Thực trạng rối loạn tâm thần ở bệnh nhân điều trị methadone tại cơ sở nam từ liêm

ưnĐang uy Quan tao Oại học và Bộ môn Tâm than Irường Đai hục Y Ha Nội dà cho phép và taodiêu kiện cho tói được tiên hanh nghiên cứu.Tôi cùngxin chăn thánh bây tó lớicám ơn tói lành d^o v

TRƯỞNG ĐẠI HỢC YHA NỘI

NGUYẺN THANHTRUNG

Ngành đểô tyo : Bác sỹ da khoa

ưnĐang uy Quan tao Oại học và Bộ môn Tâm than Irường Đai hục Y Ha Nội dà cho phép và taodiêu kiện cho tói được tiên hanh nghiên cứu.

Tôi cùngxin chăn thánh bây tó lớicám ơn tói lành d^o vã r^p thênhãnviênTrungtám Y te NamTứLiẻm dã giup dd tạo mọi điềukiệnthuận lựitrong «uổt qua timh ties hành nghiên cửu

Tồi xin cam ơn các anh chị bác M* nội trú Bộ mòn Tầm thân đà tợn tinhgiúp

dờ ve máttải nguyên đà cho tói những lói khuyên hừv icb vãvô giá trong thờigianchu ânbị cho đẽ tàikhóa luận

Tỏi xin cam ơncủcbệnhnhãnđìàitrị Methadone d5tự nguvẻn vã nhiẻt tinhtham gianghiêncứu.gopphân đem lại qua trinh nghiên cứu thuãn lợi nhằt có the

Diều dácbiệtnhãt tỏi xinđánh lời cam ơn chân thinh và sâu sấctôi BSNT BÙI Ván San vàThs Dũng Thanh Tùng lả nhũng người Thầy dà bângtít cá Sự tâm huyết trực tiếp hướng dan diu dỹt chi bao dộng ' lên và giúp dỏ tõi trong toan bộ quá ưmh nghiêncữu và hoànthanh luận vin tot nghiệp

Tôi cũng vô cúng bict «m vả xin gin một lời tri ân độc biỹt dành cho Sụ quantàm giúp đờ cua PGS TS Nguyen Ván Tuấn, vi đà traoco hộc va tạo điêu kiộn chotòi thưc hiênkhóaIuẠn này

Cuối cùng tôi xin cảmơn gia dinh và bụn bè dà cổ vù vã langu ôn động viên

võ cúng to lởn dêtôi co thê dèhoãnthanhtốt khoá luận tồc ngỉũèp này

Tácgra

NguyenThanhTrung

la NguyenThánh sinh lớp Y6C khừá2015-2021

học YHa Nội chuyên ngành Bác M đa khoa, rời xin cam đoan;

1 Nội dung khoa luân nầm trong khuôn khó đề tai nhiêm vụ cùa Bộ Y te vé tinh trạng rối loụĩi tâm thần óbẻnh nhãn điều trị Methadonetại Há Nội do BộmónTám thấu Trường Dụi học Y Há Nội thục hiện

2 Dược su cho phép cua PGS.TS Nguyen Vản Tuần Trương Bộ môn Tám thán Tniờng Dại hục Y Hã Nội,nghiên cưu nàydotói thực hiín tại cơ SớNam Tử Liêmdưới sự hươngdàn cua BSNr Bài Vân San I hS Dàng Thanh Tùng

ỉ Các sỗ liêu vả thông tin trong nghiên cứu lả hoãn toán chinh xác trung thựcvã khách quan, dà đưực xãc nhận va chấp thuụn cùa cơ sư nghiêncứu

4 Nghiên cứu nãy không trunglụp với bãt ki nghiên cứu não đà đưực cõng

bỏ tã VietNam

Tôi xin hoãn toán ch|U trách nhiệm trưỏc Nhatruimg vả Pháp luột vè nhùng camkẻtnay

Ha Nội ngay 01thang 06niím 2021

Người viếtcam đoan

NguvcnThánh Trung

CHƯƠNG1 TÔNG QVAN T ẢI LI

£v -1,1 Đạicu<»ngVCnghiên chằc d«gchuẨcphiỉn

1 1 1 Mộc íõkhii niệm• •••*••••• ••••••• • •••••• •••••••• •••« *••••« • •••• • 112 Tiêu chuũn chánđùdn 113 Một sòphưnng pháp diéutringhiênchắtdongthuốcphiên 1 2 Libi pháp Methadone 1.2 ỉ Vai ưò cua liêu pháp Methedone

122 D»'|»C lvh"c 1.2 3 Sơlưọc vcđicu tri

1 3 Ren loan tim thần ớ bộnh nhàn dicu n| Methadone

I 3.1 Djcđiõnròi loụn tim than •»bệnh nhãn điéu tri Methadone 13 2 Yếu tó liên quan đèntấiloan tàm tháttrênbênh nhản diêu tri Methadone •••• • 3 .3

3

4

5

6

6

7

9

10 10 11 CHƯƠNG2 ĐOI TƯỢNGVA PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN cứv 2 1.Dáimttg nghiên cừu

2 1 ỉ Tiêu chuán lua chvn

2.1 2.Ttẻu chuàuloiã ưù

2.2 Thỏi g»an và đ|3 diên nghiên cưu

2 3 Phưctìg phap nghiên cứu 2.3 1 Thiếtkếnghiêncữu

2 3 2 Cởmảu nghiên cưu

2.3 3 Cõng cụ nghiêncữu 2.3 4 Cic biềnsA trong nghiêncứu:

2 4 Quy umh nghiên cưu 2.5.Saisivakhông che

5 •••••• ••••••■ 6 Phtrcngph»pxulỵsòliộu phân tích, dành giá kct qua 2.7 Vần dêđạo đức nghiên cửu

2.8 H*1 che cùa nghiên cữu

CH l ƠNG 3.K ÉT QVĂ NGH IẼ.Nc ( V

-••••

• ••»

*•

IHí! «««•««

3.1.2 I>k diêm sư dụngHeoinvá các chái

3.1.3 ỉ>k dtcm dicu tri Methadone

3 2 Dk dicm rỗi loạn tám thin ơ nhom bậih nhãn nghiên cửu 3.2 1 só xối loantâmthinđồng mảc

3.2 2 Tilộcacrốiloantãmthm

3 2 3 Các lõi lomtin) thầnihco thang đùm Dass 21 3 2.4 1>k diemróilom gi-ìc BgutheothangISl

3 Mối liên quan ijjiraróilom tam thin va mộc »õ yểutokhac 3 3 1 So tanhmộc sỗ yểu tồ giữa nhom khôngvacórỏiloan câm thân 3 3 2 Phintíchcác yếu tổ ỉiẽn quan vôinguycơtrằn can.lóàu.stress aaia 24 26 27 .27 28 2S 29 29 29 32 CHVƠNG4.BÀN L VẬN-

-4.1 Dk diem chung cùa dồi tưctog nghiên cứu

4.1.1 Pk diàn nhinkhúuxihộihọc

4.1.2 bái đión sư dụng hetoin

4 1.3 Pk dúm sư dvag Methadone

4 2 Dkdiêmrói loạn tám thittrẽn nhom tưdụngMethadone 42 1 Tilộcácrỏi loộn tâm thin 4 2.2 r>k điãnrối lom giác ngu «laaa* aaaaaaa a»«aaa a a a aa*A«M t (*••»« 4 3 Mối liên quan giữa niloai tâm thân va tnừt sô VCUtókhác 4.3.1 Ycutổ nhãn sinhxỉ hvĩ học

4 3 2 Cic yềuxồ sư dwg cbầt bệnh lý đồng mít

4.3 3 Yểu tồliên quan dềnđiều tn Methadone

KẾT LUẬN _ _

*aaa »••1

44

DAXH MỤCTÀI LI ỆU THA M KHAO

PHỰLỤC

(Chát kích thích dwg Amphetamine)Chát dạngthuốcphi^n

Depression - Anxiety - Stress Scale(Thangđiếmđanh gia Trầm câm - Lo ãu- Stress)Hepatitis B Virus

(Virus nêmgan B)Hepatitis cVirusVirus viêm gan cHuman ImmunodeficiencyVirus(Virus gãv SUV giam nuèn djch mic ph.li nngươi)International c lassiftcation of Disease -10

(.Bangphán loại bỹnh Quốc tể lầnthư 10)Insomnia Severity Index

(Chisomire độ nghiêm trụng chửng mâtngu)Methadone Maintainence Therapy

(Liỹuphap Methadane)Pittsburgh Sleep Quality IndexChi sô chất lượng gỉ ẩc ngũ PittsburghUnited Nations Office onDnigs andCrime(Co quan phóng chốngmatuỷ vá tội phamLiênHụpQuốc)World Health Organization

(Tó chức Y tổ Thè gjởi)

Bang 3.2 DẶC diém về trinh độ học-vần - - - - 22

Bâng 3.3 Dặc diem VC tinh ưanghõnnhãn - 22

Bang 3 4 Ti lộ sử dụng chat theothang diêm WHO-ASS1ST 25

Bang 3.5.Dặc diêm vế sự dụng phoi hựp that 25

Bâng 3.6 Thòi gian tham gia diêu ưị Methadone — 26

Bang3.7 Dộc điểm licudlíutrj Methadone 26

Bang 3.9 Dặc diêm mối liên quan cua một số yếu tố với 11 lẽrối loợntâmthân 29 Bang 3 10 Mò hình hồiquyđánh giá nguy cơ rối loạn tâm thần theo DASS -2132

Hình 1- thức hoa học Me-thađone 8

Biêu đỗ 3.1 DẠc diêm về giin 21

Biêu dó 3.3 Dặc dièm vèngheQghiẻp - - 23

Biêu dỗ 3.4 Dộc diêm về mức thu nhập 23

Biêu dó 3 5.Thời gian sừ dụng heroin 24

Biêu dô 3 6 Cách thức 8Ũ d\BJg Heroin _ .„ 24

Bicu đỏ 3.7 Dục dièm vi mức độtuân thu điồutri 27

Biêu dò 3.8 Dậc diêm vè sồ róilo<ui tâmthân đồng mitc 27

Biéu dó 3.9 Dặc diêm rối loan tâmthantheothang diêm DaSS-21 28

Biêu dó 3 10 Phãn loại rỗi loựn gjắc ngu theo thang ISI 29

METHADONE TẠI c ơ SỠ N AM TỪ LIÊM

Nguyen Thành TrungNgtrơi hương dẫn: BSNT BÙI VànSan ThS Đảng Thanh Tùng

Mét diu: Điều trithaythếbằng Methadone một chất đổng vận opioid tãc dụngkeo dãi lá liệu phãp đang (hrợc sứ dụng rộng íầi đê ngừa hội chúng cai và điêu tri nghiện chi dọng thuốc phiện Nhiều nghiên cứu đã chi ratinhtrang rỗi loạn tâm thân phó biền vã tác động tiêu Cục đền hiệu qua điều tri ơ bệnh nhân điều trịMethadone Nghiên cứu nãynhâm xácđịnh 11 lý rốiloanlim thằn ơ một cư sư điều trị Methadone tại HáNội vàđánh giã mộtsỗ yếu tư liên quan

Doi tuựng và phmmg pháp n«hiẽr» cứu: Tứ thiing6 đèn tháng 12 nám 2020 thựchièn nghiên củu mỏ ta cắt ngang tợi cư sơ điềutri Methadone Nam Từ Liêm một

cơ sơ dièu tTỊ y tẻ cõngtại Ha Nộĩ Cõ 208 bộnh nhãn dưngỷ thamgia phong vẩntrực ticp vói bộ câuhoi nghiên cứu bao gờm các dặc diònnhãn smh xi hộihoc dặcđièni su dựng chài *fâc điênt điòti tn Methadone và tình trung rồi loan lãm thânđược đanh giã quacác hộ công cụ DASS-21.1SI vã Mini-cog

Ket qui: Có 37,0% bệnh nhãn conguy cưrải losin tăm thần ti lộ này đổỉ vói rỏiloííi ỊB.ÌC ngu tràm cam lo âu stress vã rơiloan nhânthúc lẩnlư<< lá 20.2% 8 7%15.4%; 7,2% vã 14 9% Hái long về mức thu nhộp lã yếu lồ chirtỉ lãm giam nguy cơ rồĩ loạn tâm thần Trưng khi đỏ lieu diều trị duy tri Methadone cao vàtinh trạng thúc nghiỳp lâm ting nguy cơ ròiloựntám thần Nhiêm mv lãm tảng nguy cơ trầm cam

Kft luận: Nglnén cúu cho thúy ti lệ rói loạn tint than cao trong nhom bộnh nhannghiên cưu trong dư liềuđièu tri Methadone có thể la đáu btẽu chi Váo sũc khoetâm thằn Ngoái ra tinh trạng thát nghiépvã mức độ hãi lóngthu nhápkẽmơ nhóm

có rơi loạn tâmthần cho thầy tầaaquan trọng trưng dam bao cõngviệc vã thu nháp

ôn đinh song song với điều tricho nguữỉ nghiện chat dựngthuốc phiựn

Từkboa:meihadone rỗi loạn tamthân trầmcam

MAINTAINENCE TREATMENT PATIENTS IN N AM TV LIEM

Nguyen Thanh TrungSupervisor MD Bui Van San MD DangThanh TungIntroduction: Methadone, a long-acting opioid agonist maintainence treatment is used widelytopreventopioidwithdrawal and reduce cravings Studies reported thatpsỵtritric disorders is prevalent and negatively affect treatment outcomes amongMethadone patients This study aimed to describe the prevalence of mentaldisorders among patients in a methadone maintainence ưeatment facility inHanoi and related factors

Method: From June to December 2020 a cross-sectional study was perfomed in Nam TuLiem methadone maintainence treatment facility, a public health facilityin Hanoi 208 respondents currentlv receivingMMT agreed toparticipate in a face-to-face interniew Questiouaire designed to collect socio-economic subtances-use and MMT-related characteristics DASS-21 1SI and Mini-cog are screening tools to access psychological problems amongpatients

Results: 37% of patients are at risk of psytfiatrie duorden in general and the prevalenceof sleep disorders depression, anxiety suess and cognitive disorders arerespectively 20,2% 8.7% 154%, 7.2% and 14 9% Incomesatisfaction is a major factor in reducing the risk of mental disorders Meanwhile methadone dose andunemployment increase the riskof mental disorders HP’ infection increases therisk ofdepression

Conclusion: The study has shown a high pi evalence of psychiatricdisorders among our sample, m which methadone dose may be an indicator of mental health la addition the low level of income satisfaction in the group with mental disordersshows the importance of securing a stable job and income in parallel with treatment for opioid addicts

Keywords: methadone mentaldisorders depression

«s> ■>

ĐẠT VÁN ĐÈ

Theo Báo cão cua Co quail phongchóng tội phạm vã mataýLiênHụp Quỗc VNODC ước tinh so người su dwg opioid là 53 triệu, tâng 56%sovới trác tinhtrước đó va opioid ch|U trách nhiệm cho 2 3 trong sỗ 167 000 nguôi Chet do sư dụng

ma túy trong năm 2017 [1] Tụi Vi^t Nam theobáocáo bộ công an nảm 2016, ca nưỏc cỏ sỏ người nghiện nu luỷ la 210 751 người da sổlã nghiên cácchẩt dangthước phĩộn I59K44 người, chiêm 75.8% [2] Tinh trạng nghiện cãc chut dụng thuóc phiện không chi anh hương đễn an ninh trội tự xâ hội ma con la gánh nạngcho hệ thừng y tẻ Các gãnh nũng vố bênh ĩâl li do moi quasi he giũa sư dung ma tuý với sức khoe támthản các bẻnh tmyèn nhiêm như HTV AIDs viêm gan B c và

tu vong đo quã lieu [ 1 ]

Methadone mot chat matuý tônghợp đà dược Tỏ chức Y tẽ Thè giớiđưa váo danh mục chát thiết yếu điều tri lộ thuộc chat dạng thuốc phiện Trên the giới, việc diều tri nghiộn chắt dạng thuốc phiện b.ing Methadone, hay còn gọi là Liệu pháp Methadone, dâ dược áp dụng 40 nàrn nay tui nhiêu quồc gia dà duục chứngminhCai thiện tinhtrying sức khỏecho bỏnh nhàn vã tĩnh hĩnh trịt tự an toànxđ hộip]

Tại nước la chương trinh diều trị bằng Methadone dược triẽn khai thi diêm tạiHái Phòngva TP HỗChi Minh tư nám 2008 Tính dềntháng 7 2017, ca nưởc dã

cocác trung tâmdicu tri Methadone cho nguôi nghiên ma tuy tại 63 tinh thanh vã điêu trị cbo hơn 52.000 người nghiýn ma tuy ưong ca nưúc Một sónghiên cữutạiViet Nam chi raráng chương If inh điéu tri Methadone cổ h><u quatrong việc lãmgiam II lõsư dụngnia tuỹbắt hợp pbap gi.un các hãnh VI nguycơ lây nhiêm HIM [4] cai Ihiẻn chill lượng cuộc sắng vá sức khóe cho nhùng ngvỡi nghiên ma tuỷdược điềutri thay the bằng Methadone (5]

Tuy výy tinh trạng rơi loạn tâm thần kem theo o các ngườibệnh điều trị Methadone là khá thường gập vả ngày càng dưực quantâm Nhiều nghiên cứu đà chirarầngti lệ rối loạntâmthầnơ người nghiện ma tuýcao hơn nhiềuso với quần

thechung [6] (7] Các rối loan tin thùa ]ám nâng hơn tính trjag nghiên chắt tàng

ti lệ sư đụng đa chất, tảng ti le tái nghiộn cùng như làm táng nguy cơ tự sát (8] (9] Hĩẻu qua diéu tạ cai nghiên vựi các người bỹnh này ti lộ nghich vộimửc dộ nặngcua cac rối loan tâm thàn kem theo [10]- Trong nhỏm được điêu tri Methadone, người bệnh được chân đoán có các rơi loạn tâm than kẽm theo cần phai sư dung Methadone lieu cao h*ni vã cân thòi gian điều tri lâu hơn dẽn d.it được tìnhtryingónđinh, do dứ lânt giam hiỳuqua diêu U| vúlủngti lê tử bo liêu phap [11)

Trên thựchãnhlãm sáng, chủngtói nhẠn thày 11 lộ býnh nhãn có cãc rói loantam thần kẽm theo khi điều trị Methadone lá hiện hửu vãdương như chưa được tầmsoát vâ quan lỷ điêu trị triệt đe Nâm2019 trong khuôn khô đe tài nhiêm vu cua Bý

Y Te bộ mònTãm thằn trương Đại học Y Hã Nội tiênhanh diều tra thực trợngtrẽnbênh nhãn điều tn Methadone ơ 6 cơ 50 lai Há Nội bencanh rơi loan su dụng dachất củng ghi nhận ti lý rối loụn tám thằn qua thang diêm đánh giả Lo âu - Trầm cam - Câng thùng DASS-21 lần là- bỹnh nhàn cỏ trâm Cam là 11 9%, lo âu là15,6%, cảng thing là 6% [12|

Nhầm nàng cao hơn nửahiệu qu.1 điều tri và liỉn lượng dâu ra cho bênhnhàn chúng tỏi thực hiợi nghiên cứu “Thực trạng rồi lo^n tám thần ớbệnh nhàndicu tri Methadonetại cơ sớ Nam Tư Liém" vơi 2mục tiêu nghiên cưu sau đáy;

1 Xác dinh ti lệ rói loan tâm thần ửbệnhnhàndiêutrịMethadone tụi cơ sở Nam TừLiêm:

2 Dảnh giã mộtsố yếu tố lien quanđen cacrói loan tâmthan trẽnbệnhnhàndiêu tri Methadone

CHƯƠNG I TONG QUAN TÀI UỆV

1.1 ĐẠI CƯƠNG VÈ NGHIỆN CHÁT DẠNG THU Óc PHIỆN'

1.1.1 MỘC số khai niệm [131, [14|

ỉ.ỉ.i.I Chãi mư tuỳ

Lã các chất gãy nghiện được quy đ|nh trong cácdanh mực do Chính phu ban hanh

J.J.J.2 Chài dang thuốc phiên

Lá nhũng ch.itcó nguồn góc thuỏcphiện vã những chất có đặc điém dượclý toong IV thuoc phiện, bao gòm thvỗc phiện Morph in Heroin Codein PethidinBuprenorphin Methadone Levo- alpha acetyl-Methadone(LaaM)

J.J.J.3 Người lighten ma tùy (hay ngut'rt nghiên chiỉt/

L ả người sv dụng chài ma tuỹvábịphụthuộc văocác chầt nay

Phu thuộc về cơ thê: lả sư đỏi hỏi cua co thê liên quan lởi vice đưa vảo đều đận một chẩt hóa học ngO'ũ sinh cẩnthiết đẽ dưvtri sự cânbángCua cơ lire Sự phụthuội nayđượcbiộuhiỳn bàng hộj chựng cai hay hội chứng thiẠi thuỏc khi ngùng hoặc giám đãng kê liều lượng chấtđang su dung

Phu thuộc về ĩẳw thắn: dược đặc Inmg bởi mộtxung động sử dụng chắt gáynghiỹn liên tực haychu ký vớimục dich lunkiếm khoaicam boâc lam giam càng tháng

ỉ.ỉ.i.4 ỉĩungnựp

Latinh trang đáp ứng cùaco thôvói một chất, được biêu hiỹnbằng sứcchiu dưng cuacơ the ở liều lượng nhẩt đinh cua chất đó Kha nánc dung nap phuthuộcváo cư d|a và tinh tiling cua cư the Khi kha nàng dungnựp ihay đổi cẩn thiefphaithay dốilieu lưvngcua chát đàsu đựng đé đai dược cung inột hiêu qua

J.J.J.S Hội chửng cai

La trạng thái phan ưng của co thè khi ciit hoộc giam chắl ma tuý đang sử dụng ơnhùng người ngbiỳn ma tuỹ Đỉéu hiỹn lãm sàng cua hộ: chúng cai khac nhauphụthuýcvàoloụi ma tuý dangsu dụng

J.J.J.i Cai nghiên

Làngưng sư dụng hôộc giam dáng ke chất ma tủy ma người nghiện thường

sư dụng (nghiện) đản độn việc xuàt hiên hội chưng cai va vi vậy người bợih cân phai dược diều trị

I 1.2 Tiêu chu ân chân đoán

J J.2./ ỉ tội chững nghiện cãc thắt dọng thuốc phiện

Theo ICD-ỈO chùn đoán nghiên chât khi cỏ tứ 3 trư lẽn các bièu hiên sau đầy xay ra cúng nhau trong vống ít nhát 1 tháng hoộc néti tón tai trong kltoang thời gian ngấn hem I tháng, thỉ cán lụp di láp lai cùng nhau trong khoang thòi giun 12 thăng'

- Them muốn manh mè hoộc cam thấy buộc phai sư dung chầt dang thuócphiên

- Khókhántrong việc kicm tratãptính su dụng chầt dangthuốc phiện(vềthờigian múc cách su dụng);

- Có hội chứng cai độc trung khi ngùng hay giam ỈU dụng chất dang thuốcphiòn

- Cóhẩng chửng về hiộn tuụng dung nạp chat dụng thuốc phiện đang đưọc sứ dung

- Xaonhàngcác thư vui thích thú trưủc đáy đẽdành thỏi gian tim kiêm haysửdung cùng như hói phục sau túc động cuachấtdạngthuốc phiên;

hep te,ic sư dụngmục' dù có cãc bâng chứng rò ràng vẽ hịu quado su dụng chất dung thuốc phièn

J.J.2.2 Hội chúng cai lighten chất dang thuốc phiên

Theo K?D-IO hội chứng cai chất dạng thuốc phiện gom lì nhầt ba trongsố các d.iu lnéu sau phai có mật:

- Cam giác themkhát doi VÓI một loọi thuốc phiện

Ngạt mủihoặc hàt hoi:

- Chây nuớc mat;

- Dau cơhoặc chuộtrut:

- Ngu không yên

1.1J Mộc tổphương pháp diêu trị nghiýn chầt dạng thuốc phiện

Dồng các thuốc hutimg tám rhán: chu yếu áp dụng diêu trj hội chứng cai,phưiHig phápđãdược sư dụng ơ úc vả một số nướcchâu Au Tại ViệtNam Bộ Y tẽViệt Nam ban hãnhvà áp dung từ nám 1995 bang cách dung cãc thuốc giai lo ãu(diazepam), thuốc an thần kinh (tisercin noãnan) vã sử ding thuốc hạ huyết ãp cloíũdintrong vòng 7-10ngáy(15]

Phưựng pháp dùng thuầc đồỉ khàng Phương pháp dùng thuốc đói khangnaltrexone điều trị duy trihả trợ chểcig tái nghiên các ch.It dang thuỗc phiện đả dưoc áp dụng tặỉ một sồ quổc gia trẽn thi- giới Naltrexone dượcSư dụng điểutringbivn heiosi tù 1973 (Martin) thưc chất la diếu trị duy ui MU khi đà điều Ui hộichứng cai (16) Phương pháp này có ưudicm lã lãmcho bệnh nhìn chân chất malũy nhưng cónhược điềm là lên con xât vâ,bứt rứt khó chịu,lão bón.độc với gan

vá thân, cô thê gày sốc thuốc khi bệnh nhàn vẫn sư dựagchất matúy Hiên nay Bộ

Y tế chophép sư dụng đẽdiềutrịdux tri chổngtái nghiện câc ch.il dụng thuỏcphiện(15]

Diỉu trị thay thê bẵng ytethadon* lã loai thuốc chính đuực sư dung trong phương phap diều trị cai nghiựn thay tbê câcchát d<mg thuờc phiên o Việt NamViện Sữc khỏetâm thằn Trungươngđ.ìtiếnhànhtri en khai nghiêncưu thu nghiệm dièu tri thav thế bang Methadone túCHOI nãm 1996 vã chinh thức đua váo điềuU|

tù nảm 2008 Sau 10 nãm áp dưng tụj Việt Nam chương trinh dà cớ nhùng kếtqua

tolun[4].[17]

Điều tri thay thỉ bưng buprenorphine Buprenorphine cômửc độ gằnkét với các thuthe CDTP cao hơn sơ vòi các c DTP dồng vậntoanphiin Mức độ lcich thích thụthê CDTPcúa buprenorphine kẽm hơn các CDTF dóng vận toanphần ngaycakhi nẻ được sử dung ớliêu Tắt cao cùng không tảngmức đô kich thích thụthê hoỊc kích thichờ một múc độ nhẩt định đuôingưỡng gáy suy hô hãp suy tuần hoàn(tácdụng trân) nén rất an loàn trong diêu trị Hiệu qua lãm sàngcua thuồc tu 24 48giờ thâm chi lời 72 giờ VI vậythưòc co the sư dụng each nhát từ dờ giam đảng kẽ chiphi vã thơi giandi lội gõp phần giúp býnh nhãnphục hoi chức nàng tam lý xâhói hoanhậpcộng dũng Buprenorphine dâ được thí diem tạiViệtNamtừ 2015 tụi

Hả Nội thánhphó Hồ Chi Minhvả dang dược ti ép tục thi diêm diêutrit.ú cáctinhmiên núi tư nàm 2019

Liêupháp tám ỉý: Co thê dung liêu pháp tâm lý đon thuãa bay liêu phãp tàm

lý ket hop với thuốc diều tri- Một sồ phương pháp nhưcộng dóng tri liệu, phiíigvan tộtì đ<mg lực haytrI liỹu nhóm được kẽt hợp làm giam ti lẻ tãi Sừ dung Heroin

12 LIU PHÁP METHADONE

1.2.1 Val tro củaliệu pháp Merhrdone

Methadone, một chảt đỏơg Vụnopicnđtác dụng kéo dài được sàn xuât trongchiên tranh the giới thứ II (1937-194$) vói mục đích lam thước giam đau thay the morphine Nủm 1964 một nhõm bác sỷ người Mỷ phát hiênraMethadone giũp chonguôi nghiện heroin giam hoặc ngưng hắn việc sư dụng heroin, nhưng không tânglieu khi dùng thời gian dài, dõng thời tinhtrạng tâm lỹ va sức khoedược cai thiên [19] Trẽn thể giới vice diều ữinghiên CDTP bang Methadone hay côn gọi lã Liêu phãp Methadone(MMT).đã dược àp dụng hơn 40 năm nay tạinhiềuquốc gia dem l.unhiềuhiệuquave sức khoe vã All ninh trật tụ xâhội [3]

Liệu phápMethadone d.ì dược đua vảo sử dưng r(mg rii tj;VỉẻtNam tử nám

2008 lính den tháng 6 2017,cá nước đả có cáctrung lãm điêutri Methadone tại63tinh thanh và điêu tri cho gân 52 <MX> nguôi nghiênma tuý [5] MMT lã I11Ộ1điềutrilàudải có kiểm soái giá thành rc duơc sử dụng (heo du ừng uống, duúi dang sìronén giúp dự phóng được các bênh lây qua dương máu nhu IIIV viêm gan B c

dồng thin giúp bênh nhũn phuc hồi cảc chức nàng tâm lý xã hội, lao dỏng vù tâi hởi nhập cộng dồng (14]

Một nghiên cứu kéodai6 nim cua ViệnSức khoelãm thán quốc gia VC Liệu phap Methadone két hợp với tu vần va liệu pháp tám lý ờ SI dời tuợng nghiên CDTPcho thẫy [20]:

Giam rỏ rệtlianhvi sư dụng chát dạngthuóc phiỳn bai hụp pháp Ti lộ ngườidung ma túy lử 100“'« giam xuùng 1S% sau 6 tháng, giam xuông9% sau 2 năm diêu tri

Giam đãng kẽ lỗ người IV dụng quaduinig tiêmchich Từ 35% khi bít đâunghiên cưu giâm xuống còn 3 2% sau ỉ tháng Không cén tiêm chích sau 18 thángKhông cỏ nhicm HIV trongquả trinh nghiên cũu

Giam rd rệt cac hanh vi lầy tiền, bán đô đạc de dọa cưởng cp người thantrong gia dính: Ti lêdồi (ương saiphạm trẽn 25 ngày thangtù 70% trước diều trịgiam xuồng cỏn s.5% sau I thang Đến thángthứ 5 chi côn 2,8*0bẻnh nhãn có sai phạmdwói 20 ngáythăng

Giamcàcpluanphap hmh sự ngoàixỉ hội;Trước diều tri 13 dổi tượngcỏtiền án ticn sự vihànhsitrộmcáp, buéo bin ma túy Trong suồí qua truthnghiên cứu.chi I dốitưụng bi bãt MU 2 dung điêutri do tuôn ban ma tuy

Lãm giam rẩt nhiêusổtiên chi choma tủy bầt hợp pháp: Trvỏc nghiên củucắc dõi tuông chi trung bính 300.000 tkmg ngay, sau 2 thángdiềutri chi còn hon3%dõi tuông mua ma túy s ói sổ liến bing 10% trước đõ vã 23% mua vói sô úcn bang 1% trước điểu tri

I 2.2 DtrfC K học 114]

J ỉ ĩ ỉ Công thúi'huả học

Hinh /.ỉ Cổng rhứt hoá học Miĩhadonc

Methadone (6 - dúnethyianũno -44- diphenvl - ỉ- hepanon) thục chat lã mót optai song víMethadone cô càu ink đúc bict lù nlióm cetone vả nhôm amine nên nò tạomột sự liên kètđỏng hóa tn với protein bén vừng khiêncho tác dụng cua Methadone dai dàng vã kéo đài honnx»rphin

ĩ.2.2.2 Dttợc ỉực hục

Methadone la một chắt đàng vặn VỚI các DTP tác dộng chu yểu trén các thuthe inuv(p) ở nào Tưưng tự nhu cácCDTP khat Methadone có tác dụng giam duu giam ho yên diu,giam hó tùp vảgây ngbiộn nhung gâykhoái cam yéu

ỉ 2.2.3 Duợc động học

Hop thu: Methadone dưực hap thu hoan toan va nhanh chong qua đườnguống (Methadone dược hâp thu khoang 90% qua dường uếag) Thoi gain tác dung khoang >0 phút sau khi uồng sà đạt nòng độ tối đa trong máu sau khoang3-4 giờ Thói gian dạt nồng độ ồn đinh trong máu khoang 3-5 ngay sau mòi lần thay dôi liều diêu trị

Phán bó- Methadone liênkếtvới albumine protein huyếttirơng khácvà các

mò (die biệt laphồi gan thận) Do vậy Methadone có hiệu qua tích lũy và tóc độ tha: trú chàm (ti lè gàn két protein huyét luông lù 60-90%> Methadone đi qua hàngráorauthai và bài tiét qua sửa Thoigian bán huvtrung binh 24 giò Dặc tính dượcdóng bọc cuaMethadone thay dồi theo hmgngười nghiện

Chuỵcn hoá: Chuyển hỏa chu yểu ờ gan thòng qua men cytochrome P450Char chuyên hỏa của Methadonekhóng có tác dụng

Thài trìr Thai trứ chư VCUqua nước lieu ngoái racòn qua phàn mó hôi vi nước bọt.í>ộ thanhthái ưthận giam khi pll nướctiêu táng

J.2.2.4 rác dụng không mong muồn

Cãc tác dụng không mong muờuphô biên cua Methadonebaogian tãobôn.khò miệng vàtângtiết mồ hòi

Các triệu chưng như lot loan giấc ngu buồn nôn non giàn mạch va gàyngứa, rổi loan kinh nguyệt ư phu nừ.chủng vú toờdàn ỏng rốiloan chúc núng lính dục gio nước tảng càn ít gộp hơn vả có thó khống lienquanđèn Methadone

Hiu bet nhùng ngươi nghiên CDTP co jt tãc dung không mong muốn, tuy nhiên tnýu chửng tảo bón rối loan chức nàng tính due lảngtiết mồ hôi có thevántôntại trong quá trinh diêu trị

Ỉ.2.2.Ĩ Tưvng tái thttvc

Nhiều người bênh dang điều trị Methadone dóog thời dang dược diều trị HIV AIDS hoộc các bỹnh lý khác kèm theo do vậy cằn lưu ý độc biệt đẻn các tuông tác giửa thuốc Methadone vẠĩ câc thuõc khác nhu: thuốc khăng retrovirus(ARV) thuốc diều Ui lao diếutrịcảc býnh nhiêm trũng cohội chuócan thần, gây ngu,thuốc gittanđaucác loại' Tương lacgiừíi thuốc Methadone VỜI nhùng thuốc tác động vểohộ thong men cytochrome P450 (CYP450) co thè dàn tới

Giamhiộu quá cùa liệu pháp điều trjduy trì bàng Methadone

Giam hiệu quà cùa liệu pháp dicu tri ARV;

- Ngộ độc vã các tac dựng khcng mong muốn:

- Giam tuân thũdiéu tri

1.2.3 Sor lưực Ve diêu trị |J5J

Diều trị MMT bao gờm cácgiaiđoan sau

2,2JJ Giai doạn dò fiều

Thương kéo dai 2 tuân trong qua trinh điều tr| khui đầu 15 30 mgtúylừngbênh nhan (lieu tháp 15-20 nig trung bính 20 -25 mg cao 25 - 30 tng) Khi sứ dune lieu 25 30 mg cẩn thận trọng và theodỗi sát bệnh nhãn Trong 3 ngày dáu

lien không láng liều (trữ truưng hợp bẻnhnhản uống Methadone vàn xuất hiýn hộichứng cai năng)

Bênh nhan sè giam hội chứng cai chứ không mấthoản luân MU bênh nhan

có biêu hiện nhiêmđộc phai giâm liều điêu lọ Sau 3 5 ngâyđiểu trị nếu vẫn cònbộichúng cai táng5 lOmg-ngáy trong 1 tuần lông lieu tảng không quá 2<>mg

ỉ.ĩ.3.2 Gùi đuựn chinh liền

Thuứng bit dấu lữ tuần thư 3 vá kéodải I 3 thang Giai đoạn này bác !»|‘ Ihco dôi cic biêu hiện bội chúngcai, căm giác thèm nhớ chắt dangthuốc phiên cùa bênh nhàn Táng 5 I5mgngáysau 3 5 ngàyvà lõng lieu ling trong 1 tuânkhong quá 30mg

ỉ.2.3.3 Giưi đoụn duy irtficu

Dáy lã gtai đoạn mâ bênh nhãn sư dụng lieu thuốc hiộu qua het cam giácthem nhó hạn chẻ lói đa lác dựng phụ- Liều duy trí tùy lúng bênh nhãn, trung bính

60 120 mg thíp nhát 15n»g ‘ngay

ỉ.2.3.4 Giai doụn giám liềtt huinig lởi rtgừng diều trị Mahodont

Sau lỗi thiêu I nâm khi bênh nhãn đà òn đinh và có nguyện vọng cai methadone

Vónlieu Methadone > 4í)mg ngày; giant IOmg'1 lấn' I tuần

Vui lieu Methadone < 4l)ing ngày; giam Smg' I lan I tuan Với lieu này có thê ngừng Methadone hoán toán mà không can giam lieu

13 ROI LOẠN TÂMTHẢNÓBẸNH NHÂN ĐIẺU TRỊ METHADONE13.1 l>Ịc diêm rốiloạn lãm thun ứbệnh n hán diều trị Methadone

Các rồi loạn tám thân thưòng gặp ơ người bênh dicu tr> thay the các chằtdạng thuốc phiên bang Methadone va ngáy câng đuực quan tâm Các nghiên cửu trước dãytrẽn thẻ giới đâ dưara cic rói loan tam thân lả thuvnggập trẽn các đổilượng diều triMethadone

Theo Rosie T và cộng Sự (2017) đánh giá 93S bỳnh nhàn điều trị MMT tụi Canada lù 2011 dển 2015 thấy khoang 80% $ó người tham gia co It nhát một róiloan tam thầnngoải sưdụng chát dựngthuốcphiện trong do Tối loancam xúc vã rối

loan lữ iu chiếm chu yêu vứi lãn lượt 41% vá 42%, bên canh đó cỏ 42% nhủng người tham gia b| rối loạn sửdung chát khác kct hụp (21Ị Tuy khóng ghi nhận mổilien quan giùa rõi loạn tăm thán và vjộc ticp tục sư dụng CDTP nghiên cứu chi ra môi liên quan giữa rối loan sứ dung chát an thần (P’20.87l; p<0.001) và cocain lp-6.344; p=0;031)với việc tiếpt\K sư dụng CDTP

NghiêncứucuaMingxu Jiao va c<ng sự (2009)đánh giả 20S b£nh nhãntại 4

cơ SỞ dicu tri Methadone ư Quang Châu Trung Quốc, Idn dành giâ bâng thangdiêm DASS-21 tháy được lấn lượt 12,8 % 19.5 % vả 8.3 % cò dấu hiệu tràmcam

lo âu strew [22]

Tại Dải Loan (2014)khi đánh già trong 12 tháng với cic bệnh nhân diều triMethadone so với quầnthe bính Ihưưng thắy dược sự khác biệt veti lộ rối loạntâm thân rò rệt ưbệnhnhãn diêu tri MMT và nhóm đồi chưng lã 13.14% so vùi 2,50%(OR 5,89 Cl 5,53-6.27) [23]

Tại Vi^t Nam nám 2016 nghiên cứu trẽn 321 b<nh nhản điều trị MMT tội một cvM>tại Ha Nội cùa Nguyen Thu Trang va cộng sự cho thấy 1| lộ rồi lo,UI tâm ihầD li 42 4%, vớiti lê tramcam lo âu và stresstheothang diem DASS -21 lần lượt

là25.2%, 34.0% và 21.5% (24]

Nám 2019 trong khuôn khò de tai nhiỳm vụ cua Bộ Y Tẻ, bộ mônTâmthânDụi học Y Hà Nội lien hành dicu tra thực trang trên bộnh nhản diều tri thay thêMethadone ngoái tinh trụng sư dung đa chất thắy được ti lệ có đầu hiệu sức khoetam than qua thang DASS-21 lãn lượt bệnh nhân cõ trâm cam lá 11.9%, lo ãu lã

15:6% stress lả 6% [12]

13.2 Yeti tố liên quan đen rối loạn tarn thần tren bộnli nhan điều trị

Methadone

Ỉ.Ỉ.2.Ĩ Cảr yèu íồ IV nhân khầtt lừ hòi hụt

NghiêncứutộiTrungQuốc Cua Ym và cộng sự (2015) khi theođỏi ti lệ trầm cam va lo áu theo thang diem Zung (SDS vã SAS) cua 1301 người diều tri Methadone tiũ 3 tinh Vin Nam An Huy và Giang Tô trong khojng thời gian từtháng 10 2008 đến thảng 02 2009 phát hiện trong mô hình đon cấp thì các yếu tố

giới tinh (p=Ữ.O3), trinh dỏ hue vía (p=O.02>, tinh trang hỏn nhàn (p«0,04) tinh trạng việc làm (p<0.001) két qua x.ét nghiệm nước ticu dương tinh (p=0.02) vá liềuMethddoD? hãngngây (p<0.001) cô liên quan đang kẽ Voi lo ãu trcog khi chi cô tinh trang việc làm (p<0.01) va két qua dương tinh cho xét nghiêmthuốc nưóctiêu(p=O.O4) có liên quan đền lo àu trongmỏ hình hòn hợp đacấp [25] Đỗi với tinhtrạng trẩm cam trong IUÔ hìnhAm cáp, các yẻu tồ giói (p=0.03) va tinh trạng Viẻc lam (p<0.001)có Hén quan tuy vậychi tinh trụng vice làm (p<0,001) cõ liên quanvái trảm cam trong mõ hinh hỏn hợp da úp [25]

Theo Lẽ Tuan Anh và cộng sự nghiêncữu trẽn 395bệnh nhàn nam điêutrị Methadone tụi tinh Nam Đinh nám 2019 sứ dụng thang diem DaSS-21 cho thầy ti

lẽ lo âu tunhe dền rãt nẠng lá 18% cao nhắt trong cácrồi loạn 2,8% bẻnhnhãncõtrầm cam nhe vá ti lộ có stressmức độ nhe den vừa la4% Nghiên cứu ghi nhàn thời gian tham gia điều trị cáng dải ti lé rốiloan tâm thin câng giam Nhùng người diều trị tyi cơ sơ V tẻ cõng có tông dtõmcãc rối loạn đều cao hơn so %ới các cơ sơ tư nhãn, trong kin dớ nhùng người sõng vợi bạn tinh vụ chềng, co thunháp gia dínhcao hơn cờ ủ nguy cơ gẠp cầc unh trạng trầm cam vâ stress hơn Nhữngngười lảm.nghề tự do hay lao dộng tay chân co diêm sô trầm cam và lo ãu thíp hon so vóingươi không cô vice lam[26]

ỉ 3.2.2 Yềtt tó sư ưựiíịỉ Hu chũi

Rỗi loạn sư dụng da chat lã một van đe phổ biền ơ bènh nhãn điều triMethadone và có tác động qua ]aj với roi loạn tâm thân

Nghiên cứu của Chen (2019> ở 503 người kết thúc dicu tri cai nghiên heroin thầy ràng, sau 5 nám quá trinh điều tr| ti lý Sư dụng nrợulẽn tới 41% vã Sư dưng các chát dạng amphetamine tới 33% phàn côn lại lã it hoẠ<- khom; sư dụng thêm chắt ma luý nào khác Điều dâng chú ý látrong thín gianA'» cô lởi 298- 503 ngườitai nghiỹn heroin, trong đỏ ơ nhóm sửdi^ig các Chat dạng amphetamine ti lẻ lèn tởí 69.4%, ti lé tương ứng lã 44,9%ơ nhom su dụng rượu vớithơi gian tãi nghiện lại lẩn lượt lã 31.27 X 3.41 vã 42 46x2.81 tháng[27)

Theo Michel vả cụng sự (2017) nghiên cứu tú Hai Phóng ghi nhân 24%trong ừ> 603 bệnh nhãn dicu til Methadone đả bão cáo đã lững sư dung methamphetamine bao gỡm0.5% qua dường tiêm vã 1 7 1% cõ xét nghiêm nướctiêu dương tính vói metamph examine Trong sô 250 nguôi dược nghiên cữu thuántập 30,4% bộnhnhãn đả $ứ dụng methamphetamine tại thời diêmbầl đầu nghiêncưu trong khi vảotuẩn 52, trùn cơ xơ tụ báo cáo hoặc xét nghiệm nước tiểu, con sỗ nảy ting lên là 49% (28).

Theo Burdzovic vácộngsự(2015), theo dôi dọc trẽn 481 bệnh nhàn điêu trịphụthuộc chattrong 10 nim cho thâycósự dõng dicn cua M loạn tâm thằn và tinhtrang sư đung da chắt Hai yếu tó nãycõmồi tương quanlieu lượng phan ứng khi

nu nguy co các vãn dềtâm thân tàng lẽn tương tmg theoca số lượng vã thơi gian sử dưng cbât Nghiên cứu ghi nhàn so với nhóm không sứ dung chãt, các nhom sứ dung 1.2.3 vá 4 chẩt dều cõ chi sổ rái loan tâm than tâng dãn tử0,40 (sư dựng 1 chau đen 095 (sư dụng 4 chát) tat cá đcu có ý nghía thòng kê p<0,01 Khi xẽt theothơi gian việc sư dụng chat cồng lãm ting nguy cơ rối loạn tăm thân Ỡ nhom sư dung ỉ chut (p 0.06 không côý nghía thống ké)vả 2,3.4 chát (0-0,17, 0.23, 0,31tương ứng: tát CA p<0.01) so với nhóm khồng Sir dụng chát (29)

Nghiên cuu VC tinhtrang sứ dưng chát ơ býnh nhàn dteu tri Methadone tạicác isih miennúi phía Bác ViệtNam chữ thầy ờ nhõm býnh nhân cỡ diêm Kesslertrẽn 10 (the hiện nguy cơtràm cam trung binh trơ lẽn) cỏ nguycơ sư dụng chầtdõng thờivới dicu tri MMTcao hơn (OR=I.OB; 95%CI 1,01-1,16)[30]

Vice sudung đa chất có liên quan đèn các rồi loan tâm thằn và nỏ dẩn dồnnhiều hậu qua như tàngti lệ tái nghiựi giam mức dộ tuân thudiêu trị vã gày tôn hội den sue khoe [12] Do vjy việc phatbiện sớm không bơ sót rơi loan sư dụng đa

ch.a ứ biãih nhãn lá quan trọng va can dược quán lý tốt dèning cao hiẻu quj diều tri-

J-3 2 ĩ Càcyéu lồ hên quưn đen diều trì Methadone

Thời gian tham gia vả duy tri dièu ui góp phẩn làm giam tinh thingrỗi loantâm than Tại Việt Nam (2014) trong nghiên cưu thuần tập tiến cửu 24 thángtrẽn

965 bênh nhãn tụi Hai Phông và thanhphố Hô Chi Minh nhâm dành già hiẻu qua chương irỉnh thí diêm điều tringhiện các CDTP bỏng Methadone cua Bộ Y tế ghinhãn vándê sưc khoe tăm thán cuabẻnli nhàn dược cai thiộn khá rỏ rệt trongqua trinh diêu trị Ti lê bẻnh nhãn co vàn de VC táp trung hcà? ghi nbởgiain từ 51%xunflg xấp xi 30-35%, ti lệ trai qua lo ảu hoộc càng tháng nghiêm trọng giam từ

323 JO xuống gân 6% và ti lẻ báo cao b| ão giác giám tủ 11.5% xuỡng khoang 3% Một kct qua quan trụng khãc la u lộ bénh nhàn cho biẻt củ ý dinh tự lư giam lừ153%khi bãt dàu diéu tri xuớng 0,5% sau 24 tháng trong khi ti lệ có gàngtụ tứgiam từ 53% xuống gầQ 0% trong cũng khoang thời gian tương ung Nghiêncứu cùng sứ dưng bỏ cảu hỏibàngthang do Kessler, kct quá thu dưoc tông diêm Kesslergiíim tư 20,9 (dược xâc định là "trâm cam mức độ trung binh hoộc trâm trọng)xuòng 12.2 (“không nghiêm trọng”) ự cuối tháng thứ 3 vã sau đó lã 10,5 ơ thángthứ 24 (171

Liều lượng Methadoneduy Iri diẻu trị cùng là một dãu hiợuCanh báo nguv

vơrỏi loạn tim thằn Ờ bỹnh nhãn dicu tri MMT Theo Nguyen Thu Trang vã cộng

Sự (2016), nghiên cửu uẻn 321 bênh nhãn nghiên cửu lá một LU SŨ diều triMethadone tụi Hà Nội nhẠn thầy bỹnh nhàn cố liêu điều trị Methadone cao trẽn I2<hng có nguy cơ rói loạn tâm thán cao hơn 2 lan so vói bênh nhãncó lieu dưới6ừmg ( OR =2.4 KTC9 5=1.1- 5.5) [24]

CHƯƠNG 2. DÚI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CŨI

2.1 F)ÒI TƯỢNG NGHIỀN cÍT

2.1.1 Tiêu chain lira chọn

- Nhùng ngưởi bệnh đang dược điều trị cainghiện báng Methadone tại cơ sỡ Nam Từ Lièmtạithời diêm tư tháng(>6/2020đếntháng 122020

Nhùng ngườibệnh dồngý tham gia nghiên cửu

2.1.2 Tiéu cliu ân loại trừ

Nhùng ngườibệnhđangmac các bẻnhly nội ngoại khoa mạn tinhnỊng2.2 THỜI GIAN VÀ Đ|A Đir.M NGHIẾNCÚt

Thời gian: tữtháng 06 2Ú2Odẽntháng 12 2020

llịa diêm: cơ so điều trị Methadơoe Nam Tử Liêm, sơ 3 Liên Cơ phươngCầuDiỉn quụn Nam Tủ Liêm HãNội

23 PHI ƯNG PHẤP NGHIỀN CÍT

23.1 Thlct kc nghiên cứu

Ngltiẽacứu mỡ tá citngang

23.2 Cô mỉu nghiên cứu

Cờ máu tinh theocõng thức “Ước tinh một ti lệ trong quànthe":

n = ■> X

ì-a 2

Trong đó

n Lácở mỉu nghiêncứu

p Lãtilẽrối loạn tâm thẩnơbênh nhàn điềutrị Methadone theonghiên cứu trước dây lã 0.424(24)

a Lảsaisốlo,li I ước tinh trong nghiên cửu 0.05 (dờtin cậy là 95%)

Zj 12;Lahệ$ổtin cạy = 1.96 vôi a = 0.05

d Là sai số ước tinh cua mầu va quanthê chúngtỏilảy d =0.05 (tức s%)-> Cở màu tối thiêulàn= 192

TW «s> «> *4:

2.3.3 Cóng cụ nghiên cứu

- Thing điếm đánh giã Tram cam Lo âu Stress DASS-21 (phụlục 1)

- Chi sổ mức độ nghiêm trụog chúng mấtngũ ISI íphụ lục 2)

- Thang diem đánh giã nhịn thức Mini-Cog(phụ lục 3)

Trốc nghiéni sảnglọc múc độ phu thuộc tuợu bia thuốc lã vả cic chit gáynghiộn WHO ASSIST vỉ 1 (phụ lục4)

Bộcau hói nghiên cửu chỉ tiẻt phu hợp với mục tiêu nghiêncửu(phu luc ỉ)

23.4 Cx biến M> trong nghiên cữu:

Pliưung pliiipthu thập

1 Dịc điếm Tuổi Dộ tuổi theo nhom Phiểu thu thộp

đồi tượng Nghê nghiệp Thãi nghiệp, dưọc tra

nghiên cưu luưng làm chú (lam việc

tựdo, không lãm thuê cho nguùi khác)Kinh tẽ Múcthu nhâp mức hài

lõng thu nhập(theodinhgiã cua b^nh nhãn)Họcvấn Các cắp dộ học vànTinh trựng hon Két hôn độc thin li

Tien sư bệnh lý HHV H( V HlV.đicu

tri ARV, bệnh lý mạntính khác

2 Eìậcdièm Thói gian sử dụng Cac nhom thòigian Phi (ỉuthuthịp

Mục tlẽu Biên U Chísố

Phương phílpthuthập

Câch thúc Sư dụng CDTP

Co dùng đường chich không

Sư dụng đa chất Chát tảasu át mức độ

phụ thuộccãcchátĐiêutri

Methadone

LiêuMethadoneduytrithin gian tham gia đièu tr| múc độ tuan thu diều tri (tuân thútuyêtdốiđượcxác đtnh lã không

bó liều điều tri trong 3thảng)

Cãc mức độ rổi loạn tăm thần theo thang điếm

Cácthang diêmDASS 21.ISI.Mim-cog bẻnh án nghi ẻo cửu

2.4 QVY TRINH NGinẼN CỨV

Birởr 1 Lin ke hoạch rhựr hiện nghiêncứu

Thong nhat kc hoụ clì vã duix SỰ ding ý cũa giâm đỗc trung lâm điểu tri Methadone bongviệc triền khai dự an

l <1 ,

Birởr2 Tuvin chọn bệnh nhã n tham gia nghiên cứu

Xácdinhsô lượng người bệnh vầ thởi giangập mịt cụ the tuỳtluộc vàođặc điẻm cùa cơ so lẳy số liêu Người bệnh khi tham gia ihrọe giúi thíchfõ về quy trinh mục đích cua nghiến cưu đóng thờihiốu dược quyên lợi va nghía vụ khi tham giavảonghiêncửu Có 20$ bẻnhnhân dung ý thamgia nghiêncủu

' <1 ' ,

Rirủv 3.Thu(hập (hóng tin bộnh nhan qua phoug ván trực tiếp

Sau khixácnhịn đỏng ý tham gia nghiêncứu V iên làcác bãc si'chuyên khoa tâmthần, cic bác si* học viên cựa Bộ môn Tăm thần, tniững học Y Ha Nội tiến hành lây thõng tin cảnthiếtbàng cách phong vằn trực tiếp dổi luụng nghiên cứu dựa trển bộ càu hoi nghiên cửu dẳ đưộc thiã kè và bộcâu hôi DASS-21, 1S1Mini Cog vã WHO ASSIST V3 1

Bước4 Xác minh I ại một sóthõngtín bệnh nhãn V ới cơ sỡđiỉ-n trị

Sau khi phong ván trục tiẽp vớibẻnh nhàn kiêm tru đổi chiêu laiVol cản bộ Cua trung tâm dicu trị Methadone một số thõng tm có sần má bẻnhnhãn de nhầm làn (doquả trinh nhó lụi hoỷc khôngmuÍQtrả lởi) vi dụ thời gian vào chương trinh Methadone liiu uống Methadone sự tuân thu diều tri, tinh trựng nhủ-m HIV

Birút 5 Pha IItichsổuệu

-Dưa ttèn các (hóng tin dàthu thjp phản tích và xu lỹ sổ liêu nhầm xác đinhti lè các rỗi loựn támthằn vã đánh giâ một sỏ VCU tô liênquan dời rỗi loọn tâm thần ơ các bẻnh nhãn trong nhómnghiêncưu

23 SAI só VÀ KHÔNG CHẾ

.vhỡtgỉđístí CÓ thềxuừĩ híỷn trong quá trình thu thập Sti tíịu:

- Saisổ không U ã lùi khiđỏi luọug tử chối tham gia

- Saisó chân đoản: khi việc chân đoanbệnh và thè bộnh kbõng chinh xác;

- Sai số nhớ lụi

Sai sókhinhápliệu;

- Saisồ ngầu nhién

Dè tránh các iai Sti này khỉ nền hành nghíin CÚĨ1

Dược sự thống nháttạiCÁC cơ sơ điều trị;

- Giai thích rávớicãc bênhnhàn de h<5> tie nghỉén cừu;

- Cânbộ ngh iẻn cữu phai lả các bácsi' tâm thân vả phai được tập huân kỳ căng

về phương phãp nghicncửu quy trinhphong vấn

2.6 PHI ƠNG PIIÁP XI LÝSÓLIẸti, PIIÂN TÍCII.ĐÁNH GIA KẾTQLĂ

- Cic sộ liệu sau khi được thu thập được nhập và xữ lý bâng pỉiằnmềm SPSSV25;

- So hẽu đưsc trinh bảy theo sò lượng và ti lệ % với biên đinh luụng giác UItrung bính và đừ léch chuân với biên đinh, li su.It chênh OR vòi ycutư nguy CƯ

Thuãt toan so sánh X* Fisch« và t(Studcnt) đưục sư dụng Sứ dụng phantích hỏi quy đa biền dê đánh giá các yểu lốliên quan Giả ui p<0,05 đưực xác dinh

bày khống phải một nghiên cứu thứ nghiệm lảm sáng mà lá nghiên cứu nhảm phathiộn kipthời tinh trạng bịnh lý thường xu.ithicn trẽnbệnh nhãn điợutringhiệnCDTP qua dỏ giúp ngườibệnhdưoc chim sóc vả diều UI toàndiệnhon

— Kct qua nghiên cửu giai pháp can thiệp đưọc sư dựng vio inục đích nângcao sức khoechobệnh nhân và cho cộng dong

— Các thõng tin cả nhãn thu được từ bịnh nhãn chi sư dụng váo mục đíchnghiẻa cứu khoa học Các thông tui nảy dam bào dược giữbi mat vichi được cõng

bò khi cô sụ dõng ý cua bàih nhãn vâ gia dính

2.8 HẠN CHÉ CỦA NGHIÊN c út

— Nghiên cứu sư dưng ủr.ẽt ké mõ ta cãt ngang nên chi cho thấy đư<j: tinhtrạng ròi loạn tảm thâncua bệnh nhãntại một thời diêm vả khóng thê chứngmmhđược móiquan hệ nhãnqua

— Cãc kct qua thu dưực tứ các thang diêm không cỏ ý nghù chán đoán xác đ|nh vã chi đóng vai trô sang lọc ban đầu về tinh trạng rồi loạn tâm thằn vã muc dộ Sư dụng chát

— Nghiên cửu viên chưa cỏ nhiêu kinh nghiệm trongxú lý vã phản tich dử liệu

CHƯƠNG 3 KÉT QVẢ NGHIÊN cứv

3.1 ĐẠC DIÈM CHVNG Cl A NHÓM ĐOI TƯỢNG NGHIÊN cứt

3.1.1 I>ậc (liêm nhan khâu xi hội hực

3.LJ.I ĨMĨi

Bưng ỉ.i Dịc điểm về ừttii

Trungbinh ± Độ lệchchuân 43,11 ±7.70

Nhận xét: Tuỏi trung binh cũa nhỏm btjnh nhản nghiên cửu chứng tỏi lả43.11 ± 7,70 Nhỏm ĨUÕ! thường gặp nhát lả 40-19 tuói với ti lệ 51 0% Nhỏm 30-

39 TVÔ4 chiẻm ti lệ cao thú hat vội 33.2% Cbiớn ít nlũi ta nhóm đuứi 30 tvỏi(10%)

ỉ.i.1.2 Giời

Biêu dồ < / ỉfộc diếm vỉgỉởĩ

Nhận xét:Tilộ nam giới chiếm đa sổ vùi99.0%

ỉ.ỉ.i.5 Nghề nghiip

•TMtncMp/kh&urdtfaunhAp ■ DI Um/Dưvc trd linrĩxt <-Umchú

fit ẽ ti tín ĩ.ỉ lĩàc diêm vc nghề nghifp

Nhụ xét: Dậc diêm nghé nghiép cưa nhóm b(-nh nhảnchư yêu lá lamchu thu nhápchiêm 62.0% Nhúm được uã lưung chiếm ti lệ thàp hơn là 31.3% Ti lộthat nghièp chiếm ti lẻ tháp nhá:

Mủc thu Iihập

Biêu ế/iỉỉ.4 fiậf lĩirnt vỉ mức thu nháp

Nhận xét: Thư nháp của nhơỉu bệnhnhan nghiên cứu hâuhcí ơ mức trung binh (64.9%).sổbệnhnhan cỏ thunhậpcao chi chiếm 2.4%

3.1.2 I»ạc diêmsir dụngHeroin vi cácchúi

3.Ỉ.2.Ỉ rhừi gian fư dụng Heroin

Biêu dồ 3.s n ởi gian sir dụng h eroin

Nhận xét: Thời gian sư dựng Heroin cua nhõm bènh nhan nghiên cưu chuyếu tù S-10 nãm (31.7%) tiếpdcn la 10-20 nim (31.3%) It nhất la thời gian dưới 2 nảm (6.7%)

3.J.2.2 Cách thức.W dụng Heroin

Biêu dầ 3.6 Cách Ihửc sư dụng Hrrain

Nhận xét: Đa số bỳnh nhãn nhóm nghiên cứu đã UI dụng Heroin đường chích (72,6%)

3.Ì.2.3 ỉ>ỳc diêm sư dụng phối hưp chất theo thang diem JVHO ASSIST v 3.J

Báng 3.4 Ti lị Sư đụng chat then thang diêm HIỈO-ASSIST

Nhận xét: Cô64,4% bựnh nhãn côn tiếp lục sư dung chắt dợng thuốc phiện

Tỉ lệ sứ dụng chất vói thuốc lá niợn bia vã chầt kich thích dựng amphetamine(ATS) làn lượt lá 90.4%,26,0% vã 9 6% Tilệ Sư dung các chátkhao vin có nhưng chiêm ti lê it <5%

ÍA.Ì. Die (liêm điềutrị Methadone

3 J.3 ỉ ĩhởi gian tham giơ iiũ-u tri

Bung 3 6 Thời gian thum gia điền trị yĩtthadơnr

Trungbinh± Đô lẻch chuàn 52.6 ±39.9tháng

Nhận xét; Thờigian tham gia Methadone cua bênh nhãn chú ỵểu lã 1-5 năm(49.0%) tiếpsau là >5 nám (35.6%) Then gian trung binh trẽn 4 năm cụ thê lả52.6± 39.9 tháng

3.J.3.2 Ltt-U tĩièu trị

Bang 3.7 Dệi' điịm liỉti ítiỈM trịMtthudvrư

Trungbinh ± Độ lệch chuãn 94 4 ± ■n,9mg

Nhũn xét: Trẽn nhombệnh nhàn nghiên cửu,lieu Methadone diều tri trung binh la 94.4 ± 71.9 mg trơrg dớ nhóm vớì liều 60-89mg cbiềni ti lò cao nhất(39.4%) TI lẻ bựnlinhãnđiềutiivóiliêu cao > 120mg là 25.6%

3.J.3.3 Mức dở tuân thú điêu trị

*4 **■•>) -kxo^ Iuk> ib> OI

Biỉu dồ 3.7 í)ặc dicm vỉ' mửc độ tuân Utu dìỉu trị

Nhận xét: Đasốb<jnhnhãntrong nhom nghiên cửu cô tuân thu điều trị trong

Biếu tf<»3.3 ỉỉậv dirm vỉ ĨV rúi lơụn làm thun dưng mìc

Nhận xét: Trong 20$ bcnh nhãn nghiên cứu có 37*4 bênh nhảncórỗi loan tàm thẩn đồng mẩc đặc biệt cỏ 14 4% bệnh nhàn có nhiều hơn một rỗi loạn tàm thân đóng mắc

TWM*M«K> «“ *4:

3.2.2 Ti If các róỉ loạn tám thằn

Bung 3.3 Ti if cái* roi loọti tàm Ihãn

Nhận xét:Trong nhõm bộah nhàn nghiên ciru rối loụn giấc ngủvà rói Io;in

lo ãu khá phô biên với ti lệ lần lượt lã 20.2% vã 15.4% Các rốt loợn khác chiêm ti

lò ứ hon vởi rổi loan trầm cán la 3.7%, stress lã 7,2% va rối loan nhãn thức lã14,9%

3.2.3 Các rói loạn tãin thần theo thang diêm DASS 21

■Khẻng

• Nhẹ Vto

■N*"R

“ Rít nỊng

Biêu đồ 3.9 Dục điém rổi Joạn tâm thân theo thưng điẽm DASS-2Ỉ

Nhận xẽt: Trôn thang diem DASS-21 tj lộbiêu hiện tram cam lo âu stress lãn lượt lã 3.6% 15.4% và 7.2%, trang đó gapchuyểu mức dộ nhọ vả vừa

u

3.2.4 Dạc đi ini rốiloạn giác ngu theo thang SI

Biêu iỉầ 3.10 Phàn ÌOfi rấi io ỉ'ịi/1 giấc ngũ theo thang Ki

Nhận xét: Ti lộmát ngu trongnhom bệnhnhãn nghiên cứu là 20,2% trong

<!•» mầt ngu nhọ vá vựa chiếm chu yựu lân luợt lã 13.0% vá 6 7% Chi có 1 bợihnhản mầ ngu nùng chiêm0.5%

33 MÓI LIỀN QVAN Glf:*A RÓI LOẠN TẤM THẢN VẲ MỘT SÒ YẾU TỎ KHẮC

33.1 So sánh một sốVCU tấgiữa nhomkhùng và có róiloạn rámthần

Rung 3.9 fíặc líìé/n mồi liên quan cua một Su yểu tn vẻi ti ìị rối loạn tâm thẫn

Các yểu tổ Không có l ỗi

loạn tám thần

Cõ rối loạn tam thần Giã tri p