độ yêu thích và hứng thú học tập bộ môn của HS và mức

độ sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN 1954 – 1975 ở thành phố Hồ Chí Minh của GV

T ứ , điều tra xem việc nắm bắt các vấn đề lịch sử thành phố Hồ Chí Minh

có giúp các em hiểu biết sâu sắc hơn LSDT không?

T ứ điều tra tìm hiểu HS có nhớ các hiện tượng, sự kiện, nhân vật LSĐP có

liên quan đến chương trình LSVN (1954 – 1975)

Kết quả điều tra HS với 200 phiếu ở trường THCS Tam Bình thể hiện ở bảng sau :

BẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ ĐIỀU TRA HỌC SINH

Em có nhận xét gì về nội dung các tài liệu LSĐP

mà thầy (cô) đã sử dụng trong dạy học LSVN?

a Nội dung ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu

b Nội dung dài, nặng nề, phân tán sự tập trung

vào bài giảng

d Tạo sự hứng thú học tập đối với bộ môn

4

Để có nguồn tài liệu LSĐP khi học LSVN, em đã

thực hiện những công việc nào dưới đây?

a Thu thập tài liệu qua nhân chứng

b Sưu tầm qua sách, báo, tạp chí

c Tham gia các hoạt động ngoại khóa tại địa

17

5

Mở đầu "Phong trào hòa bình "ở Sài Gòn – Chợ

Lớn đòi thi hành Hiệp định Giơ – ne – vơ diễn ra

vào tháng năm nào:

16

28

7

Phản đối Chính quyền Sài Gòn cấm treo cờ đạo,

Hòa thƣợng Thích Quảng Đức tự thiêu vào ngày

38

7

9 Sau khi chính quyền ngụy tiến hành khủng bố

các sƣ sãi, hầu hết các sinh viên, HS xuống

9 23.5

11

Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử hoàn toàn

thắng lợi vào ngày tháng năm nào?

37

Phân tích kết quả điều tra, chúng tôi nhận thầy:

Ở nội dung thứ nhất, có 77% (154 / 200 phiếu) HS thích đƣợc học LSVN có sử dụng tài liệu LSĐP

Ở nội dung thứ hai, có 31.5 % (63 / 200 phiếu) đa số trả lời đúng câu 7: Phản đối Chính quyền Sài Gòn cấm treo cờ đạo, Hòa thƣợng Thích Quảng Đức tự thiêu vào ngày tháng năm nào?

Ở nội dung thứ ba, đa số các em trả lời không đúng các câu hỏi về các hiện tƣợng, sự kiện, nhân vật LSĐP Tỉ lệ phần trăm các em trả lời đúng cao nhất là câu 11

có 37 % (74/200 phiếu)

Nhìn chung, các em ít nhớ các sự kiện, nhân vật lịch sử LSĐP, vốn kiến thức nghèo nàn nên các em có thái độ hời hợt với bộ môn Từ thực tế chúng ta thấy, việc sử dụng tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSVN là cần thiết Muốn đạt được hiệu quả cao thì chúng ta cần có kế hoạch triển khai đồng bộ, phải có nguồn tài liệu LSĐP đa dạng phong phú, phải xác định được những nguyên tắc và phương pháp thích hợp, khoa học để sử dụng tốt tài liệu lịch sử thành phố Hồ Chí Minh vào giảng dạy LSVN

ở các trường THCS trên địa bàn

Chương 2 NỘI DUNG TÀI LIỆU LSĐP SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC LSVN GIAI ĐOẠN 1954-1975 Ở TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Nguyên tắc lựa chọn tài liệu LSĐP:

2.1.1 Đảm bảo tính Đảng – tính khoa học:

Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập dựa trên 3 yếu tố cơ bản: chủ nghĩa Mác - Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Vì vậy, tính Đảng trong dạy học lịch sử cũng phải đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân, quan điểm Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm vận dụng những quan điểm chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào quá trình dạy học lịch sử

Tính Đảng còn thể hiện ở chỗ tuân thủ theo tính tổ chức và kỉ luật trong việc công bố tài liệu Vì vậy kiến thức LSĐP đưa vào giảng dạy phải nhằm mục đích đưa cách mạng đến thắng lợi, kh ng định cho HS tin tưởng vào đường lối, chính sách của Đảng Góp phần đào tạo thế hệ trẻ sống có lý tưởng cách mạng, có niềm tin vào đường lối chính sách của Nhà nước đúng như mục tiêu giáo dục đề ra

Nội dung kiến thức lịch sử ú ắ ự ã

[12, tr.55] Vì vậy, tính khoa học được thể hiện trên góc độ đảm bảo

tính chính xác của sự kiện, nhân vật, địa danh… của lịch sử, thể hiện được mối quan hệ bên trong của các sự kiện để thấy được qui luật vận động và phát triển của lịch sử

Trong dạy học lịch sử ở trường THCS thì tính khoa học còn được thể hiện ở chỗ lựa chọn kiến thức cơ bản, ngắn gọn, cụ thể, phù hợp với lứa tuổi, đối tượng HS và tùy theo nhiệm vụ cách mạng cụ thể của nước ta trong từng giai đoạn khác nhau nhằm để đào tạo giáo dục thế hệ trẻ có tư tưởng và niềm tin ý chí vươn lên xứng đáng với truyền thống của dân tộc Đồng thời giúp các em hiểu và nắm rõ sự kiện không nhằm lẫn sự kiện này với sự kiện khác

Ví dụ, khi học về chiến lược " ặ và chiến lược "

của Mĩ ở Sài Gòn – Gia Định, GV phải làm cho HS nắm được âm mưu và thủ

đoạn của Mĩ và cuộc đấu tranh của quân và dân ta chống các chiến lược ở từng giai đoạn lịch sử khác nhau

Tính khoa học còn được thể hiện ở chỗ xác định đúng thời gian không gian của các hiện tượng, sự kiện lịch sử, yếu tố thời gian không gian sẽ giúp ta xác định độ dài của sự kiện lịch sử, tính liên tục của các giai đoạn phát triển Do đó, người GV lịch sử

phải sắp xếp thời gian đúng trình tự từ nhỏ đến lớn từ quá khứ đến hiện tại, đó cũng chính là nét đặt trưng riêng của bộ môn lịch sử Để thực hiện tốt điều này GV nên hướng dẫn HS chuẩn bị bảng niên biểu so sánh từng sự kiện, hiện tượng lịch sử cơ bản nhất giúp HS dễ nhớ

Ví dụ, khi dạy " Tổ ổ ậ X â 975 , GV cho HS lập

bảng thống kê cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 GV hướng dẫn và chỉnh sửa giúp HS nắm được thời gian sự kiện cơ bản và cụ thể đúng theo trình tự của không gian

và thời gian

Trong nội dung bài học lịch sử tính khoa học còn được thể hiện ở việc đánh giá giải thích nhằm để tìm ra bản chất, mối quan hệ nhân quả, sự phát triển mang tính qui luật "hình thành, phát triển, phát triển cực thịnh, suy thoái" Khi GV giải thích, đánh giá phải dựa trên nguyên tắc của phương pháp luận sử học "quan điểm lịch sử kết hợp thống nhất với quan điểm giai cấp, tránh hiện đại hóa, xuyên tạc bóp méo sự lịch sử" [12, tr 62]

2.1.2 Đảm bảo mục tiêu giáo dục bộ môn

Điều 2 của Luật giáo dục nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức sức khỏe, thẩm mỹ về nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".[34, tr 5]

Từ đó mục tiêu của môn Lịch sử ở trường phổ thông là "giúp cho HS có được những kiến thức cơ bản, cần thiết về LSDT và LSTG góp phần hình thành ở HS thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, truyền thống dân tộc, cách mạng bồi dưỡng các năng lực tư duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội " [8,tr 5]

Trong các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã kh ng định: "Giáo dục và đào tạo có xứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư phát triển…".[5,

tr 27]

Ngoài ra, trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội XI cũng đã nhấn mạnh: "…nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử, cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội" [5,tr 120]

Tóm lại, các văn kiện trên đặt ra nhiệm vụ cho giáo dục là phải đào tạo con người làm chủ đất nước một cách toàn diện cả tri thức và đạo đức đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của xã hội Với nhiệm vụ đó, các bộ môn ở trường THCS nói chung

và lịch sử nói riêng không chỉ trang bị cho HS kiến thức cơ bản trong SGK mà thông qua đó hình thành cho các em thế giới quan khoa học, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cách mạng, đạo đức và rèn luyện kĩ năng

2.1.3 Góp phần làm rõ sự kiện cơ bản của LSDT được phản ánh trong SGK

LSDT và LSĐP luôn có mối quan hệ mật thiết với nhau, bất cứ sự kiện LSDT nào cũng đều diễn ra ở một địa phương gắn với thời gian, không gian cụ thể Vì thế LSĐP có tác động lớn đến tiến trình phát triển của LSDT, GV cần lựa chọn nguồn tài liệu LSĐP để làm rõ kiến thức trong SGK

Với thời gian 45 phút GV không thể nói hết sự kiện liên quan đến SGK nên cần linh hoạt trong việc chọn lựa tài liệu cơ bản, cần thiết nhất liên quan đến tiết học của mình

Ví dụ khi dạy bài 28: Xâ ự ĩ ã ề Bắ

Mĩ ề S Gò ề N ( 954 – 1965), M III T

Mĩ – D ự ( 954 – 1959), GV có thể sử dụng đoạn tài liệu LSĐP sau đây:

Chiều ngày 1/8/1954, "Phong trào bảo vệ hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn", đã được phát động, do Hoàng Quốc Tân phụ trách, Nguyễn Văn Kỉnh, Trần Quốc Thảo là khu ủy viên [6,tr 42] Phong trào đã kêu gọi các tầng lớp nhân dân đấu tranh nhằm mục đích: làm cho hòa bình ở Đông Dương được củng cố, quyền tự do dân chủ được đảm bảo và thống nhất nước nhà được thực hiện bằng tổng tuyển cử tự do theo tinh thần Hiệp Định Giơnevơ [6, tr 43] Phong trào được các tầng lớp nhân dân ở miền Nam ủng

hộ và hàng trăm "Ủy ban hòa bình" được thành lập ở cơ sở

Khi sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSVN ở trường THCS, GV cần trình bày ngắn gọn nhằm làm nổi bật kiến thức cơ bản trong SGK Chúng ta sử dụng tài liệu LSĐP là nguồn nhận thức cần thiết, có ý nghĩa trong quá trình học tập LSDT nhằm góp phần tạo sự tìm tòi, hứng thú, ham học hỏi và sở thích tìm kiếm sự kiện tư liệu LSĐP

có liên quan đến kiến thức trong SGK

2.1.4 Đảm bảo tính vừa sức

Thế kỉ XXI là thời đại của tri thức, HS có khả năng tiếp cận lượng thông tin đa dạng hóa Vì vậy, "tính vừa sức" phải được đảm bảo để phù hợp với mục tiêu giáo dục, nội dung, phương pháp giảng dạy với đặc điểm nhận thức và trình độ, tâm lý lứa tuổi của HS giúp các em lĩnh hội kiến thức

Để đảm bảo tính vừa sức cho HS thì đòi hỏi GV phải xác định rõ kiến thức cơ bản của LSDT và LSĐP trong một giai đoạn, một chương, một bài, một tiết học cụ thể nhằm truyền tải đến cho các em nội dung phù hợp với lứa tuổi THCS

Trong Luật giáo dục điều 5 khoản 2 cũng đã đề cập: "Nội dung giáo dục phải bảo đảm tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại và có hệ thống; coi trọng giáo dục

tư tưởng và ý thức công dân; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; phù hợp với sự phát triển về tâm sinh lý lứa tuổi của người học" [34, tr 6]

Nhận thức trên là điều kiện để nâng cao hiệu quả học tập của HS Người GV phải nắm rõ kiến thức cơ bản phù hợp với lứa tuổi THCS giúp HS phát huy tính tích cực, tư duy trong điều kiện của không gian, thời gian được xác định ở lớp học

Trên thực tế không ít GV sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học LSDT tràn lan, thiếu sự lựa chọn kiến thức cơ bản đôi khi HS miễn cưỡng tiếp nhận Do đó, GV phải đảm bảo nguyên tắc "vừa sức" để thỏa mãn mặt bằng chung của trình độ kiến thức của các em Khá – Giỏi, Trung bình – Yếu

Tính "vừa sức" còn được xác định ở độ tuổi THCS hay THPT từ đó GV sử dụng kiến thức truyền đạt cho phù hợp với lứa tuổi Như ở THCS thì các em chưa có khả năng tư duy cao mà chỉ ở giai đoạn tư duy cụ thể, nắm được vấn đề này GV có thể sử dụng trong quá trình giảng dạy truyền đạt kiến thức sao cho phù hợp với lứa tuổi của

các em Tránh tình trạng nhồi nhét kiến thức quá nhiều làm cho HS hoan mang không biết kiến thức nào là trọng tâm cần thiết phải nhớ

Ví dụ khi dạy bài 28: Xâ ự ĩ ã ề Bắ

Mĩ ề S Gò ề N ( 954 – 1965), M V T 2:

ặ t" Mĩ, GV trình bày: "Trước ngày

lễ Phật đản 2 ngày, Diệm cấm không cho treo cờ Phật đản giáo hội Phật giáo phản đối đưa ra 5 yêu sách: "Bãi bỏ lệnh cấm treo cờ Phật – Thừa nhận đạo Phật – Phật giáo cùng địa vị với Thiên Chúa giáo – Tín đồ Phật giáo được tự do truyền đạo – Phải bồi thường cho nạn nhân và gia đình họ trong cuộc khủng bố ở Huế và trừng trị các quan chức chịu trách nhiệm sự việc này"

Diệm – Nhu bác bỏ tất cả các yêu sách đó Ngày 30/5/1963, hàng ngàn sư sãi tuyệt thực phản đối, phong trào đấu tranh của quần chúng Phật tử lan rộng… 10 giờ trưa ngày 10/6/1963, hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu ở ngã tư đường Lê Văn Duyệt – Phan Đình Phùng (nay là đường Cách mạng Tháng Tám – Nguyễn Đình Chiểu) Ngày 25/8/1963, 500 HS sinh viên và đông đảo đồng bào lao động biểu tình trước chợ Bến Thành Đi đầu đoàn biểu tình là tốp nữ sinh áo trắng hiên ngang tiến lên phía trước Nữ sinh Quách Thị Trang, 15 tuổi, trường Trường Sơn vừa hô "đả đảo đàn áp" thì bị trúng đạn của cảnh sát, nhiều em khác bị thương Trong ngày hôm đó, chính quyền Sài Gòn bắt giam trên 4.000 người Ngày 7/9/1963, nữ sinh trường Gia Long đánh nhau quyết liệt với cảnh sát bằng gạch đá, bàn ghế, giày, dép, chai lọ…

Trước sự phản đối dữ dội của tầng lớp nhân dân buôc Mĩ phải "thay ngựa giữa dòng", "kế hoạch phản đảo chính" do Tôn Thất Đính phụ trách Giữa đêm 1/11/1963, Diệm – Nhu từ hầm ngầm của Dinh Gia Long ngoi lên, đi ra góc đường Pasteur, đối diện bên hông Tòa Đô Chính, lên xe chạy về Chợ Lớn Sau đó bị quân đảo chính của Minh bắt và giết trong một xe thiết giáp rồi chở xác về trụ sở Bộ Tổng tham mưu ngụy

"Hội đồng quân nhân cách mạng "do Dương Văn Minh làm Chủ tịch lên cầm quyền thay Diệm "

Nếu GV trình bày như vậy thì quá dài, HS không thể nhớ hết các sự kiện nhưng nếu GV chọn kiến thức cơ bản và trình bày ngắn gọn thì HS sẽ hiểu rõ và nhớ lâu: "Để phản đối chính sách kì thị tôn giáo của chính quyền Sài Gòn hàng ngàn sư sãi

tuyệt thực Ngày 10/6/1963, hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu ở ngã tư đường Lê Văn Duyệt – Phan Đình Phùng (nay là đường Cách mạng Tháng Tám – Nguyễn Đình Chiểu)

Ngày 25/8/1963, 500 HS sinh viên và nhân dân lao động biểu tình trước chợ Bến Thành Nữ sinh Quách Thị Trang, 15 tuổi, trường Trường Sơn vừa hô "đả đảo đàn áp" thì bị trúng đạn của cảnh sát, nhiều em khác bị thương

Trước sự phản đối dữ dội của các tầng lớp nhân dân Sài Gòn buộc Mĩ phải

"thay ngựa giữa dòng" thực hiện "kế hoạch phản đảo chính" do Tôn Thất Đính phụ trách, đưa Dương Văn Minh làm Chủ tịch thay Diệm."

2.1.5 Phù hợp với thực tiễn

Khi sử dụng tài liệu LSĐP thành phố Hồ Chí Minh trong dạy học LSDT ở trường THCS, GV cần lựa chọn kiến thức cơ bản, khoa học, cụ thể đúng với mục đích yêu cầu của bộ môn Đồng thời, phải phù hợp với điều kiện hiện có ở trường như trang thiết bị, đối tượng HS, đặc trưng riêng của vùng miền Các trường THCS ở nội thành thì HS có đủ điều kiện để tiếp xúc với trang thiết bị hiện đại hơn các bạn HS ở vùng ngoại thành Vì vậy GV cần lựa chọn phương pháp phù hợp với thực tiễn nhằm kích thích sự hứng thú học tập của HS, không nên lạm dụng, ôm đồm nhiều tư liệu làm cho bài giảng năng nề, biến tiết dạy LSDT thành tiết LSĐP

Kiến thức LSĐP sử dụng trong dạy học LSDT phải tương ứng và phù hợp với nhau từ thời gian đến sự kiện hiện tượng lịch sử, phải tôn trọng sự thật lịch sử và nhận thức đúng lịch sử đã diễn ra trong quá khứ rút ra bài học cho hiện tại góp phần giáo dục lòng yêu nước biết ơn các hệ đi trước Bên cạnh đó còn giúp HS ý thức giữ gìn phát huy giá trị các truyền thống tốt đẹp của quê hương đất nước, kiên quyết đấu tranh chống lại mọi âm mưu chia rẽ phá hoại của kẻ thù, phấn đấu rèn luyện bản thân, tích cực lao động sáng tạo góp sức mình xây dựng tổ quốc ngày càng tươi đẹp

2.2 Nội dung các tài liệu LSĐP sử dụng trong dạy học LSVN giai đoạn 1954-1975 ở lớp 9 - THCS thành phố Hồ Chí Minh

Bài mục Nội dung các tài liệu LSĐP

Bài 28: Xây dựng chủ nghĩa

2 Phong trào "Đồng Khởi":

Mĩ – Diệm chơi chiêu bài "đả thực",

"dân chủ" tổ chức "trưng cầu dân ý" nhằm lừa bịp nhân dân (1, PL 6)

Tại Sài Gòn, bằng viện trợ của Mĩ và tiền thuế thu được từ nhân dân, chính quyền ngụy mở mang đường sá… là thủ đô của miền Nam Việt Nam, Sài Gòn tập trung tất

cả những cơ quan đầu não… (1 PL 6)

Chiều ngày 1/8/1954, "Phong trào bảo

vệ hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn" đã được phát động, do Hoàng Quốc Tân phụ trách, Nguyễn Văn Kỉnh, Trần Quốc Thảo là khu

ủy viên Phong trào đã kêu gọi các tầng lớp nhân dân với mục đích là: làm cho hòa bình

ở Đông Dương được củng cố, quyền tự do dân chủ được đảm bảo và thống nhất nước nhà được thực hiện bằng tổng tuyển cử tự

do theo tinh thần Hiệp Định Giơnevơ (1

PL 6)

Từ Bến Tre phong trào "Đồng Khởi" như nước vỡ bờ lan khắp Nam Bộ Tháng 7/1960, Xứ ủy mở Hội nghị lần thứ V đánh giá kết quả về phong trào Đồng Khởi đợt 1

và quyết định tiến hành Đồng Khởi đợt 2 từ ngày 24/9/1960

V Miền Nam chiến đấu

chống chiếc lược "Chiến

tranh đặc biệt" của Mĩ

(1961 – 1965):

1 Chiến lược "Chiến tranh

đặc biệt của Mĩ" ở miền

Nam:

Mở đầu đợt 2 vào cuối tháng 9/1960, giờ hành động thống nhất quy định là 7 giờ tối, nhưng mới 4 giờ chiều, quần chúng ở các xã thuộc huyện Củ Chi đã nổi trống mõ khắp nơi, uy hiếp tinh thần địch

Ở Bình Tân, phong trào nổi dậy từ xã Tân Nhật rồi lan ra khắp huyện Ở Nhà Bè,

có một tiểu đội du kích, 3 trung đội tự vệ kết hợp với hơn 200 nòng cốt quần chúng

đã thúc đẩy phong trào quần chúng đấu tranh phá lỏng thế kềm kẹp của địch Ở Cần Giờ, quần chúng đã nổi dậy đốt trụ sở tề xã

Lý Nhơn, diệt nhiều tên ác ôn, buộc địch phải co lại Qua 2 đợt Đồng Khởi, đến giữa năm 1961, vùng nông thôn ngoại thành Sài Gòn – Gia Định đã có 30 xã được giải phóng (1 PL 6)

Mĩ tăng cường quân sự nhằm đàn áp phong trào nổi dậy ở Gài Gòn: Biệt khu đô thành Sài Gòn và tỉnh Gia Định bước đầu trực thuộc vùng 3 chiến thuật; sau đó từ tháng 11/1962 trực thuộc trung đoàn 25, một chiến đoàn ứng chiến cơ động, một tiểu đoàn biệt động số 30, 2 pháo đội, 2 tiểu đoàn khóa sinh Quang Trung và Thủ Đức, 4 tiểu đoàn và 15 đại đội bảo an Ngoài ra còn

có lữ đoàn dù đóng căn cứ ở Bà Quẹo (trại Hoàng Hoa Thám) và lữ đoàn thủy quân lục

2 Chiến đấu chống chiến

lược "Chiến tranh đặc biệt"

của Mĩ:

chiến đóng ở căn cứ Thị Nghè (Trại Cửu Long) Vòng ngoài bảo vệ biệt khu Sài Gòn – Gia Định còn có lực lượng chủ lực 3 sư đoàn và 2 trung đoàn độc lập, 22 tiểu đoàn

và 111 đại đội bảo an Trong nội đô còn có lực lượng của Nha cảnh sát Đô thành, Tổng nha cảnh sát Trung ương cùng các cơ quan

an ninh tình báo hỗ hợp các loại của Mỹ và chính quyền Sài Gòn

Với sức mạnh tăng cường như trên, địch

hy vọng có thể đè bẹp được phong trào nổi dậy của quần chúng, giữ vững được an ninh

ở Đô thành, thực hiện được ý đồ của Xtalây – Taylo trong chiến tranh đặc biệt (1 PL 6)

- Trước ngày lễ Phật đản 2 ngày, Diệm cấm không cho treo cờ Phật đản, giáo hội Phật giáo phản đối đưa ra 5 yêu sách: "Bãi

bỏ lệnh cấm treo cờ Phật – Thừa nhận đạo Phật – Phật giáo cùng địa vị với Thiên Chúa giáo – Tín đồ Phật giáo được tự do truyền đạo – Phải bồi thường cho nạn nhân và gia đình họ trong cuộc khủng bố ở Huế và trừng trị các quan chức chịu trách nhiệm sự việc này."

Diệm – Nhu bác bỏ tất cả các yêu sách

đó Ngày 30/5/1963, hàng ngàn sư sãi tuyệt thực phản đối, phong trào đấu tranh của quần chúng Phật tử lan rộng… 10 giờ trưa

ngày 10/6/1963, hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu ở ngã tư đường Lê Văn Duyệt – Phan Đình Phùng (nay là đường Cách mạng Tháng Tám – Nguyễn Đình Chiểu) Ngày 25/8/1963, 500 HS sinh viên và đông đảo đồng bào lao động biểu tình trước chợ Bến Thành Đi đầu đoàn biểu tình là tốp nữ sinh áo trắng hiên ngang tiến lên phía trước

Nữ sinh Quách Thị Trang, 15 tuổi, trường Trường Sơn vừa hô "đả đảo đàn áp" thì bị trúng đạn của cảnh sát, nhiều em khác bị thương.Trong ngày hôm đó, chính quyền Sài Gòn bắt giam trên 4.000 người ngày 7/9/1963, nữ sinh trường Gia Long đánh nhau quyết liệt với cảnh sát bằng gạch đá, bàn ghế, giày, dép, chai lọ…

Trước sự phản đối dữ dội của tầng lớp nhân dân buộc Mĩ phải "thay ngựa giữa dòng" "kế hoạch phản đảo chính" do Tôn Thất Đính phụ trách Giữa đêm 1/11/1963, Diệm – Nhu từ hầm ngầm của Dinh Gia Long ngoi lên, đi ra góc đường Pasteur, đối diện bên hông Tòa Đô Chính, lên xe chạy

về Chợ Lớn Sau đó bị quân đảo chính của Minh bắt và giết trong một xe thiết giáp rồi chở xác về trụ sở Bộ Tổng tham mưu ngụy

"Hội đồng quân nhân cách mạng" do Dương Văn Minh làm Chủ tịch lên cầm quyền thay Diệm (1 PL 6)

- Với những chiến thắng dồn dập: