Nhận xét thời gian xuống sữa và các yếu tố liên quan của các sản phụ đẻ tại khoa sản bệnh viện bạch mai từ tháng 12 2007 đến tháng 4 2008

Thời gian xuồng sữa trung binh 4 uư các san phụ___ _____ Mối quan hộ giữa thiri gian xuống sữa vài các VCU tố liên Mối tiên quan giữa thời gian xuồng sữa với turìi san phụ_ Mồi liên quan

BỌ GI ÁO DỤC VÀ DÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

BỌ Y TÉ

PHẠM THỊ THANH

NHẬN XÉT THỜI GIAN XƯÓNG SỬA VÀ CẤC YÉU ró LIÊN QUAN CỦA CÁC SẢN PHỤ ĐÉ TẠI KHOA SẢN BỆNH VIỆN BẠCH MAI TỪ THÁNG 12/2007 ĐẾN

THÁNG 4/2008

KHOÁ LUẬN TÓT NGHIỆP cứ NHÂN ĐIÈU DƯỠNG

Kboá 2004-2008CHUYÊN NGÀNH: PHỤ- SÂN

Người hưởng ciản :

TS Nguyễn Việt Hùng

HA NỘI - 2008

«s> ■>

1

Lòi cam đoan

Kính gữi; Ban giảm hiệu- trường Đại học Y Hà Nội

Phóng Đảo tạo đại học- trường Đại hục Y Hà Nội

HỘI đồng chẩm thi luận vản tốt nghiệp

Bộ món Sân trường Dại học Y Hà Nội

Cùng các thầy cô và các <!<m vị, khoa phong liên quan

TÓI xin cam đoan đây lã cóng trinh nghiên cửu cua nông lôi, các sô liệu

và kcl qua đira ra trong luận vãn này lã trung thực vã chưa được ai cõng bổ ngoài ban thản tỏi

TÔI xin hoan tuân chiu trách nhiệm về lời cam đoan nay

Ha Nội ngay 26/5/2008Người cam đoan:

Sinh viên: Phạm Thị Ihanh

-w •* CN «G

Lừi cám ơn.

Dể hoàn thành luận vân náy ngoái sụ nò lực cua ban thân, lòi còn dược

sư giúp dò tận tình cua các thây, các cờ các anh các chị ban bè người thân, cúng các đon vị, khoa phông liên quan

Đằu tiên, em xin được bày to lỏng kính trọng và biết cm sâu sác tới: TS Nguyên Việt Hửng Trường khoa San bộnh viện Bạch Mai- người thây đà tạo mọi diều kiện thuận lợi dành nhiêu thời gian và còng sửc; hết lửng, lận lính huởng dàn đụng viên vá giúp dử cm thực luộn dè tải và hoan đianh luận vàn này

Em XIII gưi lòng biết on chân thành lói Ban giám hiệu- Trường đại học

Y llà Nội phong Dáo tạo- Dai học Y iià NỘI, thư viện trường Dại hục Y I là Nội, các thầy cô khoa Y te công cộng, các thầy cô a bộ mòn Toán- Tin củng nhiều thầy cô khác của trường Dai học Y Hã Nội dà giúp dờ lạo mọi diều kiên thuận lọi cho em trong suổl thòi gian học tệp vả hoàn thảnh nghiên cứu náy

Em xin chân thành cam im sự giúp dờ tận lính cua thư viện bênh viên Phụ San Trung Ương, thư viện bệnh viện Phụ Sàn Ha Nội thư viện Quốc gia các anh chị khoá trước, những người đã hét lòng giúp dở em trong quá trinh hoán thanh khoá luận

Em xin chân thành cam en toán thè cán bộ và nhân xién khoa San bộnh

X lẽn Bạch Mai- nơi em tiền hanh nghiên cưu nay dà tạư mọi diều kiện thuận lựi cho CIO trong qúa trinh nghiên cữu

Cho tỏi xin cam em sự giúp dở động Viên cua người thân vã ban bẽ- nhừng người luôn bén cạnh, dộng viên, giủp đờ tôi hoân thành khoá luận nảy

Dặc hiệt con xin gứi lòng biết on sáu sác lói bổ me anh chi em trong gia đính- nhùng người thán luôn hên con động viên, khích lự và tạo mọi điều kiên tót nhầt dè con yên tàm học lập vã dạt dược thánh qua như ngày hóm nay

Một lán nữa, tỏi xin chân thánh cam an!

Ila Nội ngày 26/5/2008

3

Danh mục các từ vièt tãt

BVSKTE : Báo vệ sức khoe tré eni

CD1 ĐH : Cao đảng, đại học

THCS : Trung hoe cơ sở

THPT : Trang hoe phờ thông

TGXS : Thởi gian xuống sửa

TCYTTG : Tô chức Y lể thế giói

UNICEF : United Nations Children’s Fund (Quỹ nhi đốngLiẽn Hiệp

Quite)WHO : World Health Organization (Tò chúc Y tè the giời)

5

-w •* CN «G

MỤC LỤC

Trang

ĐẬT VẤN ĐÈ

CHƯƠNG I: TỚNG QUAN TÀI LIỆU. MỘI M (tịnh nghía

Giãi phẫu tuyển vú

Hỉnh thê ngoài

Câu rụơ tuyên lít —

Much lá thần kinh cua tuyên vú

Thây đói cùa tuyên vú khi có thai và sau đẽ Thay đồi của tuyển lù khi cỏ thai

Thay lỉòi cùa tuyền I ù sau đẽ

Cơ chế tiềt sửa

Sự xuống sửa

Ĩhàĩ gian luống sừư Càc biêu hiỳn trtcởc xuồng sừư

Các bất Ibuông khi xuổng sửa

Cảng lức sửa • •••••••••••••••••a ••••>•••••• •>•••• •« ••••••••• ••••• it cữttỌ Mém bitch mạch vú

nêm Ổng dẫn sihi Ẩ ịỉ xe vú

.Xhửng yểu tổ anh hường den sự bài (ict sửa Yêu tô vẽ phái người mẹ

YĨu tó về phía can

1.8 Các nghiên cứu VC vấn (le này —

••••••••• •• ••••••••• •• • •• • •• a «a • •• I 3 3 4 4 5 5

6 6

ó • < • • • •• •• •• •• •• •• ••• ••••••••••• ••••••••••••• • — ••••••• 7

8

8 •••« • •• ••• • 8 8 10 10 10 11

•••• 11 11 13 13

6

TWM*M«K> «“ *4:

CHƯƠNG 2: ĐÓI TƯỢNG, PHƯƠNG PHẢP NGHIÊN cưu

l>oi tượng nghiên cứu

Tiêu chỉtiin lựu chím

Tiêu chỉtân lơụi trừ

Dịa diêm nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu

Phirirng pháp nghiên cứu

Thiết kề nghiẻn cứu IIIIIIIIIMI1IM1II !>• Cờ mau

Ẳ'1' ihuật thu thập JW> liệu

Xừ tỷ MỈ liftt _

Kỳ ihiuit khang chề sai S(ỉ .

2.5 Dạn đức trong nghiên cuu

CHƯƠNG 3: KẾT QUA NGHIÊN cửu DỊc diêm chung về dồi lưọmg nghiên cứu

Phân nhỏm sàn phụ theo cách (fé

Tuồi cùa sàn phụ

Trình độ hục vun aiMiMi»aa(*ii«MiiiMiiiaiiiiiiiiiii Nghề nghiép cửa sán phu .

Nơi sinh Sting cua sán phụ

Thú tự lần sinh cùa sail phụ

Thời gian xuồng sửa ớ các nhóm sân phụ

/>ớt itiêm chung về thời gian xuồng sìra cua các Thài gian xuồng sừa theo thứ tir lằn sinh và cách đẻ

Thời gian xuồng sữa trung binh 4 uư các san phụ _ _ Mối quan hộ giữa thiri gian xuống sữa vài các VCU tố liên Mối tiên quan giữa thời gian xuồng sữa với turìi san phụ_ Mồi liên quan giữa thời gian xuồng sữa VỚI nghề nghiệp._ Mối liên quan giùa thin gian xuồng sừa với nơi sinh sống

• • • aa • • • • • • • • •• a ta <a • • •• • a aa 4« • •••• •• a» aa •a • • • >••• M ••aa sàn phu Maaaaaa ■eaa •• aa quan 15

16 16 16 16 16 18 18 18

• aa 19

19

19

19

20

21

21 55 55 22 23

7

TWM*M«K> * tét

Moi ĩiỉn quan giữa tltời gian xuồng sữa vởi trinh độ học lần 28 Moi liên quan giữa thời gian xuống xừa vừi tâng trọng lượng cư thè sàn phụ

Mồi liên quan giữa thời gian xuồng sữa VỚI lách đẻ - 31

Mõi liên quan giừu thời gian xuồng sữa vin thừ tự tán sinh - 32 Mối fieri quan giữa thời gian xuống sữa VỚI thời gian cho hũ lần đầu 32 Mối tiên quan giữa thòi gian xuống sừa VỜI sỗ làn cho hủ trang 24 h 34

bậc diem chung cua các ùn piiụ í ham gia nghiẻn cứu 37Thời gian xuống sừa ửcic nhóm sân phụ - _ 39Mối quan hệ giữa thói gian xiiơng xũra xứi các yếu tổ liên quan 43

Bang 3.1: Cách đ(i cua cảc sun phụ „ 19

Bang 3.2: Trình độ học vẩn cùa san phụ - 20

Bang 3.3: Thứ tự lần sinh cua san phụ _ „ 22

Bang 3.4: Thời gian xuống sửa theo ngáy sau sinh CU.I các san phụ 22

Bang 3.5: Thời gian xuồng sủa theo thu tự lần sinh vá each đe - 23

Bang 3.6: Thởi giun xuống sửa trung bính cùa các nhỏm san phụ 24

Bang 3.7: Thởi gian xuống sửa trung bính của các nhóm sán phu theo thử tu lần sinh t M M * «*••!•»•»•••• a aaaaaa •>••• iMMIUllli • « ••«•••■••••••••••• 1111(1* II ( M t (I ( li It I tl t u i ti I II11 25 Bang 3.8: Mói liên quan giừa thôi gian xuống sửa vởi tuổi san phụ 26

Bang 3.9: MÓI liên quan giừa thin gian xuóng sừa Vin nghé nghiệp,- 27

Bang 3.10: Mồi liên quan giữa thời gian xuống sừa với noi sinh sống 28

Bang 3 11: Mỗi lien quan giữa thin gian xuống sữa VỚI trinh độhọc vãn 29

Bang 3 12: Mỏi liên quan giữa thời gian xuống sừa VỜI tâng trong lượng co thề san phu khi mang thai .ỈQ Bang 3.13: Môi liên quan giừa thời gian xuông sừa vời cách đe 31

Rang 3.14: Mồi liên quan giìra (hời gian xuồng sữa với thứ tự lẩn sinh -32

Bang 3 15 MÓÍ lien quan giữa thin gian xuồng sữa vói thỏi gian chu bú làn đau sau sinh „ « « „ 33 Bang 3.16: Mối lien quan giữa thời gian xuống sữa với số lẩn cho bu trong

-w •* CN «G

9

Hĩnh 3.6: Tần suất cho bú trong 24 h cua sân phụ - - 34

.ư» ir; < s •

10

ĐẠT VÁX ĐẾ

Lain mẹ lù một thiên chúc vô củng cao quý va hanh phúc cua bẫt kỳ người phụ nù não Bao giờ người me ầy cùng luồn mong muốn đứa con yêu cua minh lon Icn sè khoe mạnh, trương thánh và có ích chơ xà hội bâng chính dong sữa ngọt ngao cua minh Mong muốn đó phũ hợp vởi phong tục cua người Việt Nam vã củng phù họp với tự nhicn hoi bú mẹ vốn lả bân núng cua đứa tre mói lọt lóng Sừa iny là thức ăn tốt nhẳt cho sự phát triển của trè và dược các bác SI* khuyên dùng bơi nhùng giá tri vò cùng quan trọng cua nỏ Sữa inc dap úng đầy đu nhu cẩu vè dinh dường cằn thiết cho sự phát tnẽn cua tre, báo VC cho trò chổng cac bcnh nhiêm khuấn trong thời gian đàu, ngoài ra tre bú sừa me rất thuận lợi về kinh tể tàng tính cam mẹ con góp phần kê lỉoach hưá gia đính; dặc biệt nuôi con bang sừa mẹ làm giâm tỷ lệ ung thư vú ung thư buồng trứng, viêm tuyền vú ớ mọ Trong nhũng nám gằn đày thực hành Iiuói con bằng sữa mẹ dà vã đang phát triển ớ nhiều nước tren the giới Qua Let qua điều tra cua nhom hop liìc nghiên cứu VC sữa me cua WHO [23] cho thầy cảc ba mẹ ờ nhừng nước dang phát triển, cổ nền kinh tố nghèo thí ty

lý cho bú trong vòng 12 giờ đàu Ìưong đổi cao như dân nghèo thành thị ờ Chile là 89% Guatemala la 90%; u nong thôn Chile la 92% Guatemala lá 97% ơ Việt Nam thực hanh nuôi con báng sừa mẹ dà co nhiều tiến bộ đà

co nhiều công trinh nghiên cứu cũng nhu nhiều chuông trinh châm sóc sức khoe cho ha mọ vá tre em được phat động, thực hiện với qui I11Ò lém Các tác gia lla lluy Khôi Trân Thị Phúc Nguyệt vá cộng sự (1992) [II] nghiên cửu trên gần 500 bà mụ về lính hình nuôi con bằng sủa mẹ ỉf nộ’ thảnh Hả Nội

1988 thấy tỳ lệ tie được bu me ló) 1 luôi dụt 40% và chi có 3% tre dược bú

me tới 18 thang 31% tre được án bỏ sung trong vòng 3-ó lỉiãng dâu MỘI nghiên cữu khác cua Nguyồti Đinh Quang vẽ thực hãnh nuòi con bâng sữa mẹ cua câc bã mợ nội ngoại thánh I là Nội (1996) 1171 chơ thây ty lệ tre được bú

mẹ sớm trong vòng 1/2 giờ đầu sau sinh là 30%, tý lê tre dược bú muộn trong vòng 24 giờ là 18,5% ở ngoựi thành vả 20.1% ớ nội thânh; ly lê tre dược bú

11

TW «s> «> *4:

mẹ hoãn loàn trong 4 tháng dầu lá thởi gian cho con bù tning hình lá 14 tháng ở nội thành và 16 tháng o ngoai thành, lỹ lộ tre 12 tháng hep tục dược

bũ mẹ là 60% o nội thành vã 72% ớ ngoại thành, tỷ lộ tre đirọc bù mẹ đén 2 nãm ớ nội thánh lã 27.3% vã 25% ó ngoại thành Bên cạnh đõ còn có nhiều cóng trinh nghiên cứu nuôi con bang sửa mẹ ờ nước la cua các tác gia Đào Ngọc Dicn Nguyền Trọng An và cộng sự (1983) [9], còng trinh họp tác nghiên cứu cua Viện BVSKTE với trướng Đại học Uppsala-Thụy Điền (I6J

Lê Thi Kim Trang (2005) (14] VC các linh vục như cách nuôi dường tre trong thoi kỳ bũ mẹ táp quan nuôi con bang sữa me kicn thức* thực hành nuôi con King sừa mọ nguyên nhản mất sừa ớ mẹ Tụy nhiên, trong cãc nghiên cứu về linh vực nuôi con bảng sữa mự thi yếu tồ thín gian xuống sữa chira được các tác gia đẽ cập đen Bén canh đô nhùng nghiên cứu về sự xuống sừa chưa nhiều Ví vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu ‘‘ Nhận xét

thời gian xuồng aửa và l ác yếu tẻ ỉién Ifuun cua các sán phụ íỉẽ tụi khoa Sán bệnh viện Hạch Mai từ tháng Ị2/2007 dền thững 4/20U8 " nhảm nâng

cao giá trị thiết thực cùa nguõn sừa mẹ vởi hy vọng sè góp phần dẳy mạnh thực hành nuôi con hằng sữa mẹ đạt hiệu qua cao nhát

1 Xác định thời gian xuống sửa u các nhóm san phụ dê thường mổ dẻ

de khó (de chi huv forceps, giác hút ) tại khoa Sản bệnh viện Bạch Mai

2 Nhận xét mối quan hệ giữa sự xuống sữa ớ các nhóm sin phụ với các yếu to liên quan

12

nrdkn «s> «> *4:

Chương I

TỎNG QUAN TÀI LIỆU

Một sổ định nghía

Chuyên dợ dè: chuyên dạ de lả một quá trinh sinh lý lãm cho thai và

phân phụ cua thai dược dưa ra khoi dương sinh dục cua nguôi mẹ (2]

Dí’ thường: dê thường lả cuộc đẽ trong đó san phụ de đưực tự nhiên theo dường dưới sau một cuộc chuyên dự xổy ra bính thường; trong chuyên dụ củng như khi đe không phai can thiệp bat cú thuốc men gí hoặc thu thuật, phỉu thuật nào; khủng cỏ biền cò nảo xay ra cho mẹ vá con khi chuyên độ, khi

đe và sau de (trong suồt thời kỷ hâu san) [2]

Dt’ khờ: de khó là cuộc chuyên dọ de mà cãc giai đoạn cua cuộc de các

thảnh phần tham gia vào cuộc đẽ (thai nhi độc biệt là các đường kính cưa đẩu thai nhi khung chịu vả phẩn mềm cũa người me cơn co IƯ cưng ) (lien GI không binh thường, can sự can thiệp cua người thày thước (2)

Mồ dẽ: mò đe hay mổ lấy thai la cuộc đe mà VI một nguyên nhân não

dớ lử phía người mẹ, thai Vii phân phụ cua thai không cho phép đe hoộc lay thai ra theo dường âm dạo s i có the gáy nguy hiềm cho mự hoặc con hoặc cho

ca hai (mợ vã con), người thây thuốc phai lấy thai ra háng phẫu thuật (mơ bụng va mờ tư cung đế lấy thai vá phan phụ cua thai ra) VỚI những chi định vã mục đích hợp lý [3]

Sự taosữư: sự tạo sửa lả quá trinh lạo ra sữa ở các tề bão tại nang luyến sửa dưới tác động cua hormon prolactin

Trong thời kỳ mang thai, tô chức tuyên tạo ra sửa non Các hormon thai nghẽn estrogen vả progcstcron ngán cán vú lau nhiều vừa Vú bát dầu sinh ra mót lượng sữa lớn khi nống dò hormon (đặc biệt lả Progesterone) hụ thấp dột ngột (thường lã 30- 40 giờ sau đe)

13

Vảo cuối Ihời kỳ thai nghén co thể người mc tư IẸO ra các hormon prolactin và oxytocin S.IU đõ CỂC hormon này sẻ được lao ra luimg ứng với sự mũl XXI cua tre Pộng tác bú mút cua tre sau khi sinh sê tạo ra hai phan xạ:

Phán xa 1: Kích thích thuỳ tnróc tuyến yên tâng tict prolactin là horrmon cò tác dụng kích thích tuyến vú san xuất sừa

Phàn xạ 2: Kích thích thuý sau luyến yên lạo oxytocin lả hormon cỏ tac dựng cc bóp cơ iron (co cơ trim ờ luyến vú làm phun sửa lừ luyến sửa vả co

cơ iron ờ tư cung lảm co hỗi lủ cung có lác dụng earn máu sau de) [20],

Hiện tượng xuồng xữa: sau đố mội vài ngày, nòng dô estrogen lụt xuống dộl ngột nùng dọ prolactin trong máu tăng cao va kéo theo tông hụp nhiêu sửa, hai vú SC cảng lo va liếl sữa mà Iren lãm sáng gọi lã hiện lượng xuống sừa [2]

Giãi phẫu tuyển vũ

CtctfeAbfCMa

Conox »

etc oa 9*1 w*

CacmiattNn unpnu*

M

xao<gw>Mt

CớRỌLXO

Coctn^r*5c CocMobtronoo*

Xxmqdon

I lính 1.1: Giai phầu tuyền vú [ 1 ]

Vũ là 2 tuyển tiẻt sửa nầm ớ ngực, trước các co ngục, đi lữ xương sườn III den xương sườn VI

-w •* CN «G

14

di cua các ồng sừa đe tránh cải dứt các ồng tuyến sữa.

() bề mặt vả giửa các tuyển sửa là nhùng mỏ mỡ và áp xe có thế xay ra ờ dây KJ-

Xang tuyên vú: Ixio gồm nang chi’ tict sừa vá w nang tuyến vú

Nang <iic tiết ỉừa: lòng nang la nhũng tề bảo lóng ilìãp Ikoựi động theo kicu

ban huy khi che tiết sừa, cltu kỳ bót huy từ 2 đến 3 giờ ỉ>ẩu chu kỳ nưa tiên hình tháp cua tế bào tan ra ứùtnh sừa Tiuóc khi tan nhím tể bào năm ờ phần dãy lể bíio nang sừa Nưa sau chu kỳ nưa đáy lẻ bao nang sửa con lại dan dan hình thatứi te bao huxỉi thap đê tạo sữa cho cliu kỳ sau Te bào chế Iiẻt la đích cua nội tiết tố pcolactm

l'ớ nang tuyển vw: vo nang lã những tế bào cơ trợn bao qiwnh nang, hên tiếp với te báo cơ tron bao quanh ổng tuyên Tê bào cơ trơn là đích cua nội tict lố oxytocin Oxytocin gảy Cồ bóp aw, sửa đe đây sửa vảo Ang tuyên sữa vảo õng gỡp cua tuyến sừa ờ dưới quãng VÚ[5Ị

Mạch vù thần kinh cũa tuyền \'iỉ

Dộng mạch lá các nhánh lách lừ dộng mạch ngực trong và động mạch ngực ngoái

Tình mạch dỏ về các tinh mạch ngực trong vã tinh mạch ngực ngoài

15

TWM*M«K> «“ *4:

Bitch huyết đổ VC 3 chuỗi hạch là chuoi hitch nách, chuồi hitch ngực trong vã chuối hath trên đôn

Thần kinh lá những nhành trên đôn cua đâm rốt cố nóng vã các nhánh xiên cua các dãy thần kinh gian sườn từ II den VI [6Ị

Thây đoi cua tuyến vú khi có thai và sau đe

Thay dời cùa tuyến vú khi cổ thai

Quàng vú săm màu vã rộng ra các hạt Montgomery nót lẽn Hụt Montgomery h tuyến tiết chài nháy cờ tác dụng lảm cho dầu vú và quãng vú mém ra Núm vú to lẽn màu sàm lại va dé dái dẻ cuông lẽn H< (hổng tuần hoán tảng, các tinh mạch tơ vả nôi lẻn nối với nhau tạo thanh lưới tinh mạch Haller Neu tuyến vú phát triền quá lo da vú sè cỏ vét rạn da giống như ỡ da bựng[2Ị

Nhu mó tuyền vủ làng sinh Các nu biểu mò biến đồi thành cảc liêu thuỳ lề bào trụ chề Iiềi đưựv bao quanh bới lớp lề bão co biêu mô Các óng d.ìn sửa dai va phàn nhánh

Nguòn gôc cua sụ phat tnẽn này lã do anh hurnig cùa các hormon estrogen và progestcron cua chính bánh rau giừ vai trỏ cơ han Estrogen làm phát triền ổng dần sừa làm cho các tiêu thuỷ nhạy cam với các hormon khác Progcstcron lam phát triển các tiêu thuỳ

Trong nhùng tháng dầu hoẶc nhùng tháng cuối có thê gập hiên tuựng liẻt sữa non cô màu váng đặc

Cuối thời kỳ thai nghẽn, dưới anh hương cua estrogen vả piogcstcron, tuyến vú đưực chuẩn bị dầy đu, sản sàng hoạt dộng Tuy nhiên trong khi có thai, tuyên vú chưa thực sự hoạt dộng, lượng sừa được bái tiết rầt ít (mồi ngày vài ml > do progcsteron ức chẻ prolactin Sự ửc che nảy xảy ra ngay lai tuyên yên và tuyển vú [2J

Thay dũi cùa tuyển vú sau de

16

Vũ sau de phái triển nhanh, vú cảng lên to và rân chic Núm vú to và dải ra các linh mạch đuôi da vủ nối lên rô rệt Các luyến sủa phát triền to lên nần thấy rò rang, có khi lan tới tận nách |2].

Sau khi sinh, vú mc liẽt ra một lượng nho sừa non cỏ máu vang chanh, đặc Sữa non tồn tụi cho den lức xuống sừa tức lã sau de vài ngáy [2] Trong những giỡdầu sau đe tre hú sừa non Sừa non chứa nhiều kháng thè ít đường

và mờ giúp bé khoi bi hạ dương huyết, chống nhiêm khuân vã dị ứng Nỏ cùng co tác dụng sô nhe hò trọ vice tổng phân xu và giúp bé đờ vàng da Sừa non thích hợp cho sự tiêu hoã cua tre so sinh trong nhùng ngáy đâu Ngoai ra sữa non còn giúp bẽ phông chồng bẽnh khỏ mẩt do Ihiéu vitamin A [24], Ví vậy, nen cho he bú sớm 1/2 den I giờ sau sinh

Sau dỏ người mẹ sỉ cam thấy 2 vú cáng dầy lúc đó vú sỉ tie! ra sừa

mà trên lãm sàng gọi là luện tượng xuống sừa Hiện tượng náy thường xây ra sau đẽ 2-3 ngày Trong I hoặc 2 tuần le liếp theo, sửa mẹ nết ra làng ca về sỗ lượng và thay đôi về thành phần, sệ trư nên loãng hon, ngọt hon Dó là sữa hôan chinh cổ chứa đu chất dinh dường mã dứa tre cẩn đè phát Iriẽn

Trong một bữíi bu thí sữa dâu bữa giàu chill protein, lactoza, Vitamin, muối khoáng và nước: còn sữa cuối bửa tráng đục hơn vì có nhiều chất héo lum cung cấp nhiều nàng lưựng cho tre hơn Tre cần bú ca sừa dầu và cuối đê phat tnên khoe mạnh [25]

Cơ che tiết sửa

Sau dè nồng độ estrogen vã progcsteron giam dội ngót, prolactin dược giãi phong và tác dụng lẽn tuyền sữa gây ra sự bái net sữa Ban đầu sự tiết sửa được duy tri bói động tác mũt d.iu vú Dộng tác mút theo dường phàn xụ thẩn kinh kích thích thuỳ trước tuyển yên giãi phóng prolactin MỜI khi bú nồng

đò prolactin trong máu đai đinh cao Sau này sự tiết sùa dược duy trí bang hiẻn tượng hết sừa trong các liêu 1huỳ mỗi khi cho tre bú Các tiêu thuỳ chi san xuất sữa khi sủa trong các tiêu thuý được lấy het đi Tói lúc này nòng độ

17

prolactin trong máu giảm dằn về mức binh thường như trong chu kỷ kinh nguyệt.

MẶt khác, mồi khi tre mũt vào nũm vú sà xuầt hiên phan xạ thần kinh dần lới Ihuỹ sau tuyển yên vã lam giai phóng oxytoxin Chính oxytoxin đà lảm co tế báo co- biêu mõ o các ổng dần sừa vả tống sủa ra ngoài Oxytoxin con dư<ỊC giai phóng moi khi người mẹ nhìn thay dứa tre hay nghe tiếng tre khóc (phân xạ cỏ diều kiện) Ngoài ra oxyioxin còn lảm co bóp tư cung, cô tác dung cầm mâu sinh lý cho mẹ sau đc Do vậy việc cho tré bũ sớtn sau sinh, cho uc nàm tạnh tnc mẹ ỉiư viin Vuốl ve trc rát có lựi cho sức khoe cua cã me

và con p].

I lính 1.2: Sự xuống sữa /nguồn.' rs X]ỉuyỉn l'iẽr HÌMỊỈ Thời gian xuiỉ/m sữa

Hỉnh thường, ơ người con so sự xuồng sừa muộn hơn ơ người con dạ

Sự xuống sừa xuất hiộn sau de tù 3 - 4 ngày ở người con so vả 2-3 ngày ớ người con dụ Trước khi xuồng sửa bao giờ cùng có sửa non dược* tiết ra [2]

Cit' biếu hiện trưởc xutinỊỊ \ử(i

San phụ thấy người khe chịu, sốt nhẹ (<38°c) hai vu củng tức rấn chác mạch hơi nhanh Các hiện tượng này mất đi sau khi sữa dược tiết ra bỉcu sau khi sừa dà xuổng rồi má vẫn còn sốt phai đe phòng nhiêm khuân ờ tư cung hay ỡ vủ [2]

18

Các bắt thường khi xuống sửa.

Câng tức sữa

Khi sữa dang VC, máu ngoại VI và bụch huyết dược mang tới vú Vũ W thê thây âm dãy và nậng hơn Ró In binh thường Cho tre bú thường xuyên sẽ làm giam sự củng day này

Sự tâng đột ngột the lích sừa gãy sụ xung huyết và phú ờ các mao mạch Vào lúc này nếu sửa không dược lẩy ra du và thướng xuyên SC cô the xay ta sự củng tức sửa Một số bả me có thế bài tiềt quá nhiêu sửa so vói nhu câu cua đua tre khiển cho việc bú mẹ của tre không đu kha náng de ngân chận sự câng tức sửa nhiìt đĩnh

Sự câng tức sừa này có thê làm tác nghên sự chay sừa, sụ tẳc nghèn này lãm cho câng lức sừa câng nhiều hơn Vũ sè trờ nên nóng đau nhìn câng bông

Neu càng lức sừa nặng, sụ bai net sữa có thê hi ngừng lai

Nhân viên y tế cần giúp dỡ các bà mẹ giam bót $ự cảng tức sữa bảng cách kiêm tra tu the cho bú, đầm bao chic chồn rặng tre được bảt và ngậm vú tới Neu các bùa bú bi han che, hây khuyên khích hử mẹ chơ hú hilt cứ lúc nào tre dôi bú Rốp khàn lạnh lên vũ gi ù a các bừa bú làm giâm bớt cam giác đau

ap một manh vãi ấm lèn quầng vú ngay trước bừa bủ đè gtup cho sừa cháy ra

dẻ dang khi tre bầt đầu bú Re nghị ba mẹ nhẹ nháng vải vải giọt sừa trước khi cho bú dê làm mèm quàng vũ và giup tre bit vã ngậm vú tờt hơn Ngay sau khi sửa dược tre mút ra khỏi vú, đặt tám vai mat lẽn trên vú đe làm giam phù nè « vú Neu chi riêng việc cho con bú không làm giam dược sự cỉing lức sửa chí hây khuyên bà inẹ vỉl bớt sủa ra giùa các bừa bử ( có thè vít bằng lay hoậc bâng các dụng cụ hut sừa hiến ban trên thị trưởng nhu máy hút sữa ) [20J

ít sửa

ít sừa nguyên phát hay không cỏ hiện tượng xuống sửa là hiếm gặp

Nó thường gặp trong trường hợp có thương tôn vùng dưới dối tuyến yên

19

Không nén nhẩm với những trường Imp xuống sửa lì đo cho con bú chậm hay không muốn cho con bú.

ít sửa thứ phát sau khi đà có xuống sùa bính tliuong rất hay gãp Nỏ liên quan tới sự một mõi cua người mọ bị xúc động (con bị ốm), thay dôi nhịp điệu sóng (đối chồ ỡ đi lam) ít sừa thứ phat thường không kéo dải nều người mẹ không vội vang chuyến cho con bú bính Bú binh dẻ lãm cho trc mất di (hói quen bú me và mất phàn xạ kích thích lạo sủa

Trên làm sảng bièu hiện lá vú không củng to hoặc củng lo tì mem không câng cứng, day bóp khỏng ra sủa hoặc ra rãt lì không thanh lia

Cần giai thích hiện lượng cho nguửi me an UI nguói me rằng sủa sè về

đè nguôi mợ yen tâm Khuyên người me hây chi» con bú nhicti hơn nừa, hạn chè đèn múc tối đa sồ lần cho bii hình Sau khi cho hú vat sạch vú đe kích thích lạo ra sửa mới Yêu cầu người mẹ nghi ngơi nhiêu hơn uống nhiều nước, hoa qua, sừa Cú thê cho nguin me dùng Galaclữgỉl (3 thìa canh mỗi ngay ) Prũnperan( Metoclopramide 10 mg mỗi ngáy) [2]

sất sửa

Oôi khi bà me bị cương sữa bị sốt trong 24 giờ ta gơi đây là sốt sửa Thường thỉ không điều tq Ctm sốt cũng khói Neu vồn tiểp tục sót làu him 24 giờ thi* phải đe phòng h| nhiêm khuân ớ tứ cung hay ớ vú

San phụ cần dược theo dõi sát và điều trị kip thời dề phòng nhiễm khuân tư cung hoặc viêm bach mạch vú viêm ống dần sửa, áp xe vú [25]

ĩlêm bụch mọc I i vử

Khoang 5% số phụ nữ chù con bú bị Viêm bạch mạch vú Nẻu điêu trị tói nứt dầu vú vả cương vú thì viêm hach mạch VÚ giam đi Mầm bệnh là tụ cầu, lien cằu hay vi khuân gram âm xâm nhập qua thương tôn ỡ dầu vú đê gây bênh Hê thống bạch huyểt của vú bao dám sức dẻ kháng cua cơ thè Sừa không bị nhiêm trùng, cho nen vàn cho tre bú dược

Biêu hiện lâm sàng là sốt cao (có thê tới 40°c) rét run Bên vú bị thương tôn sưng phóng, cảng và rãl diiu Trên vú thày có một vùng do khu (rú thanh

20

mang hay vùng dờ kỏo dài rất đau khi sờ vôo chạm vào Khám nách tháy hath tròn đau di dộng.

San phụ cần được nghi ngơi <91 giường, chườm nóng tại chò giam đau (paracetamol 3g trong 24 h> Tàng cưởng cho tre bú ben vú bl bênh (10-12 lần trong 24 h) Sau khi cho bú phải vất sạch sữa có the dùng them oxytoxin tiêm bap Neu sau 24 h cảc dấu hiệu khống mất di nén cho dung thèm kháng sinh [2]

í 7ỐW ấug dầ/1 Sira

không thường vièrn ống dân sừa xay ra sau cưung vú và viêm bụch math Ngươi bệnh sổi cao Ư vú có các nhãn cung vả đau nách cồ hạch ấn đau Vắt sừâ lên một miing bông, quan sái thấy có những manh nho vâng nhat chứng tơ cỏ mu trong sừa (dấu hiệu Budin)

Dê người bệnh nghi ngơi tại giường Không chơ con bú ben bị thương tổn vắt sửa bo di Nên lấy sửa này xét nghiệm tím vi khuẩn gây bệnh Chi đinh dùng khủng sinh cò tác dụng lên tụ cầu như Rovamyxin trong thời gian

I 5 ngay, phơi hợp với các thuốc chóng viêm Dưới lác dụng cua diều trị, viêm ống dẫn sữa co thê khơi huy lien Iricn thành áp xe (2]

Điều iri bâng cách chích dẩn kru mú Trong thời gian ảp xc không cho con bú

mà phai vải sửa bo (li (2)

Nhửng yếu tổ anh hường dển sự bài tiết sửa

ivu tố vỉ pltíu người Wf

Tuói cua người mẹ

Ổ nhùng bá mẹ tuôi càng cao (2 35 tuổi) thí thường hay bị ít sữa và mất sửa [10] Điêu đó rất phủ hợp với sinh lý cua người phụ nữ trong độ tuồi sinh de

Bệnh lụt cua người me trong khi cò thai và sau kill (if

Trong thòi gian có thai và sau khi đẻ người mẹ bị bệnh thí ít nhiều đểu anh hường dển sự bài tiết sửa vá anh hương nhiều nhất ớ những người mẹ nhiều tuổi vả dông con Tạp chí nhi khoa nãm 1967 cô nêu lẽn yếu tố bệnh tật cua nguôi mọ trong khi có thai vá sau đe lá nguyền nhãn anh hướng đến sự bài licl sừa [10]

Anh hướng cua thuốc

o các bà mẹ không dùng thuốc hoặc chi dùng thuốc bó thường không b| lì sửa MỘI sổ ba mẹ phai dừng thuốc như Quinine Aspirin Suifainid vã các loại khang sinh thường de bị 11 sữa Điếu nay thường gặp o những bà me nhiêu tuổi vá đông con Đối vôi những bá mẹ de con so hoậc con thu 2 thứ 3 thí không anh hương lãm Điều này hoan toàn phù hợp VƠI nhãn xét cua các tác gia Đảo Thị Ngục Diẻn và Trân Thị Minh Đức trong nghiên cứu •• Một vài nhận xét vố nguyên nhân anh huủqg đến sự bài tiết sủa va tịp quân nuôi dưỡng tre trong thin kỳ bú mẹ ” [10]

('hi' độ ủn uồng cua người mự

ơ những bá mẹ ản khoe, in nhiều bữa trong ngày, ăn đu số lượng và chất lượng An các thức án tảng tiết sừa theo kinh nghiệm dán gian như cháo chân giò gọo nếp canh rau mả uổng dư nưác thi thường bài tict nhiều sừa

■>7

hơn những bà me ản yểu ủn lì bủa trong ngày, ủn không đám hao sổ lưựng vả chất lương uổng không du lượng nuớc [ 10].

Chễ đô sinh himt 1‘tui người

Lao dộng vừa sức ân được ngu được, tư tưởng thoai mái vàn là ycu tổ dam bao cho sùa bãi tiết nhiều [10]-

Tiền sư cò sửa cua hà mẹ

l>a sổ cảc bà mẹ những lần dè trước nếu dà bị lì sừa ngay lừ lúc de thi nhùng lần dc sau thưởng bị ít sửa Nguyên nhản có thề do chúc nỉng bái tiết cua luyèn sửa hoụt động kém Nhùng trương hơp trước du sau ít sửa thường gap o nhùng ba me nhiều tuôi vi đóng con hoặc do án uống kém dần [10]

('ho con hũ xờm xau sinh

o nhừng bà mẹ cho hủ sớm vá tân suất tâng lên thi sự bải tiết sừa sớm hơn Sự cách ly mẹ con sau de bú muộn sau 24 giờ bú chai trong nhùng ngày dầu sau de dà lâm cho bá me lièt sữa chậm và lì sừa nhát la nhùng bã mẹ phái

mổ de đe băng forceps, bi mắc các bệnh toàn thân nạng 116)

I'ế« tố rể phía con

So cơn trưng gia đình

0 nhùng bả mẹ dê con so hoặc lì con thướng đú sủa hơn nhùng bả me dòng con Những bà nụ- đe câng nhiều thí lương sữa mòi năm một ít đi Đicu

dó cho chúng ta thấy rò tằm quan trọng cua việc sinh de có kể hoạch [10]

Tiền sứ sàn khoa

ơ nhưng trê de khó như chuyên dạ lâu dc ra bị ngạt hay là những tre dé non, bú yểu thi* ờ nhùng bã mv dơ lliuưng hay bi lì sửa Diều dó nói lên động tác bu cua con cõ tác dụng rầt lớn đền việc kích thích tuyên sữa Các tãc gia Đào Thị Ngọc Dicn Tràn Th| Minh Đức nèu lên sư tâng bái liẻt sữa phụ thuộc vảo sự bú và số lượng hầp thụ cua dứa trỏ bủ cáng nhiều câng khoe thí sữa cang xuống nhiều [10]

Bcnh lội cua con

Trong thời gian cho con hũ nếu tre khoẽ mạnh, ân uổng binh thưòng thf việc bái tiết sữa rầt tốt nhưng nếu tre bị bệnh nặng, ản uổng kem tré lười

23

bú sê lãm cho hà me ít sữa dán ví khi đỏ tré bú kém không kích th ích dược tuyến sửa bài tiét [lơ|.

l.x Các nghiên cứu vồ vấn đỉ nảy

Theo nghiên cứu cùa các úc gia Phạm Thuý lloà Cao Tiu liậu Nguyen Công Khần Cao Thu I lương Từ Giấy 119] VC ‘Anh hương cua việc cho tre bú sớm tới sự bái tiết sữa cua cãc bà mẹ ơ nội thánh Ha Nội ’■ trêu 2 nhóm san phự; nhóm dôi chúng (gồm 106 san phụ chi cho tre bú sau khi sừa

về tự nhiêm và nhóm nghiên cứu Igóm 95 sản phụ cho tre bú trong vòng I giò đẩu sau de sau đỏ cứ khoang 2 giờ I lẩn cho bú) cho thảy:

Thời gwn xuồng sửa cua các bà me ớ nhóm đôi chung tập trung chủ

yèu sau 24 giở (con so 7 6.9% vả cơn dụ 68.5% ) trong khi đo thòi gian xuống sừa cúa các hả mợ ỡ nhỏm nghiên cữu chú yêu là dưỡi 24 giờ (con so 57% và con dạ 63%) và độc biệt không có bà mẹ náo sau 48 giỡ sửa mới xuống

ĩhởi gian xuống sừa trưng binh cua nhỏm nghiên cưu lá 21.7 ± 7 2

í giở) còn ờ nhóm đổi chủng là 31.9 ± 9.3 (giờ)

Kết qua nghiên cứu náy cho ta thấy rồ anh hương cua việc cho con bú sóm MU sinh den thói gian xuống sữa ó các Mil phụ D1CU dó cũng nói lên động tao bú cua con co tốc dung I ui làn đen viộc lách thích tuyên sủa ơ người my

24

TWM*M«K> «“ *4:

-w •Í5 Vi « s -I -4:

Chương 2

hól TƯỢNG, PHƯƠNG PHẤP NGHIÊN cứu

|)ỏi tượng nghiêa cửu; Các san phụ sau đc, mõ đc lại khua San b<nh viện Bạch Mai

Sổ lượng san phụ tham gia nghiên cứu: 573 san phụ được chia lam 3 nhómNhóm sản phụ đẽ thưởng: 230 nguôi

Nhúm sân phụ mồ dè: 230 người

Nhóm sãn phụ đà khó: 113 người

Tiêu chuẩn lụư chọn

Các san phụ đe (hưởng, mổ đẽ va đe khó tại khoa San bệnh viện Bạch Mai.Các san phụ đâ cho con bú

Các san phụ không bị đính chi thai nghẽn do bộnh lý người mẹ do dị dụng thai, do thai chết lưu

Các san phụ không bị các bệnh nhiêm khuân cẩp lính truóc, trong và sau dè Các san phụ không bị bệnh um bệnh làm thân, bệnh nội UCI ( đái tháo đường, basedow )

Các san phụ không bị bệnh: Viêm gan, IIIV, lao phôi

Cãc san phụ không bị nhiêm khuân hậu san

Các san phụ đổng ý tham gia nghiên cứu

Tiêu ch nân Inợi trừ

Các san phụ không cho con bú

Các san phụ bị dinh chi thai I^hén do bệnh lý người mọ d| dạng thai thai chét lưu.Cổc san phụ bi cốc bộih nhicm khuân cắp tinh trade tion>; sau dc

Cãc san phụ bị bẻnh tim bệnh tâm thán, bệnh nội tiết I đái tháo dường, basedou- )

Câc san phụ bị bệnh: vicm gan IIIV lao phôi

Các sán phụ bi nhiồm khuân hâu san

Các san phụ đẻ noi khác chuyên đến trong thời gian nghiên cứu

26

Các san phụ không dông ý tham gia nghiên cửu

Dpi diếni nghiên cứu

Nghiên ciru dược ticn hành tại khoa San bệnh viện Bạch Mai

Thôi gian nghiên cứu

Tử 01 f 12/ 2007 đen Mĩ 4/ 2008

Phương pháp nghiên cứu

Thiết kế nghiên cửu

Nghiên cửu lien cữu theo phương phiip mõ ta cắt ngang

n cò mãu nghiên cửu

ư: mức ý nghía thống kẽ được xác dinh là 0,05 ừng VỚI độ tin cậy lá 95%

ZJ : l»ộ sổ tin cậy, với mức tin dy bâng 95% ira bang dược: Z’ , -1.96

5: sui số ước lưựng về thời gun xuống sủa ( 5%)

S: độ lệch chuấn VC thời gian xuồng sữa được tính từ nghiên cữu thăm dò(=0,8)

Thay vào cóng thức trèn ta dược:

n=1.96x =502 san phụ

0,05:

Chúng lói đà tím dược 573 sán phụ đáp ứng đú cò nủu nghiên cứu

Ại Ihitợt thu thập <0 Hịu

True liep phong vẩn cảc sán phu dựa vảo mau bênh ãn dược thiết kế phù hựp với nội dung nghiên cưu bao gồm các thòng tin:

Củc bìễti sổ nghiên cừu

+Tuói san phụxhia thanh cãc nhõn: s 19 20-24, 25-29, 30-34 35-39 40- 44.245

27

TWM*M«K> «“ *4:

*Nghể nghiệp san phụ: cỏn bộ công chức, cóng nhàn, nóng dàn các nghề khác.

♦Nơi sinh sống cua san phu; nội thành Hả Nội ngoại thanh Há NỘI các tinh khác

♦Trinh độ học vấn: Tiêu học THCS THPT Trung cãp Cao đãng đụi hục Sau đại học

Thứ tự lân sinh: sinh lân I sinh lần 2 sinh lân 3, sinh tử lần 4 trơ lén

-số lần bú 24 giờ trước: 1-4 lẩn 5-8 lần 9-12 lằn, từ 13 lần trơ lẽn

♦Thời gian xuồng sửa cua câc sân phụ: ngày I ngây 2 ngày 3 ngây 4 ngày

5 ngay 6

Xúc địnli thời gian xuủtíg sừư ở các nhóm sàn phu

♦Giãi thich de sin phu liiẽu; sự xuồng sửa la gí cảc biêu hiên tnrỡc khi sửa xuồng

4 Xác định thời gian xuống sừa sau sinh cua san phụ: ngây I ngày 2 ngáy 3 ngày 4 ngây 5 hay ngày 6

Nhận xèi mồi quan hệ giũa thài gian xuồng sihi cua câc sàn phụ vời các yểu íầ liên quan

♦Liên quan giữa tuôi mẹ VỚI thời gian xuồng sữa

• Liên quan giữa nghe nghiệp cua sán phụ với thời gian xuống sữa

•Liên quan giữa trinh độ học vấn cua san phụ với thòi gian xuống sữa

• Lien quan giữa nơi sinh sổng ctìa san phụ với thời gian xuống sữa

♦Liên quan giìra thử tự lần sinh VÓI thời gian xuống sửa

♦Liên quan giừa trụng lượng cơ Ihẽ mọ lãng (kg) trong qua trình nung thai vói thời gian xuống sửa

28

♦Liên quan giữa cách đó với thời gian xuống sửa.

♦Liên quan giữa thòi gian cho cun bũ lần đàu sau sinh vời ihời gian xuồng sữa

♦ Liên quan giửa so lần cho con bú trong 24 h vớ) thòi gian xuống sừa

Xứ tỳ sổ íiệu.

Sỗ liệu dược xư lý băng chương trinh phần mềm ppi-lnpo 6.04 và các thuật toán thông kẽ

Kỹ th uột k/hing dư sai S0

Chuãn b| màu bệnh án rò ráng, phu I1VP với nội dung nghiõn cứu

Trục tiẽp phong vấn san phụ giãi thích mội thác mãc ciia san phụ đê san phụ tra lởi đũng với nội dung càu hoi

Xác định chính xảc ngày xuồng sừa cùa sán phụ

Lâm sạch sổ liệu tnrớc khi nhập

Cân thận khi nhập và lính toỂn so lieu

2.5 Dạo đức trong nghiên cứu

(iiai thích rõ cho sân phu VC ý nghía và mục liêu nghiên cửu

Chi hên hãnh phong vân khi san phụ vã người thân trong gia dính tự nguyện chấp nhộn

Mọi thông tin về dối tượng nghiên cửu được đâm báo giữ bí mật

Sần sàng giai dãp các thấc mắc cua san phụ về nuôi con bang sửa mẹ

29

Chương 3

hậc (lii'ni chung về cúc nhóm sân phụ tham gia nghiên cứu

Cách đe cua các sàn phụ

Bang 3.1 Cách đe cua các ùn phụ

kè với p < 0.05

Ttiôỉ cua sán phụ

TWM*M«K> «“ *4:

Hỉnh 3.1 Nhóm IU0I cùa đoi lượng nghiên cửuNhịn xét:

Tuồi thàp nhát cua san phụ lá 18 vá cao nhàt là 44 tuồi IUÔI trung bỉnh cùa sán phụ la 28.63 ± 4.2 Nhỏm sân phụ củ tuôi tử 25-29 chiếm ly lệ lớn nhầl lả 50.1% Nhóm san phu cỏ tuổi từ 30-34 chiếm ty lệ hàng thứ hai với 26,2% Đứng thứ ba là nhóm tuồi tứ 20-24 chiêm tý lệ 133% Nhóm tuổi từ 35-39 dưng hảng thú tư VỚI 8.2% Nhóm tuổi lừ 40-44 chiếm lý lệ nho lả 1.4% Nhổm tuổi s 19 chiểni ty lệ tháp nhát với 0.9% Sự khác nhau giũa các nhóm tuổi có ỷ nghía thỗng kê với p < 0.05

lệ thãp nhát xới 0.9% Sự khác biệt giùa các nhóm trũilt độ học vần có ý nghía thống kè vời p < 0.05.

-w •* CN «G

32

Nghe nghiệp cua iltii luựng nghiên cứu

Hình 3.2 Nghề nghiệp cua san pha

Nhận xét:

Kcl qua thu duực lừ hình 3.2 chư thầy nghề nghiệp chu yêu của san phụ

lã can bộ công chức chiềm 70.0% Các nghề khác bao gốm hục sinh, sinh viên nội (rợ buôn bán nghe tự do đứng thú hai vói 23% Nhóm san phụ lả cõng nhãn chiếm ty lệ 5.4% Thấp nhắt la nhom san phụ nòng dãn với 1,6%

Sự khác biệt giừa các nhỏm nghe nghiệp cùa san phụ cỏ ý nghía thống kè VỚI

Nhỏm san phu ở nội thánh Hà Nội chiếm ly lé chu yều với 77.8% sổ lượng các sàn phu ỡ ngoựi thành Hà Nội là 9.4% Nhóm sàn phu ó các linh khãc chiêm 12.7% Sự khác biẽt VC ty lẽ giũa nhom sàn phụ nội thanh Hà NỘI ngoại thành I lã Nội và các tinh khãc cò ý nghía thống kẽ VÔI p < 0,05.

Thừ tự tán sinh cua cúc san phụ

Bang 3.3 Thứ lự lần sinh cua san phu

Thời gian xuồng sữa ở các nhóm sàn phụ

Dệc điềm chung về íhừi gian xuồng sửa cua các sàn phụ

Bang 3.4: Thời gian xuống sừa theo ngày sau sinh cùa các sản phu

Thời gian vuông

lóng 573 100.0

Nhận lét:

Trong tống số 573 san phụ mà chúng tôi nghiên cứu thí thời gian xuồng sửa của các sán phụ tập trưng chư yểu vào ngày thử 3 vài 53.4% số sán phụ xuống sửa ngày thứ 2 là 29.5% 15.7% là lý lộ san phụ xuống sửa ngày thú 4 Chiếm ty lệ thắp nhằt là số sán phụ xuống sừa ngày thứ I với 1.4% Kct qua này có ý nghía thong kẽ VỚI p < 0.05

Thời ỊỊÌun xuồng sữa theo thừ tự tần ùnh vù cách de cua các van phụ

Bang 3.5 Thôi ginn xuổíig sừa theo thir tụ lằn sinh vả cách đỏ

Sữa ve\

Lần sinh ỉ : Cò 1.6% sân ph\i đe thường xuồng sửa ngày I San phụ mỏ

đe không cỏ ai xuống sửa ngày I- 2.6% lả ly lệ san phụ xuồng sừa ngày I ỡ

35

«“ *4:

nhóm đè khô Cả 3 nhóm san phụ đe thường mổ dè de khó đều cô ly lê san phu xuống sửa cao nhát là vào ngày Ihử 3 với 51.7% • 61.5% Nhóm sản phu

đe thường và de kho có ty lệ san phu xuống sửa ngày 4 thầp ( 12.3% à nhõm

đe Ihường vỏ 9.0% ơ nhóm đc khô), trong khi đó ty lẽ này ỡ nhõm mõ dê là 362% Sự khác biệt náy cỏ ý nghía thống kẽ với p < 0.05

Lần sình 2: Cố 4.1% sàn phụ de thướng xuồng sừa ngay I Không cỏ

san phụ mồ đe và đe khó nao xuông sừa ngây I Tỳ lệ san phụ đe thường và

de khỏ xuồng sửa tập trung vảo ngay thư 2 với ty lộ cao VỜI 71.1% san phụ đc thưởng và 61.3% sân phụ de khó Trung khi dó nhom sản phụ mó de lụi có tý

lệ xuõng sữa cao vào ngày thứ 3 với 73.3% Tỳ lệ xuống sửa ngày 4 o nhóm

mổ de lá 20.0% ở nhõm dẻ thường lỹ lệ này chi có 1.1% nhom de khó khõug

có ai xuống sừa ngây 4 Sự khác biệt này có ỷ nghía thống kẽ VỚI p < 0.05

/.<7/1 Sinh 3: Không có san phụ nao xuồng sừn ngày I và ngày 4 Nhóm san phụ dc thường vã dé khó xuồng sữa lập trung vào ngày 2 và ngày 3 Nhom de thưởng co 66,7% san phụ xuống sữa ngày 2 ly tệ này ư nhóm đe khó là 50.0% Trong khi dớ lý lộ sân phụ mô de xuống sữa ngày 3 có lúi 83,3% Sự khảc biệt náy cỏ ý nghía thống kê với p <0.05

Lần sinh 4: Nhóm san phu dc (hường cỏ 100.0% san phu xuồng sửa

ngày 3 Nhóm mô dè có 100.0% san phụ xuống sửa ngây 4 Nhỏm dé khó cỏ 50.0% sản phụ xuống sừa ngày 3 và 50.0% sân phụ xuống sừa ngày 4 Kct qua náy có ý nghía thống kè với p < 0.05

Thf'ri giun xuong sữa trung hỉnh cua các sán phụ

Thài gian xuồng sừỉt trung binh cửa cảc nhòm sun phu

Bang 3.6 : Thời gian xuống sửa trung bính cua các nhóm san phụ

Thời gian xuồng sữa trung binh <ngảy)

2.6 ± 0.7 3.2 ±0.6 2.7 ± 0.6

Nhận xét:

Thin gian xuống sủa trung bính cùa 573 san phụ tham gia nghiên cửu lã 2,8 ± 0.7 ngày Kci qua lử bang 3.6 cho thầy, thời gian xuồng sửa trung bính cua nhóm sân phụ đẽ thưởng là 2.6 ± 0.7 ngày; nhóm san phụ mó đẻ lã 3.2 ± 0,6 ngày; nhóm sán phụ đe khó là 2.7 ± 0.6 ngày Sự khác hiệt VC thời gian xuồng sữa trung bính giũa nhóm san phu mô đẽ VÓI nhôm sàn phụ dẽ thường

Và dè khô có ý nghía thòng ki với p < 0.05

Thèn gựữì xuống sữa trung binh i 1«I các nhổm sàn phụ theo fhứ rự ÍẦn sinh.

Bang 3.7 Thin gian xuôog sửa trung binh cua cãc nhom

san phụ theo thư tự lản sinh

Lần sinh

I hui gian xuống sừa trung binh (ngày)

Nhôm sàn phụ de thường: Thời gian xuống sừa trung bính ớ lần sinh I

la 25 ± 0,6 ngay; u lan sinh 2 lã 2.2 ± 0.5 ngày; ơ làn xinh 3 lá 2.3 ± 0.5 tlgảy,

o lan sinh 4 là 3,0 ± (1,0 ngày Sự khác biột về thin gian xuống sữa trung bính

ờ nhóm san phụ đe thường theo thứ tự làn sinh có y nghía thống kê vói p < 0.05

Nhóm san phụ de khó: Ihiu gian xuồng sửa trung bỉnh ơ lẩn sinh I là 2.8 ± 0.6 ngay; V lẩn sinh 2 lã 2.4 ± 0.5 ngày, ờ lần sinh 3 là 2.5 ± 0.7 ngày; ứ

«“ *4:

lần sinh 4 là 3.5 ± 0.7 ngày Sự khâc biệt vẻ (hời gian xuống sửa trung bính ở nhõm san phu đẽ khỏ theo thu IU 1'in sinh cỏ ỷ nghía thống ké vin p < 0.05.

Nhóm sân phụ mồ <ĩ<: Thời gian xuống sửa trung binh ờ lần sinh I là 3,2 ± 0.7 ngày; ỡ lằn sinh 2 la 3.1 ± 0.5 ngây; ớ lãn sinh 3 là 2.8 ± 0.4 ngây; ớ lân sinh 4 lá 4,0 ± 0,0 ngáy Sự khác biệt VC thời gian xuồng sữa trung bính ở nhom san phụ mồ đe theo thứ lự lằn sinh CO ý nghía thống kẽ Víh p < 0.05

-w -í? M «G **

38

Moi quan hý giửa fhòi gian xuống sửa với các yếu tổ li in quan

MỒỊ tiên quan ỊỊÌửa th trì gian xuẦnỊỊ sừa vài ittnf nan pỉiỊf

Báng 3.8 Mối liên quan giũa thái gian xuống sửa với tuời san phụ

Nhóm tuổi á 19: Không có san phụ nào xuồng sửa ngây I số san phụ

xuống sửa ngày 3 chiếm ty lù cao nhắt VÓI 60.0% sỗ san phụ xuống sửa ngày

2 vá ngáy 4 IA 20,0% ở mòi ngây

Nhòm tiiõi tù 20- 24: Có 2.6% sãn phụ xuồng sữa ngáy I Tỷ lộ này

tâng vác ngày 2 với 25.0% Chiếm tỳ lệ cao nhất là số san phụ xuồng sừa ngày 3 vói 60.5% <) ngày ihử 4 ty lẽ sản phụ xuống sừa thấp vửi 11.99'0

Nhòm tuồi từ 25- 29: Có 1.8% san phụ xuống sừa ngáy I sổ san phụ

xuồng sủa ngày 2 là 26.8% Chiểin ty lộ cao nhất lã sồ san phụ xuồng sửa ngay 3 với 54.7% 16.7% lã tỷ lộ san phụ xuống sữa ngây 4

Nhóm Ỉtiỏỉ từ 30- 34: Sỏ sin phụ xuống sừa ngây I clìiốm ly l< thắp

(0.7%) Ty lệ sần phụ xuống sửa tảng ơ ngày 2 (38.0%) và cao nhẩt vào ngây

3 với 46,7% Sỗ san phụ xuống sừa ngày 4 là 14.6%

TWM*M«K> «“ *4:

Nhôm fuối từ 55- Ỉ9: Không cỏ sán phu nào xuống sữa ngây I Ty lệ san phụ xuồng sừa ngây 2 l.ì 31.9% Chiêm ưu (hể là sổ san phụ xuống sữa ngày 3 với 55.3% Ty lệ này giam ớ ngay 4 VỜI 12.8%.

Nhóm fitoi tư 40 trư lèn: Không có san phụ náo xuông sừa ngáy I và ngày 2 Các san phụ xuồng sữa tập (rung váo ngày 3 vá ngay 4 với 50.0% ờ mòi nhóm Sự khác biệt vè thôi gian xuống sừa theo luỏi san phụ có ý nghía thống kè với p < 0.05

MÁỈ Hên quan giữa thừi gian xuẩng sửa vài nghề nghif/f sân fìhự

Bang 3.9 Mối liên qư.111 giừa thời gian xuống sùa VÓI nghê nghiệp san phụ

Nhõm cõng nỉtátt: Có 3.2% sân phụ xuống sừa ngay I Chiếm ty lệ cao nhất lã số san phu xuồng sùa ngày 2 với 41.9% Tỹ lẽ san phu xuồng sừa giâm dần ờ ngày 3 (với 32.3%) vả ngày 4 (với 22.6%)

san phụ xuống sủa ngày 2 Chiêm ưu the là số sán phụ xuồng sừa ngày 3 VỜI 66.7% Tý lý san phụ xuỗng sửa ngây 4 chi có 11.1%

40

Nhònt nghề khác: Khống có trường hựp nâo xuống sửa ngày I số san phụ xuồng sừa ngày 2 là 22,0% C hiêm ty lộ cao nhít lả số san phu xuồng sừa ngay 3 vởi 56.8?'o 21.2% là ty lệ san phụ xuống sữa ngây 4 VỚI p > 0.05 thi sự khác biệt về thơi gian xuồng sùa theo nghề nghiệp khùng cỏ ý nghía thống ke

Aíấi tiên qirưn giữa thời gian xuống aũra với nơi ĩiình sấng cua sân phụ

Bàng 3.10 Mối liên quan giừa thời gian xuống sừa

với nơi sinh sồng cua san phu

San phu ớ ngoai thành Hừ Nội' Không cớ san phu Iiảo xuống sừa ngày 1.37.0%lã tỷ lộ san phụ xuống sừa ngây 2 Chicin ly lé cao nhát lá sổ san phụ xuống sửa ngây 3 với 48.2% số san phụ xuống sừa ngáy 4 lá 14.8%

San phụ ơ các trnh khác Không cớ san phụ nào xuống sữa ngày I số sin phụ xuồng sừa ngây 2 là 37,0% Cao nhất là tỷ lộ san phụ xuống sừa ngày

41