Tài liệu Luận văn: “Hoàn thiện công tác xây dựng và quản lý quỹ tiền lương“ ppt

Một sự thay đổi nhỏ trong chính sách tiền lương của Nhà nước kéo theo sự thay đổi về cuộc sống và sinh hoạt của hàng triệu người lao động về kết quả sản xuất kinh doanh của tất cả các do

LỜI MỞ ĐẦU

Tiền lương là một vấn đề nhạy cảm và có liên quan không những đối với

người lao đông mà còn liên quan mật thiết đến tất cả các doanh nghiệp và toàn

xã hội Tiền lương là một trong những công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước

Một sự thay đổi nhỏ trong chính sách tiền lương của Nhà nước kéo theo sự thay

đổi về cuộc sống và sinh hoạt của hàng triệu người lao động về kết quả sản xuất

kinh doanh của tất cả các doanh nghiệp

Đối với người lao động , tiền lương là một khoản thu nhập cơ bản và

quan trọng nuôi sống bản thân người lao động và gia đình họ Còn đối với

doanh nghiệp tiền lương chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất kinh

doanh của doanh nghiệp

Tiền lương không phải là một vấn đề mới mẻ nhưng nó luôn được đặt ra

như một vấn đề cấp thiết và quan trọng đối với các doanh nghiệp Chính sách

tiền lương đúng đắn và phù hợp đối với doanh nghiệp Thì có thể phát huy

được tính sáng tạo năng lực quản lý ,tinh thần trách nhiệm ý thức và sự gắn bó

của người lao động đối với doanh nghiệp Từ đó mới có thể phát huy nâng cao

hiệu quả sản xuất kinh doanh

Chính vì vậy việc xây dựng và quản lý quỹ tiền lương đúng đắn , chặt chẽ

sẽ góp phần giảm bớt một phần không nhỏ chi phí sản xuất –kinh doanh của

doanh nghiệp

Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác tiền lương trong quá trình hoạt

động quản trị nhân lực của doanh nghiệp nên công tác tiền lương luôn luôn là

một trong những công tác quan trọng của doanh nghiệp và nó thu hút sự chú ý ,

quan tâm , nghiên cứu tìm hiểu của các nhà quản lý doanh nghiệp

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về các vấn đề tiền lương cả về lý thuyết

và thực tiễn nhằm tìm ra các phương pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện công tác

xây dựng và quản lý quỹ tiền lương để khuyến khích động viên người lao động

tích cực làm việc Song trong thực tiễn công tác tiền lương trong các doanh

nghiệp vẫn còn những vấn đề chưa hợp lý với tất cả những vấn đề , lý do nêu

trên mà em lựa chọn đề tài “ Hoàn thiện công tác xây dựng và quản lý quỹ tiền

lương “

Trong suốt thời gian thực tập tại Công ty vật liệu xây dựng Cẩm Trướng

,em đã nghiên cứu thực tiễn hoạt động công tác tiền lương trong hệ thống các

chính sách , biện pháp nhằm khuyến khích người lao động , kết hợp với sự lựa

chọn các phương pháp hợp lý về tăng cường công tác quản lý quỹ tiền lương

trong doanh nghiệp ,để từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm “Hoàn thiện công tác

xây dựng và quản lý quỹ tiền lương“

PHẦN I - PHƯƠNG PHÁP LUẬN VỀ XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ QUỸ

TIỀN LƯƠNG TRONG DOANH NGHIỆP

I/Một số khái niệm và bản chất tiền lương:

1 Tiền công:

Theo nghĩa rộng bao hàm tất cả các hình hức bù đắp mà doanh nghiệp trả cho

người lao động, nhưng hiện nay theo cách dùng phổ biến, tiền công là thù lao

cho những ngưởi lao động không co sự giám sát (ngày, tuần, tháng)

2.Tiền lương:

Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, tiền lương là một phần thu nhập quốc dân

được nhà nước trả cho người lao động căn cứ vào số lượng, chất lượng lao

động mà người đó cống hiến cho xã hội

Trong nền kinh tế thị trường, tiền lương được xem là giá cả của sức lao động

được hình thành trên cơ sở thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao

động

Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động do người sử dụng

lao động trả cho người lao động khi người lao động hoàn thành một công việc

nhất định Tiền lương bao gồm:

chưa phản ánh đúng thực trạng cuộc sống của người lao động chưa tính đến giá

cả hàng hoá và tỷ lệ lạm phát

và dịch vụ mà người lao động mua dược bằng tiền lương danh nghĩa Như vậy,

tiền lương thực tế phản ánh đúng thực trạng cuộc sống của người lao động, nó

kể đến sự biến động của giá cả hàng hoá và yếu tố lạm phát

Tổ chức hợp lý tiền lương có một vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng

suất lao động, tăng hiệu quả kinh tế, đây chính là động lực thúc đẩy người lao

động hăng hiái làm việc, nâng cao năng suất lao động

3.Chức năng của tiền lương:

Tiền lương được trả cho người lao động khi họ hoàn thành một công việc nào

đó do người sử dụng lao động giao Số tiền mà người lao động nhận được căn

cứ vào số lượng công việc, chất lượng công việc cũng như những quy định khác

của Nhà Nước về tiền lương Do vậy tiền lương mang một vai trò quan trọng có

nhiều ý nghĩa, ngoài các mục đích tiền lương là khoản thu nhập cơ bản nuôi

sống bản thân người lao động và gia đình họ, kích thích tinh thần lao

động…tiền lương còn thực hiện các chức năng sau:

- Tiền lương phải đảm bảo tái sản xuất sức lao động, tiền lương phải bù

đắp được các hao phí về thể lực trí lực của người lao động, góp phần nâng cao

tay nghề, tăng tích luỹ cho gia đình người lao động

- Kích thích người lao động: Tiền lương phải đảm bảo sự tác động vào

lực lượng lao động ở các ngành, các khu vực và các bộ phận trong doanh

nghiệp Nhà nước sử dụng chính sách tiền lương để thu hút người lao động đến

các vùng sâu, vùng xa, miền núi và hải đảo, nhằm phân bố lại lao động

Còn doanh nghiệp sử dụng chính sách tiền lương kích thích lao động tăng

năng suất lao động, khuyến khích lao động làm việc ở những công việc đòi hỏi

tay nghề cao, co tính độc hại, nặng nhọc

-Chức năng thanh toán: người lao động sử dụng tiền lương để mua sắm các

vật dụng đảm bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình

-Tiền lương là thước đo giá trị sức lao động, hao phí sức lao động mà người

lao động bỏ ra để hoàn thành công việc, kết thúc công việc Họ phải nhận được

một khoản tiền tương xứng với sự hao phí sức lực mà họ đã bỏ ra để hoàn thành

công việc đó Chức năng này biểu hiện quy luật phân phối theo lao động

4.Bản chất của tiền lương:

Sức lao động kết hợp với đối tượng, tư liệu lao động hợp lại thành quá

trình lao động Tiền lương mà người lao động nhận được do quá trình lao động

của họ phải bù đắp được sự hao phí về thể lực và trí lực mà người lao động bỏ

ra trong quá trình lao động Việc trả lương cho người lao động được tính toán

một cách chi tiết trong hoạch toán kinh doanh vừa đảm bảo tiết kiệm chi phí,

vừa nâng cao đời sống cho người lao động Tiền lương phản ánh mối quan hệ

phân phối sản phẩm giữa toàn thể xã hội do Nhà nước là đại diện với người lao

động

Tiền lương, tiền công cần phải xác định trên cơ sở tính đúng, tính đủ giá

trị sức lao động dựa trên sự hao phí sức lao động và hiệu quả lao động đó là các

yếu tố đảm bảo quá trình tái sản xuất sức lao động, thoả mãn nhu cầu ăn, ở,

mặc… việc trả lương cho người lao động không phân biệt độ tuổi giới tính, tôn

giáo mà trả theo số lượng và chất lượng lao động bỏ ra để hoàn thành công việc

có tính đến các yếu tố nặng nhọc, độc hại , lạm phát vv

5.Nguyên tắc của tiền lương :

Để thực hiện tốt các chức năng nêu trên, tiền lương phải tuân theo các nguyên

tắc cơ bản sau:

a/Trả lương ngang nhau cho người lao động có sự hao phí sức lao động như

nhau Nguyên tắc này được dựa trên quy luật phân phối theo lao động Cụ thể

trong điều kiện như nhau, công việc giống nhau (cả về số lượng và chất lượng)

thì người lao động được hưởng mức lương như nhau

Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán trong mọi thời kỳ để thực hiện triệt

để và nghiêm túc nguyên tắc này từ khi cuộc cách mạng thàng 8 thành công

Điều này thể hiện rõ tính ưu việt của Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt

Nam Khi trả lương không phân biệt độ tuổi, tôn giáo, giới tính , thành phần dân

tộc, bản thân và gia đình đối với những người thực hiện công việc như nhau và

cùng được kết quả giống nhau đây là nguyên tắc qyuan trọng nhất của tiền

lương, nó có tác dụng kích thích người lao động hăng hái tham gia sản xuất góp

phần tăng năng suất và hiệu quả

b.Đảm bảo tốc độ tăng năng suất lao động thực tế của các doanh nghiệp

phải tăng nhanh hơn tốc độ tăng tiền lương bùnh quân đây là nguyên tắc quan

trọng khi tổ chức tiền lương, vì có như vậy mới tạo ra cơ sở giá thành, giảm giá

bán và tăng tích luỹ, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp

c/Đảm bảo mối quan hệ thích hợp giữa những người làm các ngành,

nghề khác nhau trong nền kinh tế quốc dân do điều kiện lao động ở các ngành

khác nhau, tính phức tạp về kỹ thuật dẫn đến sự hao phí về thể lực và chí lực

khác nhau Do đó, khi trả lương cần phải xem xét đến các yếu tố như điều kiện

lao động, mức độ nặng nhọc, độc hại từ đó có chính sách tiền lương thích hợp

6/Các hình thức trả lương trong doanh nghiệp

Ngày nay các doanh nghiệp tuỳ thuộc vào đặc điểm ngành nghề kinh

doanh, vào điều kiện sản xuất để lựa chọn hình thức trả lương thích hợp, đúng

đắn, đầy đủ cho người lao động Hiện nay có các hình thức trả lương sau:

a/Hình thức trả lương theo thời gian: Hình thức này đượ áp dụng cho

những công việc không tính được kết quả lao động cụ thể, nó được thể hiện theo

các thang, bậc lương do Nhà nước quy định và được trả theo thời gian làm việc

thực tế Hình thức này áp dụng chủ yê4ú cho khu vực hành chính sự nghiệp,

những người làm công tác nghiên cứu quản lý, sửa chữa thiết bị, những người

làm trong dây truyền công nghệ nhưng lại không tính được định mức Trả lương

theo thời gian có hai loại:

+ Hình thức trả lương theo thời gian đơn giản:

là hình thức trả lương cho người lao động chỉ căn cứ vào bậc lương và thời

gian làm việc thưc tế không tính đến thái độ và kết quả công việc

+ Hình thức trả lương theo thời gian có thưởng:

Ngoài tiền lương theo thời gian đơn giản, người lao động còn được nhận

một khoản tiền thưởng do kết quả tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng

sản phẩm, tiết kiệm vật tư

Tiền lương trả theo thời gian đơn giản được tính:

T : thời giian lao động thực tế (ngày)

b/ Hình thức trả lương theo sản phẩm :

Hình thức này được áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh

Tiền lương trả theo sản phẩm là tiền lương mà người công nhân nhận được phụ

thuộc vào đơn giá sản phẩm sản xuất ra theo đúng quy cách chất lượng :

n : Số lượng sản phẩm

Hình thức này gồm sáu chế độ :

Ưu điểm : Là phương pháp trả lương có tính khoa học ,căn cứ vào sản

phẩm làm ra của người lao động ,có tác dụng kích thích mạnh mẽ người lao

động ,là cơ sở để xác định trách nhiệm của mỗi người ,thúc đẩy doanh nghiệp

cải tiến tổ chức sản xuất , tổ chức lao động , tổ chức quản lý

Nhược điểm : Việc xây dựng định mức là rất khó ; khó xác định được đơn

giá chính xác,khối lượng tính toán phức tạp ,dễ chạy theo số lượng không chú ý

đến chất lượng

7/ Vai trò của tiền thưởng :

-Đối với ngưòi lao động :

Tiền lương kích thích vật chất và tinh thần người lao động ,giúp họ tăng

cường nghiên cứu ,cải tiến kỹ thuật tăng năng suất lao động

Tiền lương là khoản thu nhập chính nuôi sống bản thân và gia đình họ,tăng

tích luỹ

-Đối với người Nhà nước :

Sử dụng tiền lương như một chính sách quản lý vĩ mô,một đòn bẩy quan

trọng điều tiết nền kinh tế quốc dân ,điều tiết lao động bằng việc tăng tiền

lương, phụ cấp khuyến khích lao động đến vùng sâu ,vùng xa,vùng khó khăn

- Đối với các doanh nghiệp :

Sử dụng chính sách tiền lương để thu hút lao động có tay nghề cao vào

doanh nghiệp

II>Phương pháp xây dựng và quản lý quỹ tiền lương ,ý nghĩa,vai trò,kết

cấu quỹ tiền lương trong doanh nghiệp

1/ Phương pháp xây dựng quỹ tiền lương ở các doanh nghiệp :

Theo quy định mới hiện nay ,Nhà nước không trực tiếp quản lý tổng quỹ

lương của doanh nghiệp ,doanh nghiệp tự xây dựng quỹ lương của mình

a/Phương pháp xác định quỹ lương dựa vào số tiền lương bình quân và số

lao động bình quân kỳ kế hoạch

Phương pháp này dựa vào tiền lương bình quân cấp bậc chức vụ của kỳ

báo cáo và tiến hành phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới tiền lương kỳ kế hoạch

Sau đó dựa vào số lao động bình quân kỳ kế hoạch để tính ra quỹ lương kỳ kế

hoạch:

Trước đây doanh nghiệp thường áp phương pháp này để tính quỹ lương,

sau đó trình lên Nhà nước việc tăng hay giảm quỹ lương là do cấp trên xét duyệt

b/ Phương pháp xác định quỹ lương dựa vào đơn giá sản phẩm :

Từ cuối năm 1990,theo quyết định của Chủ tịch Hội Đồng Bộ Trưởng –

quyết định 317 ngày 1/9/1990 , có một số thay đổi về tiền lương như sau các

doanh nghiệp tự xây dựng quỹ tiền lương của mình dựa vào đơn giá tiền lương

có điều chỉnh tuỳ thuộc vào biến động thị trường

QTLKH : Quỹtiền lương kế hoạch theo đơn giá (nghìn đồng)

Q

1

Phương pháp xây dựng quỹ lương dựa vào đơn giá sản phẩm căn cứ vào số

lượng từng loại sản phẩm để tính tiền lương từng loại đó sau đó cộng toàn bộ

tiền lương của tất cả các loại sản phẩm sẽ có tổng tiền lương

Ưu điểm: Phương pháp này cho ta xác định quỹ lương dựa vào đơn giá ,sản

lượng dễ tính ,đơn giản.Chỉ cần thống kê

Sản lượng năm kế hoạch và đơn giá mà doanh nghiệp xây dựng là có thể

xác định được

Nhược điểm: Chưa tính đến sản phẩm dở dang mà chỉ tính đến sản phẩm

đầy đủ Do đó, khi số sản phẩm dở dang quá nhiều, số chênh lệch sản phẩm làm

dở dang tăng lên theo kế hoạch, làm cho chi phí lao động cũng tăng lên Vì vậy

quỹ tiền lương cũng tăng theo

c/Phương pháp tăng thu từ tổng chi:

Thực chất của phương pháp này là lấy tổng thu trừ tổng chi phần còn lại

sẽ được chia đều làm 2 phần: Quỹ lương và các quỹ khác Phương pháp này

được dùng phổ biến nhất mà mọi doanh nghiệp có thể làm được:

C + V + m: Tổng doanh thu của xí nghiệp sau khi bán hàng trên thị

trường ( nghìn đồng )

d/Tính theo chi phí lao động :

Phương pháp này dựa vào lượng lao động chi phí ( tính theo giờ mức) của

từng loại sản phẩm trong kỳ kế hoạch và xuất lương giờ bình quân của từng loại

sản phẩm để tính lương của từng loại sản phẩm rồi tổng hợp lại:

n

QTLKH : Quỹ tiền lương kỳ kế hoạch (nghìn đồng)

2/Phương pháp giao khoán quỹ tiền lương của doanh nghiệp:

Giao khoán quỹ tiền lương thể hiện với một chi phí tiền lương nhất định

đòi hỏi người lao động phải hoàn thành một khối lượng với chất lượng quy định

trong một thời gian nhất định

Việc giao khoán quỹ lương kích thích người lao động quan tâm đến kết

quả sản phẩm, tiết kiệm lao động sống và tự chủ trong sản xuất:

Trong đó:

Sau đó quỹ lương được giao cho doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ tiến hành

chia lương cho người lao động

3/Phương pháp phân bố quỹ lương trong các doanh nghiệp hiện nay:

- Chia tổng lương làm 2 bộ phận: tiền lương của bộ phận lao động trực

tiếp và tiền lương của bộ phận lao động gián tiếp

- Chia lương trong khu vực trực tiếp và gián tiếp ( tính theo

đồng/tháng/người ), xác định mức tiền lương bình quân từng người ở từng khu

vực

- Cuối cùng là so sánh thu nhập tiền lương giữa lao động trực tiếp và lao

động gián tiếp, kỳ trước và kỳ sau, đảm bảo tốc độ tăng tiền lương bình quân kỳ

sau cao hơn kỳ trước Tốc độ tăng năng suất lao động phải đảm bảo cao hơn tốc

độ tăng tiền lương bình quân

b/Phương pháp chia cho cán bộ công nhân viên

- Đối với lao động gián tiếp:

Lâu nay các doanh nghiệp vẫn áp dụng trả lương theo bảng lương quy

định thống nhất của Nhà nước, tuy giữa các doanh nghiệp có nhiều phương

pháp chia lương khác nhau, song nhìn chung ở nhiều doanh nghiệp về thực chất

lương của cán bộ gián tiếp vẫn thấp Để khắc phục bộ máy cồng kềnh làm việc

kém hiệu quả làm cho tiền lương của bộ phận quản lý giảm và không đảm bảo

sử dụng lao động có hiệu quả, người ta áp dụng phương pháp giao khoán quỹ

lương cho bộ phận lao động quản lý theo một đơn giao khoán Với phương pháp

này đã kích thích các phòng ban giảm bớt số người làm việc và nâng cao hiệu

quả sử dụng lao động hiện có

Đối với lao động trực tiếp, có 2 hình thức trả lương hay được áp dụng là:

trả lương theo sản phẩm và trả lương theo thời gian:

+ Trả lương theo thời gian: Tiền lương người lao động nhận được căn cứ

vào thời gian thực tế làm việc của người lao động, mức tiền lương cho một đơn

vị thời gian

+ Trả lương theo sản phẩm: tiền lương người lao động nhận được căn cứ

vào đơn giá tiền lương và số lượng sản phẩm hoàn thành

Ưu điểm: Kích thích người lao động làm việc, thúc đẩy doanh nghiệp cải

tiến công nghệ, tổ chức lao động, tổ chức quản lý

Nhược điểm: Rất khó xác định đơn giá một cách chính xác, việc tính toán

rất phức tạp

4/Kết cấu quỹ lương của doanh nghiệp :

Để quản lý tốt quỹ tiền lương, người ta phải phân chia quỹ tiền lương của

doanh nghiệp thành các bộn phận khác nhau nhằm mục đích xem xét đầy đủ các

yếu tố ảnh hưởng đến tổng quỹ lương ở những bộ phận này từ đó tìm ra các

biện pháp quản lý tiền lương được tốt hơn:

Quỹ tiền lương

Quỹ thưởng

Quỹ phúc lợi

Quỹ trợ Cấp

i n

Quỹ lương cơ bản bao gồm: Tất cả tiền lương được tính theo chế độ

chính sách, thang bảng lương Nhà nước quy định và xí nghiệp xây dựng, quỹ

lương cơ bản thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng quỹ lương của doanh

nghiệp Quỹ lương cơ bản có tác dụng đảm bảo cuộc sống cho người lao động ở

mức tối thiểu góp phần tái sản xuất sức lao động của người lao động

Quỹ tiền lương biến đổi là phần tiền lương tính cho người lao động gắn

với kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tại các thời điểm Quỹ lương

biến đổi phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh

nghiệp Phần quỹ lương này thường chiếm tỷ trọng ít hơn so với phần quỹ

lương cơ bản

Quỹ phúc lợi: Là số tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động ngoài

phần lương, thưởng, trợ cấp Quỹ phúc lợi có tác dụng động viên tinh thần của

công nhân làm cho người lao động gắn bó với doanh nghiệp nâng cao đời sống

vật chất và tinh thần

Quỹ tiền thưởng là tổng số tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động

ngoài tiền thưởng, trợ cấp nhằm mục đích nâng cao năng suất lao động

Quỹ trợ cấp: Là tổng số tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động

ngoài tiền lương, thưởng Tiền trợ cấp cho người lao động hiện nay gồm: trợ

cấp khó khăn, trợ cấp sinh đẻ, trợ cấp ốm đau v.v

5/Ý nghĩa, vai trò quỹ tiền lương trong doanh nghiệp

Đất nước ta chuyển dần từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang nền

kinh tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, theo định hướng Xã hội chủ

nghĩa Để đứng vững trong cơ chế thị trường có sự cạnh tranh khốc liệt, gay gắt

thì các doanh nghiệp phải tìm cho mình một hướng đi đúng mới có thể đứng

vững được Vì vậy các nhà quản lý doanh nghiệp cần phải tìm mọi biện pháp để

hạn chế tối đa các chi phí đồng thời phải tăng cường cải tiến mẫu mã, chất

lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất kinh doanh nói chung Một trong các biện

pháp để giảm các chi phí sản xuất là phải giảm chi phí tiền lương

Doanh nghiệp không ngừng giảm giá thành sản xuất sản phẩm, giảm các

chi phí đầu vào trong đó có giảm chi phí về tiền lương trên một đơn vị sản phẩm

Để đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thông

thường chúng ta căn cứ vào chỉ tiêu lợi nhuận thu được, chỉ tiêu chi phí tiền

lương của doanh nghiệp trên một đơn vị sản phẩm và tổng quỹ lương của doanh

nghiệp, thu nhập bình quân của một lao động là bao nhiêu, điều kiện lao động,

vệ sinh và an toàn lao động, các chế độ khác do Nhà nước quy định Tất cả các

chỉ tiêu đó tổng hợp lại mới có thể đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động kinh

doanh của một doanh nghiệp Trong các chỉ tiêu trên thì chỉ tiêu tổng quỹ lương

và chi phí tiền lương trên một đơn vị sản phẩm là một trong các chỉ tiêu được

chú ý hơn cả Bởi chỉ tiêu này nói lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

trong việc sử dụng các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất

Nếu một doanh nghiệp không xây dựng và quản lý tốt số tiền lương thì

doanh nghiệp sẽ không đứng vững trong cơ chế thị trường bởi có sự cạnh tranh

khốc liệt và quy luật tự đào thải Vì vậy việc xây dựng và quản lý quỹ tiền

lương đặt ra như một vấn đề cấp thiết đối với tất cả các doanh nghiệp muốn tồn

tại và phát triển trong cơ chế thị trường

Trong cơ chế thị trường mọi yếu tố sản xuất đều trở thành hàng hoá, sức

lao động của con người cũng là một hàng hoá đặc biệt Do vậy thông qua việc

trả lương doanh nghiệp thúc đẩy, nâng cao, động viên tinh thần làm việc của

người lao động, sử dụng chính xác tiền lương, tiền thưởng làm đòn bẩy kinh tế

có hiệu quả nhất để nâng cao ý thức, tinh thần, thái độ, trách nhiệm của người

lao động trong quá trình sản xuất

PHẦN II: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ

QUỸ TIỀN LƯƠNG TẠI CÔNG TY VẬT LIỆU XÂY DỰNG

CẨM TRƯỚNG THANH HOÁ

I/Khái quát quá trình hÌnh thành và phát triển xí nghiệp vật liệu xây

dựng Cẩm Trướng -Thanh Hoá

1/Quá trình hình thành và phát triển của xí nghiệp

Từ khi đất nước chuyển sang cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà

nước, công cuộc đổi mới và kiến thiết đất nước đã có bước khởi sắc và phát

triển, nhu cầu về vật liệu xây dựng của nhân dân ngày một gia tăng cả về số

lượng và chất lượng Để đáp ứng nhu cầu xây dựng của nhân dân, đứng trước

tình hình đó xí nghiệp gạch ngói Cẩm Trướng được thành lập theo quyết định

của Tỉnh và chịu sự quản lý của Sở xây dựng Thanh Hoá

Năm 1989 xí nghiệp nhập vào xí nghiệp Vật liệu xây dựng I theo quyết

định 17/UBTH và là đơn vị hạch toán độc lập

Ngày 18/09/1991, theo quyết định 795/UBTH xí nghiệp được tách ra

khỏi xí nghiệp Liên hiệp Vật liệu Xây dựng I thành đơn vị hạch toán độc lập

trực thuộc Sở xây dựng Thanh Hoá Xí nghiệp có nhiệm vụ tổ chức sản xuất vật

liệu xây dựng, gạch ngói, vật liệu trang trí nội thất có trụ sở tại xã Định Công,

Yên Định, Thanh Hoá

44 năm vừa sản xuất, vừa tích cực đầu tư mở rộng, từ đơn vị sản xuất chủ

yếu bằng thủ công với công nghệ cũ lạc hậu nay xí nghiệp đã trang bị được

công nghệ cơ khí hoá từ khâu khai thác đến khâu chế biến, tạo hình Từ một cơ

sở, đến nay đã phát triển thành 2 cơ sở: xí nghiệp gạch ngói Cẩm Trướng và nhà

máy gạch Tuynel Đông Hưng có trụ sở tại xã Đông Hưng, thành phố Thanh

Hoá

Từ khi chuyển sang cơ chế thị trường, các đơn vị tự hạch toán kinh

doanh Đứng trước yêu cầu đó, xí nghiệp tự đổi mới phương pháp quản lý, do

vậy những năm gần đây đời sống của cán bộ công nhân ngày một nâng cao, xí

nghiệp dần trang trải được chi phí ban đầu Hàng năm doanh thu, lợi nhuận năm

sau cao hơn năm trước Từ nay đã có khoảng hơn 400 cán bộ công nhân viên

với các phòng ban chức năng có nhiệm vụ tham mưu giúp giám đốc thực hiện

2/Chức năng và cơ cấu bộ máy quản lý của xí nghiệp

Bộ máy của công ty được xây dựng theo mô hình trực tuyến chức năng (

quản lý theo hai cấp: xí nghiệp và phân xưởng ) các phòng ban có nhiệm vụ

tham mưu giúp việc Đứng đầu xí nghiệp là Ban giám đốc chỉ đạo trực tiếp 4

phòng ban: phòng kinh doanh, phòng tổ chức hành chính, phòng kế toán tài vụ,

phòng KH - KT, và hệ thống các phân xưởng

- Ban giám đốc: 1 giám đốc và 3 phó giám đốc ( 1 phó giám đốc phụ

trách Định Công, 1 phó giám đốc phụ trách nhà máy gạch Tuynel, 1 phó giám

đốc kiêm bí thư Đảng uỷ ) chịu trách nhiệm về mọi mặt công việc và toàn quyền

quyết định cho các phòng ban và các phân xưởng Giám đốc quyết định chung

cho mọi hoạt động của xí nghiệp

- Phòng kinh doanh: gồm 7 người, tham mưu giúp giám đốc trong việc

quản lý, điều hành hoạt động quản lý sản xuất kinh doanh, kiểm tra các hoạt

động kinh doanh, tổ chức tiếp thị, thu thập thông tin, tổ chức bán hàng, tìm hiểu

diễn biến thị trường để tổ chức kinh doanh có hiệu quả

- Phòng tổ chức - hành chính: gồm 6 người có chức năng giúp giám đốc

trong việc quản lý lao động, xây dựng và hoàn thiện mô hình sản xuất kinh

doanh, lựa chọn, bố trí, sắp xếp lao động Phòng có nhiệm vụ trực tiếp phụ trách

công tác cán bộ, tiếp nhận hay điều động lao động, cân đối và phân phối tiền

lương cho cán bộ công nhân viên, tổ chức công tác đối ngoại của xí nghiệp,

tuyển chọn lao động

- Phòng kế toán: gồm 11 người tham mưu cho giám đốc chỉ đạo hướng

dẫn, kiểm tra và thực hiện tốt công tác kế toán tài chính của xí nghiệp, đáp ứng

đầy đủ tài chính phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của xí nghiệp

Phòng có nhiệm vụ chủ yếu xây dựng kế hoạch tài chính, định mức chi phí

- Phòng kỹ thuật: có chức năng chỉ đạo khai thác an toàn cơ sở vật chất

kỹ thuật hiện có, xây dựng và tổ chức chỉ đạo thực hiện các chương trình đầu tư

nâng cấp và hiện đại hoá các trang thiết bị, kiểm tra, xử lý, thay thế các trang

thiết bị

-Hệ thống phân xưởng: gồm 3 phân xưởng, phân xưởng tạo hình, phân

xưởng nung đốt, phân xưởng cơ điện Nơi đây trực tiếp diễn ra quá trình sản

xuất sản phẩm, trực tiếp quản lý điều hành sản xuất

Sơ đồ bộ máy của xí nghiệp

3/Đặc điểm lao động của xí nghiệp

Đến cuối năm 1999 xí nghiệp có 430 lao động trong đó 50 người thuộc

lao động gián tiếp và phục vụ chiếm 11,63%, điều này cho thấy lao động quản

lý chiếm tỷ trọng trung bình

Cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn: do xí nghiệp chuyên sản xuất

vật liệu xây dựng nên lực lượng lao động phần lớn là lao động trẻ được hình

uỷ

Phó giám đốc phụ trách Định công

Phòng Kinh doanh Tiêu thụ

Phòng

tổ chức hành chính

cơ điện Tuynel

Phân xưởng nung đốt Tuynel

Phân xưởng tạo hình định công

Phân xưởng nung đốt định công

Phân xưởng

cơ điện định công

Lao động Tổng số Đại học Trung học Công nhân

kỹ thuật

Không đào tạo

Ta thấy lao động có trình độ Đại học tại xí nghiệp là thấp, chiếm 2,7%,

trong đó chủ yếu tập trung ở bộ phận lãnh đạo và khối văn phòng Điều này là

hợp lý vì lao động văn phòng là lao động quản lý do đó cần phải có trình độ cao

mới đáp ứng được yêu cầu sản xuất kinh doanh Công nhân sản xuất chủ yếu là

lao động phổ thông chưa qua đào tạo, còn công nhân kỹ thuật chủ yếu là sữa

chữa máy móc, vận hành điện, sửa chữa nhỏ, cơ khí, chỉ cần trình độ trung cấp

là đáp ứng được yêu cầu Vì vậy hệ số lương bình quân của lao động khối văn

phòng cao hơn so với lao động làm việc tại các phân xưởng, vì lao động khối

văn phòng giữ vai trò quản lý có ảnh hưởng quyết định đến kết quả sản xuất

kinh doanh của doanh nghiệp

4/Đặc điểm kinh doanh và tính chất ngành:

Công ty vật liệu xây dựng Cẩm Trướng thuộc sở xây dựng Thanh Hoá là

doanh nghiệp chuyên sản xuất vật liệu xây dựng, sản phẩm chủ yếu là gạch xây

dựng, gạch chống thấm, chống ẩm, ngói, kính xây dựng Là doanh nghiệp sản

xuất nên xí nghiệp tổ chức hạch toán từ khâu đầu đến khâu cuối

Trong mấy năm gần đây, công ty tự trang bị thêm dây truyền nung đốt

gạch Tuynel nên sản phẩm của công ty ngày một vươn ra xa Trước đây sản

phẩm chủ yếu cung cấp cho các vùng ven thành phố Thanh Hoá, thì nay sản

phẩm của công ty vươn ra đến các huyện trong toàn tỉnh Thanh Hoá và một

phần xuất sang các tỉnh lân cận Các sản phẩm của công ty ngày càng đáp ứng

nhu cầu xây dựng của nhân dân không chỉ số lượng mà còn cả chất lượng có uy

tín lớn trong ngành xây dựng

Nguồn thu chủ yếu của xí nghiệp là từ hoạt động bán hàng nên công ty tổ

chức một mạng lưới đại lý vật liệu xây dựng Ở những nơi trung tâm thành phố

xí nghiệp bố trí nhiều cửa hàng giới thiệu sản phẩm nhằm đáp ứng được yêu cầu

xây dựng của thành phố

Do thấy rõ tầm quan trọng và nhu cầu kiến thiết xây dựng của nhân dân,

công ty từ đầu tư mua sắm công nghệ cải tiến kỹ thuật, do vậy chất lượng sản

phẩm không ngừng nâng cao

II/Phân tích công tác xây dựng quỹ lương tại xí nghiệp vật liệu xây

dựng Cẩm Trướng

1/Xây dựng kết cấu quỹ lương

Tổng quỹ lương của xí nghiệp bao gồm: quỹ lương cơ bản, quỹ lương

biến đổi và quỹ lương phụ cấp

- Quỹ lương cơ bản: được xác định theo đúng quy định của Nhà nước, đó

là toàn bộ số tiền mà người lao động nhận được dựa trên hệ số thang bảng

lương Quỹ lương này thường không biến động trong khoảng thời gian dài

- Quỹ lương biến đổi: là phần tiền lương tính cho người lao động gắn với

kết quả kinh doanh của doanh nghiệp từ các thời kỳ

Phần tiền lương biến đổi thường xuyên chiếm tỷ lệ ít hơn nhiều so với

quỹ lương cơ bản trong tổng quỹ lương của xí nghiệp, quỹ lương này phụ thuộc

vào kết quả kinh doanh Nếu xí nghiệp kinh doanh có hiệu quả thì phần quỹ

lương biến đổi sẽ cao và ngược lại Do đặc điểm là một doanh nghiệp sản xuất

nên phần quỹ lương biến đổi cộng với quỹ phụ cấp chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng

quỹ lương toàn doanh nghiệp

- Phần quỹ phụ cấp:

Tổng tiền phụ cấp: Là số tiền phụ cấp phải trả cho người lao động bao

gồm: phụ cấp độc hại, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp ca 3, với hệ số phụ cấp =

0,111 được chia ra:

+ Phụ cấp trách nhiệm bằng 0,04 được tính như sau:

Công nhân hưởng phụ cấp X mức phụ cấp (0,2 X 50)+(43 X 0,17)

= = 0,04

Trong đó: 50 người hưởng mức phụ cấp 0,2

43 người hưởng phụ cấp 0,17 + Phụ cấp độc hại bằng 0,05 được tính như sau:

Mức phụ cấp của công nhân làm việc độc hại được tính ở mức 2, thông tư

20 LĐTBXH - TC gồm : Công nhân thợ lò, ra lò gạch ngói, công nhân nghiền

than bột, thợ hàn điện, lái máy ủi cạp, vận hành máy điện

= = 0,05

Trong đó: 108: là số công nhân hưởng trợ cấp

0,2: mức phụ cấp độc hại theo thông tư 20 LĐTBXH - TC +Phụ cấp làm đêm ca 3:Phụ cấp làm đêm ca 3 là 0,3

= = 0,021

Với cách tính phụ cấp này ta thấy xí nghiệp Vật liệu xây dựng Cẩm

Trướng đã thực hiện đúng những quy định của Nhà nước, đảm bảo được những

điều kiện vật chất cho người lao động, tương ứng với trách nhiệm, mức độ độc

hại mà họ đã bỏ ra trong quá trình lao động Chính vì vậy đã khuyến khích nâng

cao trách nhiệm của người lao động

2/Xây dựng quỹ lương

Tổng quỹ lương toàn xí nghiệp bao gồm: phần tiền lương cộng với phần

phụ cấp

- Được chia ra các phần như sau:

+Lao động định biên bằng 430 lao động ( trong phần định mức )

TLmin = TLmin đ.c X ( 1 + k đ.c )

Trong đó: k đ.c :hệ số điều chỉnh

+ Mức lương tối thiểu của đơn vị được xác định trong khoảng 144.000

đồng đến 302.000 đồng, được tính như sau:

chọn mức lương tối thiểu 187.200 đồng

- Lao động trong dây truyền sản xuất kinh doanh = 320 người, hệ số bằng

P X

Tạo

hình

P X Nung đốt

P X

Cơ điện

Tổ Phơi đảo

Tổ Xếp dỡ

- Lao động bốc xếp, tiếp thị bằng 30 người, hệ số 2,13

Hệ số lương cấp bậc của đơn vị bình quân:

( 320 X 1,96) + ( 50 X 2,8) + ( 30 X 2,13 ) + ( 30 X 2,13 )

= 2,08

430

+ Công thức xác định quỹ lương kế hoạch toàn xí nghiệp :

Phương pháp xác định quỹ lương dựa vào hệ số phụ cấp và số công nhân

toàn xí nghiệp đã phản ánh hao phí lao động, phương pháp này phù hợp với đặc

điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, độ chính xác cao.Tuy nhiên

phương pháp này chủ yếu dựa vào các thang lương do Nhà nước quy định, chưa

phản ánh, gắn kết quả lao động cũng như sản lượng của xí nghiệp

Đơn giá tiền lương của xí nghiệp do xí nghiệp tự xây dựng xây dựng sau

đó được sở lao động; sở Tài chính, thuế phê duyệt và quyết định

Đơn giá tiền lương của xí nghiệp tính cho 1.000 viên gạch 2 lỗ Tuynel

 số công 166.588 công

3/Xây dựng quỹ lương cho các bộ phận

a/Xây dựng quỹ lương cho bộ phận lao động gián tiếp

Bộ phận lao động gián tiếp bao gồm các phòng, ban: Ban giám đốc;

phòng TC - HC; phòng kế toán tài vụ; phòng kinh doanh, phòng KH - KT

Đối với bộ phận lao động gián tiếp, việc xây dựng quỹ lương theo hệ số

mức lương được xếp tại NĐ 26/CP, vừa theo kết quả cuối cùng của từng người,

từng bộ phận theo công thức:

Trong đó:

thức:

T1i = ni x ti

Trong đó:

nhiệm của công việc đòi hỏi mức độ hoàn thành

Công việc và số ngày công thực tế của người thứ j không phụ thuộc vào

hệ số lương được xếp theo NĐ 26/CP

( i  j )

Trong đó:

phận làm lương thời gian

công thức:

gian

phức tạp, trách nhiệm của công việc đòi hỏi mức độ hoàn thành công việc

i i cd t

i

h n

h n V

V T

1 2

T

1 1

Như vậy quỹ lương của bộ phận lao động gián tiếp:

Trong đó:

Phương pháp này thể hiện: vừa phản ánh mức độ đóng góp trách nhiệm

của mình với xí nghiệp, vừa phản ánh đúng theo NĐ 26/CP

b/Xác định quỹ lương cho bộ phận lao động trực tiếp:

Kết cấu lao động của xí nghiệp vật liệu xây dựng Cẩm Trướng gồm 2 bộ

phận: Lao động trực tiếp và lao động gián tiếp Do đó ta sẽ xác định quỹ lương

cho bộ phận lao động trực tiếp:

Trong đó:

V: tổng quỹ lương năm kế hoạch toàn xí nghiệp

Với phương pháp xác định quỹ lương cho bộ phận lao động trực tiếp trên

ta thấy phương pháp này hoàn toàn chính xác, đúng cả trong lý luận và thực

tiễn Theo cách xác định này giúp cho việc tính toán đơn giản tránh được sai sót

có thể xảy ra

c/Xây dựng quỹ lương cho từng phân xưởng

Sau khi xác định quỹ lương cho toàn bộ khối lao động trực tiếp, xí nghiệp

sẽ xác định được quỹ lương cho từng phân xưởng Căn cứ vào hệ số cấp bậc,

công việc của từng người, số điểm đóng góp để hoàn thành công việc, để xác

định quỹ lương cho từng phân xưởng, tiền lương của từng người được tính:

1

Ti = (iê j)

Trong đó:

Tiền lương của cả phân xưởng:

Trong đó:

III/Phân tích công tác quản lý quỹ tiền lương tại xí nghiệp Vật liệu

xây dựng Cẩm Trướng

1/Phương hướng giao khoán quỹ lương ở xí nghiệp

Việc giao khoán quỹ lương ở xí nghiệp vật liệu xây dựng Cẩm Trướng

chủ yếu căn cứ vào các yếu tố:

-Căn cứ vào tổng quỹ lương năm kế hoạch

-Căn cứ vào việc phân định kế hoạch sản xuất kinh doanh

-Căn cứ vào lượng lao động cần thiết, hệ số lương và các loại phụ cấp

bình quân theo NĐ 26/CP, hệ số lương chức danh công việc

-Căn cứ vào việc xây dựng quỹ lương của xí nghiệp

Phương pháp giao khoán:

- Xí nghiệp giao đơn giá tiền lương cho từng phân xưởng trên cơ sở đó xí

nghiệp sẽ xác định tiền lương cho từng người, từng phân xưởng Sau đó cộng tất

cả lại ta sẽ được quỹ lương toàn xí nghiệp

SP

t d V