Thực trạng sâu răng và kiến thức thái độ thực hành về chăm sóc sức khỏe răng miệng ở học sinh trường THCS lập lê thủy nguyên hải phòng

38 4.2 3 Thực hành cua học sinh về chãnt sóc sức khoe ráng miệng và mối liên quan vói tinh trụng sâu ràng.... thực hành KAP về châm sóc sức khoe ráng miệng CSSKRXD với tính trang sâu ràn

BỌ GIẢO DỤC VÀ DÀO TẠO BỘ Y TẺ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

_

Ngành đào tạo: Bác sf Y học dự phóng

Mà ngành : DT2O3O2

KHÓA Ll ẠN TÓT NGHIỆP BÁC si Y KHOA

KHÓA 2015- 2021

NGƯỜI HƯỞNG DÂN KHOA HỘC:

PGS TS Kim Bao Giang

Hà Nội -2021

LỜI CÂM ƠN

En) xin chân thành cámon các thầy cô Viện Mo I*>Y học dự phong và Ytvcõng cộng Phong Dào tao Nghiẽa cửukhoa học vả H\jp tác quốctế đà cho cm nhùng giờ giang hay,nhùng bái họcchuyên ngành ý nghía và h;jpđản

Em xin tràn trọng ginlòi cam un các thầycõ giáobộmôn Giao dục súc khoe

vi nhùng kiến thức quý bâu trong suồl thôigian học táp vừaqua củng nhu sự giủp

đùt^o đicu kiện thuận lợi chứ quã trmh lam khoa luẠn tốt nghicp cua em

Dặc biệt em xin bãv tò lòng biclun sâu sắc toi PGS TS Kim Bao Giangđàlậntinhhuong dán vàgiúp dờ «ntrong thí,r gian thực hiện khoalujn tot nghiịp

Em xingưi lởi câm»m sáu sic tởi Ths BS HoangBão Duy Giang viên bợmòn Nha chu viện Dao tạo Ràng Hâm Một vá các cánbộ nhãn vién cua viện đãnhiội línhgiúpđỡ vá tạo diều kiện choviệc thu thập sỗliộu đề tài cuaem

Cuổì cùng em xin gùi tầm lóngbict un tha thiết vả sâu$icnhắt tới gia đính thán ytacủngnhùng người b\tn trong lứp đà luốn luỏn sát canh, ung hộ vã khuyẻnkhích em trongsuốtquá trinh học tip

ỉĩà Xụi ngày 02 lining Oĩ mĩm 2021

Sinh vỉẽn

Khúc Thị Hồng Hạnh

CỘNG HÓA XÀ HỘI CHỦ NGHĨA việt nam

Dộc lập Tự do Hạnh Phúc

LỜI CAM ĐOAN

Kinh gưi:

Bui Giim hiệu truửng Dại hục Y HàNội

- Phúng Dao tộôDại hục tnrờng Dụi hục Y Hả NỘI

Viện DÀ)ụo Y ht>c dự phông si Y lẻ công cộng tnrùng DaihụcY Há Nụi

HỘI đóng chấm khóa luận tot ogbicp

Em lã KhúcThiHẩngHanh sinhviên tô 23 lớp Y6GTrường Dụi học Y Hã Nội Em Kin cam đoan dãy la cõng trinh nghiên cửu khoa học đo tự ban thân em thục h'.cn Cãc sổliệu trong ban khoaluận này la hoantoàntrungtbực váchưatừngdược cõng bo tai còng trinh nghiên cửukhoa học khác

HàNỘỈ, ngày tì 2 lining 05 mint 2021

Sinh vi«D

KhúcThị Hồng Hạnh

MỤC LẶ C ĐẶTVẢNĐẾ CHƯƠNG l.TÔNG QUAN _ 1.1 Bệnh Síìu răng - - -

1.1.1 íhnh nghía-

-1.1.2 Bợnhcânvàlk*nh sinh bệnh sáurông

1.1.3 Chân đoán _

3 1.2 cảe bi énpháp phòngngừa bênh sầu rùng _ 7

1.3 Tóngquan vẽ kicnthức, thái độ thụchanhvềchâm sóc súc khờcráng miệng 8 1.3 1 Kiền thúc

1.3.2 Thải đù -.9

1.3.3 Thựchảnh 9

1.4 Mộtsô nghiên cữu liên quan trên thê giời va tụi Việt nam 10

1.4 1 Tinb trang bệnh sâu ring 10

1.4 2 Kién thức, thái độ thực hành vể CSSKRXÍ vá mỏi liên quan giíra kiên thức thái độ.thựchánhvẻ CSSKRM với tinhtíựngsâu răng .11

CHƯƠNG 2 DÕI TƯỢNG VÃ PHƯƠNG PHÁP NGHIẾN cúv 13 2 1 íỉó« tượng nghiên cú« 13

2 2 Thữi gian nghiên củu 13 2.3 Thict ke nghiẻn cửu - _ 13

? 4 Có mầu 13 2.5 Các biến sỗ nghiên cứu 14

2.5.1 Danh sách các biả» sốnghiên cứu - 14

2.5.2 Tiêu chuẩn chân đoán sàn ràng 16

2.6 Ihuthặpsồliệu 17 2.6 1 Cõng c ụthu thãp sốliệu • •• •••••«•••• ■ • MMIII•••« • umuieeumi •••••••«•••••••••• 17 2.6.2 Quytrinh thu tháp số liệu - 18

2.7 Saisổvàcâchkhácphuc „ 18

2.7.1 Sai số _ . _ 18 2.7.2 Cách khác phục 19

2.8 Xửlỷvà phântich sồ ỉiẻu .19

2.9 Đau đúc trong nghiêncửu 19

CHƯƠNG 3 KẾT QVÃ NGHIÊN cút 21 3.1 Thôngtmchungcũa đối tượngnghiên cứu .21

3.2 Thực tiiĐg bệnh sàu ráng o họcsinh - - 23

3.3 Kiênthức,thai dộTthực hành VCchàm sóc súc khoe ráng miéngcua học sinh 25 3.3 1 Kiền thúc châm sóc ráng miệng cua học sinh 25

3.3.2 Tháiđộcua hục sinh vẽ chảmsóc sức khoe rang nnộng 28

3.3.3 Thựchãnh cua học sinhvề chúm sóc súc khoe râng mùng •••(••••••«•••••••••••••••* 29 3.3 4 Mõi liẻoquan giùa KaP về châm sóc sức khoe rang miẽng vả tinhtrạngsáu CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN _ 33 4.1 Thục trang sâu ráng cùa học sinh trường THCS Lập Le - Thuy Nguyên* Hai 4.1.1 Ty lẻsâu ráng chung — 33

4.1.2 Phin bổsâuráng mjt —— — 35

4.1.3 Phân bổ sâuráng theo giới .- 35

4.1 4 Phan bỗ sâu ring theo tuói — .36

4.2 Kiẻn thức, thái dợ Ihuc hãnh VC châm sóc sức khóc râng miệng va mối lien quan vói tinh trụngsâu ràng cuà học íinh 36

42.1 Kiền thức cua hoe sinh vè châm sỏc sức khoe ráng iniêng va mói hèn quan vóitinh trạngsâuràng — 36

4.2.2 Thát dõ cùahoe sinh về chàm sócsức khoe răng miêng vámồi liên quan với tinh trang sâu rỉng _ - _ 38 4.2 3 Thực hành cua học sinh về chãnt sóc sức khoe ráng miệng và mối liên quan vói tinh trụng sâu ràng *•••«•••••«• •«•••••*«•• •••••••••••••••••»**«••••«*•«• •• •••• •»■ • t ••••••••••• • •••••« 38

KẾT LUẬN _ _ 41 KHUYỂN NGHỊ _ — 43

Hýthốngphi! hiện vá đánh giá sáu tingquốc tế

InternationalCaries Classification andManagement System

Hệthong phàn loại vá qu.inlý MU răng quốc tc

Knowledge Attitude PracticeKicn thức Thải độ -Thục hànhTrung hục co sở

World Health Organization

Tô chức Y tè thê giời

DA\H MỤCHlNH VẾ

DANH MỤC BANG

Bang 2 I Các biếnsỗ nghiên cứu phưưng pháp thuthãp 14

Bang 3.1 DẶC diôn dõi tưựng nghiên cứu „ 21

B ảng 3 2 Tỳle sâu ràng cùa hợc sinh theo giới 24 Bangs 3 Tỷl^sàurảngưhợc sinh theonhõm tuỏi 24

Bang 3 4 Tỹlệ học sinh cỏ kicn thúc VC chairingđúng cách 25 Bang 3 5 Tý lệ h*,x? sinhcô kiổa thúc đúng vỉ các hoat dữcig anh huiĩTig đèn súc khoe ráng miệng - -— — 26

Bang3 6 Thái độcua học sinh vềCSSKRM 28

Bang 3 7 Thực hànhCSSKRM cua học sinh - 29

Bang 3 8 Kiềnthức, thẳiđộ thục hãnh CSSKRM theo giói 30

Bang 3 9 Mồi liênquan giửa kicn tbũcCSSKRM v.isâu lâng ó học sinh 30

Bang 3 10 Mổi liên quan giứa ihái dộ CSSKRM và sâu Tâng ơ hoc sinh ÌMIIMIMÌII 31 Bang 3 11 Mối lién quan giữa thực hanh CSSKRMvà sáu ring « hợcsinh 31 Bang 3 12 MÓi liên quan gíửa KAPCSSKRM vi siu rảngơhục sinh 32 DANH MỤC BIẼl DÒ Điểu dồ3.1 Tỹlệ sâu rủng cua nbõm nghiên cứu — 23

Biéudõ3 2 Phân bốtý 1£sảu ràng theo mội riìng 23

Biêu đồ3 3 Diêmtrung binhkĩẽn thiic CSSKR.M theotuổi vãgiói 27

Biếu dồ 3 4 Tỹlệhọc sinhcókiềnthưc tổtvềCSSKR M 28

Tóm tắt khóa luận

hr tài; 'Ihực trạng sâu ràng vì ktẻn thức, thái độ thực hành VC châm sóc sứckhóc ring miệng ứ học sinh trường trung họccơ sơ Lập Lè-1huy Nguyên- llảiPhòng

Tóm tít

Sáu ring là một trong nhùng bênh khá phô biển tai cộng đòng và gây anh hương xiu tới sức khỏe con nguôi Nhiều nghiên cứu gần đàybão cáo ty lộ mic sáuràng caoơlứa tuõi 12 15 tuy nhicn chưa co nghicn củu não chi ta môi hen quangiửa kicn thúc, thái độ thực hành (KAP) về châm sóc sức khoe ráng miệng (CSSKRXD với tính trang sâu ràng cua học sinh Mục tiêu: Mó ta ihực trạng sảu ring cua học sinh trường TIICS l.ập l.ẻ • llai Phòng nám 2019 vã phân tích mối hen qu.in giừa KAP VC CSSKRM VỚI lính trang sàu rủng cua hực sinh PhưưnỊỊ pháp- Nghiên cửu mỏ tacắt ngang thực hiộn trên485 học tir 12-15 tuổi Kết quà:

Tý lộ h<x sinh mắc sâu ràng la 89.3% Ty lẽ h«,>e Sinh cóLien thúc, thái độ thực hanh lot vỉ CSSKR.M lằn lưựĩ la 43.4% 70.7% 28.7% Họe sưih nừ có KAPCSSKR M tót hơn học sinh natn (p«Ị05) Học sinh cỏ thực hanh CSSKRM chưa tót

có nguy cơbị sâu rángcao hơn hoe sinh cóthực hãnh tót lã 3 11 lán [OR(95°/oCl)■3.11 (1 46 6.73)] Ac/Ỉuậỉt: Ty lẽ học sinh mic sâu ráng la cao ty le học sinh cờkicn thứcvà thực hành VC CSSKRM lốt còn thấp Thực hảnhCSSKRM cỏ mòiliêuquan chật chẽ với tinh trụngsâu răng

Tù khóa: fãu rứng htM fifth TfỉCS kiến thức, thúi độ thựị bành

ki XX Tớchức Y tề the giới (WHO) đà xếp 3bénh trong sổ him 10 bênh phôbion

lã tai hoa cua loài ngươi bênh lim mach bệnh ung thưva bênhsâu rủng Bênh sáuràng lể một vấn de sue khộe nghiờn tryng vỉ 3 lỵ do b<Đh mẳc rít sớm rẩt phỡbiền (chiẻtn ưẻn 90®0 dàn số), chiphi chúa ràng rất lớn DCU chr chú ý denviệc chùa bênh thikhông một quốc gia nào cóthê chi tra đượckê ca nuỡcgiàucó nhát

Trên toàn the giới, tý lệ mãc sâu ring đang gia láng dáng ke đặc biệt lã ở thanh thiểu niên,gần 60-90% tre em đi hpc vá gẫn 100% ngutri lớn bj sâu r.tng ly

lèmic bênh cao nhât làơ chiuA vá chàu Mỹ Latinh oViit Nam nìim 2001 theo két qua điều tray tế quổe gia cho thâv84,9% treem6-8 tuồi cổ sâurốngsửa.64,1%tre«n 12-14 tuổi sâu ràng vinh vièn IX* giai quvét thực trang trẽn giai pháp hiệuqua nhải la tâng cườngcông lácphong bênh lam tới công uic chúm sóc sức khoering miệng ban dầu

Tữ nhiều nỉm nay, ngành Nha khoa Việt Nam dà dạt nhiệm vụ chăm sócsức khoe ring miệng ban dầu lá nhiêm vụ hàng đẩu và lẩy cóng lác Nha học đường lãm trọng lâm vì nhã trường là môi trướng tilt nhất đè tô chức châm sócsức khoecho tre em 1

Tùy nhiên nhiều nghiên cưu gàn dày vetinh trụng sâu răngư tre «nvẫnbaocáo ty lí mắc cao ơ lúa tuổi thiêu niên 12 15 mói ■ mã mỏi phàn lớn nguyênnhàn được cho la dokiên thức, thãiđộ hãnh VỀchàm sổc ràng miệng cua học sinh Dãy li bệnh lý xuấthiện tử rất sõm ngaykhitrebầt dầu mọc rang, do dó việc dành giáđúng lính trạngsâu ràng nhằm phát hiên bệnh đê can thiẻp.điềutri kjp thơis-ả

kiênnghi mót Số giai pháp can thiép cộng đóng nhu các chương trinh giảo due sứckhoe ràng miệng, chẽ độ iìn hụp lý, thảm khám dịnh kỹ nhảm thay đói hành vi chàm sóc sức khoe ràng miệng lá võ cung quan trọng, đàc biẽt làV nhom tie trong thàigianchuyên giao hoàn toántù bó rángsửa sangbộ ràng vinhviên

Nham tim ranhùng yểu tố gởpphẩn anh hương dền tylẽ sâu răng ólira tuời thanh thicu niên hiên nay de đưa ra cãc dề xuất giam thiêu tinhtrang náy, chúng tôi tiến hành nghiên cúu de tài "Thục trạng sâu ring và kiín thức, thãi độ thực hanh vè chim sóc SÉC khóe ràng miỢng ớhọc sinh trướng trung học cư Sơ Lặp

Le Thủy Nguyên- liai Phong’Voi 2 mục tiêu

ĩ .\ỉổ lư thụt trọng ỊŨU ròng 4 lia học sinh truừng trung học cơ sư Lộp Lẻ -

Thụy Nguyễn- Hài Phàng nãiỉi 20J í>.

2 Phân rích mổi hên ạuan gĩùa kiến thửc, thãi íẠi thục hành về châm Stic

súc khoe răng miệng vái ành trạng sữu răng cua học sinh tiữm 2019.

CHƯƠNG 1 TỔNG Ql AN1.1 Bệnh sâu ring

1.1 ỉ f)ịnh nghía

Sâuíảng lãmộtbênh nhiễm khuân cua tô chúccalci hỏa đưục dỉc trưng bởi

sự huy khoáng cua thảnh phan vó cơ vá sự phá huy thành phàn hưu cơ cua mò cúng Tôn thương là quá trinh phúc tạp baogỗm cãc phan ững lý hỏa lien quan đen

sựdi chuyên các ionbenùigiũa lâng vi mói trườngmiụng vả lá quá trinh sinh học giũa các vi khuân mung bám vdi cư the bao vệ cua vật chu

Ỉ.Ỉ.2 Bịnh tán và bệnh sinh bfnh »ã« rừng

Bộnh sâu ring là một bênh đa nguyên nhân, trong đõ vi khuân dóng vai tròquan trọng Ngoái ra côn phai cõ các yếu tồ thuận lọi như chế độ án uống nhiều đương vệsinh rông miệng kbồuglốc linh trựng Síip xêp cua rủng khãp khênh chấtlư<mg menráng kém vả mỏitrvôeig tụ nhien nhẩt lã mỏitrường nước Ui«g cohamIvọag fluorthầp tụo diêu kiệu chosâuràng phát iricn1’**

Siu lảng là một bệnh do nhiều nguyên nhàn, trong dô VI khuân dóng vai trừ quan trọng Ngoài ra con phai cô các yêu ló thuận lợi như chê độ ân uóng nhiêu đương, vệ sinh r.ìng miệng không tot, tinhtrạng síp xếp cua rủng khãp khênh, chu lương men rủng kẽn» vả mòi trường tự nhiên, nhất lá môi trướng nướcản uồng cờhàm lượng fluor tháp (hàm lượng fluor tối ưu là o.x ■ 0.9 ppmlít) đà tạo điều kiện cho sáu ring phát tricn:> ư

Nảm 1975 nguyên nhản cuasâu rùng dã đượctimravá giai thích bảng sơ

»ló WHITE chắt đường bứng vỏng tròn, chầt nên Substrate nhấn mạnh vai trò nước bọt chầt trung hoâ - Buffers vã pH cua dõng chay mòi trưởng xung quanh ràng Người la cùng (hẩy rô hon lác dung cua Fluor khi gap Hydroxyapatite cùa râng két hợp thảnh Fluorapatit ràn chốc, chóng dược sự phân huy cua axit tạothánh (hương tôn sâu rtng

Ring; Tuồi, fluoride,dinhdưỡng

Vi khu in Streptococcusrnutans

Cha nên vệ sinh rúng nnựng có sư dung fluor pH sung quanh ring, kha nâng trung hoà cua nước bột

Hỉnh i / Sư đồ WHmu

Cơ chẻ sinh bệnh học sũu rung dược thê hiệnbunghai quá trinh huy khoáng

va táakhoáng.Neuqua trinh huy khoánglớn hơn quỉtrinh tái khoáng thí ù- gay sáuráng

1.1.3 Chằn đoán

JJ.3.J Chân (toái các lãn ihựơng ĩãti ráng

Chân đơổn cãc tôn thương sâu ràng dựa vào các tricu chữnglìm sing11:

- Cic dấu hiệu lắm

sáng Vững tờn thương sâu rủng iớmxuáthitacácvét trắng khi thỏi khờbế lU&t

+ Thaydin máu sacvùng tôn thvơng khi cliiẻu đón sợi quang bục Vùng tốn thương

làmột s-úng lỗitrẽn nền ánh sángưing c LUI men ràngbính thường

* Cò biêu hiện thaydôi chi số huy khoáng khi sử dung den Laser huỳnh quang Vùngtỏn thương biêuhiệnmủc dộ mãi khoángtương ứng vóigiá trị từ 10 dên 20khi

dơ bangthiết bl Laser huỳnh quang

- Xquang Không códấubiêuđảv irưng trên Xquang

ỉ.i.3.2 Chán díHtn sâu ráng giai tỉatữì kinh thành lồ sáu

Chần doổndựa váo các triệu chửng lãmsàng vã hojc Xquang

a Tri01 chung cơ lùng

Ẽ bu/t nga é buốt khi co cào chất kích thích tác độngvào vùng tôn thương như nông lạnh, chua ngụt Khihết kích thích thi hetẻbuểc

b Triẽu chung thựcthè

Tôn thương màtmòcúng cùa ràng

- Vị trí có thêgàp ớ tất ca các mỊt cua ring

* Dộ sâu: < 4mm chưatốn thương đen tuy rAng

* ỉ>áy có thẻ nhần bóng hay nhièu nga mún tuý vào giai đoantiên tĩiiĩi

* Màu sác: thường sam núu cô maunãu hoácđen

+ Kích thước: thường tronggiới han một rảng nhung đói khi lan sang rảng bẽn cạnhvới nhữnglồsâu một bẽn

Trướog hụp tôn diương mắtmõ cứngrẳtnhơ.không biêuhién rò thanh lõsâu thi khi dung tham tràm thăm khám cõ the tim thấy tôn thương với dấu hiệu mácthám trâm

Nghiêm phap thư tuy

*Thói bảng lun; bênh nhàn thảyè buốt vahét e buốt kh: ngưngthớ*

* Thư lanh bénh nhàntháy ẽ buot vãhétẽbuốtkhingùngthứ

- Thư nóng bệnh nhãnthấy ê buỡt vàhet ẻbuótkhingưngthử

c Xquang

Có hình anh thâu quang vùng tón thương sâu răng

J J 3.3 Chãn tỉơàn phàn ffiit

Các tôn thương sâuringMitìichân đoán phân biẻtVơi thayđoi màusắc ráng khóíig đo sâuràng dưa váocác tricư chứng dưới day:

Các lỏn thuưng sâu rủng đã hình thành lồ sầu chân đoàn phân biêt với

Triịu chứng Sâu rỉng sửa giaiduạn sớtn Thay dối mau sắc răng khủng

• Toan bộ mil rảng có the Ưmột tâng do bi chấn thương gãv chét tuv hoặc trẽn nhiêu rang do thiêu sán men ràng sừa.cótinh chũidổi xúng

E buốt ngã Không é buõt nga khi có kích

thich

Không ẽ buờt ngà khi có kích thích

viêm tuyring, tuyhoạitừ dựa vào cảctriệuchứngdưới dây:

Triệu chững Sâu ràng VỄem tuy ràng Tuy hoại tứĐau ẽ buôt tu

nhiên

Không có đau tư nhiên Đau tựnhiên timg

cơn đau nhiêu vổdèm

Không có đau tựnhiên

I)au táng lẽn Khi hétcac ch.ìt kích thíchđau \ản tiép tựckeodải thêm

Không dau khống è built khicó kích thích

Triệu chứug Sâu ring Vléni tuy ring Tuy hoại lữ

Tôn thương mô

cứng rang

Có lổ sâu Lố sâuto nhicu nga

mun lãmsạchcóthêthay ảnh hổng hoỉctuy hư

Có lơsâu,cỏtònthương tô chúc cứng

1ộngã

Gõ doe Không đau Daunhe Đau nhẹ

Gò ngang Không đau Đau nhiêu Không đau.Thư tuy CÓ dan sưm hétdaukhi

hết kíchthich

Đau nhiêu vã con kẽodãi thêm khingủngkíchthích

Khớng dau

Xquang Có hình anh tôn ihưưng

mõ cúng lỗ sâu

Cõ hình inh test thương mõctrng lồ sáu sãt tũy

Cỏ hình anh tônthương mỏ cứng lở sâu sát tuy

1.2 Các biệnpliapphong ngùn b(nh tâu rầng

ràng cuông sức tie khangcua ring bẵng cách sư dưng fluoride do fluoride cotac dung ting cu ừng kha nàng lái khoáng hỏa mỏ ràng giúp lâng cường súc đêkhángcua răng và giamnguycơsâurủng

- Fluoride dùngtoànthán Fluor hoa nguỗn cung cấp nưóc cõng cộng vóinóng

đò fluor từ 0,7 1.2 mgF.lii nước, nồng độ tối ưu tùy thuộc vào khi hâu.Fluor hỏa nguồn cung cắp nước uống ơ inióng học với nóng độ tluor cao hơn nồng độ tồi ưu trong nuũc cóng cộng 45 lân sư dung viên fluoridemuòiân có chúa fluoride vói nồng dộ lã 250 ingF 1kgmuối

- Fluoride đùng tại chó Cho tré em súc miệng hảng ngày vtì dung dịch fluoride 0.05% hoặc súc miựig mỏi lãn 1 tuân với dung d>ch fluoride0.2%kem đánh ràng cố fluoride,gel fluoride

Thoi quen vệ sinh ráng miêng đúngcách:

- Dành rông lì nhấthai lân mộ: Qgàvbảngkcm đánh ràng có fluoride.

• Thời diêm đánh rủng đũng li sau khi in khoang 20-30 phút đe nước bọttrung hòa acid trưng môi trương miỳng

- Sudungbàn chai lõng mèm thay bânchài 3 thảng 1 Lân

- Thườngxuyên lâmSụch ke ráng bángch I nha khoa hoịc tám nước

Thỏi quen ta uócig vá sứ diMig thực phàm lành manh Nén giam sổlân và sô dường liêu thu Han chê in vật và các thúc ân chứa nhiêu dường như bánh keo nước ngụt, nước co ga Tâng cường sưdựng thực phám tinh bợt khôtrài ciy tươi, rau qua và uứag nhicu nước Sư dụng cac loai dtrưng thaytheXylitol, manitol

Trám bit hốrảnh Áp dung với cảc mặt nhai đê ngân ngứa sâuờ hố ninh ráng sau khi mợc ràng Vinh viền

Khâm rủng miệng đ|nhki 6 tháng lần nhảm phát hiệnsóm cãc bẻnh lý vè rủng nuẻng sàdiêuU| kíp thin

13 T&ng quan vè kiến thức, thải đọ thực hành vồ châm sóc sức khỏe ràng miệng

Kiền thức (Knowledge), thãi độ (Attitude) tbiK hanh (Practice)noi chung lảtậptinh thôiquen,cách sống,cách suynghủ hành dộngcua con nguôiđói với môi trường bẽn ngoài, dối với bệnh tật Người ta cho ring hanh VI con nguôi là một phúc hợp cua nhiều hành dộng chịu anh hưưng cua nhửng yểu tổ: mỏi trưởng, di Iruycn kinh tẽ xâhội

ĩ.ỉ ì Kiều ĩhùv

Kiên thức bao gôm nhũng hiẽu biét cua con người, thương khác nhau (dokha nàng nép thu khác nhau) vã thưởng bắt nguồn từ kinh nghiệm sểcg hoậc cua Iigười khãc tiuyẽn lai hiêu bict nhiều khi không tưưng dưng vói kiãi thức màchủng ta tiép thu dược thòngqua những thòng tin ma tháy cò giáo cha mẹ người thau ban bè sáchbáo cung cap hicu biết rất khó thaydổi khi hiêu sai và ưo thánh

d-.nh kies Neu được trang bi những kiên thức cần thict và dùng dấn ve sủc khoe ring miệng vá giáo dục thường xuyên thi cácem học sinh Sc ticpthu đung dần vàthục hanh biêu qui Giáo dục CSSKR-M la nội dung được các nước trẽn the giớicùng nhu Nha khoa hoe dương Việt Nam ưu tiên

ỉ.ỉ 2 íháidộ

Thãi độ bao gom tư duy lộp trướng quandiêm cua đối tượng Tiẻp thu từ sự giao due mâu mục cua cha mọ, cbi bao tậntinh cua thầy cỏ mòi truróg sồngvãhoetãplành manh thicác emsỉ có thãi độ dùng diu

Ỉ.Ỉ.3 Thụt hành

Thưchành xuấtphát tữcô hiêu biết kiên thức và thái độ Neu cãc em có dầy

du kiên thức và thai dộ tốt thi sỉ hanh dộng dung 1ứa tuòt 12-15 nay dang con chju sự dụih hướng tử giadinh và nhá trườngnên thay côva ba me lã nhùnghìnhmáudè các emhụctậptheo 14

Thay dõi hanh vi sire khoe nối chung và súc khoe ràng mièng nói riêng làmộtqu.itrình Quá trinh niyđòi hoi nhiêu bước, cờ the tù khi nh,<n bicthành vi có hiM cho sức khoerồi mới quan (âm đèn hanh vi súc khóe mới the nhần) cai thiêntinhtr^ig sức khoe Mậc dù cô sự tác dộng từ bên ngoải xongcác nòlực bẽn trongban tlũndổi tuựnglãyếutồ quyết định Lira tuói 12-15 dặc trung bới Sự phát triềnnhanh các chi sỗ thè lục tri nbó thựdệng và vốn từ cua các em ngáy câng hoanthiện hơn Cácem cỏ kha nâng thu nhận lượnglơn kiếnthức vã hiêu dược các thõngtin xỉhội Xu hướng dộc lãp 1 a tự do cá nhànbắt dầu thè hiện Vã phát triền rỏ netlion, quan diém vá tư tương riêng có thè xuất hiên ngầm baycõngkhai nẻn cácemcần người chia se thông cam cồ vần Phụ huynh cần trơthànhngười bọn tàm tinh

đẽ giúp đờ con em khơi những sai lầm do thiêu kinh nghiêm va kiến thúc thục tế

Tử đỏ hình thành dưực hê thống kiến thức đúng vả dù về sức kboe lãng nuẻng vãgiúp các em cỏ thái độtốt đè thực hành châm sỏc răng miệnghiéu qua

1.4 Mộtsốnghiêncứu liên quantiênrhe giới và tụi 'ìỹ* nam

Ỉ.4.Í Tĩnh ỉrựng bịnh ỉ&u ràng

1.4 1 l Trênthê giỏi

Theo nghiên cứu cùa Sticpanka LcSic (2019> thực híỹn trẽn 1589 tre em 6

16 tuõi tại Croatia một nira sổ trê dượckhao sát cósâu ráng 14 Theo Jtnghao Hu vả cộng sự (2018) ti lệsâu ràng là 44% trongtócigsô 4860 học tinh tủ 12 đen 14tuói ờ Chiết Giang Trung Quốc'- Theo mũt nghiên cứu khic cùa N Obtegón Rodríguez

vã cộngsự(2019) tại Tây Ban Nha ty lẻ tre 12 tuỏi cỏ sâu nlng lá 39.6% tre 15tuõi cờ sáu răng lã 51,7% 13 Tại Qatar Darwish củng cỹng Sự đà báo cáo có tói 86° 0tre 12 - 14 tuổi b| sâu răng'-’ Một nghiên cửu tòng quan hệ thong về súc khoerủng Iiiiéngcảcnước vủng vjnh A Rápnãm2017 bão cáo rủng cỏ 64,7% trè6 - 16tuòi mắc sâurãng*J Tác giaMaen Mahfouzthực hiện nghiêncứu trénnhómtreem

tù 12-15 tuổi tạiPalestin(2014)báo cáo tỹ lệsảu răng lá 75,75%:i

ĩiữ Australia Do LGvãcộng$u(2015)nghiên cửutrẽn3186tré9-14 tuôi ờ

216trường thuộc vũngQueensland cho thấy tầnsuầt sỉu ring vìhh \ iènlã38 8% “ Tại Hoa Ký, Dye B A và cộng sự (2015) báo cáo ty lộ sáu ring 1»trc ơ trc em Hoâ

Kỳ nhũng nãrn 2011-2012 như sau: 21% tre sâu rủng vinh vréu 37% trc sâu rủngsừaa G Davies và cs (2013)ghi nhận tọi Anh ty lệ treem bị sàu rảng nãm 2008Lã30.9%giam còn 27,9%vàonảm 2012*4

1.4.1 2 Tại Việt Nam

Nghiêncứu cua Trân 1h| Lan Anh (2020) nghiên cứu trên học sinh 12-15tuồi tại HãPhông báo cãoty lệ ỹu ring lá 83,1% trong đó r ing tỵ lệ sâu răng một nhai lá lim nhai, sau đó lá mật má (làn lượt cò 77,5% và44.2% học sinh mãcỹ Nghiên cứu cua Dao Dức Longtrẻn học Sinh một sô truòngtrung hytc cơ sơtinh Gia

Lú (2017) chira 71 18% học sinh co sàu ràng*

Nghiên củu cũa Quách Huy Chức (2013) trẽn 361 hyc sinh THCS Bát Tràng, Gia Lãm Hã Nộibáo cão cõ59.8% học sinh mác sâu rảngr Nghiên cứu cua

Sơ Tân Binh thảnh phố Háĩ Dương chơ thây ty lộ học sinh mic íãu ráng lã 63,3%

21 Nghiên cứu Lê Bá Nghía (2OƠ9> đánh giá thực trụng sâu ring ơ hục sinh ỉ2-1 ỉ tuòi (rương THCSTân Mai Hoàng Mai Hà Nội tim ra tỵ lẽ sâu ranglà 81.4%?’

1.4.2 Kiền thức, thữi dụ, thực hanh vỉ CSSKR.V và tnẳi liên qưan giữa kiến

thức, thái dọ, thực hanh vềCSSKRM với tình trựnx sáu rảniỉ

1 4 2 1 Trẽn the giới

Theo nghiên cứu cuaN Obregón-Rodriguea ơ nhoin 12 tuói nhùng tre thinh thoang, không bao giờhojc hầu như không bao giờđánh rủng có nguycơsâu ràng cao hơn (OR = 1,83 95% Cl 1.07-3.15 vã OR - 9 14 95%Cll.63-51.17) onhỏm

15 tuõi nguycơsâu ràng cao hơn dươ< tim thấy ơ nhữngngườichiđánh ring mơi ngay mỳtlẩn (OR - 1.61;95% Cl 1.03-2.50)

Nghiên cúu cua Jorgensen vả cõng sụ nảm 2011 (31 Lao bao cão 77% học sinh cho biẽt có đanh rảng thưởng xuyên và 91% sư dụng kem đinh ráng cớ chứafluor Sukhabogi nâm 2014 đà nghiên cữuhọc sinh 12-15 ớ Án Dộ kef qua chotbẩylỹ lệ vộ sinh ràng nuệngkẽm chi chiếm38,7%n

MỘI nghiên cữu nim 2010 cua Pita Fernandez s và cộng sự dà dưa ra kêtlu.ei rằng tre không ch.ii răngsỉcó nguycơ sáu ráng vthh Viễn cao lum 3,9 lẳn so vựinhùng trc chai ráng thương xuyén’:

Nghiên cữu trẽn300 trẻ lùa tuời ỉ 1-12 tại Parkisun rùm 2011 chơ thấy tre

em cỏ kiêm thức khôngdụt về súc khoe rủng miỳng anh hướng đẽn sữc khoe nỏichungva cac ván dé liên quan vệsinh ràng miệng kém Có tỏj 50.3% tre em không

có tháidô tich cựcdốivời tầm quan trong củavai trỏ nhuSI*trongviệcchàm sóc súc khoe ràng rmẻng Có sự khác bid có ỷ nghía (hồng ké giữa tân suát dành ràng va kién thiK VCchămsỏc ràng miêng cua các emJỉ

1.4.2.2 TaiViệt Nam

Nghiên cứu cua Nguyen Ha My khao saĩ trẽn 199 hục sinh THCS tại YénBãi cho thầy 50,75’0 hoe sinh cõ mức kiến thức đsit yêucầu54 Nghiên cứu Lê Bá Nghía(2009) trẽn học sinh 12-15 tuồi tnrửng THCS Tãn Mai Hoàng Mai Hả Nội bao cáo ty lẻ học sinhvệsinh ring miệngtốt lá60,7% không tót la 30.9% cỏ 94% hoc sinh chai ring ít nhất hai lân ngày'* Theo nghiên cứu cua Pharu Thuy Anh (2013), cỏ khoang 90% học sinh 15 tuôi chai ráng lì nhát 2 lân ngày55 Nghiên cứu cua Trấn Anh Thẩng(2012) ớ học sinh PTTH tại Hóa Binh,có83,4% HS đánh rủng

it nhai2 lánmộtngày uửlênM

Nghiêncủu cua Chu Thi Vãn Ngọc ờ học sinh 11-14 tuỏi cho thay 94,2%học sinh chai răng trẽn 2 lần mỏi ngày, trong đó cỏ 85.64% học sinh chai ráng Ihuvog xuyên vio buôi sàng vi buời tói trước khi di ngu 84.64% đít diem kiền thúc phông bênhloai khá hực sinh nù đậtdiêm giỏi hon hoe sinh nam' Theo kếtqua cuaNguyen Anh Chi tỹ lỹ học sinh cố kiđn thức dụt lá 66 3%*’

Nghiên cúu Cua Nguyền Manh Hùngtại huyên Binh Xuyên tinh Vùih Phuc nảm2016báo caotỷ lộ hục sinh cõ kiến thức CSSKRM tở! lã 36,05% 5’ và nghiên cứu cưa Nguyen Hừu Turk tại Bấc Ninh nàm 2008 là 37«29%M Theo nghiên cửuCua Phạm Hùng Son (2014), 74 9% học sinh có thái độ tut về chim sóc sức khue ràng miéng-' Lè Dúc Thuận núm 2005 khao sát ò lúa tuói 12 tại một số trưong THCS ở thinh phó Hái Duong thấytrènso% học sinh có đièmkiên thức - thảidộ -thục hành duụcđánhgiá là tót

CHƯƠNG 2 nól TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứt

2.1 Doi lirựng nghiên cứu

Đồi tưựng nghiên cứu baogồmcác học sinhtủ 12 tuõi đen 15 tuồi tại trườngtrung học cơ sở Lũp Lỗ - Hái Phóng Tiéuchuânlụa chọn nhưsau:

- Học sinh có sinh từ ngay ObO 1/2004 đến ngây 31 122007 hục tại trướngTrưng học cự so Lãp LÒ Haiphong

- Tự nguyện tham gia ngỉr.ên cữu dưực sự dóng ỳ cùa cha mẹ hoặc người giám hộ

Nghiên cùu loại trùnhùng trường hợp sau:

- Học sinh dang nứccãcbênh toàn thân cập tinh dân đen viộevàng mát trong ngây khao sát tại thực đia (nghi ẩm)

- Hục sinh có cãc dị tật bõm sinh V úng răng, miệng gảy khókhản trong việc thảm khảm, chân đoán

Hục sinh dangdicu tri chinh nhab.nig míecài có đ|nh

2.2 Thoi gian nghiên cứu

Từ tháng ỉ nim2019 dời thang 5 năm 2021

2.3 Thiel ke nghiên c ứu

Nghiêncủu mò ta cÁtngang

2.4 Cở màu vàchọn mẫu

- Cômỉu: Sư dụng cõngthúc tínhcỏ màu cho uỏc lượng:nộl lý lệ

n Zì-«/ỉ d2

Trong do;

n cờ màu nghiên cứu tôi thiỏu

= 1.96 Hộsốtin cậy vói luachon u=0.05 tương ữag vớidô tin cậy 95%.d: Dụchinh xác tuyệt đỏi chọn d =5*0

p Tilẽ Âu ràng Iren học sinhtrung hoe cơ sơ lả59.8%'*

Thavvào cõngthúcta duợeCỜmill tói thiểula ?69 học sinh Dụ phong them 10*/«học sinh tư chối tham gia nghiên cứu cờ mâu đượclấv tTÕn1.1 40Ố học sinh

Thựctềđà có 4X5 hợc sinh thamgia nghiên cưu

- Chọn mỉu; Toánbộ hục sinh cũa trườngTHCS L jp Lề • Húi Phongthuamâncác tiêu chuãn lựa chụn vả loại trù

2.5 Car bleu tồ nghiên CƯU

2.Ỉ.I Danh tách các bỉền s<» nghiên cứu

Bưng 2 1 Các birrt lổ nghiên cũu phương phùp thu thập

XliOnibiến

số Tên biên Loạt biên

Đun v| dulircmg

Phưungphapth uthập

Cõng cụ

Mục tiiu ỉ: y.

Thúy Nguy

ên-tu ĩhịtc trụng ĩừu ráng CM học tfinh inning trung học <vsờ Lụp Lé -

vẩn cua bồmẹ

Thử hang Không đi học

ócu học,TIICS

Phải vấn Phiếu phát

vãn PH

Nghềnghiựpcuabomí

Danhmục

Thát ngbiộp

làm ruộng kinh doanh,

Hộ nghèo, cân nghẽo

Phát vân Phiêuphát

vãn PH

1

Nhômblcn

5ố rên biên Loại biến

Dons| doliròng

Phương pliaptb 11thập

Cõng cụ

Tinh trạng

lâu ráng

Sâu răng Nhị phản Cò Không Khám Phiêu khám

Vị tri sâu Danh

mục

Mật má mặtnhai, mặttrong, mát gán mậtxa

Khâm Phiêu khâm

Nhi phân Tốt chưa tốt Phát vãn Phicu phãt

ván H$

Thái độ vềchâm sóc sức khoe ringmiêng

Nhị phân Tõt chưa tât Phát vẫn Phicu phát

vần HS

2.5.2 Tiên chu ân c II ủ II dttân sdht ràng

Nba SI*dựa trén Tiêu chuãnchin đoán sâu ràng theo ICC MS4- đẽ đánh giảtinh trang cuabực sinh

- Be mil răng không sàn Đề mặt răng khôngco dầu hiệu cua tôn thương sâu(không có sự thayđôivề độtrong cua men)khi quan sát khi ringsạch vã sauthổi khô 5$

- Ráng sâu: Thay đỏitrẽn bé mặt men ràngkhi ràng sâu lả men mát tinh trong suốt: đốimâumen(nhùng dỡni trang),vòmen cỏ lò sâu lộ ngà ràng

Chánđoán phân bifl sâu ring xới cx bệnh lý khac:

- Nhiêm Fluor, men lãng có các vintrảng mừ có các đốmhoực các vãn ke ngang Cãc chàm thướng nhản nhiều ờ một ngoái, co dcu ơ các rãng đổixung Các ràng b| anh hương nhiều nhất lá các ráng hâm nhơ ràng cưa trẽn

cá các râng hâmlớnthú hai

- Thiêu san men - tôn thương thường lan theo chiều rông VỊ trí thương gộp ơ mật ngoài các lãng,ơ cảnhóm răng có cúng thời gianhình thanh

- Nhiêm Tctracyclin: rủng (hường có màu vàng, trư nén tối mâu vã náu hơn khi tiẻp xúc với ánhsáng Màucua ràng có thêvảng nâu xám hoặc xanh lơ

- Kicn thức cuahoc sinh VC chàm sóc súc khóc ràng miệng gầm 1S câu bao gômnhữngnội dung kiều thưc nguyên nhằn gày sâu rúng, chai ring đungcách, hành động anh huccgsúc khoe ring niiẽng

- Tốt trà1ỠI đủngđáp án > 13 câu

• Chưa lốt: khi trá lời đũng đíìpãn < 13 câu

- Thai dộ cua học sinh vềchim sóc sức khóc ràng miẽng gôm 5câu baogồmnguy 00 mẳcbênhring miẽng tầmquan trọng cùa chát Hour tùm quantrọngcua CSSKRM trãch nhiym cua bítì thân trong CSSKRM, tâm quan trọng cuachầt khâm ring đinh kỳ

- Tốt tra lòi đũng dãp ìn > 4cáu

+ <1iưa tốt: tralời đúng đáp án < 4 câu

• Thực hãnh châmsóc rang nuôngcua học sinh

- ĩ ốt Chai ring >2lằn ngàv vãchai cúng kem đânh ràng

♦ Chưa lót khi khôngthoamàn 2 diều kiẻn trên

- Thông tin cá nhân cùa học sinh tuổi, giới híp

- Kicn thức cua học sinh VC nguyên nhãn gây sâu ring, chãi ring dùng each,hành dông anh hưưug súc khoe ràng nuông

■ Thái độ cua hục sinh vé nguyco mắc bệnh ring miẹng tâm quan trụng cuachải Flour tâm quan tụmg cuâ CSSKRM trách nhiệm Cua ban thân trong CSSKR M tẩru quan trụng cuachắt khâm ring dinhkỳ

- Thưchànhcua học sinh: số lán chai răng trong ngày vã vice su dụng kem chai ring

Qui trinh thu thập 8ổ liệu dượcthục hiện theo các bước sau:

- Bưóc 1 Tàp huấn cho ngư« khâm lãn) sàng Nha sít ham gia khâm lãm sủng

íồ đượctậphuân đê khảm xâu ring theo Tiêu chuãn chânđoán sâuròng theo ICCMS đâm b;io sự thõng nhất về chân đoán giữa các bác si' TẠp huân diòi ia duúi sự hưúng dàn va kiần soat cua giang viên đỉ có kinh nghiêmcua Bộ mônNha chu

- Bước 2: Liên hộ trươngthựcdiavigưi phiếu phát vãn học sinh phụ huynh

- Bưúc 3: Thựcđia kham tạiưưưng Quy trinhkhám:

o Học sinh dượcgiai thíchvà hưởng dân ngồi lẽn ghe khảm

o Tnrúc khi khảm tiir cá hục sinh sẽ đượcchairàng trong 3 phứt

o Nhu sf khám ràng vidiênthong tin váophiựu kham

ữ Mỗihọcsinhsỏ được thảmkhám kí và đảnh giá từng rúng

ữ Kct time lưựt khám học sinh dược tư vấn CSSKRN1 theo tinh trụng cúa minh

- Bước 4: Thu lại phiều phát vàn học sinhvà phụ huynh

2.7 Sai sổvã cách khic phục

2.7.1 SđiTẩ

Sai S0h<thfag

- saĩ $í>do két qua khám lãm sang khacnhau gi ùa cãcbácsỳ

- Dổi tượng nghiên cứukhông biêucáu hòi khoanh nhâm đáp ân

- Xư K-sổliệu vã phân tich ket qua bị sai

ãp d(fig

2.9 Dạo đức trong nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thu các quy đinh vẻ nguyên tũcđạođúc trongnghiên cứu Y sinh hẹc Phụhuynh học sinh sê đượccung cáp ban cungcáp thõng tin vềlợi ichvã

CHƯƠNG 3 KÉT Ql à NGHIÊN cứt

3.1 Thòng rin chung cunđối luọng nghiẻn cứu

Báng 3 J i^ịi- ứiim dúi tượng ngltiẽn cứu

Trung học phũthõng 191 39,4Dại học.Cao đằng Trung cầp 36

Sauđai học (tbac SI* lien sì 1 8 1.7Nghềnghiệp cua bố

.Vò(in xér: Có tất ca 485 đỗi lUỊXig tham gia nghiên cửu trongdỏsổ học sinh nam

vá nữ chiếm tý lê tương dương nhau (47.4% vá 52.6%) Tý lộ học sinh giùa các nhom tuòi 12.13 14 15 cũng xãp XI nhau (khoang 25%)

về diều kiên kinh tế các giadính la hụngheo và cặn nghèochiên ty lệ thấp (36 hộ luung đưưng 7.4%) phân 1ÓĨ1 cảc bô giađinh cua hục sinh không thuộc diên nghẻo hay cận nghèo (chiếm 61.9%) Có 30.7%gia dinh không rỏ xèp loặ kinh tc cuaminh