Tài liệu Chuẩn kỹ năng kỹ sư công nghệ thông tin pdf

Chu n k n ng K s Công ngh thông tin

K s Công ngh thông tin c b n (phiên b n 01, 6-2002)

( đã đ c ch ng nh n t ng đ ng v i Chu n k n ng CNTT c a JITEC, Nh t B n)

N i dung

1 T ng quan……… 1

2 Các ho t đ ng chính……… 4

3 Tiêu chí k n ng ……… 8

4 Khung ki n th c ……… 21

c thích nghi vào đi u ki n th c t c a Vi t Nam trên c s phiên b n ngày 19 tháng 3 n m 2001c a chu n k n ng k s CNTT Nh t B n

B n rà soát n m 2003

Ban Qu n lý Khu Công ngh cao Hoà L c Trung tâm sát h ch CNTT và h tr đào t o (VITEC)

ngành công nghi p m i B t đ u t bây gi , ch t l ng đ u t

cho tin h c hoá s quy t đ nh s đi lên hay đi xu ng c a m t

công ty Do v y v n đ c p bách là nâng cao trình đ cho

nh ng ng i tham gia xây d ng nên các h th ng thông tin tiên

ti n – và c nh ng ng i s d ng h th ng đó

Vi t Nam, Ch th 58 c a B Chính tr và Quy t đ nh 128

c a Chính ph nêu rõ s c n thi t ph i m r ng ph m vi và

nâng cao ch t l ng đào t o, b i d ng ngu n nhân l c CNTT,

t p trung hu n luy n t ng c ng cho nh ng ng i làm CNTT

chuyên nghi p, đ c bi t là các chuyên viên ph n m m, đ đáp

ng đ c nhu c u đang t ng r t nhanh c a th tr ng trong

n c và trên th gi i Theo ch tiêu đ t ra, đ n n m 2005 ph i

có kho ng 50.000 chuyên viên CNTT có k n ng các m c đ

khác nhau Vì v y, Trung tâm sát h ch CNTT và h tr đào t o

(VITEC) hoan nghênh vi c nghiên c u c a Trung t m sát h ch

k s CNTT (JITEC) thu c Hi p h i phát tri n x lý thông tin

Nh t B n (JIPDEC) v cách th c nâng cao trình đ , đánh giá

và l a ch n nh ng “k s ” gi i - t c nh ng ng i có th ch ng

t đ c n ng l c hành ngh c a h qua công vi c th c s ,

đ ng th i đánh giá cao "các chu n k n ng k s CNTT" c a

JIPDEC mà tr ng tâm là các tiêu chí đ xác đ nh xem công

vi c yêu c u có đ c th c hi n m t cách t ng x ng hay

không

1.2 Ý ngh a và m c tiêu phát tri n "Chu n k n ng CNTT"

K t qu các đi u tra Nh t B n và Vi t Nam v nhân l c CNTT cho th y m t v n đ quan tr ng c n đ c gi i quy t trong gi i công nghi p và kh i các c s đào t o, đó là vi c xây d ng các tài li u h ng d n nh m xác đ nh m t cách rõ ràng v trình đ ki n th c, k n ng và n ng l c mà nhân l c CNTT c n đ c trang b ho c b sung nh m đáp ng v i mong

m i c a gi i công nghi p và nhu c u xã h i

Ngoài vi c c n thi t đ xác đ nh trình đ ki n th c, k n ng và

n ng l c ph i trang b cho các k s CNTT - nh ng ng i làm

vi c th c s trong gi i công nghi p, nh ng h ng d n này còn

c n thi t đ xác đ nh các mô hình k s CNTT đ c th a nh n trên tr ng qu c t , và các cách th c mà tr ng h c ho c c s đào t o c n tri n khai trên c s c a các mô hình đó

M t ví d v h ng d n là "Chu n k n ng k s CNTT" do Trung tâm công ngh tr ng đi m thu c vùng Tây B c M (NWCET) phát tri n ó là m t ph n c a "Các chu n k n ng"

do B Lao đ ng M xây d ng

"Chu n k n ng CNTT" đ c xây d ng nh m t công c đ

gi i quy t v n đ nêu trên, và áp d ng đ i v i m i lo i hình sát

h ch k s CNTT nh m t tiêu chu n đ đánh giá k n ng c a

ng i k s đ c đào t o b i d ng Vi c áp d ng chu n k

n ng có ý ngh a quan tr ng đ i v i gi i công nghi p trong vi c

"tuy n ch n nhân l c đ c đ m b o có kh n ng th c hi n các công vi c th c s " i v i các vi n đào t o nh tr ng h c,

nó có ý ngh a cho vi c "hi u bi t và xác nh n nh ng ki n th c,

kh n ng, và các m c đ đ t đ c c a ng i k s theo yêu

c u c a các doanh nghi p " i v i các c quan chính ph ,

đi u này có ý ngh a cho vi c "n m đ c trình đ k thu t c a toàn b gi i công nghi p"

1.3 C u hình c a Chu n k n ng CNTT

Chu n k n ng CNTT là công c đ cung c p thông tin v

ki n th c và k n ng c n thi t đ th c hi n các c ng vi c

phát tri n h th ng nh xây d ng, ki m soát v n hành, s

d ng và đánh giá H th ng thông tin (HTTT) trong các t

ch c (ví d nh các doanh nghi p) Nó c ng cung c p các

ch tiêu đ xác đ nh các k t qu công vi c “H th ng sát

h ch KSCNTT: T ng quan v h th ng” và “Ph m vi sát

h ch” mô t các ki n th c, công ngh (ki n th c k thu t)

và kh n ng mà KS x lý thông tin c n ph i có, và các ch

tiêu v hi u n ng ( đ c li t kê trong m c 1, 2 và 3 d i

đây) Các chu n k n ng đ c thi t l p s mô t các đi m

này chuyên sâu h n qua tham kh o t v n các công vi c c

th

1) Vai trò và công vi c

2) M c đ k thu t c n thi t

3) Ph m vi sát h ch: bu i sáng và bu i chi u

(Các thông tin trên có th l y t http://www.vitec.org.vn)

Chu n k n ng CNTT g m 3 lo i thông tin k thu t mô t

d i đây Trong chu n này, chu n k n ng cho t ng ng i

đ c thi t l p theo phân lo i t ng ng v i lo i hinh sát

h ch

(1) Các ho t đ ng ch ch t

Ph n này mô t các công vi c là quan tr ng nh t đ i v i

m i lo i hình sát h ch Nó mô t “vai trò và công vi c”

trong 1) trên chuyên sâu h n

m c đ k thu t c n thi t” trong m c 2) trên

Ph n này mô t m t cách h th ng các ki n th c chung không ph thu c vào lo i hình sát h ch và ki n th c

c n thi t đ th c hi n các ho t đ ng ch ch t trong (1) trên ng th i nó c ng bao g m “ph m vi sát h ch”

nh trong 3) trên

1.4 Hình nh v k s CNTT c b n và các chu n k n ng

Chu n k n ng KS CNTT c b n đ c chu n b đ áp d ng khung chu n k n ng KS CNTT nói chung cho các KS CNTT c b n

(1) Hình nh v k s CNTT c b n Trong m t d án phát tri n h th ng thông th ng, KS CNTT c b n nh n các b n thi t k bên trong t các KS thi t k và phát tri n Sau đó, h chu n b tài li u thi t k

ch ng trình d i s ch đ o c a ng i qu n lý d án và thông qua s h ng d n c a các KS m c cao h n nh KS thi t k và phát tri n Trong công vi c c b n này, KS CNTT c b n c n có kh n ng phát tri n m t ch ng trình

t t b ng cách s d ng đ y đ các k thu t liên quan t i thu t toán và c u trúc d li u m c c s

KS c b n c ng có trách nhi m th c hi n m t s công vi c khuy n khích khác nh phát tri n ch ng trình, ki m th

đ n v , và ki m th tích h p h th ng theo s h ng d n

c a KS thi t k và phát tri n

(2) Chu n k n ng Các chu n k n ng sau áp d ng đ i v i KS c b n:

1) Khung ki n th c CNTT chung (IT CBOK) 2) KS CNTT c b n

các ho t đ ng ch ch t, khung ki n th c th c hành, khung ki n th c lõi, và chu n k n ng

2 Các ho t đ ng ch ch t

Các ho t đ ng ch y u trong d án phát tri n h th ng là các

th t c mô t các thao tác trong pha phát tri n h th ng thu c

l nh v c công vi c c s c a k s CNTT Trong chu n k

n ng này, l nh v c công vi c nêu trên đ c g i là “qui trình

M i ho t đ ng l i ti p t c đ c phân thành các công vi c chi

ti t h n g i là “nhi m v ” Chu n k n ng này th hi n qui trình công vi c phát tri n h th ng theo m u nh sau:

Ho t đ ng Nhi m v Nét chính trong công vi c

KS c b n ch y u có nhi m v thi t k chi ti t (thi t k

ch ng trình) và các công vi c ti p sau đó trong hình 2-1 Tuy nhiên v khía c nh k n ng c n có ta th y KS c b n tham gia vào thi t k ch ng trình d i s h ng d n c a KS m c cao

ThiÕt kÕ hÖ thèng (thiÕt kÕ ngoµi) ThiÕt kÕ thµnh phÇn (thiÕt kÕ trong) ThiÕt kÕ chi tiÕt (thiÕt kÕ ch−¬ng tr×nh)

Ph n chung cho KS c b n, KS thi t k và phát tri n và KS h th ng ng d ng:

[Qui trình công vi c phát tri n h th ng]

1-1 Thu th p phân tích thông tin đ xác đ nh yêu c u c a ng i dùng m i c a ng xác đ nh yêu c u c a ng i dùng, phân tích v n đ c a h th ng hi n t i và yêu c u i dùng (g m nghiên c u các m c đi u tra, ti n hành đi u tra, phân lo i k t

qu đi u tra, nhu c u h th ng hoá, đi u ki n ban đ u, gi i h n, nghiên c u gi i pháp và

ph m vi h th ng hoá) 1-2 Xác đ nh ph m vi công vi c Xác đ nh m c tiêu và ph m vi c a d án, c tính và th hi n các ngu n tài nguyên c n

thi t đ đ t đ c yêu c u c a ng i dùng nh th i gian, tài li u, và n ng l c (g m c m c tiêu và ph m vi h th ng hoá, ch c n ng h th ng, yêu c u v công vi c, t ch c và ng i dùng, c u hình h th ng, đi u ki n thi t k , các m c ki m tra ch t l ng, môi tr ng phát tri n và các tác đ ng d tính)

1-3 Xác đ nh yêu c u h th ng hoá T li u hoá các yêu c u h th ng hoá và làm rõ các yêu c u đó (xác đ nh các yêu c u nh

th t c x lý qui trình, yêu c u d li u vào/ra, yêu c u v ch c n ng h th ng và hi u n ng, yêu c u v thi t b giao di n ngo i vi, yêu c u v CSDL, và yêu c u chuy n đ i h th ng) 1-4 Xác đ nh yêu c u an toàn b o

m t

Xác đ nh yêu c u an toàn và b o m t t ng ng v i t ng lo i hi m ho và chính sách b o

m t

1.5 Xác đ nh yêu c u v n hành Tách ra và xác đ nh yêu c u v n hành 1.6 Xác đ nh yêu c u duy trì Tách ra và xác đ nh yêu c u duy trì 1.7 Thi t l p tiêu chí đánh giá hi u

2-2 Chu n b môi tr ng phát tri n Ch n chu n, k thu t, và công c dùng trong qui trình phát tri n h th ng và chu n b môi

tr ng phát tri n

2-3 Chu n b k ho ch th c hi n qui trình phát tri n

Xác đ nh ph m vi d án và chu n b k ho ch đ c thù đ th c hi n qui trình phát tri n

3-1 Ch n ki n trúc h th ng Chu n b m t s ki n trúc làm ng c viên đ th c hi n các yêu c u h th ng hoá và ch n

c u hình t t nh t Thi t l p ph ng pháp t i m c cao nh t c a h th ng Xác đ nh c u hình

ph n c ng ph n m m và ph m vi các công vi c làm th công) 3-2 Thi t k đ c t ch c n ng và

giao di n cho các h th ng con

Chia h th ng thành các h th ng con, và xác đ nh các h th ng con ch y u và đ c t c ng

nh giao di n c a chúng 3-3 Thi t k b o m t Thi t k yêu c u b o m t v i s h tr c a KS b o m t 3-4 T o vi c và mô hình d li u T o qui trình công vi c và mô hình d li u và đ ngh ng i dùng ki m tra chúng

Thi t l p chính sách ki m th h th ng t ng ng v i yêu c u h th ng hoá và ki n trúc h

th ng, sau đó thi t k đ c t ki m th h th ng trên c s các yêu c u c b n v ki m th

Chu n b đ c t thi t k h th ng và cùng xem xét v i ng i dùng

4-1 Thi t k thành ph n ph n m m Chia h th ng thành các thành ph n và xác đ nh đ c t ch c n ng và giao di n cho m i

thành ph n xác đ nh tính ph thu c gi a n n h th ng và các thành ph n (thi t k giao

di n gi a các thành ph n c a ph n m m Thêm vào đó, thi t k các thành ph n liên quan

t i ch c n ng b o m t và CSDL m c cao h n) 4-2 Thi t k CSDL v t lý Chuy n CSDL logic thành CSDL v t lý

4-3 T o và ki m th m u (prototype)

5-1 Th c hi n thi t k chi ti t cho

ph n m m

Th c hi n thi t k chi ti t trên c s thi t k thành ph n Thành ph n ph n m m đ c phân lo i đ n m c chi ti t c a các đ n v ph n m m đ vi t l nh và th c hi n ki m th đ n

v 5-2 Xem xét thi t k ph n m m Chu n b tài li u thi t k chi ti t và xem xét các chi ti t thi t k 5-3 thi t k đ c t ki m th đ n v Thi t k đ c t ki m th đ n v trên c s yêu c u ki m th

6-3 Ki m th đ n v Th c hi n ki m th đ n v đ i v i m i đ n v ph n m m 6-4 Ki m th thành ph n N i các đ n v ph n m m và ki m th các thành ph n Khi ki m th thành ph n , ki m

tra xem các đ n v có đ c k t n i đúng và đ c t ki m th thành ph n có đáp ng hay không

6-5 Ki m th h th ng Ki m th các h th ng con riêng r và sau đó k t n i các h th ng con đ ki m th h

th ng Khi ki m th h th ng, ki m tra xem các h th ng con và h th ng có đ c k t n i đúng và các yêu c u thi t k h th ng có đ c đáp ng hay không Ki m tra hi u n ng h

6-8 Chu n b đ a ra ph n m m Chu n b đ a ra ph n m m sau khi đã có các k t qu ki m th nh mong mu n

7-1 Cài đ t ph n m m Chu n b k ho ch cài đ t ph n m m và cài đ t s n ph m ph n m m hoàn ch nh t ng ng

k ho ch cài đ t 7-2 H tr ki m th ch p nh n c a

8-1 Chu n b k ho ch ki m th Chu n b k ho ch ki m th t ng th và trình bày chính sách ki m soát ch t l ng trong

giai đo n xác đ nh yêu c u h th ng hoá Chu n b k ho ch ki m th cho giai đo n thi t

k và th c hi n trên c s k ho ch ki m th t ng th 8-2 Chu n b các th t c ki m th Xác đ nh yêu c u ki m th và chu n b đ c t ki m th Chu n b th t và d li u ki m

T li u hoá k t qu ki m th , xem xét chúng, đánh giá tính phù h p và trình phê duy t

Ghi chú 1: Thi t k ngoài t ng ng v i “3- Thi t k h th ng” và thi t k trong t ng ng v i “4- Thi t k thành ph n ” Ghi chú 2: Thi t k ki n trúc h th ng đ c bao g m trong “3- Thi t k h th ng”

3 Tiêu chí k n ng

Tiêu chí k n ng t ng ng v i (b ng) công c cho ta các tiêu ch đ ki m tra tr ng thái đ t đ c trong qui trình công vi c phát tri n h th ng đ c mô t d i d ng các

ho t đ ng V i các tiêu chí này ta s xác đ nh đ c li u

ng i KS c b n đã th c hi n thành công các công vi c theo đúng trình t và bi t s d ng các k thu t d án, các

[Xem xét khi áp d ng tiêu chí k n ng]

KS c b n ch y u có nhi m v thi t k chi ti t (thi t k

[Tiêu chí k n ng cho KS c b n – t 5-1 đ n 8-4]

1 Phân tích yêu c u ng i dùng và xác đ nh nhu c u h th ng hoá

1-1 Thu th p phân tích thông

• thông tin chính xác và hoàn h o

• thông tin đ c thu th p b ng các k thu t ph ng v n chu n do đ n v quy

đ nh

• thông tin đ c thu th p m t cách

hi u su t và liên t c

• yêu c u c a ng i dùng đ c phân tích đúng đ n và các yêu c u d i l p

c ng đ c thuy t ph c

• ki n th c v chi ti t công vi c

và gi i h n c a ng i dùng

• ki n th c v các ph ng pháp thu th p thông tin

• ki n th c v các ph ng pháp phân tích

• Kh n ng phân tích ph n h i t các cá nhân và t p th

• Kh n ng l a ch n và nh n các thông tin đ c thu th p và xác đ nh nhu c u

• Kh n ng đ t các m c thông tin yêu

c u vào c ng ch và t ng h p

• Kh n ng thu hút nh ng ng i khác trao đ i tho i mái v các v n đ quan

tr ng và các gi i pháp khác nhau

• Kh n ng thu th p và th hi n d li u

v giá thành 1-2 Xác đ nh ph m vi công

đ nh

• Tài nguyên đáp ng các chi ti t đ c đánh giá

• R i ro đ c phân tích và các bi n pháp phòng ch ng kh n c p đ c l p

k ho ch

• Ph m vi công vi c đ c t li u hoá đúng, đ và đ n gi n

• c tính tr ng thái hoàn thành c a qui trình phát tri n

• đi u tra, phân tích và so sánh các s n

ph m có trên th tr ng và xác đ nh tính áp d ng đ c đ i v i h th ng

• t o tài li u theo nh ng ràng bu c v

k thu t

• suy ngh m i vi c m t cách t ng th

• tính t ng thích hoàn toàn và tính không ph thu c c a các yêu c u

1-4 Xác đ nh yêu c u an toàn

b o m t

• yêu c u b o m t t ng thích v i chính sách b o m t c a đ n v

• yêu c u b o m t c a ng i dùng đ i

v i h th ng đ c xác đ nh hoàn toàn

• yêu c u b o m t đ i v i thi t k ph i hoàn h o

th ng

• áp d ng các công ngh hi u qu t i các yêu c u

1.6 Xác đ nh yêu c u duy trì • Yêu c u v n hành và duy trì đ c xác

đ nh • Ki n th c v duy trì h th ng • Kh n ng (n ng l c) xác h ng m c mà ng i dùng yêu c u đ nh các

duy trì

1.7 Thi t l p tiêu chí đánh giá

hi u n ng

• Tiêu chí đánh giá hi u n ng h th ng hoàn h o đ c thi t l p

• Tiêu chí đánh giá t phía ch p nh n

• đ xu t các h ng m c c n thi t đ

đ m b o hi u n ng 1.8 Xác đ nh yêu c u ki m th • Ph ng pháp ki m th hoàn h o

• Ki m tra vi c th c hi n các yêu c u

h th ng

• qu n lý các v n đ khi ki m th 1-9 Chu n b và xem xét đ c t

m t cách hi u qu

• đánh giá các ý ki n trái ng c m t cách đ y đ

t p c a d án

• L a ch n mô hình vòng đ i ph n

m m t ng thích v i d án 2-2 Chu n b môi tr ng

phát tri n

• Ph n c ng và m m (g m c công c , ngôn ng , ph n m m l p gi a, và ) đáp ng yêu c u ng i dùng đ c l a

• Vi c b trí tài nguyên liên quan đ n phát tri n đ c đ a vào k ho ch

m t cách hi u qu

• R i ro đ c phân lo i, và m t b n

th o v các đ đo đa d ng đ c nghiên c u

• Các ng c cho ki n trúc h th ng

đ c xem xét, vi c cân đ i v k thu t và giá thành đ c phân tích

• Báo cáo phân tích đ ng i ra quy t

đ nh hi u đ c (t c nh ng ng i không quen v i công ngh )

• ng c viên th nh t cho ki n trúc h

th ng đ c gi i thích v tính t i u

c a nó đ i v i d án và đ c nh ng

ng i có liên quan phê duy t

• báo cáo phân tích tính hi u qu c a giá thành là đ y đ

• Tính d s d ng đ c đánh giá t quan đi m c a ng i s d ng

Ki n th c v

• K thu t và trình t đi u tra

• Khái ni m và công ngh thi t

k h th ng

• Cân đ i c a h th ng (system trade-off)

• gi i thích tính ph c t p c a h th ng

và phân tích các ý ki n c a ng i dùng

• thu th p, k t n i, và hi u các s li u

m t cách rõ ràng và đ c nh ng

ng i có liên quan phê duy t

• Nh ng đi m không nh t quán gi a các giao di n đ c ch ra và ch nh

• đ xu t các k ho ch GUI đ y đ , đa

d ng đ i v i yêu c u ng i dùng

• s p x p, b trí các yêu c n v n hành (tài li u và thao tác) trong tr ng h p làm h th ng công vi c c a ng i dùng