Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn trong sự nghiệp đổi mới đất nước

Tính cấp thiết của đề tài Hồ Chí Minh không để lại cho chúng ta những tác phẩm lý luận thuầntuý mà Ngời đã để lại cho chúng ta một hệ thống quan điểm, lý luận khoa họcsáng tạo, gắn chặt

Lời cảm ơn

Để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp cuối khoá này, ngoài sự nổ lực củabản thân, tôi còn đợc sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo Trần Viết Quang vàcác thầy cô giáo cùng tất cả các sinh viên trong khoa Giáo dục Chính trị, trờng

Đại Học Vinh Cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáocùng các bạn

Xin kính chúc các thầy cô giáo cùng các bạn sinh viên lời chúc sức khoẻ,hạnh phúc và thành đạt

Mục lục

Trang

A Mở đầu.

1.Tính cấp thiết của đề tài

2 Tình hình nghiêm cứu của đề tài.

3 Mục đích yêu cầu của đề tài.

4 ý nghĩa của đề tài

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài.

6 Phơng pháp nghiên cứu của đề tài

7 Kết cấu của đề tài

B Nội dung.

Chơng I

T tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn.

1 Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong qúa trình hoạt động cách

mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

1.1 Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn - yếu tố căn bản tạo nên sự

thành công trong việc tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lê nin ở Hồ Chí Minh

1.2 Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong quá trình lãnh đạo cách

Vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

trong quá trình đổi mới - Thực trạng, phơng hớng và giải pháp.

1 Quá trình vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận

và thực tiễn (từ năm 1986 đến nay)

2 Phơng hớng và giải pháp chủ yếu của công tác lý luận hiện nay

2.1 Phơng hớng chung của công tác t tởng, lý luận trong những năm sắp

tới

3344466667

77710

131416

24

2433

A Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hồ Chí Minh không để lại cho chúng ta những tác phẩm lý luận thuầntuý mà Ngời đã để lại cho chúng ta một hệ thống quan điểm, lý luận khoa họcsáng tạo, gắn chặt với thực tiễn Một trong những di sản quý báu trong t tởngcủa Ngời là nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Quan niệm sâusắc và triệt để nguyên tắc này, Hồ Chí Minh đã thành công trong việc tiếp thu

và vận dụng chủ nghĩa Mác- Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, đacách mạng nớc ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Thống nhất giữa lýluận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản trong t tởng Hồ Chí Minh và làmột trong những yếu tố góp phần làm cho t tởng của Ngời có sức sống trờngtồn và sức mạnh cải tạo vĩ đại

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (Tháng6 / 1991) khẳng định:

"Đảng lấy chủ nghĩa Mác- Lênin và t tởng Hồ Chí Minh làm nền tảng t tởng

và kim chỉ nam cho hành động" Điều này đợc khẳng định một lần nữa trong

đại hội VIII (Tháng 6 /1996) và đại hội IX (Tháng 4 năm 2001): "T tởng HồChí Minh soi đờng cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta" Sự khẳng định đóthể hiện đờng lối đổi mới trong nhận thức t duy lý luận của Đảng và thúc đẩyviệc nghiên cứu, vận dụng t tởng Hồ Chí Minh một cách sâu sắc, có hệ thống

đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết đối với toàn Đảng, toàn dân nhằm vận dụngvào công cuộc đổi mới đất nớc tiến lên con đờng định hớng xã hội chủ nghĩa Hiện nay, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đang ra sức phấn đấuthực hiện nghị quyết Đại hội lân thứ IX của Đảng nhằm đẩy mạnh sự nghiệpcông nghiệp hoá, hiện đại đất nớc, từng bớc đa đất nớc ra khỏi tình trạngkém phát triển, trở thành nớc công nghiệp hiện đại theo định hớng xã hội chủnghĩa vì mục tiêu dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Sự nghiệp đổi mới kinh tế - xã hội do Đảng ta khởi xớng đã thu đợc nhữngthành tựu bớc đầu rất quan trọng Tuy nhiên tính chất khó khăn và phức tạpcũng nh chiều sâu và tầm cỡ của nó đang đặt ra nhiều vấn đề lý luận lớn lao

và gay cấn đòi hỏi phải đợc giải quyết Vì thế cha bao giờ lý luận lại cầnthiết và có tầm quan trọng lớn nh hiện nay Lý luận trở thành thiết thân đốivới sự nghiệp đổi mới nói riêng, đối với toàn bộ vận mệnh của chủ nghĩa xãhội nói chung Muốn lãnh đạo sự nghiệp đổi mới đi đến thành công, Đảng tacần phải tự đổi mới và tự chỉnh đốn, trớc hết phải nâng cao trình độ trí tuệ,

lý luận của Đảng Chỉ Đảng nào đợc một lý luận tiền phong hớng dẫn, thì

mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong Lý luận phải trở thànhcơ sở khoa học cho việc hoạch định đờng lối, chính sách của Đảng; phảicung cấp nội dung khoa học cho đổi mới, phải góp phần vào công tác t tởngcủa Đảng

Tuy vậy, công tác lý luận vẫn còn lạc hậu, việc tổng kết thực tiễn vẫn cònyếu kém, cha theo kịp yêu cầu và sự phát triển của cách mạng Nhận thứccủa chúng ta về chủ nghĩa xã hội và con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nớc

ta mới dừng lại ở những nét khái quát chung, còn không ít vấn đề đặt ra từthực tiễn cha có lời giải đáp hoặc giải đáp cha thuyết phục Vấn đề đặt ra làchúng ta phải tiếp tục đi sâu tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận để hớngdẫn và cắt nghĩa những vấn đề do thực tiễn đặt ra Chính vì vậy, nghiên cứu

và vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễntrong sự nghiệp đối mới đất nớc là việc làm cấp bách và thiết thực

2 Tình hình nghiên cứu đề tài.

T tởng Hồ Chí Minh rộng lớn và phong phú, từ lý luận về đờng lối cáchmạng chung đến đạo đức, phong cách, phơng pháp Việc nghiên cứu t tởng

Hồ Chí Minh đợc coi trọng và trở thành một chơng trình nghiên cứu khoahọc cấp nhà nớc Trong nhiều nghành, nhiều địa phơng cũng tổ chức đi sâunghiên cứu t tởng của Ngời

Tuy nhiên, vấn đề vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lýluận và thực tiễn trong sự nghiệp đổi mới đất nớc cha đợc nghiên cứu mộtcách toàn diện, sâu sắc Nó mới chỉ dừng lại ở một số công trình nh: "Phơngdiện thiên tài Hồ Chí Minh : năng lực tổng kết lich sử, tổng kết thực tiễn và

dự báo tơng lai " của Song Thành; "T tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhấtgiữa lý luận và thực tiễn với công tác lý luận hiện nay" của Trần Viết Quang;

"Thấm nhuần hơn nữa quan điểm thực tiễn, phát triển sáng tạo lý luận, đa đấtnớc tiến lên nhanh hơn, vững mạnh hơn" của Võ Nguyên Giáp; “T tởng triếthọc Hồ Chí Minh” của Lê Hữu Nghĩa

3 Mục đích và yêu cầu của đề tài.

3.1 Mục đích.

Luận văn nhằm làm sáng tỏ t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lýluận và thực tiễn, tìm hiểu quá trình vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về vấn đềnày trong quá trình cách mạng Trên cơ sở đó chỉ rõ phơng hớng, nhiệm vụ vàgiải pháp nhằm tăng cờng công tác lý luận trong thời kỳ công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nớc

3.2 Yêu cầu

Để đạt đợc mục đích trên, luận văn phải đảm bảo đợc những yêu câu sau:

- Làm rõ những nội dung chủ yếu của t tởng Hồ Chí Minh về sự thốngnhất giữa lý luận và thực tiễn,

- Làm rõ sự vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận vàthực tiễn trong sự nghiệp đổi mới đất nớc

4 ý nghĩa cuả đề tài

Đề tài "Vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận vàthực tiễn trong sự nghiệp đổi mới đất nớc " có ý nghĩa hết sức quan trọng Nó

là sự tổng hợp những t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận vàthực tiễn cũng nh sự vận dụng vấn đề đó của Đảng ta vào công cuộc đổi mới

đất nớc một cách có hệ thống Nó nhằm nâng cao trình độ lý luận của bảnthân và góp một phần nhỏ vào công tác lý luận của toàn Đảng, toàn quân vàtoàn dân ta

5 Phạm vi nghiên cứu

T tởng Hồ Chí Minh vô cùng phong phú và đa dạng, đề cập đến nhiều vấn

đề của cách mạng Việt Nam Nhng ở đề tài này, chúng tôi chỉ nghiên cứu mộtlĩnh vực là t tởng của Ngời về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn; sự vậndụng vấn đề này trong sự nghiệp đổi mới đất nớc Đề tài đợc thực hiện trên cơ

sở vận dụng tổng hợp các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh về sự thống nhấtgiữa lý luận và thực tiễn; các văn kiện của Đảng (chủ yếu từ Đại hội VI đếnnay); các bài nói , bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nớc; cáccông trình khoa học liên quan đến đề tài và thực tiễn vận dụng, quán triệtnguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong công cuộc đổi mới đất n-ớc

6 Phơng pháp nghiên cứu.

Để nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các phơng pháp chủ yếu

nh phơng pháp duy vật và biện chứng, phơng pháp lôgic và phơng pháp lịch

sử Ngoài ra đề tài cũng sử dụng kết hợp các phơng pháp liên ngành nh phântích, tổng hợp và so sánh,v.v

7 Kết cấu của luận văn.

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 2 chơng và 4 tiết

B Nội dung

Chơng I.

T tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn.

1 Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

1.1 Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn - yếu tố cơ bản tạo nên

sự thành công trong việc tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lê nin ở Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nớc, gần gũi vớinhân dân Ngay từ nhỏ, Ngời đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị

đàn áp đến cùng cực của đồng bào mình ngay trên mảnh đất quê hơng Nghệ

An giàu truyền thống yêu nớc và ý chí quật cờng chống giặc ngoại xâm.Những năm ở Huế, Ngời đã tận mắt nhìn thấy tội ác của bọn thực dân và thái

độ ơn hèn của bọn quan lại Nam Triều Quê hơng, gia đình và truyền thốngdân tộc đã chuẩn bị cho Ngời về nhiều mặt và là một trong những nguồn gốchình thành nên t tởng Hồ Chí Minh

T tởng của Hồ Chí Minh không phải là một sản phẩm chủ quan, phản

ánh tâm lý, nguyện vọng của nhân dân Việt Nam đối với lãnh tụ kính yêu củamình, mà t tởng của Ngời là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam, ra đời

do yêu cầu khách quan và là sự giải đáp những nhu câu bức thiết do cáchmạng Việt Nam đặt ra đầu thế kỷ XX đến nay T tởng Hồ Chí Minh hìnhthành dới tác động, ảnh hởng của những điều kiện lịch sử cụ thể của dân tộc

và thời đại mà Ngời đang sống Thiên tài Hồ Chí Minh là ở chỗ Ngời đã nắmbắt đợc chính xác xu thế phát triển của thời đại, năng lực tổng kết thực tiễn đểtìm ra con đờng cách mạng đúng đắn cho dân tộc mình

Vào những năm đầu của thế kỷ XX, phong trào yêu nớc của nhân dân

ta sôi động lại lâm vào khủng hoảng đờng lối chính trị Thực tiễn cách mạngcủa nớc ta khi ấy đòi hỏi phải có lý luận cách mạng soi sáng Nếu không có

lý luận cách mạng thì không thể tìm ra con đờng cách mạng đúng đắn để giảiphóng dân tộc Và khi đó Hồ Chí Minh hơn ai hết là ngời nhận thức sâu sắc vềvấn đề này Bởi lẽ nhiều sĩ phu yêu nớc, nhiều nhà cách mạng khi đó kể cảPhan Bội Châu, Phan Chu Trinh cũng không nhận thức đợc điều ấy Tronghoàn cảnh đó Hồ Chí Minh ra đi tìm đờng cứu nớc Ngời mong muốn tìm racon đờng cách mạng mới để tiến hành đấu tranh giải phóng dân tộc Vì thếNgời bôn ba khắp châu lục, tham gia hoạt động đấu tranh trong phong trào

cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động bị áp bức ở nhiều nớckhác nhau.

Khi quyết định ra đi tìm đờng cứu nớc, Hồ Chí Minh đã xác định mục

đích của mình là "muốn đi ra nớc ngoài, xem nớc Pháp và các nớc khác, saukhi xem xét họ làm nh thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta"[40;14]

Có thể nói không quá rằng, sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn đã đợc thểhiện rõ nét ngay từ trong việc xác định mục đích ra đi tìm đờng cứu nớc Phảixuất phát từ thực tiễn ( bằng việc xem xét, quan sát các nớc khác) để tìm ra lýluận cách mạng Sau đó trở về vận dụng lý luận cách mạng ấy vào cuộc đấutranh cách mạng ở trong nớc (trở lại hoạt động thực tiễn cách mạng)

Thực tiễn mà Ngời đã trải qua từ năm 1911 đến Đại hội Tua (1920) làthực tiễn đi vào cuộc sống của những ngời lao động ở Pháp và các nớc khác.Tiếp đó là thực tiễn hoạt động trong các tổ chức quần chúng, tổ chức chính trị-xã hội, đặc biệt là sự tham gia vào Đảng xã hội Pháp đã tạo ra bớc ngoặt quantrọng về t tởng ở Ngời Đây cũng là nhân tố khách quan tạo nên sự thành côngtrong việc tiếp thu chủ nghĩa Mác- Lê nin ở Hồ Chí Minh

Có thể nói, chính nhờ những hoạt động thực tiễn trong những năm đó,

Hồ Chí Minh đã chuẩn bị đợc trong t tởng để đến và tiếp thu đợc ngay với chủnghĩa Mác- Lênin Tổng kết những điều mắt thấy tai nghe khi Ngời bôn ba ởkhắp các châu lục, Hồ Chí Minh đã rút ra đợc những kết luận quan trọng rấtgần với quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê nin ( chủ yếu là vấn đề giải phóngthuộc địa) Tất nhiên để tổng kết, rút ra đợc những kết luận nh vậy, Ngời phải

có vốn hiểu biết sâu sắc, có trình độ lý luận cũng nh trình độ t duy lý luậnnhất định Nh vậy, những kết luận đó do Ngời tổng kết đợc trớc khi gặp chủnghĩa Mác - Lê nin đã hàm chứa sự thống nhất sâu sắc giữa lý luận cách mạng

và thực tiễn cách mạng

Xét về lôgíc, có thể đến với chủ nghĩa Mác- Lê nin thuần tuý từ nhậnthức lý luận hoặc từ hoạt động thực tiễn cách mạng Nhng nếu chỉ dừng lại ởnhận thức lý luận thôi thì cha đủ mà phải đa lý luận nhận thức đợc vào hoạt

động thực tiễn cách mạng Nếu không bổ sung lý luận ấy bằng những kết luậnrút ra từ thực tiễn cách mạng sinh động thì nhận thức lý luận ấy cũng khôngthể bền vững đợc Ngợc lại nếu chỉ dừng lại ở hoạt động cách mạng thuần tuý,không biết dựa vào lý luận cách mạng đã nhận thức đợc và không biết nângthực tiễn cách mạng lên tầm lý luận thì không thể tiếp cận chủ nghĩa Mác-Lênin một cách đầy đủ, trọn vẹn, hoàn chỉnh đợc Hồ Chí Minh đến với chủnghĩa Mác - Lênin trên cơ sở thống nhất giữa lý luận cách mạng và thực tiễn

cách mạng Hơn nữa, lý luận cách mạng ấy lại đợc Ngời vận dụng sáng tạotrong hoạt động thực tiễn cách mạng của mình Điều này đợc thể hiện rõ ở chỗNgời tích cực tham gia hoạt động trong các tổ chức chính trị- xã hội nhằm đ achủ nghĩa Mác- Lê nin vào trong phong trào cách mạng Từ tham gia Đảng xãhội Pháp, Hồ Chí Minh bỏ phiếu tán thành quốc tế III và tham gia sáng lập

Đảng cộng sản Pháp, Hội liên hiệp thuộc địa, ra báo : "Ngời cùng khổ" - cơquan tuyên truyền và vận động cách mạng của Hội liên hiệp các nớc thuộc

địa Ngời đã viết nhiều bài nói về phong trào công nhân của các nớc thuộc địa

và phụ thuộc cũng nh tố cáo tội ác của bọn đế quốc thực dân đăng trên cácbáo: "Nhân đạo", "Đời sống công nhân",v.v xuất bản ở Pari Ngời đã thamgia Đại hội lần thứ V Quốc tế Cộng sản, Đại hội Quốc tế công hội đỏ, Quốc tếphụ nữ, Quốc tế thanh niên, là uỷ viên Bộ phơng Đông, trực tiếp phụ tráchCục Phơng Nam Ngời đã trực tiếp chuẩn bị về chính trị, t tởng và tổ chức đểthành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ,v.v Đây là cả một quá trình nhận thức lýluận đến việc kết hợp sáng tạo lý luận Mác - Lênin vào thực tiễn phong tràocách mạng thế giới và thực tiễn cách mạng cách mạng Việt Nam

Hồ Chí Minh đã đến với chủ nghĩa Mác - Lê nin không chỉ từ nhận thức

lý luận mà còn từ hoạt động thực tiễn cách mạng Ngời đã nói: "Từng bớc mộttrong cuộc đấu tranh vừa nghiên cứu lý luận Mác - Lê nin vừa làm công tácthực tế, dần dần tôi hiểu đợc rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sảnmới giải phóng đợc các dân tộc bị áp bức và những ngời lao động trên thế giớikhỏi ách nô lệ" [31; 75] Và Ngời cũng khẳng định : "Bây giờ học thuyếtnhiều, chủ nghĩa nhiều nhng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cáchmạng nhất là chủ chủ nghĩa Mác - Lê nin "[39; 24], Chủ nghĩa Mác - Lênin

đối với chúng ta, những ngời cách mạng và nhân dân Việt Nam, không những

là cái "cẩm nang" thần kỳ, không chỉ là cái kim chỉ nam mà còn là mặt trời soisáng con đờng chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội vàchủ nghĩa cộng sản

Nh vậy, Nguyễn ái Quốc đã đến và nhận thức đợc chủ nghĩa Mác - Lênin không phải trên cơ sở kinh nghiệm chủ nghĩa hay giáo điều sách vở màtrên cơ sở của sự thống nhất nhuần nhuyễn giữa lý luận cách mạng và thựctiễn cách mạng của Ngời

1.2 Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong quá trình lãnh

đạo cách mạng của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh tiếp thu những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác

-Lê nin để chỉ đạo phong trào cách mạng nớc ta Ngời nắm vững nguyên lý

triết học Mác xít để làm cơ sở lý luận cho những phơng pháp cách mạng đúng

đắn Ngời hiểu biết rất sâu sắc vai trò của lý luận và thực tiễn

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn nhắcnhở cán bộ đảng viên phải nắm vững lý luận chủ nghĩa Mác -Lênin để chỉ đạothực tiễn phong trào cách mạng Ngời nhắc lại lời dạy của Lênin là: "không có

lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng "và "chỉ có một Đảng

có lý luận tiền phong thì mới có thể làm tròn đợc vai trò chiến sĩ tiên phong".Ngời nói rõ, chính lý luận chủ nghĩa Mac- Lênin là sự tổng kết kinh nghiệmcủa phong trào công nhân từ trớc đến nay của tất cả các nớc Nó là khoa học

về các quy luật phát triển của tự nhiên và xã hội, khoa học về cách mạng củaquần chúng bị áp bức và bị bốc lột, khoa học về sự thắng lợi của chủ nghĩa xãhội ở tất cả các nớc Ngời luôn coi sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn lànguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin, là phơng châm hành động củanhững ngời Mácxít Muốn cách mạng thành công, đòi hỏi những ngời Mácxítphải chống t tởng tuyệt đối hoá vai trò của lý luận, hạ thấp, coi thờng vai tròcủa thực tiễn dẫn đến xa rời thực tiễn cách mạng, xa rời quần chúng, giáo điềutrong suy nghĩ và hành động Mặt khác phải chống t tởng coi thờng lý luận,tuyệt đối hoá vai trò kinh nghiệm, dẫn đến lời học lý luận, yếu kém về lý luận,hành động mò mẫm, tự do, tuỳ tiện Cán bộ Đảng viên phải nắm vững nguyêntắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, Ngời khẳng định : Thống nhất giữa lýluận và thực tiễn là nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin

Ngời chủ trơng: "Phải gắn liền lý luận với công tác thực tế" Mọi chủ

tr-ơng, chính sách của Đảng một mặt phải xuất phát từ tình hình cụ thể, mặtkhác lý luận còn có nhiệm vụ phải giải thích cho quần chúng hiểu để thựchiện các chủ trơng, chính sách đó Nh thế lý luận mới khỏi tách rời thực tế

Hồ Chí Minh chỉ rõ : Học tập chủ nghĩa Mác - Lê nin là học cái tinhthần xử lí mọi việc là học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác -Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế ở nớc ta Tiếp thu

lý luận Mác - Lênin là tiếp thu những nguyên lý, quy luật chung nhất Từ đóchúng ta vận dụng, soi sáng vào điều kiện cụ thể của nớc mình Vì vậy, họctập và vận dụng lý luận Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng nớc ta là tiếp thu

và vận dụng một cách sáng tạo trong hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam Hồ ChíMinh nhắc nhở cán bộ Đảng viên: Chúng ta phải học tập chủ nghĩa Mác -Lênin để phân tích và giải quyết các vấn đề cụ thể của cách mạng n ớc ta chophù hợp với điều kiện đặc biệt của nớc ta" Ngời đã từng khuyên “chúng taphải nâng cao tu dỡng về Chủ nghĩa Mác - Lênin mà tổng kết kinh nghiệm

của Đảng ta, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của nớc ta” [30;494].

Chủ nghĩa Mác - Lênin là học thuyết khoa học và cách mạng, là nềntảng t tởng cho Đảng ta làm cách mạng Nhng chủ nghĩa Mác -Lê nin khôngphải là một hệ thống khép kín, hoàn chỉnh tuyệt đối mà nó là một hệ thống lýluận mở, luôn đợc bổ sung và phát triển qua thực tiễn cách mạng sinh động

Lý luận Mác - Lê nin cũng không phải là những khuôn mẫu cứng nhắc ở cáclĩnh vực cụ thể cho tất cả các nớc và các dân tộc ở mọi thời đại khác nhau.Chính vì vậy, Hồ Chí Minh đã nhắc lại lời dạy của Lê nin rằng :"Lý luận cáchmạng không chỉ là giáo điều, nó là kim chỉ nam cho hành động cách mạng, và

lý luận không phải là một cái gì cứng nhắc, nó đầy tính chất sáng tạo, lý luậnluôn luôn cần đợc bổ sung bằng những kết lý luận rút ra từ trong thực tiễnsinh động"[30; 496]

Ngời cán bộ đảng viên học tập và tiếp thu lý luận Mác - Lê nin là tiếpthu cái tinh thần chung, nguyên lý chung để định hớng trong suy nghĩ và vậndụng vào thực tiễn cho phù hợp với hoàn cảnh đặc biệt của nớc ta Chống t t-ởng thuộc lòng câu chữ, sách vở mà không hiểu ý nghĩa nội dung, không hiểunguyên lý chung, các quy luật chung đó Ngời nhắc nhở: Không phải họcthuộc lòng từng câu từng chữ, đem kinh nghiệm của các nớc anh em áp dụngmột cách máy móc Học lý luận mà chỉ nắm câu chữ, thuộc câu chữ mà khônghiểu sâu sắc nội dung, nguyên lý, quy luật để vận dụng vào thực tế cho phùhợp , đó là bệnh giáo điều, sách vở, xa rời thực tế Học kinh nghiệm của các n-

ớc khác, địa phơng khác, ngành khác mà không phân tích, tiếp thu tinh thầnchung, đem áp dụng một cách rập khuôn, máy móc đó cũng là giáo điều

Ngời kiên quyết phê phán những cán bộ, đảng viên có t tởng lệch lạctrong việc học tập và tiếp thu lý luận Mác - Lênin Ngời chỉ rõ: "Có đồng chíthuộc lòng một số sách vở về chủ nghĩa Mác - Lênin Họ tự cho mình là hiểubiết chủ nghĩa Mác - Lê nin hơn ai hết Song, khi gặp việc thực tế thì, họ hoặc

là máy móc hoặc là lúng túng Lời nói và việc làm của họ không nhất trí Họhọc sách vở Lênin nhng không học tinh thần Mác - Lênin Học để trang sứcchứ không phải để vận dụng vào công việc cách mạng "[31; 292]

Ngời cũng nêu ra những khuyết điểm của cán bộ ta Ngời nói: Từ trớctới nay, Đảng đã cố gắng liên hệ chặt chẽ chủ nghĩa Mác - Lênin với thực tếcách mạng Việt Nam Cán bộ và đảng viên ta nói chung đều có phảm chấtcách mạng tốt đẹp Nhng chúng ta còn nhiều khuyết điểm nh bệnh chủ quan,chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa kinh nghiệm

Ngời mong muốn đào tạo đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng từ thế

hệ này sang thế hệ khác luôn nắm vững những nguyên lý phổ biến của chủnghĩa Mác - Lênin, nắm vững nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin về sựthống nhất giữa lý luận và thực tiễn để vận dụng vào thực tiễn cách mạng ViệtNam một cách sáng tạo

Hồ Chí Minh không những là lãnh tụ của dân tộc ta, là nhà văn hoá lớn

mà là con ngời có t tởng triết học duy vật biện chứng sâu sắc Ngời đã vậndụng sáng tạo và phát triễn lý luận Mác - Lê nin trong thực tiễn cách mạngViệt Nam Hồ Chí Minh đã vận dụng mối quan hệ biện chứng giữa lý luậncách mạng và thực tiễn cách mạng một cách đúng đắn Ngời đã lãnh đạo cáchmạng Việt Nam dành đợc những thắng lợi to lớn, đa nớc ta đi lên con đờngchủ nghĩa xã hội phù hợp với xu thế của thời đại

2 Những nội dung cơ bản trong t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất về lý luận và thực tiễn.

Bác Hồ của chúng ta là một thiên tài Thế giới biết đến Hồ Chí Minh

nh một anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá kiệt xuất, nhà t tởng lỗi lạc

T tởng của Ngời là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn

đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủnghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của đất nớc ta, đồng thời là sự kết tinhtinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp và giải phóng con ngời Trong đó sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn làmột nội dung cơ bản trong t tởng đạo đức và phong cách Ngời

2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với lý luận.

Trong diễn văn khai mạc lớp học lý luận khoá I của trờng Nguyễn áiQuốc ngày 7/9/1975, khi đề cập về lý luận và thực tiễn cũng nh sự thống nhấtgiữa chúng, Hồ Chí Minh đã nêu rõ:" Thực tế là các vấn đề mình phải giảiquyết, là mâu thuẫn của sự vật Chúng ta là những cán bộ cách mạng, thực tếcủa chúng ta là những vấn đề cách mạng đề ra cho ta giải quyết Thực tế baogồm rất rộng Nó bao gồm kinh nghiệm công tác và t tởng của cá nhân, chínhsách và đờng lối của Đảng, kinh nghiệm lịch sử của Đảng và cho các vấn đềtrong nớc và thế giới."[30; 497]

Một điều cần lu ý là trong các bài viết, bài nói chuyện của mình, HồChí Minh đã dùng hai khái niệm “thực tế” và “thực tiễn” cùng một nội hàm

nh nhau Điều này có thể thấy rõ qua các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh ởnhững thời điểm khác nhau Chẳng hạn trong "Sửa đổi lối làm việc"(10/1947),

"Nói về công tác huấn luyện và học tập"(5/1950), "Nói chuỵện với cán bộ

trung ơng về xã tham gia cải tiến quản lý hợp tác xã, cải tiến kỹ thuật "(ngày9/4/1963),v.v

Đó cũng là một cách nói, một cách diễn đạt Cũng có thể xuất phát từchổ để cho mọi ngời dễ hiểu, dễ nhớ, dễ liên hệ, Hồ Chí Minh thờng dùng khániệm "thực tế" chắc chắn là dễ giải thích, dể tuyên truyền, dễ hiểu hơn là kháiniệm thực tiễn - với t cách là một phạm trù triết học Bởi vì phần lớn cán bộ,

đảng viên đều xuất thân từ nông dân, trình độ học vấn nói chung còn hạn chế,lại không quen với những lý thuyết sách vở cao xa cùng những khái niệmchuyên môn khó hiểu Xét về "thực tế", theo Hồ Chí Minh, bao gồm rất rộng

nh thực tế cách mạng của nớc ta, kinh nghiệm công tác t tởng của cá nhân,chính sách đờng lối của Đảng, những vấn đề trong nớc và thế giới,v.v Thực tếkhông đối lập với thực tiễn, nó chỉ rộng hơn thực tiễn mà thôi Hơn nữa, HồChí Minh luôn quan niệm: muốn tuyên truyền cho quảng đại quần chúng cóhiệu quả thì phải học cách nói của quần chúng

Qua các bài viết, bài nói chuyện của Hồ Chí Minh, chúng ta nhận thấykhi đề cập đến sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn nh một nguyên tắc cơbản của chủ nghĩa Mác - Lênin thì bao giờ Hồ Chí Minh cũng dùng khái niệm

"thực tiễn" nhng khi đề cập đến việc áp dụng vào thực tiễn, liên hệ lý luận vớithực tiễn, khi giải thích nguyên tắc này thì Ngời dùng khái niệm "thực tế" thaycho "thực tiễn" Cho nên trong các bài nói, bài viết, Hồ Chí Minh vẫn sử dụngcả hai khái niệm này

Xuất phát từ chỗ hiểu thực tế rất rộng, bao gồm toàn bộ thực tiễn cáchmạng của Đảng ta, đờng lối, chính sách,v.v Cho nên, Hồ Chí Minh luôn căndặn cán bộ, đảng viên rằng, khi liên hệ lý luận với thực tế cần tránh sự lệch lạckhông hiểu rõ vấn đề đòi hỏi phải giải quyết mọi vấn đề thực tế ngay một lúc,vì thực tế là cả một quá trình lâu dài của Đảng, toàn dân

Hồ Chí Minh khẳng định rằng, thực tiễn có vai trò to lớn đối với lýluận Không đợc coi nhẹ việc tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm từ thựctiễn cuộc sống, từ thực tiễn cách mạng Mà ngợc lại, phải tăng cờng tổng kếtthực tiễn để bổ sung cho lý luận những kết lý luận mới Những kinh nghiệm đ-

ợc rút từ thực tiễn cuộc sống, từ thực tiễn cách mạng chính là lý luận Đóchính là thứ lý luận gắn chặt với thực tiễn nhất Nếu lý luận không đợc xuấtphát từ thực tiễn nói chung thì lý luận đó rất dễ chỉ là một sự tởng tợng chủquan thuần tuý Tất nhiên là không phải mọi lý luận đều đợc ra đời trực tiếp từthực tiễn hơn nữa bản thân lý luận có thể đi trớc thực tiễn nhng xét đến cùng

và xét trong mọi quan hệ giữa lý luận và thực tiễn thì lý luận không thể không

xuất phát từ thực tiễn Tổng kết, khái quát kinh nghiệm thực tiễn chính là sựtích luỹ dần về lợng để bổ sung, hoàn thiện và phát triển lý luận Cho nên cầnthống nhất giữa lý luận và thực tiễn Ngay từ những năm đầu của cách mạng,

Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở cán bộ đảng viên: " công việc gì bất kỳ thànhcông hay thất bại, chúng ta cần phải nghiên cứu đến cội rễ, phân tích rõ ràngrồi kết luận Lý luận đó sẽ là cái chìa khoá phát triển công việc và để giúpcho cán bộ tiến tới" Đó chính là quá trình tổng kết đúc rút kinh nghiệm để bổsung cho lý luận Đó cũng là biện pháp tốt để quán triệt sự thống nhất giữa lýluận và thực tiễn cũng nh để khắc phục bệnh giáo điều và bệnh kinh nghiệmchủ nghĩa Khi nói chuyện với cán bộ, đảng viên học tập lý luận, Hồ Chí Minhcũng căn dặn rằng học tập lý luận thì phải biết dùng lý luận đã học đợc đểphân tích những thắng lợi và thất bại trong công tác, những mặt đúng, mặt saitrong t tởng, phân tích một cách toàn diện và tìm những nguyên nhân đúng sai

về lập trờng, quan điểm và phơng pháp của mình Theo Ngời làm nh thế làtổng kết dễ làm cho nhận thức của chúng ta đối với các vấn đề đó đợc nângcao hơn và công tác có kết quả hơn

2.2.Quan niệm của Hồ Chí Minh về lý luận và vai trò của lý luận

đối với thực tiễn.

Hồ Chí Minh quan niệm rất đúng về lý luận Theo ngời: "lý luận là sựtổng kết những kinh nghiệm của loài ngời, là sự tổng hợp những trí tuệ về tựnhiên và xã hội tích trữ lại quá trình lịch sử "[29; 789] Còn lý luận chủ nghĩaMác-Lênin là sự tổng kết của phong trào công nhân từ trớc nay của tất cả cácnớc

Qua đó, chúng ta nhận thấy, quan niệm về lý luận của Hồ Chí Minh đãhàm chứa trong đó yếu tố thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, thể hiện đợcmối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn cũng nh yếu tố kế thừa của

lý luận Bởi lẽ, theo Ngời là sự tổng kết kinh nghiệm thực tiễn của con ngời, làtổng kết tri thức của loài ngời về tự nhiên và xã hội đã tích trữ đợc trong lịch

sử Tất nhiên sẽ không có tri thức nếu không có hoạt động thực tiễn của conngời, bao gồm thực tiễn lao động sản xuất và thực tiễn đấu tranh cách mạng

Trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí Minh nêu một cách cụthể hơn: "lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong cáccuộc tranh đấu, xem xét so sánh thật kỹ lỡng rõ ràng, làm thành kết lý luận Rồi lại đem nó chứng minh với thực tế"[27; 233].Và theo Ngời, "Đó là lý luậnchân chính" [27; 234] Nh vậy lý luận là sự tổng kết thực tiễn mà thành, những

lý luận chân chính là lý luận phải "chứng minh với thực tế", tức là phải phùhợp với thực tế, phải đợc vận dụng vào thực tế Trong các bài nói, bài viết, Hồ

Chí Minh dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau về lý luận Những điều cơ bản

mà chúng ta bắt gặp là Ngời muốn nhấn mạnh lý luận là do kinh nghiệm từ

tr-ớc và kinh nghiệm hiện nay gom góp, phân tích và kết luận những kinhnghiệm đó mà thành Nói khác đi lý luận là sự tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của lý luận trong mối quan hệvới thực tiễn: "Lý luận nh cái kim chỉ nam, nó là phơng hớng cho chúng tatrong công việc thực tế Không có lý luận thì lúng túng nh nhắm mắt mà

đi"[27; 233-234] "Làm mà không có lý luận thì không khác gì đi mò trong

đêm tối, vừa chậm chạp, vừa hay vấp váp"[28; 47] Chỉ với những lời ngắngọn, cách so sánh dễ hiểu nh vậy nhng thiết nghĩ Hồ Chí Minh đã diễn đạt đầy

đủ vai trò của lý luận đối với thực tiễn

Chính vì vậy, đối với Đảng cộng sản, phải có một lý luận tiên phong.Ngời nhấn mạnh vai trò của lý luận tiên phong đối với Đảng, Hồ Chí Minhluôn lu ý cán bộ, đảng viên chỉ dẫn của Lênin: "Không có lý luận cách mạngthì không có phong trào cách mạng ", "chỉ có một Đảng có lý luận tiền phonghớng dẫn thì mới có thể làm tròn đợc vai trò chiến sĩ tiên phong" Ngời cũngchỉ ra rằng, các Đảng cộng sản anh em cũng luôn chú trọng đến lý luận "Vì

Đảng nhận rằng, lý luận vạch cho Đảng con đờng đúng đắn để tiến lên chủnghĩa cộng sản"[30; 495] Ngời cũng luôn lu ý, lý luận cách mạng của Đảngcộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin Đây là vũ khí t tởng, là kim chỉnam cho hành động cách mạng của Đảng, nhng chủ nghĩa Mác - Lênin khôngphải là kinh thánh, những bài thuốc chữa bách bệnh, những lý thuyết khôcứng Nó đòi hỏi nắm đợc bản chất cách mạng, khoa học của thuyết ấy để vậndụng vào thực tiễn cách mạng Việt Nam và không ngừng bổ sung, phát triển

Nh vậy, lý luận chân chính, khoa học vũ trang cho chúng ta quan điểm

và phơng pháp để nhận thức đúng sự thật, thấy đợc bản chất quy luật của sựvật; Nó giúp cho cán bộ Đảng viên nâng cao lập trờng quan điểm của giai cấpvô sản và trau dồi đạo đức cách mạng Bởi lẽ không có lý luận về chủ nghĩa xãhội khoa học thì không thể có lập trờng giai cấp vững vàng

Khi đã nhận thức đợc vai trò của lý luận đối với thực tiễn và vai trò củathực tiễn đối với lý luận, Hồ Chí Minh lại nói về mối quan hệ thống nhất giữachúng Ngời thờng dùng nhiều cách nói khác nhau: “Lý luận đi đôi với thựctiễn”, "lý luận phải liên hệ với thực tế"[30; 498], lý luận cùng thực hành phảiluôn đi đôi với nhau, phải gắn lý luận với công tác thực tế, Dù nói "đi đôi",

"gắn liền" hay "liên hệ" thì điều cốt lõi mà ngời muốn nhấn mạnh: "Thốngnhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác -

Lênin Thực tiễn không có lý luận hớng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lýluận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông"[30; 496] Lý luận mà xarời thực tiễn thì sớm muộn gì sẽ dẫn tới bệnh giáo điều, sách vở hay nói theocách nói của Hồ Chí Minh là lý luận suông Thực tiễn mà không đợc chỉ đạo,hớng dẫn tổ chức và tổng kết bằng lý luận thì trở thành "mảnh đất màu mỡ"cho bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa nảy sinh, tồn tại và phát triển, thực tiễn đó làthực tiễn mù quáng, ở đâu có lý luận đích thực thì ở đó bệnh kinh nghiệmcũng nh bệnh giáo điều không có chỗ đứng Nhng lý luận đích thực bao giờ tự

nó cũng gắn với thực tiễn, vì xét đến cùng nó đợc xuất phát từ thực tiễn, dothực tiễn quy định

Theo Hồ Chí Minh, để quán triệt sự thống nhất giữa lý luận và thựctiễn thì trớc hết cần phải khắc phục "bệnh kém lý luận, coi khinh lý luận, bệnh

lý luận suông" trong cán bộ đảng viên Bởi vì kém lý luận, coi khinh lý luận,

lý luận suông sẽ dẫn chúng ta đến việc mắc phải cả bệnh kinh nghiệm chủnghĩa cũng nh cả bệnh giáo điều, sách vở Tuy nhiên có kinh nghiệm khoa họcrồi lại phải kết hợp chặt chẽ với kinh nghiệm thực tế, lý luận phải gắn với thựctiễn cách mạng, liên hệ với thực tiễn cách mạng và quan trọng hơn là lý luậnluôn luôn đợc bổ sung bằng những kết luận mới rút ra từ trong thực tiễn sinh

động Đó là yêu cầu Hồ Chí Minh luôn đặt ra cho cán bộ, đảng viên Bản thân

Hồ Chí Minh khi cha có lý luận cách mạng thì tìm đến lý luận cách mạng, khi

đã có lý luận cách mạng rồi thì không dừng lại ở lý luận sách vở, không suydiễn lý luận cách mạng một cách thuần tuý chủ quan, mà đa lý luận cáchmạng kết hợp chặt chẽ với thực tiễn cách mạng Việt Nam cũng nh thực tiễncách mạng thế giới Đồng thời luôn bổ sung lý luận ấy bằng những kinhnghiệm thực tiễn mới Chính vì vậy mà ở Ngời, thực tiễn - lý luận, lý luận -thực tiễn, luôn hoà quyện thống nhất với nhau , tạo nên tiền đề cho nhau pháttriển Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong hoạt động cách mạng của

Hồ Chí Minh không phải là sự thống nhất trong sách vở, trên lời nói mà thấmsâu vào trong từng bài viết, bài nói chuyện, đồng thời nó đã đợc chắt lọc và trởthành cái bản chất tinh tuý nhất trong di sản lý luận của Ngời Có thể thốngnhất giữa lý luận và thực tiễn đã trở thành nguyên tắc cơ bản không chỉ củachủ nghĩa Mác - Lê nin mà còn của t tởng Hồ Chí Minh Trong lịch sử pháttriển t duy lý luận, Các Mác và Ph ănghen là những ngời đầu tiên đa phạmtrù thực tiễn vào triết học nh là cơ sở của hệ thống lý luận và đã đề ra nguyêntắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nhận thức Đến với Lênin ,nguyên tắc ấy đợc bổ sung hoàn thiện, phát triển và vận dụng sáng tạo trong

việc đề ra đờng lối cách mạng cho giai cấp vô sản Nga ở Hồ Chí Minhnguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trở thành bản chất nội tại, nét

đặc trng không thể thiếu trong t tởng cũng nh trong hoạt động lý luận và hoạt

động thực tiễn của Ngời

Hồ Chí Minh không để lại những tác phẩm triết học thuần tuý cũng

nh tác phẩm chuyên khảo về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn nhng ởnhiều bài viết, bài nói, Ngời luôn đề cập đến nguyên tắc này bằng nhiều cáchdiễn đạt khác nhau nhằm giúp cho cán bộ, Đảng viên và quần chúng dễ nghe,

dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng: "Cán bộ của Đảng phải hiểu biết lý luận cáchmạng và lý luận cùng thực hành phải luôn luôn đi đôi với nhau [27; 294] "Lýluận cũng nh cái tên (hay viên đạn), thực hành cũng nh cái đích để bắn Có tên

mà không bắn hoặc bắn lung tung, cũng nh không có tên"[27; 235] "Lý luậncốt để áp dụng vào công việc thực tế Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là

lý luận suông Dù xem đợc hàng ngàn hàng vạn cuốn sách lý luận, nếu khôngbiết đa ra thực hành thì khác gì một cái hòm dựng nhiều sách"[27; 234] Ngờibiết lý luận mà không thực hành thì cũng vô ích Có thể nói trong hoạt động lýluận của mình, Hồ Chí Minh cũng thiên về "lý luận ứng dụng" nh Lênin trớc

đó đã làm ở Nga Lý luận của Ngời bừng sáng ở một khía cạnh cuộc sống, từviệc tăng gia sản xuất, tiết kiệm, chống đói, chống giặc dốt, trồng cây, làmthuỷ lợi.v.v đến những vấn đề sách lợc chiến lợc Việt Nam Thiên tài của HồChí Minh là ở chỗ khi đề cập đến những vấn đề rất đời thờng, bao giờ Ngờicũng thể hiện đợc và quán triệt sâu sắc nguyên tắc thống nhất giữa lý luận vàthực tiễn Quan trọng hơn là không bao giờ ở Ngời có biểu hiện tầm thờng hoá

lý luận cũng nh nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê nin Thiết nghĩ, những lờinói nh thế này của ngời vẫn giữ nguyên ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối vớichúng ta trong việc quán triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn:

"Không nên đào tạo ra những con ngời thuộc sách làu làu, cụ Mác nói thế này,

cụ Lênin nói thế kia nhng nhiệm vụ của mình đợc giao quét nhà lại để cho nhà

đầy rác"; "Hiểu chủ nghĩa Mác - Lê nin là phải sống với nhau có tình cónghĩa Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi

là hiểu chủ nghĩa Mác - Lê nin đợc" Đó là phơng pháp dùng để phân tích, lýgiải những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê nin

Để góp phần khắc phục và ngăn ngừa bệnh giáo điều, sách vở, bệnhkinh nghiệm chủ nghĩa, Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở đảng viên phải ra sức họctập lý luận, nâng cao trình độ lý luận cũng nh chuyên môn nghiệp vụ Bởi lẽnếu không có trình độ lý luận thì trong hoạt động thực tiễn ngời ta dễ mắc

phải bệnh dựa vào kinh nghiệm, nh vậy là mắc bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa.Nếu trình độ yếu kém sẽ làm cho chúng ta mãi mãi dừng lại ở t duy kinhnghiệm, ở lối làm việc theo kinh nghiệm cũ, làm cho bệnh kinh nghiệm chủnghĩa càng thêm trầm trọng kéo dài Bởi vì kinh nghiệm chỉ thiên về một mặt,

có kinh nghiệm mà không có lý luận thì nh "một mắt sáng, một mắt mờ "[27;234] Cho nên, toàn Đảng, toàn dân phải phát huy hơn nữa tinh thần cầu học,cầu tiến bộ, đẩy mạnh học tập lý luận nhằm nâng cao trình độ lý luận Hồ Chí

Minh cũng nhắc nhở cán bộ Đảng viên quán triệt căn dặn của V.I Lênin:"

Học, học nữa, học mãi “ và " chỉ có thể trở thành ngời cộng sản khi biết làmgiàu trí óc của mình bằng sự hiểu biết tất cả những kho tàng trí thức mà nhânloại đã tạo ra.".Tuy nhiên, theo Ngời học tập lý luận, nâng cao trình độ về mọimặt cần phải có phơng pháp học tập đúng đắn, hơn nữa học đi đôi với hành, lýluận phải liên hệ với thực tiễn, nếu không cha khắc phục đợc bệnh nghiệm chủnghĩa thì lại mắc bệnh giáo điều sách vở Lý luận rất cần thiết nếu nh các họctập không đúng thì sẽ không có hiệu quả Do đó trong lúc học tập lý luận,chúng ta cần nhấn mạnh lý luận phải liên hệ với thực tế Điều quan trọng hơnnữa là phải chống giáo điều ngay trong việc học tập chủ nghĩa Mác - Lê nin,nghĩa là không nên học thuộc lòng từng câu, từng chữ, học vẹt mà phải nắmbắt cái linh hồn, phải học cái tinh thần xử trí mọi việc đối với mọi ngời và đốivới bản thân mình

Nh vậy, để đảm bảo sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn nhằm khắcphục và ngăn ngừa bệnh giáo điều, sách vở cũng nh bệnh kinh nghiệm chủnghĩa thì phải tăng cờng học tập lý luận, nâng cao trình độ lý luận Khi có lýluận rồi thì phải vận dụng vào thực tiễn, phải biết làm phong phú thêm lý luậnbằng những kinh nghiệm thực tiễn mới Chỉ thông qua quy trình nh vậy thì lýluận mới gắn với thực tiễn, học tập lý luận nhằm mục đích học để vận dụngchứ không phải học lý luận vì lý luận để sau này đa ra mặc cả với Đảng Có

nh vậy thì lý luận mới phát triển và lý luận mới đợc chỉ đạo, định hớng thựctiễn, sẽ tránh đợc những vấp váp hay chệch hớng Vì thế bệnh kinh nghiêmchủ nghĩa cũng nh bệnh giáo điều sách vở không còn chỗ đứng

Đi đôi với việc chống giáo điều chủ nghĩa, theo Hồ Chí Minh, phải đềphòng, ngăn ngừa chủ nghĩa xét lại Bởi lẽ nếu không có quan điểm trong việcquan triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn để khắc phục vàngăn ngừa bệnh giáo điều chủ nghĩa thì ngời ta dễ nhấn mạnh thái quá những

đặc điểm dân tộc để phủ nhận những giá trị phổ biến của những kinh nghiệmlớn, cơ bản của các nớc cũng nh của chủ nghĩa Mác - Lê nin, để rơi vào chủ

nghĩa xét lại - thái cực đối với chủ nghĩa giáo điều Cho nên, Ngời luôn nhắcnhở chúng ta phải khắc phục bệnh giáo điều đồng thời phải đề phòng chủnghĩa xét lại Để tránh việc mắc phải bệnh giáo điều cũng nh chủ nghĩa xétlại, Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ đảng viên khi đặt ra khẩu hiệu và chỉ thị,luôn luôn phải dựa vào điều kiện thiết thực và kinh nghiệm cách mạng ở cácnớc, ở trong nớc và ở địa phơng Thực tiễn và lý luận phải thống nhất vớinhau Thực tiễn mà xa rời lý luận, không có sự chỉ đạo, hớng dẫn của lý luậnthì sẽ rơi vào mò mẫm, rập khuôn, bắt chớc máy móc kinh nghiệm của các n-

ớc khác, địa phơng khác Quan điểm của Hồ Chí Minh rõ ràng và nhất quán,

để khắc phục và ngăn ngừa bệnh giáo điều cũng nh bệnh kinh nghiệm chủnghĩa, chủ nghĩa xét lại phải quán triệt tốt sự thống nhất giữa lý luận và thựctiễn

Hồ Chí Minh luôn là tấm gơng sáng ngời trong việc quán triệt sâu sắc

và vận dụng nhuần nhuyễn nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

Điều này thể hiện rất rõ ở phong cách lời nói đi đôi với việc làm của Ngời.Chúng ta phải hiểu rằng, lời nói của chủ tịch Hồ Chí Minh là bao gồm nhữngbài nói trong các hội nghị, trớc quần chúng và cán bộ, đảng viên, những bàiviết trên các sách báo cũng nh các chỉ thị, các quyết định của Ngời trong điềuhành công việc của đất nớc Nh vậy, thực chất lời nói ở đây bao hàm nôị dung

lý luận và quan điểm t tởng thể hiện trong chủ trơng, đờng lối do Ngời vạch

ra Việc làm của Hồ Chí Minh đợc hiểu là các biện pháp tổ chức và nhữnghoạt động nhằm thực hiện đờng lối, chủ trơng mà Ngời đã vạch ra đó Nh vậy,nội dung lời nói đi đôi với việc làm ở Hồ Chí Minh thực chất là vấn đề lý luậnngắn liền với thực tiễn Cho nên không gò ép khi chúng ta nói rằng, lời nói đi

đôi với việc làm không chỉ là nguyên tắc đạo đức, lẽ sống mà còn là biểu hiện

cụ thể của việc quán triệt sâu sắc nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thựctiễn trong hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh Vì thế, từ việc nhỏ đến việclớn, Hồ Chí Minh bao giờ cũng "miệng nói, tay làm, tai lắng nghe"

Lời nói đi đôi việc làm ở Hồ Chí Minh là thể hiện sự thấm nhuần sâusắc nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Cho nên trong bài "Đạo

đức cách mạng" viết tháng 12 năm 1958, Hồ Chí Minh nêu rõ: " có đồng chíhọc thuộc lòng một số sách vở về chủ nghĩa Mác - Lê nin, họ tự cho mình làhiểu biết hơn ai hết Song khi gặp việc thực tế, thì họ hoặc là máy móc, hoặc

là lúng túng Lời nói và việc làm của họ không nhất trí Họ học sách vở Mác

-Lê nin, nhng không học tinh thần Mác - -Lê nin, học để trang sức chứ khôngphải học để vận dụng vào công việc cánh mạng "[31; 292] Qua đây chúng ta

thấy rằng, theo Hồ Chí Minh, lời nói và việc làm không nhất trí với nhau làmột trong những biểu hiện cụ thể của việc học tập lý luận không liên hệ vớithực tế, không áp dụng vào thực tiễn, tức là vi phạm nguyên tắc thống nhấtgiữa lý luận và thực tiễn.

Những t tởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn có

ý nghĩa hết sức to lớn đối với chúng ta hiện nay, khi mà chúng ta đang phải tìmlời giải đáp cho những vấn đề lý luận và thực tiễn của công cuộc đổi mới, khi mà

có quan niệm cho rằng cứ đào sau chủ nghĩa Mác - Lê nin, t tởng Hồ Chí Minh

sẽ tìm thấy câu trả lời, bởi chính thực tiễn đặt ra yêu cầu và tự trả lời Thiết nghĩcả hai quan niệm trên đều có căn cứ hợp lý của nó Song đều cha quán triệt tốt

sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lê nin với thực tiễn đổi mới hiện nay