Hành vi sử dụng đồ ăn nhanh của sinh viên trường đại học y hà nội năm 2020 2021 và một số yếu tố liên quan

35 Bang 3.3: số lượng lượt sứ dung đồ ăn nhanh cua sinh viên được khao sáĩ trong nghiên cữu.... TÓM TÁT KHÓA I.l ẠN HÀNH VI SỨ dụng Đò An nhanh của sinh viên trưởng đạiHỌC Y HÃ NỘI NẴM 2

BỌ giáo i>ục và đào tạo bộ y tẽ

TRƯỜNG l)ẠI HỌC Y HÀNỌĩ

LẺ THỊ NGÂN

VÀ MỌT SỎ YÊU TÓ LIÊN QUAN

Ngành đào tạo í Bác sí y học dự phông

Tòi xin chân thành cam on inrửng Đại học Y Ha Nội vã Viện đao lạo Y học dụ pbong và y té cõng cộng dà cho tói có một mõi trường hực tộpbỏ ich nâng động và sang Tạo suổt chặng đương 6 nãm học vừa qua Tôi xin chân thành câm ơn tất cả các thây cô đà dạy' cho tỏi những ki en thức bô ích truyền cho tòi lòng yẻu nghè sàn sẲc.

Đậc biột tôi xin bây tơ lông bicl vn sâu sằc tài TSPhụỉn Bích DĨỘP’ người thây đã het lòng day bao giúp đờ tôi trong $u«‘< quá tnnh học tập va trục tiep hướng dan tỏi hoàn Thành khóa luận nảy

Tòi xin chân thành cam em cúc thằy cô nong bộ món Giao dục sức khoe

vá HỘI đồng chầm khóa luận đã cho tôi nhiều ý kicn quý báu dê hoãn thiện khóa luận

Tỏi xin chân tha nil cãm ơn các hạn sinh viên trường Dại học Y Hả Nội d.ì tham gia nghiên cửu giúp tòi hoàn thành quã trinh thu thỹp sơ liệu phục vụ cho khóa luận

Cuoi cùng, tôi cũng xin dược bây to lõng biểl ơn chân thành tói gia dính, bạn bè vã nhừng người thản yêu nhất đà dành cho tôi sự yêu thương, châm sóc tận tính, dà dộng viên, giúp dờ và tạo mọi diều kiện thuận lợi cho tòi trong suốt quá trinh học láp vá hcủn thảnh khỏa luận

Há Nội ngày 13 í/iáng 03 nãm 2020

Sinh viên

Lẽ Thị Ngàn

I.ờl cam đoan

rỏi la Lẽ Illi Ngân, sinh xiên iớp Y6G chuyên ngành Bãc sí Y hục dự pbong khoa học 2015’2021 Tnrờng Đại học Y Hã Nội xin cam đoan:

1 Đày lá khóa luận do bân thân TÕ3 Trực ticp thực hiện dưới sự hướng (tin cua

Tôi Xin hoãn toàn chịu trách nhiệm về nhùng cam kết nay

Hà Nội ngậy JJ tháng 05 nàm 2021

Người vlct cam điiiin

I.ẻ Thị Ngân

Trung học Cữ sư

Lý thuyết hành vi dự định

Lý thuyết hanh động hợp lý

Tô chức y tề Thề giói

MỤC LỤC

• « M • •

• •

ĐẠT VÁN DÈ •••«•••••••••••■•• • ••••«••••••••••( ••••••••• ••••••••••••••••■

CHƯƠNG I: TÒNG QUAN

1.1 MỘI sổ khái niệm cơ ban

1.2 Hậu qua cua hành vi sứ dụng đổ ân nhanh

1.3 Thực trạng sử dụng đồ ản nhanh

I 3.1 Thực trạng sư dụng dỗ An nhanh trên thế giới

I 3.2. Thực trang SŨ dụng đỏ ỉn nhanh cua sinh viên Y I 4 MỘI Số yểu tổ anh hưởng đôn hành VI sứ dụng đò àn nhanh

1.5 Lý thuyết mô hình hành V1 dụ đjnh Theory of planned behaviour 1.6 Tỏng quan các nghiên cứu sư dụng lý Ihuyct TPB

I 7 Khung lý thuyết nghiên cứu

CHƯƠNG 2: DỐI TƯỢNG VẢ PHƯƠNG PHÁP NGIIƯ.N cửu. 2.1 Đối tượng nghiên cứu:

2.3 Thời gian • •••••• ••••••• ■■ (MM* 2.4 Thiết ke nghiên cứu: Nghiên cửu mỏ ta cal ngang

2.6 Chọn mau • •••»•••••••••••••«••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••«•••••••••••••••••••••••• 2.7 Bộ cóng cụ nghiên cứu

2.8 Thư chạp so liụu *■•«

2.9 Phương pháp quan lý vã phân lích sổ liệu _

2.10 Sai sỗ vã hiợn pháp khác phục sai sổ

2.11 Dao due lighten ctru ■••■.••••■ «.•■■•••■•

CHƯƠNG 3: KÉT QUÁ NGIỈỈẺN CƯU

3.1 Đục diêm dối tượng nghiên cửu

3.2 Thực trụng sứ dụng đố ản nhanh của sinh viên

22

22

22

23

24

28

28

31

3.3.2 Mối liên quan đền ý dinh sư dụng đồ ân nhanh

3.3.3 Mỗi liên quan dẻn hành vi sử dụng dồ án nhanh._

(HƯƠNG 4: BÀN LUẬN • • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• •••••••< 4.1 Dậc điem cùa đới lượng nghiên cứu -

4.2 Thực trụng sứ dụng đồ ân nhanh cua sinh viên -

4.3 MỘI sỗ ycu tố liên quan đen ỷ đinh su dung đố ỉn nhanh

4.5 lỉạn che cua nghiên cứu

TÀI LIÊU tham khao

PHỤ LỰC

<0

ĐANH MỤC BẢNG

Bang 3.1: Đặc diêm đối tượng r^hièn cửu 33

Bang 32: Tỷ lệ sir dụng dồ ản nhanh cua sinh nén 35

Bang 3.3: số lượng lượt sứ dung đồ ăn nhanh cua sinh viên được khao sáĩ trong nghiên cữu 35

Bang 3.4: Hoan canh sư dụng đồ ân nhanh cua sinh viên 36

Bang 35: Loại đò An nhanh sinh Viên đà sư dụng 37

Bang 3.6: Lý do sứ dụng dồ ân nhanh cua sinh viên 38

Bâng 3.7: Noi sư dụng đồ án nhanh cùa sinh viên 39

Bang 3.8: số lương người án đỗ ủn nhanh cung sinh viên — 39

Bang 3 9: Giới tính va mơi quan hệ cua nhùng người di ãn đo ăn nhanh cũng sinh viên 40 Bang 3.10: Ý định sư dựng dồ ãn nhanh (rong 2 tháng tói cua đồi tượng 41

Bxig 3 11: Diem trung bình về thái độ hướng tới hãnh vi sư dụng đồ ân nlỉanh cứa dối lưinig ••••••••••••••••••••••• •••••••••••••••••••••••• •••••••••••••••••••••••••••••• 42

Bang 3 12: Diêm trung bình về clrnán mực chu quan về hanh vi su dụng đò án nlunh cua đồi tưựng 43 Bang 3.13: Dicm trung bình về nhận thức kicm soat hành vi sư dụng đổ àn nhanh cùa dồi tượng .44

Bang 3.14: MÓi liên quan giữa thải độ sư dụng dồ ân nhanh chnẩn mực chữ quan vũ nhân thức kiêm soát với ý đinh sư dụng đỗ ăn nhanh trong 2 thing lới 45

Bang 3.15: Mồi liên quan giữa thai độ sư dụng dồ ãn nlianh chuân chu quan, nhận thưc kiêm soat một Sơ yếu lố nhan khau hục và sĩ’ lương cưa hãng vói ý định sư dụng đõ ản nhanh trong 2 tháng tới 46

Bang 3.16: Phân tích hồi quy logistic mối liên quan giừa ý định sư dung đồ ỉn nhanh và vi ộc thực hiộn hành vi sứ dụng đồ ãn nhanh - 48

Sơ dồ 1.2: Khung lý thuyết nghiên cửu hành ũ sử dụng đồ ân nhanh cũa sinhviên irường Dai học Y Hả Nội nảm 2020-2021 21

TÓM TÁT KHÓA I.l ẠN HÀNH VI SỨ dụng Đò An nhanh của sinh viên trưởng đại

HỌC Y HÃ NỘI NẴM 2020.2021 VẢ MỘT SÔ YÉr TÓ LIÊN QƯAN

Tom tất: Dồ ản nhanh là loại thực phẩm giàu náng luọng nhung nghèo nàn chãt dinh dưỡng Tuy nhiên 'ì tinh thuận tiện mả đõ àn nhanh dược nhiêu người ưa chuộng Chinh vi vậy chung Tòi thực hiên nghiên cứu mo ta cát ngang nhâm mục tiêu mỏ la thục nựng sư dụng đồ àn nhanh của sinh viên trường Dại hợc Y Ha Nội lùm 2020-2021 và phàn tich một sổ yếu lỗ liên quan đến hãnh xi su dung đồ àn nhanh cua sinh viên dua uẽn mo ỉunh lý thuyết Hành xi dự đinh (TPB) Nghiên cứu dưực thực hiên trên 315 siiứi viên nâm Thứ nhải, năm thứ ba nảm thư sáu thuộc các nganh Bác SI y học dự pbòng vã Cừ nhân Dinh dường KcT qua cho thấy 82.2% sinh xiên có sứ dụng

đồ ân nhanh và hiện vân đang sư dụng 17,5% sinh viên cỏ sữ đụng dồ ân nhanh nhưng hiện lụi không su dụng nửa 0,3% sinh xiên chưa hao giò sư dựng dó án nhanh Phán lích hỏi quy tuyến tính đa biến chi ra các thành phân cua TPB giai thích được 10,52% ý định sư dụng đỗ ỉn nhanh trong 2 thang tới Phân tích hồi quy tuyến tinh da hiên cua các thanh phần TPB một sổ yếu

tổ nhân khâu học lả tuổi, giới tính, nơi ơ vá số lượng cửa hàng đồ án nhanh quanh nơi ờ đù giái thích dược 17.29% ý định sư dụng dồ ản nhanh trong 2 thăng lới (cao hưn mò hình có 3 biền dộc lập) Phàn tích hồi quy logistic cho thấy sinh xiên cảng có mức độ dồng ý vồ ý dịnh sư dụng dồ ãn nhanh tin cõ kha nâng thực biện hành xi sư dụng đu án nhanh tảng 1,79 lân (pcO.OS) so với những ngirửỉ cỏ ỳ dịnh sư đụng đồ in nhanh tháp Ixm Như vộy, TPB giái thích dược yếu tổ cã nhản anh huởng đến hành vi sư dụng dồ ãn nhanh cua dồi lương nghiên cứu Ngoải ra, có mội só yểu lổ bên ngoái cùng liên quan đòn hanh vi su dụng đô án nhanh cua họ

Tứ khóa: dồ ỉn nhanh, Lỹ thuyct hành vỉ (lự định (TPBg sinh vỉẽnY

DẠT VÁN DẺ

o hầu hết các nước tiên the giói, việc SŨ dụng đổ ân nhanh chiếm ti lộ khá cao và tập trung chu yểu ơ người tre mối, Quy mõ thi trướng đồ ản nhanh đạt giã tri 647.7 tý đõ la vào nám 2019 và ước tính dạt 931.*’ tỷ dô la vào năm

2027, dự báo tàng với tốc dụ tàng trvống gộp hẩng nảm lã 4.6% Phân khúc

do ân nhanh tai châu A/Mỷ-La linh ước lính lâng trương nlunh chóng, đạt tổc

độ ling Inrơng gộp háng nãin la 3.4%’ Theo Kirsten I Ihinn có đền 75% số người tham gia nghiên cưu tại D1ỘI trường dại học ớ úc đã từng một làn ùn dồ

án nhanh2 Nghiên cứu o Michigan cho thầy có khoang 80% người trương thành đèn nhà hàng đồ ân nhanh ít nhát 1 lằn tháng 28°ó người trưởng thảnh đền nha hàng dỗ ủn nhanh thưởng xuyên (hơn 2 lần tuan)\ Tuy nhiên, đồ in nhanh la loại thức ân giàu nâng lượng nhưng nghèo chất dinh dường' Đô ân nhanh chưa nhiêu caiori vã cholesterol nên kha năng gây bẽo phí cho những

ai cò xu hướng lạm dụng đõ in nhanh la rất cao Không chi cung cap nhiêu

chất bẽo và cholesterol, nhiều loại đồ An nhanh cỏn cỏ hãm lượng đường cao

ví dụ khoai lảy chiên, cảc loụi nước ngụt cỏ ga (là những thành phần có trong khâu phin cua fastfood) Chinh vi vây việc tiêu diu thương xuyên dờ ân nhanh sè anh hương den sức khoe, độc biệt dàn đèn thửa cân béo phi và có nguy cơ bi đai tháo dưỡng type 25

Trcng những nám gần dây ty lệ người dãn Việt Nam mắc cảc bệnh không lảy nhiêm (NCDs) có xu huỡog lảng lên Theo thống kẽ cua WHO số

ca tư vong do NCDs tai Việt Nam đả táng tứ 288.000 vào nãm 2000 len 379.000 nâm 2010, ước tính đến nâm 2014, sồ ca tư vong do NCDí sè chỉcm 73% sổ ca tư vong ở Vi<jt Nan?, den nám 2016 có hơn 548.000 người choi, trong dó chết do N’CDs chiếm 77% Mặt khác, nền kinh tề Việt N’am liên lục lảng tntờng dã dưa nước la lừ mội trong những quuc gia xếp vảo hàng nghèo nhấi thế giới sang mội nưó? cỏ thu nhập trung binh Theo Tổng cue

thồng kẽ bão cảo tinh hinh kinh tế xà hợi quý IV/2020 thu nhập bình quân dầu người lảng 2.91% Bên canh đó lừ năm 2001 đền nay nirác ta đang trong thời ki hội nháp quồc tể do do hoại động kinh tề dối ngoai phàr hiến toan diỹn và sâu rộng đà đưa nước ta hội nhập ngày câng đầy đu vói kinh tể khu vực và the giới Đò thị hóa, kinh tề phát triẽn dần dển sự thay dời nhanh chong trong lơi sổng và chẽ độ ăn uổng cùa ngưừỉ dan ’ Nbừng thay đói bao gồm sự chuyên đối từ thực phàm truyền thống sang thực phẩm che biền nhiều chát béo muối đường vá tù lao dõng the lực sang không hoạt động thè chẫf Một cuộc khao sat qụốc gia STEPS nám 2015 cho thầy ty lè người dãn Việt Nam co các yếu tô nguy co cua bỹnh klk>ng lây nhiêm lá cao như thiếu tiẽu thụ rau'qua ơ người truáng Thành (57.2%), tiêu thụ muồi (gán gầp dôi so với khuyên nghị cúa WHO) và không hoạt động rhe chãt (2S l%y:,n

Sứ dụng dó ân nhanh dang lả một troug những xu hương âm thực được giói tre ưa chuộng Thậm chỉ dối vói nhiều người nó con trơ thành món in thay the cho những bữa com truycn thống vi tinh tiện lọi tièt kiệm th<n gian

vả sự ngon miệng Các thương hiệu dó ăn nhanh lớn trẽn the giới cùng dà có mãt 1« Việi Nam như Me Donal KFC Pizza Hut vổỉ pbong each phục vụ và kbóng gian cưa hàng hiện dại Chinh VI vậy nhiều bạn tre cho rang sư dụng

dồ ãn nhanh la phong cách ãn sành diêu, biêu hiên cua loi sống hiện đại Việc

sư dụng đổ ản nhanh thường xuyên ờ lira tuôi tre có the anh hương đền sức khoe Tbeo CVSATTP tinh Ha Giang, sư dụng dỡ án nhanh din đến thưa cân héo phí tâng nguy cơ inăc cốc bộnh về tim mạch các vần đẽ về bệnh thận ficin ân nguy cơ ung thư trảm cám ơ lira tuổi vị thành niên, đái thảo dường typ 2

Sinh viên Y lá cán bộ V tề trong tương lai là những người dược trang b| kiến thức dê châm sóc sức khoe cua ban thân, gia dinh và cộng đống Tuy nhiên, sinh viên y cùng có lích học và thơi gian biêu dày dộc cho hợc tập mói

trướng họe tập bộn rộn vói vi ộc học lý thuyct và lâm sàng liên rục có thê anh hường đen thỏi quen ân uổng cua họ Vi vậy đế giúp tiết kiệm thòi gian sinh vién đà sư dung đồ ản nhanh bới tinh tiện lợi vá nhanh chõng cùa loại đồ àn náy Sinh viên Y nhùng nhãn viên y tế lương lai cần được dam bao về sức khoe VC ca thê chất lỏn tinh than dè phục vụ cho việc học táp và lãm việc, cùng như hình thành nhùng thoi quen tot đẹp đè cõ thê lam tấm gưưng cho bỷnli nhân.

Chinh vị vậy, nghiên cứu VC lianh vi sư dụng đó ân nhanh cùa sinh vi én trường Dai học Y Há Nộỉ nhằm mục đích cung cẩp những bÃng chủng khoa học đe giúp de xuất nhùng can tin ộp kịp thời trong sinh viên Mục tiêu cua đê tài là:

/ Vfò tu thục trụng sư dụng dồ ùn nhunh của sinh viên írưừng ỉ)ụỉ hục Y

Hà yội túm 2020-2021.

2 Phàn lích một sồ yều tẳ tỉcn quan dển hành ư sư tiling dồ ùn nhanh cua sinh liên trưởng ỉ)ụì hực >■ Há Nại nủtn 2020-2021.

CHƯƠNG I: TƠNG QI AN

1.1 MỘI sỗ khái niệm c<r ban

- Đồ ản nhanh (fastfood): Từ kết qua bài bão Tồng quan hệ thống "Is the consumption of fast foods associated with asthma or other allergic diseases” tống qnan (lịnh nghfa về dồ án nhanh đưục sứ dụng trong các nghi én cửu trén thể giói như sau12:

Nghiên cứu Dịnh nghía về đồ ân nhanh

Kim vả rông sự Đồ ân nhanh như bánh mí kụp điit

Cantpeda và cộng sự Đủ ân nhanh thường bao gôm bánh mi kcp thịt và

thục phàm giau đường đonWickens và cộng sự Dó ân nhanh (bánh nù kẹp thít bánh nú mang đi va

do uồng có ga), món àn mang (li bao gồm bất kỳ thực phiìxn ché biên sàn nao dược ha trước khi ùn, I.it có thè là bánh nii kẹp thịt (khoai tây chiên) Rãnh hamburger dùng đê chi miếng thit hô bám nho An trarg bánh nu có the có hoảc không dược bán tử cưa hảng nung di

Takaoka va Noiback Đõ án nhanh bao gờm bánh nu kcp Ihit \à nước ngọt

có ga

Awasthi vá cộng sự Bánh mi kẹp Thịt hoậc thức án nhanh

Elhvood vá cộng sự Dồ ản nhanh giàu chảt béo thực vật dưụe hydro hỏa

còng nghiêp như bơ thực vật là nguồn cung cấp axit beo chuyên hóa trong che dô ản uốQg

Nagel '3 cộtig sự Dô ỉn nhanh giàu chài beo thực vụt đưục hydro hóa

cong ngỉũvp nhu bo thực vật vã thụ lú động vật nhai lại lã những nguồn cung cấp axit bẽo chuyên hóa trong chề độ ân

Như vậy hiện nay vần chưa có định nghía rò ràng về sứ dụng đồ ăn nhanh Tử các dinh nghía được tông hop ờ trài nghiên cứu cùa chúng tỏi sư dụng dinh nghía: *’ĐỒ án nhanh la loai thức ãn dược chế biến vã phục vụ một cách nhanh chóng, loại th^rc phàm nãy được bán tại một nha hare; hoặc cưa hang vói các thanh phàn làm nóng truỏc hoặc được nâu sần và phục vụ cho khách hồng trong hình thức đóng gói dê mang di hoặc ngoi ản tại dó".

Bang dưới đây lá một số đả ân nhanh đư<,c khao sat trong nghiên cứu này:

STT l én dồ án nhanh SIT Tên dll án nhanh

1 Banh my kẹp truyền thống 5 Sandwich

ỉ.2 Hậu <|UU cua hanh vỉ su dựng dỏ ỉn nhanh

Đồ an nhanh mang <Jcn SV tiên hũ cho nhùng nguôi bân rộn Theo nghiên cứu cùa Jamil Ahmed, cỏ 51 % dõi tượng tham gia nghiên cứu sư dụng

do in nhanh lã do thiếu thời giann Mặt khác, dồ ăn nhanh có nhiều loại, mầu

mà đa dạng, mùi vị de chịu, thu hút người tiêu đủng

Tuy nhiên, đò àn nhanh lã loại thức án giàu nàng lượng nhưng lại nghèo chít dinh dưìíig so với thức ân thông thường được chuãn bị tại nhà4 Háu het dồ An nhanh chứa nhiều carbohydrat với it hoủc không có chất xơ, khi

hộ thống tiêu hóa phá vò nhùng thực phàm này carbohydrai dưực giúi phóng dưới dang glucose vảo mâu dần đền lượng dường trong máu làng lén Vice thường xuyên ản nhiều earbohvdiai cờ thê dan dén lượng dường trong máu tàng vọt liêu tục theo then gian, những đvt tâng đột biền insulin này có thê

Ngoái ra một số loại đồ ân nhanh nhu xúc xích, lạp xương lh|t xông kboi gá rân thường chưa hàm lượng muỗi cao và chất bao quan Hãin lượng muối lá một lý đo khiên dồ ản nhanh cỏ hại cho site khơe Một che độ

án nhiêu muỗi co thê phá vờ sự cân bang của nairi và kali, gia tâng gánh nặng cho thận Chát phụ gia và các chài khảc trong dồ ủn nhanh cùng cỏ the dần

đền giam chức nâng thận Khi sử dụng quá nhiều dồ àn nhanh, cơ thê sè phái dung nap một lượng muối và chất bao quàn cao dan dén có hai cho lim thân gãy nguy co tàng huyết ap Ben cạnh đỏ chất béo bào hõa triglyceride trong

dồ ãn nhanh có thê lảm lãng cholesterol trong máu gãy xơ vừa dộng mạch, tàng huyết áp và một số bệnh về tim mạch khác

Tóm lại sư dụng đố án nhanh thường xuyên vã lảu ngay sè làm lâng nguy cơ thừa càn béo phí cho ngưởỉ sư dung dan đài cac hộ lụy về bộnh tim mach bõ hãp ung thư đai tháo dường type 2 viêm xương khớp, tràm cam cac bênh thận mạn tinh519Diều này đóng nghía vói việc tư ngán tuõi thọ cua con người

13 Thực trạng sư (lụng dò ân nhanh

13.1 Thực n ạng sư dụng (lô án nhanh trên the giới

Do An nhanh là loại thực phàm phó bicn tren the giới Trong thời đụi phát triéĩi lnèn nay khi con người dẩn trờ nên bún rộn dư in nhanh là loụi thực phắm nhận được nhiều sự lựa chon cua con nguôi Mật khác, thức ăn giò ãn thay dối và sự phat triền cua ngành còng nghiệp đó án nhanh díì tạo điều kiện cho con người sư dụng nhùng bừa ân rẽ tiện lợi nhằm gỏp phần thóa mân nhu cầu cua con người5 Chinh vi vậy việc sư dung dồ ân nhanh hiỹn nay rắt phô biến, dặc biệt là ơ giới trè Theo nghiên cữu cua tại một trưởng Dili học tại ức cua Kirsten I Dunn, có den 75% sổ người tham gia nghiên cứu đă từng một làn ản thúc án nhanlr bbru Onurlubas và Nesiihan Yilmaz dã tiền hanh khao sai trẽn 265 sinh xiên tại một trướng dại học ó Thô Nhí Kỳ, có dền 97.4% sinh xiên có sư dụng dồ án nhanh Trong só sinh viên

su dung đồ ân nhanh 672% sinh viên án dồ An nhanh vào buôi trưa 1.1% vão buòi sảng vã 31,7% váo buõĩ tối Họ chu ycu sư dụng các san phàm dồ ân nhanh hamburger 82.3% sandwich nướng 78.9% pizza 67,5%, bánh cuộn 49,8%, bảnh mi kợp 41.9% vã thực phẩm dòng lạnh 36.6® r* Trong nghiên

cini về xu hướng sư dụng dồ ăn nhanh cùa những người ờ độ tuồi vị thành niên và trường thánh lã nữ giói ớ Saudi cua Nora A.ALFaris chi ra rằng 95.4% trong tòng sô 196 ngươi cớ àn thức ân nhanh tại nha harẹ trong 24 giờ khi tham gia nghiên cửu và 794% tông sổ người đủ ăn thức àn nhanh ít nhắt 1 lẩn-tuằn22 Một nghiên cửu khac ơ Michigan cho thấy có khoang 80% số lưựng người trương thanh đon nhả hang sư dụng đồ in nhanh it nhắt 1 lầntàảng, 28% số lượng người trưcmg thành đền nhã hang sư dụng đồ in nhanh lởn hon 2 lần/tuản Lý do đổi tượng nghiên cứu lựa chw sư dưng đồ ăn nhanh la VJ tinh tiện lựi23 Trong cuộc sóng hiện đai ngày nay việc cập nhật

xu hướng dồ An nhanh chu yêu là ở giời trc Anderson vá cộng sự cùng dà chI

ra việc sư dụng đồ An nhanh thướng xuyên cao hơn ỡ những người tre tuồi (chu you la nam giới)23 Da so cãc nghiên cứu về hành vi su dụng đô àn nhanh trên đổi lưựng lá nhùng người trô tuổi, dặc biệt là sinh Vlẽn đại học Ty lệ sinh viên sứ dụng dồ An nhanh cùng dược nhiều người quan tảm Trong nghiên cưu trên 194 sinh viên dai hục tại Han Quốc K-Kini dã dựa trẽn tằn suất SƯ dựng dồ ản nhanh, các đỏi lượng được phan lỡựi thanh người không dùng đỏ

án nhanh (27,9%), người dùng đổ An nhanh (<2 lần tuần 42.0%) người đủng

dỗ ản nhanh thưởng xuyên (>2 lần.'tuần 30.1%) vã nil ừng người tham gia nghiên cưu nay sư dụng dơ ăn nhanh trung binh 7,5 kin mỏi tháng24 Việc SƯ dụng đồ ãn nhanh cũng phố biến ờ sinh viên các nước cháu Ãu Walid El Ansari vã cộng sư dà tiểu hanh nghiên cứu kha nâng tiêu su dựng đỗ ãn nhanh trẽn tông sồ 2402 sinh xiên thuộc 4 nước châu Ảu (Đưc Dun Mạch Ba Lan Bulgaria) Nghiên cứu này da chi ra sinh viên tai Bulgaria cỏ ti lộ An đồ In nhanh cao nhất (52% trong tồng sổ 701 sinh xiên tham gia nghiên cửu)25 Ngoài ra sinh viên trường dại bọc ơ Ankara cùng có ty lè su dưng đỗ àn nhanh rắt cao chiếm 98.0% trong tông sổ 401 đồi tượng tham gia nghiên cứu26 Theo nghiên cữu cua Farzana Quoquab Habib trên dổi lượng lả si nil xiên tại Malaysia, có đén 84.5% smh xiên cõ sư dụng đồ ản nhanh"

Trong thời ki hội nhập, câc thương hiệu dó án nhanh lỏn trãi thế giới

đù du nhập vào nuởc ta tợo nên sụ da dang đồ án nhanh giúp chư con người

co nhiều lựa chọn Một nghiên cứu tai Việt Nam của Trằn Thi Thư Đang về phàn Itch nhu cẩu sư dụng đõ ản nhanh tgỉ quận Ninh Kiều, cằn Thơ cho rang

tỹ lệ người sư dụng dư án nhanh 1-2 lần tuần chiếm 42H I -2 lãn tháng chiếm 27%r l-21ần'3 thảng chiếm 15% 1-2 lần/6 tháng chicm 16%?*

1.3.2 Thục trạng sư dụng dồ ỉn nhanh cua sinh vlỉa Y

Do nganh Y lã một ngauh nghe dặc thu nên chương trinh dào tạo cua khôi ngành nay cũng khác biệt so vói cãc khối nganh khac Vice hục lý thuyct

va thực hanh lãm sang liên tục kluẽn cac sinh viên y bi hạn chc về then gian

Do đá, đồ ỉn nhanh cớ thê là món ản tiện lợi cho đỗi tượng nãy Theo nghiên cứu cua Jamil Ahmed trẽn sinh viên y khoa thuộc HỘI dồng hop tác vũng vịnh, cõ 56,2% sinh viên sư dụng đổ ân nhanh1’ Michael CtoutdakJS nglúẽn cữu trẽn dối tượng la sinh viên y khoa ơ mien Bae Hy Lạp đã chi ra rang ty lộ

sư đụng đỏ ân nhanh ơ sinh viên nam cao hơn sinh viên nừ ( p <0.001) trong

dó ty lê sư dụng dồ ản nhanh hơn 3 làn một tuân ơ nam giới chiếm 36,9% nhưng ờ nữ giói chi chiếm 19.2%r? Nghiên cứu về hanh vi sứ dụng dồ in nhanh cưa sinh viên y khoa cua IGIMS tại Patna cho thây có 75.6% sinh viên

sư dụng đố ỉn nhanh 1-2 lần mỗi tuân 13.3% sinh nên sử dụng dô ân nhanh 3-4 lẩn một tuần trong khi 8.35% sinh viên dà sư dụng dồ án nhanh hon hoặc bâng 5 lần mằn’0 Dồ An nhanh dược ưa thích nhất cua nhừng sinh viên y khoa tại đáy là pizza (45%) liếp theo lả bảnh mi kq) thụ (30%) va ga ran (3l.6<t»ỳ': Trushna Shah đà thực hiện khao sát trẽn 147 sinh viên Khoa Hóa sinh SBKS Ml vá RC Sumandeep Vidyapeeth cõ tông số 138 sinh Viên (hơn 90%) dà lung ân đổ àn nhanh, trong sổ đố có 58.4% sinh viên đòng ỹ ràng hụ thích dồ ân nhanh 34% sinh viên sư dụng dô án nhanh do không cỏ sần thức

.ỡn tự nõu trong khi số sinh viộn cũn lại sứ dụng đồ ỏn dở phong cỏch sống cua họn

1.4 MỘI sốvộu tố anh hưởng đền hành vi sư dụng đồ õn nhanh

MỘI số yếu lổ nhón khõu học:

Giúi linh: Một sồ nghiờn cứu chớ ta răng, giới linh khỏc nhau ơ mỏi khu vực sống khỏc nhau số cũ mức tiờu thụ dú ăn nhanh khỏc nhau Theo K.Kim, nữ sinh viờn tai mụt trường Đai hục ú Hón Quốc sư dung dỗ ỏn nhanh nhỉcu hơn ờ nam sinh viờn chiếm 62đũ24 Con nộn nghiờn cừu cua Jamil Ahmed, till nam sinh viờn sư dưng đỗ ỏn nhanh nhiều hơn nữ sinh viờn13 Mưc tiờu thụ dú àn nhanh thường xuycn cao hơn 0 nhựng người tre tuừi ló nam giỏi tại một nghiờn cưu ỡ Michigan23 Một nghiờn cưu kha? tai Hoa Kỳ cựng chi ra tý lệ sư dụng đà àn nhanh ờ nam giới (44.4%) cao hon nừ giới (40,2%X vụi sư khỏc biệt cú ý nghớa thống kẽ p<0.001‘2

Tuúỉ: Mối hờn hộ được tim thầy giựa ty lẽ su dụng đả õn nhanh và tuồi Nghiền cứu cựa Kirsten I Dunn cho thấy ràng nhừng người tham gia ơ nhỏm trc tuồi hơn sứ dụng đồ õn nhanh thường xuyờn so vụi nhúm lớn tuổi hơn2 MỘI sổ nghiờn cứu khỏc cựng chi ra rang ty lệ sử dụng đồ ản nhanh cú

xu hướng giõm dõn ớ dú tuồi 4O-45J,Jớ

Yen tố cỏ nhõu:

Thỏi dộ cả nhõn cú anh hướng dễn việc sứ dụng dũ ản nhanh Theo Ghobnueza Shallớiiad, 25.7% phương sai cua ý đinh su dựng dồ õn nhanh VỚI thỏi dộ tớch cực đổi VỚI dồ õn nhanh là mụnh nhải (P = 0.31 p <0.001) va chuón mực chu quan lỏ yểu uh.il (P "• 0.29 I* <0.001) IXtig thúi, ý đinh chiếm 6% phương sai đồi với việc sư dụng đổ ản nhanh55 í đ|nh sứ dụng đồ

õn nhanh cua những ngươi tham gia dược dự đoỏn dựa vảo thai độ nhận thưc

VC anh hương cua bạn bõ vã gia đính*1 Khá nhiều người cô niềm tin tich cực hoác cán bảng được ưu nhược điểm cữa một bừa ân nhanh vả niềm tin chú yểu liên quan đến sự thuán tiện cua nó: Theo nghiên cứu cua Nooshin Rouhani-Tonekaboni trẽn đỗi tượng lã nừ sinh trường trung hợc ơ Tonekanon phía Bãc Iran, thái độ, chuân chu quan, nhận thức kiêm soát hanh vi cua dổi lượng giai thích 37.8% ỷ định sư dưng dó án nhanh vã ý dinh sư dụng đồ Ún nhanh giai Illicit được đến 63.8% hành vi sử dụng dồ ăn nhanh cưa học sinh’ Ben cạnh đõ, một nghiên cưu lại ức cho thầy ý d|nh ỉn đỗ ân nhanh, kiêm soat hanh vi thực tế vã nhãn thức kiêm soát hành VI dà giai thích 50% phương sai hanh vi sư dụng đổ án nhanh56 Một nghiên cứu khac ỡ Iran cùng chi ra răng thai độ cua dổi tượng, chnãn mực chu quan hay nhận thức kiêm soát hành vi cùng đà giái thích dược 25.7% V định thục hiện việc sử dụng đồ àn nhanh”.

* Một $6 V CU tổ bcu ngoải:

\<ri ớ: Việc sổng cung gia dinh hay một minh cùng ánh hướng dền việc

su dụng đồ ân nhanh Sinh viên sổng xa nhà cỏ thè phát then thói quen ăn uỗng khỗng lánh mạnh so với nhùng sinh viên sổng ư nhả VỚI gia dinlr'5 Điều nay khuyển khích sinh viên sư dụng đồ ân nhanh Việc thay dổi môi trường sõng la mộl tiong những thay dôi cua người trê tuôi tư thời đi hvc trung học lèn đạj học Nhiều sinh viên len học dại học không sinh song cúng VỚI gja dỉnh mà song tạt ki túc xá thuê nhãphỏng trọ một minh hoặc cung vói bạn

bẽ Chinh vi vậy dổi tượng này cỏ thê hĩnh thánh nhùng thôi quen không tót lác dộng lèn sức khóc, dạc biệt là thoi quen àn uông Mức liêu thụ thực phàm

co thê thay đôi đậc biẽt đối với sinh viên sổng xa nhi'5 Trong một nghiên cứu khác tại Ankara, có 26.2% sinh viên cho ràng cuộc song dại học làm họ

cô thói quen sứ dụng dồ án nhanh”

MỘI tố VCU tố bẽn ngoềl khác: Ngoải ra sự lựa chọn đỗ án nhanh có liên quan dến câc vắn dề ve giả cá tinh sần cỏ cua cãc cứa háng đồ àn nhanh Theo Akbay và cộng sự tần suẵt sư dung đổ ản nhanh b| anh hương bởi giá

ca cua dỗ ản nhanh3* Kha năng tiếp cận đồ àn nhanh cua sinh viên tại một trường dại học tại Thô Nhì Ký cùng anh hương đến thói quen sư dụng đổ ản nhanh cua họ vá giai thích 11.195% phương sá hanh vi sư dựng dò ản nhanh5* Bẽn cạnh dó, các yểu tổ nhu trang trí bầu không khi chẳi lượng thực phẩm kha nâng liếp cân d|ch vụ nhanh chóng, sự da dang cua thực dơn va sự sẫn cỏ cua các san phàm co vai tro quan ttơng trong việc lua chọn sư dụng đổ

ãn nhanh những người trc Cac sinh viên chi ra rang ho thích cac san phàm thức ản nhanh, ví chúng phù hựp vởí khâu vị cua họ lanh mạnh các dịch vụ rầt dè chịu- Một nghiên cửu khác cũa Hulya Yardimci tại trường dại học Ankara chi ra ráng các yêu tổ hiệu ứng thương hiệu, độ sụch sê vã vệ sinh, chài lượng san phàm tác động đón thái dộ sư dung đồ ân nhanh cua sinh vién:* Bơ) cạnh dó Bell) Anderson dà nghiên cửu vẽ sư dung dồ an nhanh trên ngươi trương thánh tai Michigan, cho thầy ring dơi tượng nghiẻn cửu dền nhả hảng thức ủn nhanh ử nhát một lần mỏi thang vi nhanh chóng và thuận tiện (64%) hương vị món án (16%), sự hòa dong vã chi phi hợp lý*3

Nhu vậy, hanh vi su dụng dỗ in nhanh không chì chiu anh hương tử các yếu tố nội tại cua cá nhân như giói tuồi, thái dộ nhãn thưc ma còn từ yếu

tớ bẽn ngoai la gia ca, sự sần cõ Trong phạm vi cua nghitm cứu nay tôi quan tảm dồt các yếu tổ cá nhãn anh hương dẻn hanh vi SƯ dụng dò án nhanh cua sinh viên trường Dụi hoc Y Hả Nội, nr dớ giúp cung cấp bang chimg dê xây đựng chương trinh can thièp trong sinh viên cua trương

Trcng các mô hình thay dôi hành vi sửc khoe mò hình Lý thuyết hành

vi dự định (TPB) có liên quan dền quá trinh nhận thức bẽn trong vã giai thích cách thức người thực hiện hành vi phan ứng với các yếu tờ bên ngoài dựa vảo

nhẠn thữc niêm tin và sự đảnh giá các kích thích từ bên ngoâi Mỏ hinh TPB đảnh giã chủ yểu các yểu tổ cá Iihàn tác dộng đền hành vi cùng như giãi thích hành ù xả hội cua cá nhân thòng qua chuấn mực chu quan Bẽn cạnh do việc phát triền TPB tứ mõ hình Lý thuyết hãnh động có lỷ do (TRA) dà khắc phuc được han chề cua TRA báng cách thêm yểu tổ nil ân thúc kiêm soát hanh vi là yểu tổ mà ca nhàn tự cán nhic dền các yếu tố xác dinh kha năng có thê thực hiện hành vi Qua đó so vôi các mỏ hình khác, TPB có giã tri dự đoán VC các hanh si sue khoe khá tót Chính vì vậy, nghiên cứu nảy su dung mô hình Lý thuyềt hãnh vi dư dinh dê phan tích một SO yẻu tố liên quan dền hanh si sư dưng dỏ in nhanh cua sinh viên trướng Dại học Y Ha Nội.

Scr dồ 1.1: Mo binh lý thuyết hanh vi dự dịnh (TPB)

Lý thuyết hãnh vi dự đ|nh (Ajzcn 1991) được phát triẽn tữ lý thuyết hành động hụp lý Thuyết hành động hợp lý TRA (Theory of Reasoned Action) dược Ajzen vả Fishbein xây dựng từ nảin 1975 vã dược xem lả học

thuyết tiên phong trong lính vực nghiên cứu tâm ly XA hội Mỏ hinh TRA cho thầy hành vi dược quyết dinh bin ỷ dinh thục hiện hành VI dỏ Mổi quan hê giùa ỹ đinh vá hanh vi dà được đưa ra kiềm chứng thưc nghiêm trong rất nhiều nghiên cúu ỡ nhiều linh vục Thái độ hướng đến hãnh vi vá chuân chu quan lã lun yếu tố chinh trong mó luuh TRA ánh hương dển ý định Tuy nhen han chế cua mo hình nay la nhiêu lianh VI không chi chhi anh hường bôi thỏi dộ chuản mực chủ quan má cỏn ảnh hưởng bởi yấi tố bên ngoái cá nhàn Do vậy năm 1991 Ajzen đà mơ rộng mờ hình TRA thành thuyết hanh

vi dư đinh TPB (Theory of Planned Behavior), trong dó dưa thêm nhân lổ thứ

ba co anh hương đen ỹ dịnh vã thục hiện hanh vi cua ca nhan: yếu tố Nhận thửc kiêm soát hành ũ (Perceived Behavioral Control) với gja định là các cá nhãn tự cân nhấc cảc yểu tồ đê xảc định khá nàng có thè thực hiện hành vi Các yểu tô trong mô hình TPB được giai thích cụ the như sau:

Thủi dộ h trứng tới /rành ừ; Thải độ là sự đánh giá cua một người vé

binh vi mục tieu la mức độ ma mội ca nhản danh giá tích cực hay tieu cực khi thực hiện hành vi Trong mò hình nay thái độ được xic định từ những niềm tin cư ban vè hành vi Người ta cho ràng một ngưìri cổ thế cỏ một số lượng láo niềm tin về một hành vi cụ thê Tuy nlìiéíi chi một số trong sổ nảy

co thê lá nôi bụt tại bất ký thòi diêm nào

Chuán mực ch ũ quan: Cluãn mực chu quan la nhận thức ve ap lục xã hội khi cố thực hiện hoặc không Ihưc hièn một hành vi Gia định răng chuẩn chu quan được xác dinh bÀng tông só cac niêm tm chuân mực liên quan đến mong đợi của những người xưng quanh VC việc chư thè có nên thực hiện hay kbõng thực bộn hành vi Niềm tin chuân mực lại dược cán nhác với dộng cơ tuản thú các quy dinh hành vi dược đe cáp Chuẩn mực chu quan dược mô ta theo cách khác la "con người** nhân thức ring hâu hêt những người quan trụng đỗi với họ nghi' ràng hụ nen hoặc không nên thực hiện hành VI dược đẽ

cập gọi là •’niềm rin chuân mực" và nhận thúc cua cổ nhàn về áp lực xâ hội buộc họ phai thực hiện hoác Hiêng thưc hiện hành vi được đề câp la “động cơ tuân thu** Trong đó niềm tui chuân mực (Normative beliefs) lả nhận thức cua một cá nhàn về nhùng người quan trọng với cá nhãn đó nhìn nhận cá nhãn dó

có hay không thực hiện hãnh vi Tất ca các niềm lin chuãn mực được tông hợp lại dê tao ra cầu true nhâu thuc vã được su dụng dê du đoán các chuản mục chu quan Động cơ tuân thu lể động lực dê tuân thu được thực hiện khi người đỏ sẵn sảng tuân thu câc kỷ vọng cua những người quan trọng với họ

ytiận thức kưm ĩoâỉ hanh vi; Nhận thức kiêm soát hânh vi đe cập den nhận thức cùa cả nhãn ve kha nàng cua họ đe thực hiện mợt hãnh vi cụ thê Nhàn thức kiêm soảĩ hành vi phan ảnh việc cá nhân đó càn nhác thực hiên hanh M dẻ dàng hay khó khản vá vi<c thục hiện hãnh vi dó có bl kiêm soát hay hạn chè gi khòng Nhận thưc kiểm soát hanh vi đề cập đen các hành vi kiêm soát có thè liếp cặn được đổi với các yếu tố có thè tạo diều kièn hoik­can tro việc thực biện hãnh vi Tiền dê cưa nhàn thức ỉaẽm soát hanh vi la niêm tin kiêm soát Niem tin kiêm soat liên quan den sự hiện diện được nhàn thúc cua các yếu tổ có the tựu điều kiện hoặc căn trư vice thực hiên một hành

vi vá mỗi yếu tố kiêm soát có mộr sức mạnh nhân thúc gắn lien với yếu tố đó

Do vậy vói phần nhận thức kiêm soat hành ũ mồi ca nhan cần biểt được các yểu rố và dicu kiộĩi khiên việc ĩlụrc hiện hành vi mục tiêu trá nên de dâng hoặc khó khản với cac mức dữ thường xuyên thực hiên

I dịnlt: Theo Ajzen ý đinh la “các ycu tố động cơ có anh hương dền

hanh vi cưa moi cá nhản, các yếu tổ náy cho tháy mức d<> sần sáng hoặc nò lực cua mòi cá nlian dè thưc hiệu hanh vi"

1.6 Tóng quan các nghiên cíni sư dụng lý thuyết TPB

TPB hên quan đen quá tnnh nhộn thức bẽn trong vả giai thích cách thức người thục hiên hanh vi phan ưng vén các you 10 bẽn ngoài dựa trẽn các

yểu lổ tâm lý học bên trong như nhận thức niềm tin và sự đánh giã các kích thích lừ bên ngoái Vi vậy mô hình TPB dâ dưực ứng dung đê nghiên cúu rất nhiều hành vi liên quan dền sửc khoe Nghiên cứu tông quan có hệ thống phân tích 58 nghiên cứu ứng dụng mô hinh TPB dê nghiên ciai cãc hãnh vi liên quan đốn sức khoe bao gốm hành vi sư dụng thuốc lả truyẽn thống, sư dụng dó uống có còn tập the due ản uổng, hành vi hên quan đến bệnh HIV/ AIMS vệ sinh rỉing miệng, kièĩn tra sức khỏe cho ihẩy cãc nhản tố ‘Thâi độ” "chuẩn mực chu quan" vá "nhãn thức kiểm soát hỉnh vi*’ giãi thích dược 41% ý dịnh thực hiên hanh vi1! .Mỳ< phân tích tỏng hựp gần đây cua Richard Cooke vã cõng sự (2014) cho thây ý định thực hiên có mối quan hè manh nhất vôi thái dộ tiẽp theo la chuân mực chù quan và nhộn thức về tìẽm soar hành vi'“ Một nghiên cửu VC hành vi uổng rượu bia của Paul Norman cho thấy cãc thành phần của TPB đà giai thích dược 5S% ý định uống rượu bia vả 22% phương sai trong việc uống rưựu bia4’ Cùng ngluèn cứu về hanh vi sư dụng rượu bia tiên sinh viên Pham Thu Hà dà chi ra TPB giai thích duvc 46.4% ỹ đinh sư dung rượu bia trong 3 tháng tới14.

TPB đà được ảp dụng cbo một loụt cảc hãnh vi ăn kiêng bao gồm giâm lưựng tiêu thụ vả ân uổng lãnh mạnh MC Eachan và cộng sự (2005 I đà lim thầy 19 nghiên cưu TPB ticin năng kiêm tra việc ủn uống Lảnh mạnh (n=8) in trái cây và ăn chay (n 3), giam lượng chầt bẽo (n=4) hụn chề lưọng dường (n=l) uống thirc phàm chức nâng (n 2) hoặc ãn thức án sáng (n I) Qua các nghiên cứu trung binh cỏ trọng sổ lẳn suất là 41% phương saỉ trong ý định thực hiộn hãnh vi dưục giai thích bơi thái độ chuẩn mực chu quan và nhụn thức kiểm soát hành vif VƠI thai đỏ là yếu tố dư đoán mạnh nhắt (r=0.47), chuán mực chu quan lã ycu tó dự đoán manh thứ hai (r=0.40) va nhận thưc kiêm soát hành vi lả yếu tổ dự doãn yếu nhất (r=0.36) Ỷ dụih và nhận thức kiêm soát hanh vi giai thtch mửc Trưng binh có trọng sổ tàn suất la 16%

phương sai trong hành vi trong dó ỹ định lả yểu tố dự doãn mạnh (r-0.36) vã nhân thức kiêm soỏt liánli vi lã yéu tổ dư bảo ycu hon (r-0.29) Nhùng dự đoán sau nay trong khoang thói gian trung binh la 187 ngày' -

Ngoai ra nghiên cứu trén nò sinh tại Iran, cac thaiii phần TPB giãi thích duụnc 37.8% ý định án đồ ân nhanh và ý định đỏ giai thích được 63.8°ó hành vi án đỗ ân nhanh37 Một nghiên cứu khác về hành vi án đồ ửn nhanh cua nhóm học sinh và tỉìanh men tai ức cho thấy cãc cấu phần cua TPB đà giãi thích đưục 50% ỷ đinh thưc hiên ỉn dồ ân nhanh34 Bén cạnh đờ dự đoán bành vi hỗi cứu ý định kiètu soat hanh vi thực thồ và nhàn thức kicm soát hành vi cùng dà dự đoán 50% phương sai hành vi sư dụng dồ án nhanh36

1.7 Khung lý tbuyềt nghiên cứu

Dưa váo mo hĩnh ĨPB chúng tòi xảy dựng khum' lý thuyết nghiên cứu hãnh vi sứ đụng đồ ân nhanh cưa sinh viên trưởng Dại học Y Hã Nội

Nguyên tẳc chung cua mõ hĩnh TPB lã thái dò dúi với hãnh vi vã chuân chu quan câng thuận lợi nhận thức kiêm soat bành vi cáng dẻ dàng thi’ ý định thực hiện hành vi cua cá nhàn càng mạnh mê Neu mức dộ kiêm soát thực tố đối vởi hành vi cua câ nhản đù lớn thi họ cô thê thực hiện ý định mỗi khi có

cơ hỏi Ỷ dinh thực hiên hánh vi câng mạnh thi khã nâng thực hiện hành vi đó cang lớn Ví vậy theo TPB các ca nhân có kha nàng tham gia vào một hãnh

VI sức khoe ncu họ tin ràng hãnh VI đó sẽ dản den kết qua cụ thê mà họ đánh giá cao nêu họ Im rằng những nguôi có quan diêm ma họ coi trụng nghi"ràng

họ nên ihục hiện hành VI đô và nếu họ cam thây ràng họ có các nguồn lực và

cơ hội cần thiết dê thực hiện hành vi

Theo lý thuyết TPB hành w sứdụnỉỉ đồ ăn nhanh la sư lựa chụn hợp

lý dồ ãn nhanh40

Ý dịnh sứ đụng đồ ùn nhanh là nhửng ý dinh hợp lỹ được xuát phát tử hành vi sư dung đồ ỉn nhanh trong quâ khứ hoặc trước đò Dó là ỷ dinh chứ quan cua người tiêu dùng trong việc sử dụng dồ in nhanh Nhùng hành VI đà thực hiện trước đó đóng vai trò Squan trọng, tạo ra một iiẽn kết giãn tiếp vói hanh M sư dụng đỗ in nhanh sau này và có the dự báo hanh vi vói độ chinh xác cao Ben cạnh đó, các cá nhân với dụ đinh manh mè h<m khi tham gia vào mội hành vi dộc biệt cỏ nhiều khã nàng thực hiên hãnh vi đó vả do dó, dự dinh thường được sư dụng lảm đai diộn cho hanh VI tương lai Lý thuyết hanh

vi dự dinh (TPB) cho ràng cõ the dư đoản ý đĩnh hanh vi vời độ chính xác tương dơi cao lừ you tờ thai dỡ chuãn chu quan va xthãn thúc Idem soat hanh

vi Vì vậy, ý định thực hiện hânh vỉ va thực hiện hanh vì có mõi quan hệ chụt chè với nhau Ý định sừ dựng dó àn nhanh lả một biến phụ thuộc vả lả veil tố lâc động nục tiếp den hành vi sư dụng đồ ủn nhanh

Giữ /huv»'ỉ Hỉ: ỷ định sư dụng dồ ân nhanh có mui hèn tỊuan dấỉ sư dụng dò

ùn nhanh

Thái dó hưứtỉg tái hành vỉ ỉứ đụng (lồ ản nhanh được xảc dịtứi bởi niêm tin lích cục hay tiêu cực khi thực hiện hành vi sư dung đò ân nhanh Đây

là một nhân tố cơ ban có mơi hen quan chật chè tác dộng tới ý dinh vá hanh

vi sư dụng dơ ãn nhanh cưa sinh viên Thái độ lich cực sẽ khuyến khích các bạn sinh viên lựa chọn mua sư dụng dồ ân nhanh Ngược lại thai độ tieu cực

se khống ưng hộ hoặc hạn ché việc mua và sư dụng đồ àn nhanh 1 hái độ cua dổi tượng vê việc sư dụng dồ in nhanh dược hĩnh thảnh dựa tTẽn nhộn thức niềm tin cua hụ ve lợi ích chất lượng giá ca mùi vị cua loại thực phẩm này

Gia thuyct Hĩ: Thải dụ hướng đen hành VI có mồi hên quan thuận chiền deny dịĩứi sử dụng đồ án nhanh

Chuân mực chù íỊttũit vế sừ fíụn% dồ ùn nhanh lả nhùng yếu tố bén

ngoài lác dụng đến ý đinh SŨ dung dồ ỉn nhanh Dỏ là nhùng quan điểm của

xả hòi anh hưởng đền việc co hay không sữ dụng đồ án nhanh Nhùng yếu tồ náy bị lác đóng b<.n nhận thức, suy nghi' vã quan điểm cua nhùng người xung quanh Nhũng ý kiều cùa người thân quen hay nhùng người mà đối tượng hay tham khao ý kiên cô thê lác đông den ý định sư dụng dồ ãn nhanh cua đỗi tưựng Quan niộm và niềm tin cia cãc nhỏm tham kháo hay nhưng người anh hường xung quanh co lièn quan và anh hưưng true tiểp đen quan đièm suy nghl'cua người sư dung dỏ àn nhanh Nhùng nguôi quan ttyng thăn quen, gân gũi như gia đính, ban bé nhom tham khao cõ ãnh hương xà bội va co the tac dộng đến dự định hành vi cá nhàn hoậc hành vi thực hiên cua ca nhàn Ngoài nhừng người thân quen, gia dính vâ bạn bè ý ki en của chuyên gia cùng cỏ anh hưong trực liếp đảng kè ten hãnh vi cùa dổi lượng

Giã ihuyễỉ Hỉ: Chuân mực cha quan vè ĩữ dụng dồ ân nhanh cở mối liên quan thuãn chlềti dén ý định Ịư dụng dồ ân nhanh

.Nhộn thúr kiềm wảt hành vi ũc dụng dồ án nhanh phàn ảnh việc de dàng hay khó khản khi sư dung dồ án nhanh và việc ihục hiộn hành vi đỏ có

bi hạn chề hay không, cứ cơ hội su dụng đồ àn nhanh hay không Nhận thức kiêm soát hành vi đưọc xác đinh be»i cac niềm tin về các yểu tố tạo điều kiêu hay can tra Thực hiện hành vi sư dụng dó ản nhanh, về kha nâng ticp cận các nguồn lực và cơ hội cẳn thiết dè thục hỉện hành vi thảnh còng

Gia thụyct H4: Nhận thúc farm soát hành vi sứ đụng dầ ân nhanh cò mồi liên quan thuữỉì chiều đen ý dinh ỈU dụng đô ủn nhanh.

Tử đỏ, khung lý thuyết được xây cho nghiên cứu như sau:

Sơ đồ 1.2: Khung lý thuyết nghirn cứu hãnh vi sư dụng đồ ản nhanh cua

sinh viên trường Dại học Y Hả Nội nâm 2020-2021

CIIƯƠNG 2: DÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN củ V

2.1 Dôi lining nghiên cứu:

Sinh viên Truông Đại học Y Há Nội

Tiêu chuán lựa chọn:

- Sinh viên năm nhất năm ba nàrn sáu ngành Bác si’y học dự phỏng vả riâm nhất nim ba ngành Cư nhân dinh dường hệ chính quy trường Dili hoc Y Hả Nội

• Có mặt tại thòi diem nghiên cứu

- Có đày dữ nâng lục sức khóe tham gia nghiên cứu

- Dống ý tliani gia nghiên cửu

Tiêu chuãn loụi trù:

- Sinh viên không có mật tại thời diêm nghiên cứu

2.2 Địa đi tru

Nghiên cứu dược thực hiên tọi Trương Dại học Y Ha NỘL

Dịa chi: số 1 Tôn Thát Túng- phường Trung Tự- quận DÓng Da- Hả Nội2.3 Thôi gian

Nghiên cửu dưọc thực hiện tử thảng 11/2020- thảng 5/2021

- Xây dựng đê cương va thông qua đè cương: 11'2020-12/2020

- Thu thập số liệu 1/2021-2/2021

- Xứ lý vả phân tich số liệu: 3-4 '2021

-Bãocáo: 5/2021

2.4 Thiết kí nghiên cứu

Nghiêu cứu mô ta cit ngang

2A Cỡ mỉu

Cõng thức tinh toán cờ mầu: ước lượng 1 ty lệ trong quan the cho nghiên cứu mỏ ta cát ngang:

(pxỳ

Trong đó:

n: Cờ mầu nghiên cứu

p: ty lệ siuh viên Malaysia cô sư dụng đồ ân nhanh = 0,8452

a: Mức V nghía thong kẻ Chọn « ■ 0.05 tương ứng vớt độ tin cậy 95% Z(l- 0/2)- 1.96

f: Múc SÍU lộdt tương dồi giừa tham sổ mầu và tham số quần thẻ chọn 0.05

Từ đó tính được n= 2S2 (sinh viên)

Dv phòng có 10% sinh viên không tham gia nghiên cứu Vậy mẫu cần lẩy lả 311 sinh viên đê đáp ứng được sỗ lượng sinh viên đê thực hiện nghiên cữu

Thực lể nghiên cữu cũa chúng tòi dâ thu thập dược 315 sinh viên tham gia nghiên cứu

2.6 Chọn mẫu

PhuiMg pháp chọn mấu' chon mầu chu đích

Sinh viên ngành Bác si' Y học dự phòng vả Cư nhãn Dinh dường trường Đại học Y Hà Nội là nhùng đổi tượng dược dào tạo dầy du và chuyên sâu về dinh dường, cỏng việc cua hụ sau này liên quan dền tu vẩn dinh dường cộng đồng giáo dục sức khõe hanh vi Hành ví cua họ cỏ thê anh hương đen đối tượng được ttr vấn Chỉnh vi vậy, vi$c nghiên cứu hành VI đò án nhanh trẽn sinh viẻn ngành Bác sí Y học dư phỏng vả Cư nhản Dinh dường gỏp phân đánh giá hành vi cùa họ nhăm dưa ra các giai pháp phú hợp đỏ nâng cao nhận thức, thái độ của sinh viẻn vả thực hiện nhùng hành vi tót đế làm tain gương cho bệnh nhãn

Chọn dối ttrợng lả sinh viên nảm thử nhất, nám thử ha, nam cuối ngành BSYHDI* và sinh Viên nỉm thu nhát lùm thử ba ngành CN Dinh dường

2.7 Bộ cóng cụ nglilèn cứu

Bộ công cụ được phát triền qua 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1: xảy dựng bộ câu hoi

Bộ câu hói dược xây dưng dựa trẽn tông quan tài liêu VC Lý thuyết Hành vi dư định cua Ajzen các ns’Jucii cứu về hanh vi sư dụng đi An nhanh trên đổi tượng lả học sinh sinh viên tai Hãn Quốc, ức Tây Ban Nha Iran5 ’:

•

Bộ cõng cụ bao gồm 3 phân:

- Tìiỏngtỉn chung' gốm 12 biển số quan sát về đặc diêm nhân khâu học, bao gồm đặc diêm giới tính, dãn tộc nám sinh, chiều cao cân nậag ngành học nám học, nguờu tài chinh, lình hình tài chinh, nơi sóng, sõng cùng với ai sò lượng cừa hãng đổ àn nhanh lại khu vục sống

- Mục tỉẽn 1: gồm 12 biên sổ về thực trụng sư dụng dồ ãn nhanh MÒi sinh

Vlẽn dược hát vê 3 lần sư dụng đổ ân nhanh gẩn ngáy phong vẩn nhát

• Dà hao giủ $u dụng dồ íìn nhanh chua? Bao gồm cỏ in và bây giở vần tiếp lục ỉn đà lừng ăn nhung bây giờ không án không ản

• Lằn SŨ dụng đồ ãn nhanh gần dây: lã khoang thời gian cách thỏi diêm thu thập số liệu mà đói tượng sư dụng đồ án nhanh

• Sử dung dồ ân nhanh vảo ngây thưởng (tữ thứ 2 den chiểu thư ó) hay cuối tuân (tứ lỗi thứ 6 den het ngay chu nhụt)?

• Sư dụng dô ân nhanh vào bữa não trong ngây? Bao gồm bừa sáng, bửa trưa, bừa tổi An giữa các bừa khuyalổi muộn(23-24h)

• Àn dồ án nhanh là ân no bụng hay ăn kem với câc k>ại đồ ăn khác?

• Loại dồ án mà dơi luựiig sư dụng: cảc loại đồ án được sử dung trong nghiên cữu la banh mỹ kcp truyền thống, hamburger, sandwich, xúc xích, pizza, thịt nguội, gã rân khoai tây chiên

• Lý do ãn đồ in nhanh bao gõm không cõ thòi gian, gặp gô tụ tập bạn

bè người thân, không phai lá dip gỉ đặc biệt, khỏng có chỗ nấu ẳn khòng có

ai náu ân cho

• Khi án dồ àn nhanh, có sừ dụng nirớc ngụt có ga nhu coca cola, pcpsi Fanta không?

• Àn đồ ân nhanh ờ đâu? Bao gồm: Mua vả ăn lại nhà ở ĩụá nhà hàng bán

đồ ân nhanh, mua và mang đi ản ớ ngoài, mua và mang đi ân ờ trường hục

• Đi ân dỗ ản nhanh với bao nhiêu người?

• Người đi ăn dồ in nhanh cùng là nam hay nĩr hay ca hai?

• Mỏi quan hộ với nhưng người đi ân dô ãn nhanh củng, bao gồm: Quan

he hụ hãiig’ bố mẹ bụn bé hiện đang hục củng lóp bụn bê khác' bạn cù người yêu bạn thân

- Mục íièu 2: Bộ cõng cự dược xá) dựng dưa trèn Lý thuyèt liàuh vi dự định (TPs/1 vã các nghiên cứu tnrõc dãy Phát tnên bộ cõng cụ sư dụng 4 cáu trúc cua mó hình TPB la ý định sư dụng dó An nhanh, thái dộ hướng đen hãnh vỉ chuẩn chũ quan vú nhận thức Idem soát hành vi Bộ cõng cụ gồm 14 càu về:

• Ỷ định thực hiện hành vi: 2 cáu về ỷ định sử dụng đồ ân nhanh trong 2 thang tói theo thang diêm likert 5 < 1-Rất không đồng y-5; rẩt đồng ý)

Tỏi có ý định ân đồ ân

nhanh trong 2 tháng tới

• Thãi độ hướng ten bánh '1 sư dụng đỗ ân nhanh: gồm 5 câu hòi vè niềm tin về lợi ich của hãnh vi su dụng dồ An nhanh, mồi cáu được tinh theo thang diêm liken 5 Điềm thãi độ hướng lởi hành vi sê lã tổng cua 5 cáu trẽn

Đối VỚI tôi dồ ăn nhanh lict

kiệm thòi gian

Rất không dồng ý

dồng ỷDồi VỚI tôi đô án nhanh tiên

lợi

Rut không đàng ý

1 2 3 4 5 Rầt

dỏng ýKhi ân dồ in nhanh, tòi câm

thấy thick ihii

Rất khỏng đồng ỷ

1 2 3 4 5 Rất

dồng yĐồi VÓI tôi dồ àn nhanh

ngon

Rat không đồng ý

1 2 3 4 5 Rât

dồng ýKhi ân dồ ản nhanh, tỏi cam

Thấy sang khoái

Rầt không dồng ý

1 2 3 4 5 Rầt

dồng ỷ

• Chuán mực chu quan về hành ũ sư dụng đò àn nhanh: gồm 4 cảu VC quan diêm cùa người khác về liănh M su dụng đồ án nhanh Mỗi càu dược lính theo thang diêm liken 5 (tù I "rầl không đồng ý” - 5 “rẩl đồng ý”), diêm thái dộ hưcrng tới hành vi sẽ la tông cua 4 câu

Khi nói dền dổ ăn nhanh, tỏi

tnuồn làm theo nhùng gì bố

mẹ tôi nghriôi nên lảm

Rât không 1 2 3 4 5 Rãt

Bò mẹ tòi cho lảng ân dờ ân

nhanh kbong tồt cho sức

khoe cua tôi

Rài không ĩ 2 3 4 5 Rai

• Nhận thức Idem Sôăĩ hanh vi sư dụng dỏ ân nhanh: gớm 3 câu vê nhận thửc tócm soát hành vi cua bán thản Mỗi cảu được tính theo thang diem liken

5 diem kiểm soát hành si SC là tông cua 3 câu trên

Khi nói đen đố án nhanh, tôi

muổn làm theo nhừng gi bạn

bè tôi nghi'tôi nên làm

Rẩt không 1 2 3 4 5 Rất

Bạn bè tòi cho răng ân đỗ àn

nhanh không tổt cho sức

khoe cua tôi

Ràĩ không 1 2 3 4 5 Rầt

Tôi không thê chuan b| đổ àn cho

tôi vi tôi bận học không cõ thòi

gian nấu nưóng

Ràt khòng 1 2 3 4 5 Rầt

Tòi không the chuân bị đồ àn cho

tôi vi tòi không có bẻp đê nấu

nướng

Rất không 1 2 3 4 5 Rầt

Tói khcng thể chuẩn bi đổ àn cho

tôi vi tôi không muốn dành thoi

gian váo nẩu ản

Rầt không 1 2 3 4 5 Rat

Giai đoạn 2: Thu nghiỹin bộ công cụ:

Chọn thuận hen 30 sinh viên lớp Y6- Bác si' Y học dự phòng trườug Đại hục Y Hả Nội tham gia vảo nghiên cứu thử Sinh viên được thong báo về mục tiêu cùa nghiên cứu thư Mục đích của nghiên cứu thủ lã đê đánh giã mức độ hiểu thông tin trong bộ cõng cụ như thế nảo khi sinh viên tụ điền

- Thin gian: vảo giờ nghi giai lao giừa các tiết học cua các lớp

- Địa diem- tại giang đưửng trường Đại học Y Hả Nội

- Điểu tra viên: Lẻ Thi Ngán

Tnrac khi tham gia nghicn cữu đỏ! lượng dược thõng bao giai thích cự the rổ ráng và giai dãp tắt ca các thàc mác về nghiên cứu quyên lợi và trách nhiêm khi tham gia vảo nghiên cửu Sinh viên nghiên cứu dược láy ý kiến dồng

ý tham gia nghiên cứu sinh viên không phai tham gia ncu không đồng ý

2.9 Phuong pháp quán Ịý vã phan tích sổ liệu

- Qnan lý số lỉệu: Sau khi thu thập, phiêu điêu tra dược kiêm Ira đây du thõng tin Sau dó số liệu dưục nháp bảng phân mềm KoboToolbo.x số lieu dược lãmsọch niâ hòa vã xir lỷ báng phân mem Stata 15.0

- Phân tích so tíệu: Rốt qua phàn lích đirợc chia lam 2 phân:

• Thống kẽ mồ ta hao gồm trung binh, độ lệch chuân tàn SO ty lộ phần train dưực sư dụng dè thẻ hiện dậc diêm cùa đổi lượng tham gia nghiên círu hoàn canh sư dung dồ ản nhanh, ý ílịnh sư dưng dồ ân nhanh cua sinh viên

trong 2 thảng Tới, thái độ htrỡng den hành vi chuân mực chú quan vã nhận thức kiếm soát hành vi.

• Thống kê phim tích dê xác định mối liên quan, kiêm đgih các gia thuyết

Bưức J : Phán rich nhổn tổ khán phá EFA

Tắt cả các biến đo hrởng thải độ chuãn chu quan nhẶn thức kiêm soãT hãnh vi được đưa vào phép phản tích nhân lổ khảm phà Trong nghiên cửu nãy pbep phàn tích nhản tố khâm pliã được thực hiên vời phương pháp lút trích nhãn tồ Principal components, vôi nguyên tíc dựa vào Eigenvalue dế xác đinh

sỏ lượng nhãn tổ (chi nhàn tồ nào co Eigenvalue > 1 mõi đưọc giũ lại) vã phep xoay nhan tó Varimax đóng thôi, chi những biến có hệ sô tai nhãn tố (Factor loading) >0.5 mói dược giừ lại Dicu kiện cẩn đê ốp dụng EF A lã các biến phai

có tưong quan với nhau Điồu kiện đu lâ trị sổ Kaiser Meyer Olkin (KMO) phai lởn (giừa 0.5 va 1) Vi vậy kiêm dinh Bartlett duục sư dụng đẽ xem xẽt xác đinh cac biên không có tương quan trong tông thê

Phán tích nhân tn khăm khá EF.4

Biển

Thái dộ hưỏtag tỏi hành vỉ

Chuẩn mực chu quan

Nhận thức kiêm soát hãnh vỉDồi VỚI lõi im đố án nhanh het

Dổi VÓI tời, ản đổ ản nhanh tiên

Khi ân đồ án nhanh, tôi cám thầy

Dổi với tôi đố ản nhanh ngon 0.7

Khi ân dó ân nhanh, tòi cam thày

Nhận thức Idem soát hành viKhi nói đền ản đò ân nhanh, tòi

muốn làm theo nhùng gi bổ mẹ

tôi nghi* tòi liên lànỉ

0.5

Bồ mẹ tôi cho ráng án đồ ân

nhanh không tốt cho sức khoe

cùa tỏi

0.6

Khi nói dền ủn đố ăn nhanh, tôi

muôn lam theo nhùng gi bạn bé

lot nghi loi nen làm

Tỏi không thê chuân bi dồ ân

cho tòi vi Tỏi bẠn học không cỏ

thoi gian nấu nướng

0.7

Tòi không the chuini bị đò án

cho tói vi tỏi khóng có bcp dê

nâu n tráng

0.6

Tôi không the chuân b| dô án

cbo tòi vi Tỏi khóng muốn danh

thời gian vảo nấu ản

0.6

«-ògiai thích cảc biền sổ 23,2 16.5 16,3

% Lũy kê giai thích cãc bico sô 23.2 39.7 56,2

KMO= 0.7 po.oo

Ket qua phân tích nhân 1<» khám phả chữ thấy hệ số KMO = 0.7 và kiêm đ|nh Bartlett có p< 0.001 (lức lả các biên có liên quan chặt chc VỚI nhau), như

vậy sư dụng phản tích nhàn tổ khảm phíi là phủ hợp Ba nhản tổ nit ra giải tlũch dược $6,2% sự biến tlrièn cứa dử liêu vả hê sổ tin cậy của các thang do cua cãc nhản tố đều lởn hơn hoặc bâng 0.6.

Sỗ lượng nhân tổ độc lập được tạo ra sau khi phãn tích EFA lã 3 nhãn

tồ vã hệ sổ tãi nhãn tồ cưa cac bicu thuộc 3 nhãn tổ đêu lởn hơn hoặc bâng 0.5 Số nhân dinh của 3 nhãn tố độc làp như sau: nhàn tố thứ nhất bao gồm 5 nhãn định liên quan dền "thải độ khi sư dụng dồ đn Iihanh” nhân lố thứ 2 bao gồm 4 nhận đinh liên quan dền “chuẩn chu quan về sư dung đồ àn nhanh'*, nhan tố thử 3 bao gổm 3 nhãn đinh liên quan đen "nhãn thuc kièm soat hanh

vi sư dung đó àn nhanh”

Tên dại diện cho 3 nhãn tố được đột như sau:

Nhãn tổ I (XI): Thãi dộ hướng tới hãnh vi sử dụng dơ ân nhanh

Nhãn tố 2 (X2): Chuẩn chũ quan VC sữ dụng đồ ăn nhanh

Nhàn tổ 3 (X3): Nhãn thức kiètn soat hành vi vê sư dung đổ ân nhanh

Bước 2: Phán tích hồi quy tuyên rình hồi quy loỊỉisik đê kiêm dinh các gia thuyết

2.10 Sai 30 va biện pháp khác phục sai só

Sai 30 cua nghiên cứu bao gồm:

• l iền hãnh điều ưa thư dè chinh sưa bó cảu hoi cho phú họp

■ Giám sát chật chè ưong viôc thu thập số liêu