quan điểm của lê nin về cán bộ và công tác cán bộ

Còn “nhữngcon người sử dụng lực lượng thực tiễn” được hiểu là những người địnhhướng, dẫn dắt hành động của quần chúng vô sản, đó là những đại biểu ưu túnhất, lãnh tụ của phong trào công

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Cần Thơ, tháng 4 năm 2011

MỞ ĐẦU

C.Mác và Ph.Ăngghen là những người đặt nền móng cho vấn đề cán bộ

và xây dựng ĐNCB của giai cấp vô sản Từ kinh nghiệm rút ra trong lịch sửphát triển của xã hội loài người và qua quá trình truyền bá lý luận khoa họcvào phong trào vô sản, hai ông khẳng định: “Tư tưởng căn bản không thựchiện được gì hết, muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sửdụng lực lượng thực tiễn” [37, tr.181] Theo luận điểm trên, “Lực lượng thựctiễn” được hiểu là toàn bộ quần chúng vô sản và các tầng lớp nhân dân laođộng bị áp bức, bóc lột đang hành động với những hình thức khác nhau trongcuộc đấu tranh với giai cấp tư sản và các giai cấp bóc lột khác Còn “nhữngcon người sử dụng lực lượng thực tiễn” được hiểu là những người địnhhướng, dẫn dắt hành động của quần chúng vô sản, đó là những đại biểu ưu túnhất, lãnh tụ của phong trào công nhân đã được giác ngộ lý luận của chủnghĩa xã hội khoa học và là những người cộng sản đầu tiên của giai cấp vôsản

Kế thừa, phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về vấn đề cán bộ,V.I.Lênin cho rằng: “Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành đượcquyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình nhữnglãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạophong trào” [32, tr.473] Như vậy, theo Lênin, mỗi giai cấp muốn giành đượcquyền thống trị thì trong hàng ngũ của mình phải có những nhà lãnh đạo có khảnăng dẫn dắt phong trào và khi đã có đường lối đúng thì cán bộ là khâu quyếtđịnh để biến đường lối đó thành hiện thực cách mạng

Khi đã giành được chính quyền, lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội, V.I.Lênin lại khẳng định: “Nghiên cứu con người, tìm những cán bộ cóbản lĩnh, hiện nay đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh vàquyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn” [35, tr.449] Lênin cho rằng, nhiệm vụ chính

của cách mạng lúc này không chỉ là ra nghị quyết, mà cần phải có những người

tổ chức thực hiện nghị quyết, những cán bộ cách mạng Như vậy, theo Lênin, vịtrí, vai trò của cán bộ gắn chặt với vai trò lãnh đạo của Đảng Đường lối chủtrương của Đảng có trở thành hiện thực cách mạng? Vai trò lãnh đạo và sứcmạnh của Đảng có được tăng cường? Đảng có tồn tại, phát triển? chính là ở độingũ cán bộ

Hiện nay, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thì nghiên cứu tácphẩm của Mác và Ăngghen, nhất là các tác phẩm của Lênin nói về cán bộ, côngtác cán bộ, công tác tổ chức có tầm quan trọng đặc biệt Giúp cho Đảng ta nóichung và các tổ chức đảng nắm rõ hơn về cán bộ, công tác cán bộ để có chínhsách cán bộ cho đúng Chính vì tầm quan trọng của công tác cán bộ, chúng ta

cần nghiên cứu, tìm hiểu đề tài “Quan điểm, tư tưởng của Lênin về cán bộ và công tác cán bộ” Trong quá trình nghiên cứu đề tài khó tránh khỏi sơ suất

mong quí thầy cô thông cảm

NỘI DUNG

I Vị trí, vai trò của cán bộ, công tác cán bộ và công tác tổ chức của Đảng.

1 Sự cần thiết xây dựng đội ngũ cán bộ trong phong trào cách mạng

Từ những năm 70 nhất là những năm 80 của thế kỷ XIX công nhân bắtđầu thức tỉnh và đấu tranh chống bọn tư bản Lúc đầu công nhân đập phá máymóc, cửa kính trong nhà xưởng, phá hoại phòng làm việc, các cửa hàng củachủ dần dần những người công nhân tiên tiến hiểu rằng, muốn đấu tranh chốngchủ nghĩa tư bản thắng lợi phải có tổ chức và thông qua tổ chức Do đó, các tổchức đầu tiên của giai cấp công nhân ra đời Năm 1875 Hội Liên hiệp công nhân

ở miền Nam Nga thành lập ở O- đét- xa Năm 1878: Hội Liên hiệp công nhânmiền Bắc Nga thành lập ở Pêtecpua Hai tổ chức này của giai cấp công nhân bị Sahoàng phá tan; nhưng phong trào công nhân ngày càng phát triển các cuộc bãicông càng tăng lên

Nhờ phong trào công nhân trong nước và chịu ảnh hưởng của phong tràocông nhân Tây Âu, các tổ chức Mác xít lần đầu tiên được thành lập ở Nga Khinhóm Mác xít chưa ra đời ở Nga giai cấp công nhân chịu ảnh hưởng của pháidân tuý kẻ thù của chủ nghĩa Mác Nhóm mác xít tuyên truyền chủ nghĩa Mácphong trào chủ nghĩa xã hội chưa phát triển ở Nga Việc cần thiết trước mắt làphải dọn đường cho phong trào ấy về mặt lý luận và tư tưởng Nhưng về mặt tưtưởng việc truyền bá tư tưởng của chủ nghĩa Mác và phong trào dân chủ xã hộilại vấp phải trở ngại chính là quan điểm của phái dân tuý đang chiếm ưu thếtrong công nhân tiên tiến và tầng lớp trí thức Nga có tinh thần cách mạng Pháidân tuý cho rằng lực lượng cách mạng chính là nông dân, họ chưa hiểu vai tròcủa giai cấp công nhân Theo họ, có thể lật đổ Nga hoàng bằng cuộc bạo độngcủa nông dân, và chủ trương ám sát cá nhân, khủng bố cá nhân, họ phủ nhận vaitrò quần chúng trong lịch sử nên không hoạt động cách mạng trong công nhân

và nông dân Với quan điểm như vậy, phái dân túy đã làm cho quần chúng laođộng lạc hướng, xao nhãng cuộc đấu tranh chống giai cấp bóc lột, không chủtrương lật đổ nền thống trị về chính trị của nó Họ làm cho giai cấp công nhânkhông nhận rõ vai trò của mình, kìm hãm thành lập một chính đảng độc lập củagiai cấp công nhân Vì vậy, muốn truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga thìphải đấu tranh chống chủ nghĩa dân túy.

Phong trào công nhân ngày càng phát triển và tình thế cấp bách của cáchmạng đòi hỏi thành lập đảng cách mạng thống nhất của giai cấp công nhân có đủkhả năng lãnh đạo phong trào cách mạng

Năm 1898, Đại hội lần thứ nhất Đảng công nhân dân chủ xã hội Nga đượcthành lập, nhưng không thông qua được cương lĩnh điều lệ, Ban chấp hànhTrung ương vừa do Đại hội bầu ra đã bị bắt Sau Đại hội, sự dao động về tưtưởng, phân tán về tổ chức của Đảng càng biểu hiện rõ rệt Một số lớn BanChấp hành địa phương và cán bộ địa phương quen làm việc lộn xộn, tư tưởngphấn tán về tổ chức, nên không thấy được sự cần thiết cấp bách phải có mộtđảng thống nhất về tư tưởng sâu sắc trong các cơ quan địa phương của Đảng,các ban chấp hành, các tổ chức, các nhóm địa phương là trở ngại lớn Chính vìthế Lênin rất chú tâm đến cán bộ và công tác cán bộ, vừa để thành lập đảng vừa

- Là người trung thành với chủ nghĩa Mác.

- Là nhà lý luận, luôn tổng kết thực tiễn bổ sung cho chủ nghĩa Mác

- Cán bộ là người từ quần chúng mà ra gắn bó với quần chúng Lêninkhẳng định:

"Lịch sử phong trào công nhân ở tất cả các nước đã chỉ ra rằng tầng lớpgiai cấp công nhân có nhiều hiểu biết nhất đều tiếp thu những tư tưởng của chủnghĩa xã hội khoa học nhanh hơn và dễ dàng hơn cả Những công nhân tiên tiến,được phong trào công nhân đưa lên hàng đầu, thì đều từ trong tầng lớp ấy mà ra,

họ biết tranh thủ lòng tin hoàn toàn của quần chúng giai cấp, họ toàn tâm toàn ýchăm lo giáo dục và tổ chức giai cấp vô sản, họ tự giác đi theo chủ nghĩa xã hội;thậm chí họ còn tự mình tạo lý luận xã hội chủ nghĩa nữa Mọi phong trào côngnhân có sức sống đều tạo ra lãnh tụ công nhân" [V.I.Lênin, Toàn tập, T.4,tr.339] Quan niệm này của Lênin có thể được coi là tư tưởng về cán bộ

Cán bộ có vai trò quan trọng quyết định đối với toàn bộ sự nghiệp cáchmạng của giai cấp công nhân Bởi vì, cán bộ của Đảng là người góp phần tíchcực trong quá trình xây dựng, giữ gìn cụ thể hoá, phát triển và tổ chức thực hiệnthắng lợi đường lối chính sách của Đảng

Trong lịch sử đã chứng minh, mỗi thời đại xã hội đều cần có con người vĩđại và không có con người như thế thì thời đại sẽ sáng tạo ra họ Ngay từ ngàyđầu thành lập Đảng Lênin rất coi trọng đến vai trò của cán bộ, Người khẳngđịnh: "Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được chính quyền thốngtrị nếu không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị,những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào" [T.4,tr.473]

Cán bộ có vai trò rất quan trọng với tổ chức, tổ chức mạnh sẽ duy trì đượcphong trào cách mạng, tổ chức sẽ thu hút được đông đảo quần chúng tham giaphong trào, cán bộ là người lãnh đạo tổ chức, đưa phong trào đấu tranh của quầnchúng từ tự phát thành đấu tranh trong tổ chức Cán bộ phải làm cốt công việc

của mình, không ngừng làm tốt công tác tổ chức Do đó, cán bộ phải lấy hoạtđộng cách mạng làm nghề nghiệp của mình

2 Công tác cán bộ

Trong di sản tư tưởng của mình, Mác và Ăngghen đã đề cập nhiều đếncán bộ, vấn đề công tác cán bộ Hai ông đặt nền móng cho vấn đề cán bộ lãnhđạo của giai cấp vô sản C.Mác nói: "Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có nhữngcon người sử dụng lực lượng thực tiễn" Lênin kế tục sự nghiệp của Mác vàĂngghen về vấn đề này đã chỉ rõ: Cán bộ là người đứng đầu, người lãnh đạo Đó

là người ưu tú được trưởng thành và phát triển trong quá trình học tập và rènluyện

Cán bộ xuất hiện do yêu cầu của nhiệm vụ thực tiễn, là người tiêu biểutrong phong trào quần chúng Cán bộ trước hết phải tiêu biểu cho lợi ích của giaicấp, dân tộc, chính đảng, đoàn thể nhất định, thấy được lợi ích trước mắt và lợiích lâu dài, cả lợi ích kinh tế lẫn lợi ích chính trị và quyết tâm thực hiện lợi ích

ấy Do vậy, họ sẽ động viên, lôi cuốn được đông đảo quần chúng đi theo, trởthành phong trào chính trị sâu rộng Để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình cán bộcần hội tụ được một số tố chất cơ bản như phẩm chất chính trị, năng lực chỉ huy,hiểu biết, tận tụy với công việc, có khả năng làm việc với những người xungquanh

Cán bộ phải vừa là nhà chiến lược, vừa là nhà chiến thuật, biết đề ra chínhsách đúng phản ánh mục tiêu của giai cấp mình phù hợp với xu thế của dân tộc

và nhân loại; xác định rõ mục tiêu và con đường đi tới, những lực lượng thựchiện, những giải pháp cơ bản Cán bộ phải là người có đạo đức cao cả, có trithức văn hoá sâu rộng, có trí tuệ và trực giác chính trị nhạy bén, ý thức được

sứ mệnh chính trị, đồng thời có tài tổ chức và nghệ thuật lãnh đạo chính trị

Họ là người có uy tín nhất, có ảnh hưởng nhất, có kinh nghiệm nhất, giữ tráchnhiệm trọng yếu nhất Những phẩm chất của người cán bộ lãnh đạo giúp họ

có thể tập hợp được xung quanh mình đội ngũ tinh hoa của giai cấp, nhữngngười cách mạng tiêu biểu cho lương tâm, danh dự của dân tộc và nhân loại

- Tiêu chuẩn cán bộ, yêu cầu cán bộ:

Tiêu chuẩn cán bộ là thể hiện về phẩm chất, năng lực để hoàn thànhnhiệm vụ, Lênin quan niệm rằng: phẩm chất đạo đức là yêu cầu đầu tiên đối vớingười cán bộ Để lật đổ chế độ Nga hoàng Người đã đề cập đến tiêu chuẩn cán

bộ như sau:

Trước hết, cán bộ phải có lý tưởng cách mạng Lý tưởng cách mạng là xoá

bỏ chế độ người bóc lột người, xây dựng chủ nghĩa cộng sản Nhiệm vụ của cán

bộ là giúp đỡ quần chúng lao động thắng được chế độ cũ và xây dựng chế độmới không còn giai cấp bóc lột Cách mạng là sáng tạo ra cái mới, tiến bộ, hợpvới nhân loại Cách mạng là xoá bỏ những gì lỗi thời song phải kế thừa những gìhợp với xã hội mới; giữ gìn, tôn trọng những giá trị vật chất và tinh thần mà loàingười đã tạo ra Theo Lênin để đánh đổ chế độ Nga hoàng và xây dựng xã hộimới, giai cấp vô sản phải đào tạo cho mình một đội tiên phong có tinh thần giácngộ cao, có kỷ luật, trung thành Lênin cho rằng "Chúng ta phải đào tạo nhữngngười sẵn sàng cống hiến cho cách mạng không chỉ buổi tối rỗi việc mà tất cảcuộc đời của họ" [Tập 4, tr.474] Người cán bộ phải suốt đời đi theo lý tưởng vàhành động theo lý tưởng đã chọn, lúc cách mạng thuận lợi không được chủ quan

tự mãn, lúc cách mạng gặp khó khăn không được chùn bước

Thứ hai: Cán bộ phải hànhđộng vì lợi ích chung.

Cán bộ là người giác ngộ nhất, kiên quyết nhất của Đảng Cộng sản, củagiai cấp công nhân, đặt lợi ích chung lên trên hết

Đây là điểm phân biệt người cộng sản với các đảng viên đảng vô sảnkhác Họ đặt lên hàng đầu và bảo vệ lợi ích không phụ thuộc vào dân tộc vàchung cho toàn thể giai cấp vô sản Họ luôn là đại biểu cho lợi ích của toàn bộphong trào Cán bộ phải luôn ý thức được mình là đầy tớ phục vụ nhân dân.Người cán bộ phải là tấm gương để mọi người học tập và noi theo, phải dànhđược tín nhiệm, tin yêu quần chúng

Thứ ba: Cán bộ phải là người có trách nhiệm Với lý tưởng cách mạng cao

cả, người cán bộ phải hết khả năng, sức lực của mình để cống hiến cho Tổ quốc

và nhân dân Người cán bộ lãnh đạo phải có tinh thần trách nhiệm cao, biết chịutrách nhiệm về sự lãnh đạo của mình Theo Lênin: "Cần phải nhiệt tình hơn nữatrong việc phổ biến trong quần chúng cái ý thức ngày càng sáng rõ đã đạt đượcbằng cách đó và phải củng cố ngày càng mạnh mẽ tổ chức của Đảng" [Tập 6,tr.34].

Thứ tư: Người cán bộ phải hội tụ được phẩm chất đạo đức khác như: trung

thực, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tự chủ, tự tin, có chính kiến và dám bảo vệchính kiến của mình Không được "lấy tự phát của phong trào quần chúng đểbiện hộ cho tinh thần uỷ mị của mình" [Tập 6, tr.161] Người cán bộ phải côngkhai, thành thực thú nhận sai lầm của bản thân Trung thực nhận sai lầm sẽ cólợi cho nhiều người bởi vì cán bộ là người đưa ra đường lối chính trị, chiến lược

và sách lược, mọi quyết định của cán bộ có ảnh hưởng lớn đến phong trào cáchmạng Theo Lênin: "Các lãnh tụ của công nhân, không phải thiên thần, khôngphải là thánh nhân, không phải là anh hùng mà là người như tất cả người khác,

họ cũng có khuyết điểm phải sửa chữa cho họ" Do đó, Đảng phải xem xétnhững khuyết điểm của cán bộ đó có ảnh hưởng đến quần chúng hay không, thái

độ của quần chúng như thế nào về khuyết điểm ấy: Nếu ảnh hưởng đến lòng tincủa quần chúng thì phải xử lý, không được bao che, xử lý nội bộ Lênin viết

"Không một nhà hoạt động chính trị nào trong hoạt động của mình không trảiqua thất bại này hay những thất bại khác và chúng ta nghiêm chỉnh nói đến ảnhhưởng đến quần chúng, nói đến việc chúng ta tranh thủ đến "thiện chí" của quầnchúng thì chúng ta phải có hết sức làm thế nào để thất bại này không bị dấutrong bầu không khí hôi hám của nhóm tiểu tổ mà được đưa ra cho mọi ngườinhận xét Thoạt mới nhìn điều này hình như bất tiện đối với riêng từng ngườilãnh đạo này hay lãnh đạo khác, đôi khi điều đó là điều xúc phạm", nhưng chúng

ta cần khắc phục điều giả tạo ấy về sự bất tiện, đó nghĩa là nghĩa vụ của chúng tatrước đảng, trước công nhân

Ngoài phẩm chất đạo đức, Lênin cho rằng người cán bộ phải có tri thứctoàn diện, uyên thâm về văn hoá lý luận

Xuất phát từ thực tiễn cách mạng, Lênin đặt ra yêu cầu cao đối với cán

bộ Họ phải là những người đặc biệt chuyên và hoàn toàn chuyên về hoạt động

xã hội dân chủ và bền bỉ, quyết tâm rèn luyện để trở thành người cách mạngchuyên nghiệp Cách mạng phải đào tạo ra đội ngũ cán bộ đủ sức gánh vácnhiệm vụ Lênin yêu cầu: "Chúng ta phải đào tạo những người dân chủ xã hộilàm công tác thực tiễn thành những lãnh tụ chính trị, biết lãnh đạo mọi mặt biểuhiện của cuộc đấu tranh toàn diện ấy, biết vạch ra đúng lúc "Một cương lĩnhhành động tích cực" [Tập 6, tr.109-110]

Cùng với phẩm chất đạo đức và tri thức toàn diện, cán bộ phải có nănglực thực tiễn:

Trước hết, khả năng vận dụng sáng tạo lý luận vào thực tiễn một cách phù

hợp sáng tạo Theo quan điểm của Mác - Lênin: Lý luận phải gắn với thực tiễn

và phục vụ thực tiễn, dẫn dắt thúc đẩy hoạt động của con người nhằm biến đổithực tiễn bằng cách mạng Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là thống nhất

có tính khoa học và cách mạng, trong nhận thức thế giới và cải tạo thế giới.Người cán bộ phải nắm vững lý luận cách mạng, biết kết hợp với thực tiễn củacách mạng Theo Lênin: Sự nghiệp cách mạng muốn thành công đòi hỏi phải cóđội ngũ cán bộ đóng vai trò tổ chức của quá trình thực tiễn một cách có hiệuquả Người cán bộ phải là người thực sự có khả năng tổ chức và lãnh đạo phongtrào, có nhiều uy tín, nhiều ảnh hưởng và nhiều kinh nghiệm, có bộ óc sáng suốt,

có bản lĩnh, tháo vát trong thực tiễn, kiên quyết nhưng cần linh hoạt, tháo váttrong thực tiễn, kiên quyết nhưng cần linh hoạt, mềm dẻo về phương pháp vàsách lược "Chúng ta là người Bôn sê vích chúng ta phải nhẫn nại, phải kiên trìgiải thích cho công nhân và nông dân hiểu rõ quan điểm của chúng ta mỗingười phải làm tất cả: vừa là cán bộ cổ động vừa là cán bộ tuyên truyền, vừa làcán bộ tổ chức của chúng ta, chỉ như vậy chúng ta mới làm cho dân hiểu được họcthuyết của chúng ta, suy nghĩ kinh nghiệm của bản thân và thực sự giành lấy chínhquyền về tay mình" [Tập 32, tr.63-64]

Hai là, có năng lực chỉ huy điều hành.