Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về giáo dục thế hệ trẻ vào việc giáo dục học sinh ở trường THPT huyện quế phong (nghệ an) hiện nay

Nhận thức đợctầm quan trọng, vai trò của thế hệ trẻ cũng nh công tác giáo dục thế hệ cáchmạng cho đời sau trong t tởng Hồ Chí Minh và xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụmới của đất nớc, từ chủ

Lời cảm ơn

Trong quá trình làm khoá luận này, ngoài nổ lực của bản thân, tôi cònnhận đợc sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của Hội đồng Khoa học khoa Giáo dụcchính trị, các thầy cô giáo trong tổ bộ môn T tởng Hồ Chí Minh; sự khích lệ,

động viên, chia sẻ của gia đình, bạn bè và của ngời thân; Đặc biệt là sự dẫn dắt

chu đáo, nhiệt tình của cô giáo, Ths Bùi Thị Cần - Ngời trực tiếp hớng dẫn tôi

làm khoá luận này Chính sự hớng dẫn nhiệt tình và những tình cảm quý báu đó

đã động viên, thôi thúc, giúp tôi có thể hoàn thành tốt khoá luận của mình

Chính vì thế, nhân dịp này cho phép tôi đợc gửi lời cảm ơn chân thànhnhất tới Hội đồng Khoa học của khoa Giáo dục chính trị, các thầy cô giáo trong

khoa, tới gia đình, bạn bè và ngời thân và đặc biệt là cô giáo, Ths Bùi Thị Cần.

Kính chúc mọi ngời sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt trong cuộc sống

Vì đây là lần đầu tiên thực hiện công việc nghiên cứu khoa học, tôi thực sự

bở ngỡ Do vậy, chắc chắn sẽ có nhiều sai sót Qua đây rất mong nhận đợc sựdạy bảo, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo, bạn bè để đề tài đợc hoàn thiệnhơn

Tôi xin chân thành cảm ơn

Vinh, tháng 5 năm 2010

Sinh viên

Nguyễn Thị Hiệp

Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t trong luËn v¨n

Môc lôc

Trang

Më ®Çu 1

Ch¬ng 1: T tëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc thÕ hÖ trÎ 9

1.1 C¬ së h×nh thµnh t tëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc thÕ hÖ trÎ 9

1.2 Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña t tëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc thÕ hÖ trÎ 18

Ch¬ng 2: C«ng t¸c gi¸o dôc häc sinh ë trêng THPT huyÖn QuÕ phong (NghÖ An) díi ¸nh s¸ng t tëng Hå ChÝ Minh 50

2.1 Thùc tr¹ng gi¸o dôc häc sinh ë trêng THPT huyÖn QuÕ phong (NghÖ An) 50

2.2 §Þnh híng vµ mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng c«ng t¸c gi¸o dôc häc sinh ë trêng THPT huyÖn QuÕ Phong (NghÖ An) díi ¸nh s¸ng t tëng Hå ChÝ Minh 63

KÕt luËn 94 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o

Phô lôc

Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài

Trong Th gửi các em học sinh nhân ngày khai trờng đầu năm học mới củanớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (9-1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: "Nonsông việt Nam có trở nên tơi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bớc tới đàivinh quang để sánh vai với các cờng quốc năm châu đợc hay không chính là nhờmột phần lớn ở công học tập của các em" [2, 71]

Ngay từ khi còn là một thầy giáo dạy học ở trờng Dục Thanh (PhanThiết), Hồ Chí Minh đã quan tâm đến việc bồi dỡng tinh thần yêu nớc cho họcsinh Từ năm 1925, Bác Hồ đã nêu ra luận điểm: Muốn thức tỉnh dân tộc trớc hếtphải thức tỉnh thanh niên và trong Th gửi thanh niên Việt Nam yêu nớc, Ngời đãchỉ rõ: Thanh niên Việt Nam có khả năng cách mạng to lớn, là lực lợng cứu nguycho dân tộc Ngời đã từng thống thiết kêu gọi: Hỡi Dông Dơng đáng thơng hại!Ngời sẽ chết mất nếu đám thanh niên già cỗi của ngời không sớm hồi sinh Lờikêu gọi đó của Hồ Chí Minh đã khẳng định: Vận mệnh dân tộc, sự tồn vong của

đất nớc tuỳ thuộc vào ý chí, nghị lực của thế hệ trẻ Thấy đợc vai trò của thanhniên nên Ngời đã về nớc đi vào quần chúng để thức tỉnh họ, huấn luyện họ đa họvào sự nghiệp cách mạng

Tuỳ theo yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng cụ thể, Ngời yêu cầu

Đảng và nhân dân ta phải thờng xuyên quan tâm giáo dục, bồi dỡng thế hệ trẻthành những con ngời phát triển toàn diện, sẵn sàng lao động, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Trong Di chúc phần viết về đoàn viên thanh niên, Bác Hồ đã tha

thiết căn dặn: "Bồi dỡng thế hệ trẻ cách mạng cho đời sau là một việc làm rấtquan trọng và rất cần thiết" [23, 477]

Thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay đang lớn lên trong những điều kiện hết sứcphức tạp của cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc trên phạm vi toàn thế giới Bốicảnh mở ra xu thế mở cửa, hội nhập, toàn cầu hoá về mọi mặt, trong tác độngcủa cơ chế thị trờng Việt Nam là một nớc có nền kinh tế - xã hội mới đang giai

đoạn phát triển nên chất lợng và đầu t cho giáo dục mới ở mức độ còn thấp Vìvậy, việc giáo dục thế hệ trẻ trong tình hình hiện nay là một việc làm cấp bách và

có ý nghĩa vô cùng quan trọng

Thấm nhuần t tởng Hồ Chí Minh trong những năm qua, Đảng và Nhà nớc

ta luôn quan tâm và đặt niềm tin vào tuổi trẻ và coi "giáo dục và đào tạo là quốcsách hàng đầu" Tại Đại Hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ:

"Xây dựng và hoàn thiện giá trị và nhân cách con ngời Việt Nam Bồi dỡng cácgiá trị văn hoá trong thanh niên, học sinh, sinh viên đặc biệt là lý t ởng sống,năng lực trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hoá con ngời Việt Nam [5, 106] Vàthực tiễn đất nớc đã cho thấy tuổi trẻ Việt Nam ngày nay đang trởng thành và cónhiều cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thấy đợc tầm quan trọng của t tởng Hồ Chí Minh thì việc vận dụng vàhọc tập t tởng Hồ Chí Minh đang đợc đẩy mạnh trong tất cả các ngành, các lĩnhvực trong phạm vi cả nớc Đặc biệt cuộc vận động học tập và làm theo tấm gơng

đạo đức của Bác Hồ trong công tác giáo dục học sinh ở trờng THPT huyện QuếPhong - Nghệ An đã đợc Sở giáo dục và đào tạo Nghệ An, Ban Giám hiệu, các tổchức đoàn thể trong nhà trờng luôn quan tâm thực hiện và đã đạt đợc những kếtquả quan trọng Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của học sinh THPT ở huyệnmiền núi Quế Phong nên trong công tác giáo dục học sinh theo t tởng Hồ ChíMinh về giáo dục thế hệ trẻ trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nớc còn nhiều vấn

đề tồn tại đặt ra Công tác giáo dục học sinh còn mang tính chung chung, chatoàn diện, còn nhiều tồn tại, cha sáng tạo cha đạt hiệu quả cao Đặc biệt cha đề

ra đợc một hệ thống các giải pháp có tính khả thi để giáo dục học sinh một cáchtoàn diện, đạt chất lợng nên tình trạng bỏ học của học sinh ở đây lên con số đángbáo động, còn có những lối sống, suy nghĩ tiêu cực, tệ nạn xã hội diễn ra tronghọc sinh ảnh hởng tiêu cực nghiêm trọng đến công tác giáo dục học sinh ở tr-ờng THPT huyện Quế Phong - Nghệ An hiện nay và cũng gây ảnh hởng đến đờisống kinh tế, chính trị, xã hội của địa phơng và của đất nớc Cho nên công tácgiáo dục học sinh THPT ở huyện Quế Phong là một vấn đề cần đợc quan tâm,chú trọng nhiều hơn nữa

Nghiên cứu hệ thống quan điểm t tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻchỉ dẫn cho thế hệ tơng lai của đất nớc trên nhiều phơng diện Nhận thức đợctầm quan trọng, vai trò của thế hệ trẻ cũng nh công tác giáo dục thế hệ cáchmạng cho đời sau trong t tởng Hồ Chí Minh và xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụmới của đất nớc, từ chủ trơng chính sách của Đảng và Nhà nớc, ngành Giáo dục

- Đào tạo, đặc biệt để khắc phục những hạn chế, thiếu sót từ thực trạng công tácgiáo dục học sinh ở trờng THPT huyện Quế Phong - Nghệ An nói trên thì việchọc tập, quán triệt và vận dụng sâu sắc t tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ

đáp ứng đợc yêu cầu mới của sự nghiệp đẩy mạnh CNH - HĐH đất nớc có ýnghĩa lý luận, thực tiễn cấp thiết và lâu dài

Với những lý do cơ bản trên, tôi chọn vấn đề: "Vận dụng t tởng Hồ ChíMinh về giáo dục thế hệ trẻ vào việc giáo dục học sinh ở trờng THPT huyện QuếPhong (Nghệ An) hiện nay" làm đề tài khoá luận của mình.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề t tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ đã đợc nhiều nhà khoahọc quan tâm nghiên cứu dới những góc độ khác nhau Các công trình đều đã đềcập đến nội dung cơ bản của t tuởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ, đặcbiệt là về giáo dục, bồi dỡng thanh niên Làm rõ sự cần thiết của công tác giáodục thế hệ trẻ, thế hệ cách mạng cho đời sau; những nội dung cần giáo dục thanhniên theo t tởng Hồ Chí Minh; phơng châm, phơng pháp giáo dục thế hệ trẻ; đề

ra một số giải pháp hữu hiệu để giải quyết thực trạng cho thế hệ trẻ ngày nay dựavào căn cứ đặc thù của từng địa phơng, từng vùng miền trên cơ sở vận dụng t t-ởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ phục vụ cho sự nghiệp giáo dục đào tạo

và công cuộc đổi mới đất nớc

Một số tác giả đã dày công nghiên cứu vấn đề này trên nhiều góc độ khácnhau, đợc trình bày bằng các luận văn, luận án, sách, bài nói, các tài liệu, tạp chí,công trình nghiên cứu khoa học khác nhau:

- Bác Hồ với sự nghiệp bồi dỡng thế hệ trẻ, Kỷ yếu Hội thảo khoa học,

Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1985

- Nguyễn Văn Tùng, Tìm hiểu T tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1990.

- Thành Duy, T tởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con ngời Việt Nam phát triển toàn diện, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.

- Nguyễn Hữu Đức (chủ biên), Giáo dục rèn luyện thanh niên theo t tởng

Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Quân đội nhân

- Nguyễn Văn Hùng, "Bớc đầu tiếp cận nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh về

giáo dục thanh niên", Tạp chí nghiên cứu lịch sử, số 3, năm 1994.

- Lê Văn Tích - Nguyễn Minh Đức "T tởng Hồ Chí Minh về giáo dục

thanh niên", Tạp chí lịch sử Đảng, số 3, 1999.

- Trần Thanh Nam, "Quán triệt t tởng Hồ Chí Minh trong giáo dục thanh

niên hiện nay", Tạp chí t tởng văn hoá, số 10, 2003.

- Nguyễn Đình Hoà, "T tởng Hồ Chí Minh về bồi dỡng thế hệ cách mạng

cho đời sau", Tạp chí Cộng sản số 775, năm 2007.

Trong giới hạn của khoá luận không thể trình bày hết nội dung t tởng củacác công trình nghiên cứu mà chúng tôi chỉ có thể khái lợc một số nội dung t t-ởng cơ bản của một số tác giả

Các đề tài và các công trình nghiên cứu khoa học nói trên đều tập trungphản ánh những nội dung cơ bản và có hệ thống quan điểm của t tởng Hồ ChíMinh về thế hệ trẻ, tầm quan trọng và những ý nghĩa lớn lao của những t tởngcủa Ngời trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ một cách toàn diện:

- Tác giả: Phạm Đình Nghiệp, trong cuốn sách: "Giáo dục t tởng cáchmạng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong tình hình mới", của nhà xuất bản Thanhniên, năm 2000 Cuốn sách đợc biên soạn trên cơ sở một đề tài khoa học, cungcấp cho bạn đọc những thông tin chính xác về thực trạng của việc giác ngộ lý t -ởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam, thực trạng của công tác giáo dục lý tởngcách mạng cho thế hệ trẻ, cùng một số dự báo và các giải pháp nhằm nâng caohiệu quả của công tác giáo dục lý tởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam trongtình hình mới

- Tác giả Trần Quy Nhơn, với cuốn sách: "T tởng Hồ Chí Minh về vai tròcủa thanh niên trong cách mạng Việt Nam", Nhà xuất bản Thanh niên, 2005.Trên cơ sở nghiên cứu các tác phẩm của Hồ Chí Minh, tìm hiểu khá sâu sắc vềnhững hoạt động cách mạng thực tiễn của Ngời, tác giả đã làm rõ t tởng của HồChí Minh về thanh niên từ cơ sở hình thành đến những quan điểm cơ bản về vaitrò của thanh niên trong những điều kiện lịch sử cụ thể của lịch sử dân tộc, quátrình Đảng cộng sản Việt Nam vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanhniên trong lãnh đạo sự nghiệp cách mạng Dân tộc dân chủ nhân dân và xây dựng

đất nớc theo con đờng XHCN

- Bộ Giáo dục và đào tạo, Giáo trình t tởng Hồ Chí Minh (dùng trong cáctrờng Đại học, Cao đẳng - chơng tham khảo: T tởng Hồ Chí Minh về chăm lo bồidỡng thế hệ cách mạng cho đời sau), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội,2000: Đã nêu bật đợc những quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của thế hệtrẻ, nội dung của T tởng Hồ Chí Minh về chăm lo bồi dỡng thế hệ cách mạngcho đời sau, với nội dung: bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việclàm rất quan trọng và cần thiết; đề cập đến mục đích của việc chăm lo bồi dỡng

thế hệ cách mạng cho đời sau; nội dung của giáo dục, bồi dỡng: bồi dỡng toàndiện, phơng pháp bồi dỡng, đến vai trò của thế hệ đi trớc, của thầy giáo trongviệc bồi dỡng thế hệ trẻ.

- Tác giả Song Thành, trong cuốn sách: " Hồ Chí Minh nhà t tởng lỗi lạc,Nhà xuất bản lý luận Chính trị, Hà Nội, 2005 (chơng XV: T tởng Hồ Chí Minh

về sự nghiệp giáo dục - đào tạo và bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau), đã đềcập đến t tởng của Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò, vị trí của thanh niêntrong tiến trình cách mạng của Đảng và của dân tộc; Ngời luôn coi trọng việcchăm sóc, bồi dỡng thế hệ trẻ trong sự nghiệp cách mạng

Đặc biệt là trong các bài tạp chí, các bài viết ngắn đã tập trung nêu bậtmột cách súc tích, ngắn gọn các t tởng của Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ,

đề cập đến những t tởng này của Ngời ở từng một khía cạnh cụ thể, với mục đích

là để vận dụng giải quyết những thực trạng của thế hệ trẻ ở từng các địa phơng

- Tác giả Phạm Công Khái với bài viết: "Giáo dục đạo đức cách mạng chothế hệ trẻ theo t tởng Hồ Chí Minh", đăng trên tạp chí Lịch sử (220), tháng3/2009, bài viết tập trung vào việc nêu vai trò của giáo dục đạo đức cách mạngcho thế hệ trẻ để huấn luyện họ thành những ngời vừa "hồng", vừa "chuyên",trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tácgiả nêu lên quá trình nhận thức của Bác về vai trò của thế hệ trẻ qua quãng đờihoạt động cách mạng, chỉ rõ việc chăm lo bồi dỡng thế hệ trẻ là trách nhiệm củatoàn xã hội và phải gắn liền với cuộc đấu tranh chung của xã hội Sự nghiệp

"trồng ngời" đòi hỏi phải có sự quan tâm của cả hệ thống chính trị, Đảng, Nhà

n-ớc, nhân dân, nhà trờng, trung ơng, địa phơng và đây là vấn đề sống còn của dântộc, quyết định thành bại của cách mạng

Nh vậy đã có nhiều công trình nghiên cứu dới những góc độ khác nhau ttởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ Kết quả của những công trình nghiêncứu là nguồn t liệu hết sức quan trọng giúp chúng tôi tiếp thu, tham khảo, làm

định hớng cho đề tài nghiên cứu của mình Cho đến nay, vấn đề vận dụng t tởng

Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ vào việc giáo dục học sinh ở trờng THPThuyện Quế Phong (Nghệ An) hiện nay, thì cha có một công trình nào đề cập tới

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích:

Nghiên cứu những nội dung cơ bản của t tởng Hồ Chí Minh về giáo dụcthế hệ trẻ, làm cơ sở lý luận để tìm hiểu thực trạng công tác giáo dục học sinh ởtrờng THPT huyện Quế Phong - Nghệ An và đề xuất một số giải pháp chủ yếugóp phần nâng cao chất lợng công tác giáo dục học sinh THPT Quế Phong -Nghệ An hiện nay

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tợng nghiên cứu:

- T tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ

- Thực trạng của công tác giáo dục thế hệ trẻ ở trờng THPT huyện QuếPhong - Nghệ An

- Sự vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ của trờng THPThuyện Quế Phong - Nghệ An

Đề tài đợc triển khai trên cơ sở các quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin,

t tởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về giáo dục thế hệ trẻ

5.2 Phơng pháp nghiên cứu:

Đề tài sử dụng tổng hợp các phơng pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp lịch sử với lôgíc, phơng pháp phân tích tổng hợp, so sánh, nghiên cứu điều tra thực tế để thực hiện đề tài này

-6 Đóng góp khoa học của khoá luận

- Khoá luận góp phần nghiên cứu một cách có hệ thống những nội dungcơ bản trong t tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ; Nhận định đúng đắn,khách quan về công tác giáo dục học sinh ở trờng THPT huyện Quế Phong, đềxuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lợng công tác giáo dục học sinh ở tr-ờng THPT huyện Quế Phong - Nghệ An theo t tởng Hồ Chí Minh

- Khoá luận cung cấp thêm những luận cứ khoa học giúp Ban Giám hiệu, cáccấp Đoàn trờng THPT Quế Phong - Nghệ An trong việc xây dựng và tổ chức cácchơng trình đào tạo và chơng trình hành động của mình cho tuổi trẻ trờng THPThuyện Quế Phong Ngoài ra, đề tài còn đợc dùng làm tài liệu tham khảo để nghiêncứu và giảng dạy t tởng Hồ Chí Minh, dùng trong các lớp tập huấn nghiệp vụ côngtác học sinh

7 Kết cấu của khoá luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, đềtài gồm 2 chơng, 4 tiết

Chơng 1

T tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ

1.1 Cơ sở hình thành t tởng Hồ Chí Minh về GIáo dục thế

hệ trẻ

1.1.1 Hồ Chí Minh tiếp thu truyền thống của dân tộc Việt Nam trong việc coi trọng giáo dục thế hệ trẻ

Trải qua hàng nghìn năm dựng nớc và giữ nớc, dân tộc Việt Nam đã xây

đắp nên nhiều truyền thống tốt đẹp Trong nền văn hiến lâu đời có truyền thốngnhân nghĩa, hiếu học, tôn s trọng đạo đợc nhân dân đời nào cũng đề cao Con ng-

ời Việt Nam có truyền thống gắn bó chặt chẽ với cộng đồng, gia tộc, xóm làng

và dân tộc theo tinh thần "Thơng ngời nh thể thơng thân" Các thành viên tronggia đình, họ mạc, làng xóm, địa phơng đoàn kết chặt chẽ với nhau để chốngthiên tai, ngoại xâm, chia ngọt sẽ bùi, giúp nhau vợt qua mọi khó khăn của cuộcsống; đồng thời luôn có ý thức trách nhiệm giáo dục lẫn nhau, đặc biệt đối vớithế hệ đi sau

Qua thực tiễn đấu tranh chống giặc ngoại xâm, thiên tai, xây dựng và pháttriển đất nớc đã minh chứng những thành quả vẻ vang mà lịch sử Việt Nam đã

đạt đợc có sự đóng góp một cách xuất sắc của thế hệ trẻ

Dân tộc Việt Nam có truyền thống ham học hỏi, nhanh nhạy tiếp thu cáimới Nhiều câu ca dao, tục ngữ đã đúc kết để răn dạy thế hệ trẻ: "Học ăn, họcnói, học gói, học mở"; "không thầy đố mày làm nên"; "Đi một ngày đàng họcmột sàng khôn" Từ xa xa nhân dân ta đã có quan niệm muốn làm bất cứ việc gìthì cũng phải học, những ngời có học thức đều đợc triều đình trọng dụng, ngờilàm nghề giáo đợc xã hội tôn trọng kính nể Điều này đợc Hồ Chí Minh khẳng

định từ năm 1923: Ngời An Nam rất hiếu học Trong các tầng lớp xã hội, ngời sĩphu chiếm địa vị hàng đầu Có con học giỏi là một vinh hạnh cho cha mẹ Chonên dù có nghèo đói đến đâu, cha mẹ cũng cố tìm cách cho con có đợc học hành

"Nửa bụng chữ bằng một hủ vàng" là một câu tục ngữ biểu hiện nhiệt tình hammuốn có học thức của dân tộc An Nam [9, 398]

Quê hơng Hồ Chí Minh là nơi tiêu biểu cho truyền thống hiếu học HuyệnNam Đàn là nơi có nhiều ngời đỗ đạt, nhiều tấm gơng về sự ham học, khổ học,thông minh, có nghĩa khí, trọng đạo lý làm ngời

Gia đình Hồ Chí Minh là gia đình nhà nho, coi trọng đạo lý, học vấn vàgiáo dục con cái Các thành viên trong gia đình luôn yêu thơng quan tâm lẫnnhau, có quan hệ thân tình, gắn bó đoàn kết với bà con chòm xóm Ông ngoạicủa Ngời là một nhà giáo mẫu mực, giàu tình thơng yêu, cu mang con em nhànghèo học tập Phụ thân của Ngời - ông Nguyễn Sinh Sắc là ngời có t chất thôngminh, say mê bền bỉ học tập Ông luôn giáo dục con cái lòng tự hào về truyềnthống quật cờng của dân tộc, sống nhân ái, có khí tiết

Bà Hoàng Thị Loan - mẹ của Hồ Chí Minh là ngời đôn hậu, đảm đang, hếtmực yêu thơng chồng con, động viên, chăm sóc chồng thi đỗ phó bảng

Cùng với sự ảnh hởng tốt đẹp đợc tiếp nhận từ giáo dục của gia đình, Hồchí Minh còn chịu ảnh hởng sâu sắc từ các sĩ phu, các nhà nho yêu nớc đơng thời

là Hồ Sĩ Tạo, Vơng Thúc Mậu, Hà Văn Cận, Phan Bội Châu, Đặng Thái Thân,Hoàng Phan Quỳnh v.v Đặc biệt là ảnh hởng tốt đẹp của thầy giáo Vơng ThúcQuý - thầy giáo của Ngời từ thời ở quê nhà Thầy là con trai của Tú tài VơngThúc Mậu, lãnh tụ trong phong trào Cần Vơng Học với thầy Quý, ngoài phầnchịu ảnh hởng về mặt t tởng yêu nớc, tình cảm của ngời dân, Hồ Chí Minh còn

đợc tiếp nhận phơng pháp dạy và học mới nhằm phát huy t duy độc lập sáng tạocủa học trò

Hồ chí Minh đã hấp thụ truyền thống hiếu học, tôn s trọng đạo của dân tộcngay từ khi cái nôi gia đình và quê hơng Những giá trị truyền thống tốt đẹp củadân tộc Việt Nam đợc thấm đợm vào Hồ Chí Minh từ thời niên thiếu, đợc Ngờitrân trọng giữ gìn, phát huy, trở thành cơ sở đầu tiên để hình thành nên t tởng vĩ

đại của Ngời, trong đó có hệ thống quan điểm về giáo dục thế hệ trẻ

1.1.2 Hồ Chí Minh tiếp thu những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giáo dục thế hệ trẻ

Các nhà sáng lập ra CNXH khoa học khẳng định, quần chúng nhân dân làngời sáng tạo ra mọi của cải vật chất và các giá trị văn hoá tinh thần của xã hội,

là lực lợng đông đảo có sức mạnh quyết định đến sự thành bại của cuộc cáchmạng Một trong những phát hiện vĩ đại nhất của C.Mác là học thuyết về sứmệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản hiện đại Tuyên ngôn của Đảngcộng sản chỉ rõ, giai cấp công nhân là giai cấp cách mạng nhất, đại diện cho toàn

bộ phong trào cách mạng, dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản tiến hành cuộc đấutranh giải phóng nhân loại, dân tộc và giai cấp mình khỏi mọi áp bức, bóc lột,tiến tới xây dựng xã hội thành một liên hợp, trong đó sự phát triển tự do của mỗingời là điều kiện cho sự phát triển tự do của mọi ngời

Trong thuyết học của mình, C.Mác đã đề cập đến lớp ngời trẻ tuổi, đánhgiá cao vai trò của thế hệ công nhân đang lớn lên Ông cho rằng, đó là nguồn bổsung đặc biệt quan trọng để giai cấp vô sản đợc hình thành với t cách là một giaicấp thật sự khi nó ý thức đợc địa vị sứ mệnh lịch sử và tơng lai của nó C.Máckhẳng định: "Nhng dù sao thì bộ phận giác ngộ nhất trong giai cấp công nhâncũng nhận thức rõ ràng rằng tơng lai của giai cấp họ và do đó tơng lai của cả loàingời hoàn toàn phụ thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên" [8,118]

Trong bối cảnh của xã hội t bản đơng thời (cuối thế kỷ XIX), C.Mác chorằng: "Cần phải bảo vệ nhi đồng và thiếu niên công nhân khỏi những hậu quả taihại của chế độ hiện tại" [8, 118] Ph.Ăngghen đề xuất t tởng: Thanh niên khôngthể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực đời sống đã, đang và sẽ cuốn hút tuổitrẻ vào đời sống chính trị Ông nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ thoảmãn với lý tởng trớc đây họ muốn đợc tự do hơn trong hành động, họ khát khaolập chiến công và vì sự đổi mới, họ sẵn sàng hiến dâng cả máu và cuộc đời mình.Thanh niên sẽ có đủ sức lực và tài năng để giải quyết những mâu thuẫn đang nảysinh trong đời sống của đất nớc

Phát triển sáng tạo những luận điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen trong

điều kiện lịch sử mới, V.I.Lênin đã coi thế hệ trẻ là nguồn sinh lực chiến đấu củacách mạng V.I.Lênin đánh giá rất cao tiềm năng của tuổi trẻ Ngời đặt niềm tinvững chắc về thế hệ trẻ: Chúng ta đang đấu tranh tốt hơn ông cha ta, con cháuchúng ta sẽ đấu tranh còn tốt hơn chúng ta nhiều và chúng ta sẽ chiến thắng Ng-

ời đã phê phán gay gắt những đảng viên bảo thủ không đánh giá đúng vai trò củalực lợng trẻ trong cách mạng, coi thờng thanh niên và chế giễu sự ngây thơ thiếukinh nghiệm của họ Đồng thời ông còn cảnh báo rằng, nếu không biết tổ chức

họ lại và nâng họ dậy thì họ sẽ theo những ngời Men-sê-vích và khi đó sự thiếuchín chắn và cha từng trải của họ sẽ bị kẻ thù lợi dụng và gây những thiệt hại gấpbội V.I.Lênin khẳng định rõ lập trờng của những ngời cộng sản chân chính làcần phải giáo dục cho thế hệ trẻ và kết hợp việc giáo dục ấy với cuộc đấu tranhcách mạng của giai cấp công nhân Ngời nói: "Cho nên, là ngời cộng sản tức làphải tổ chức và đoàn kết toàn thể thế hệ thanh niên, phải làm gơng mẫu về giáodục và lý luận trong cuộc đấu tranh này Lúc đó các đồng chí mới có thể bắt đầu

và hoàn thành công cuộc xây dựng lâu dài của xã hội cộng sản chủ nghĩa" [7,254] Ngời chỉ rõ cần phải tập hợp thanh niên lại thành các tổ chức độc lập và tựquản, các tổ chức đó sẽ hoạt động dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Phải cuốnhút thanh niên vào phong trào cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng cộng sản vớiphong trào thanh niên; việc định hớng chính trị cho tuổi trẻ là điều kiện cần thiết

để biến những năng lực tiềm tàng của thế hệ trẻ thành hiện thực Chính vì thếtrong bài diễn văn tại đại hội III của Đoàn thanh niên thanh niên cộng sản NgaV.I.Lênin đã yêu cầu: Nhiệm vụ của đoàn thanh niên là phải tổ chức hoạt độngthực tiễn của mình thế nào để khi học tập, khi tổ chức nhau nhau lại, khi đấutranh, tầng lớp thanh niên ấy tự giáo dục mình và đồng thời cũng giáo dục chotất cả những ai đã công nhận họ là ngời dẫn đờng chỉ lối, để trở thành những ng-

ời cộng sản Phải làm cho toàn bộ sự nghiệp giáo dục, rèn luyện, dạy giỗ thanhniên ngày nay trở thành sự nghiệp giáo dục đạo đức cộng sản trong thanh niên[7, 244]

V.I.Lênin luôn khẳng định vai trò to lớn của giáo dục, coi đó là một điềukiện đảm bảo sự thắng lợi trong sự nghiệp xây dựng CNXH Ngời nói: "Ngời mùchữ là đứng ngoài chính trị" Câu khẩu hiệu nổi tiếng của V.I.Lênin: "Học họcnữa học mãi" đã thành châm ngôn của hàng triệu, hàng triệu ngời các thế hệ, làlời động viên khích lệ lớn lao đối với thế hệ trẻ Các quan điểm nêu trên củaC.Mác, Ph.Ăngghen, V.I Lênin là yếu tố cực kỳ quan trọng trong việc hình

thành t tởng của Hồ Chí Minh về chăm lo giáo dục thế hệ cách mạng cho đờisau.

1.1.3 Tuổi trẻ Hồ Chí Minh

Sinh ra trong một nhà nho yêu nớc, tiến bộ, trên quê hơng có truyền thốnghiếu học, chống giặc ngoại xâm, từ lúc thiếu thời Ngời sớm có lòng căm thù giặc

và yêu nớc thơng dân sâu sắc Ngay từ lúc còn học ở quê hơng Nam Đàn - Nghệ

An và những năm học ở trờng tiểu học Pháp - Việt Đông Ba, rồi trờng Quốc họcHuế, những cuộc đấu tranh của nhân dân chống cớp đất, chống su cao thuế nặng,chống bắt phu, chống bắt lính đã nhen nhóm lên ở Nguyễn Tất Thành lòng cămthù bọn cớp nớc và bọn bán nớc Ngời đau xót trớc cảnh thống khổ của đồng bào

và cho rằng, chừng nào cha đuổi đợc bọn thực dân ra khỏi bờ cõi chừng ấy dânmình còn khổ Ngời thấy đợc yêu cầu của dân tộc là phải tìm con đờng cứu nớc,giải phóng dân tộc đúng đắn

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc, bắt đầu cuộchành trình tìm con đờng giải phóng cho dân tộc Việt Nam Hành trang ra đi tìm

đờng cứu nớc của anh thanh niên Nguyễn Tất Thành với vốn nho học khá uyênthâm, vốn tri thức ban đầu rất quan trọng về văn hoá phơng Tây, nhng quantrọng hơn là lòng yêu nớc nhiệt thành, quyết tâm lao động và nghị lực của tuổitrẻ

Cuộc hành trình nhiều năm bôn ba tìm đờng cứu nớc Nguyễn Tất Thànhphải lao động nhiều nghề nặng nhọc nh: phụ bếp, cào tuyết, đốt lò, phục vụkhách sạn vừa kiếm sống vừa tranh thủ thời gian tự học với tinh thần say mê, bền

bỉ Khi làm phụ bếp trên tàu của hãng "Vận tải hợp nhất" của Pháp, những ngờilàm trên tàu này đã kể về tinh thần học tập của Nguyễn Tất Thành với sự khâmphục nh: mỗi ngày, chín giờ tối công việc mới xong, anh Ba mệt lử Nhng trongkhi chúng tôi nghỉ hoặc đánh bài, anh Ba lại đọc hay viết đến mời một giờ hoặcnửa đêm Nguyễn Tất Thành coi trọng việc học ngoại ngữ để có thể đọc sách báobằng tiếng các nớc nhằm trau dồi thêm vốn hiểu biết của mình và sử dụng nólàm phơng tiện hoạt động cách mạng

Cuối năm 1913, Nguyễn Tất Thành sang nớc Anh, tại đây Ngời tranh thủhọc tiếng Anh, hăng hái dự các cuộc mít tinh, những cuộc diễn thuyết ngoài trờicủa nhiều nhà chính trị, triết gia, thờng xuyên lui tới các bến tàu để tìm hiểu đờisống của thợ thuyền, tham gia "Hội những ngời lao động hải ngoại Luân Đôn",ủng hộ cuộc đấu tranh yêu nớc của nhân dân Airơlen, liên hệ với một số ngờiViệt Nam yêu nớc đang sống tại Pháp Tại nớc Anh, Ngời nhìn thấy cảnh thất

nghiệp, đói khát của ngời dân lao động Ngời càng hiểu thêm áp bức giai cấptrong lòng xã hội t bản.

Năm 1917, cách mạng XHCN Tháng Mời Nga thành công, Nguyễn TấtThành từ Anh trở lại Pháp Ngời hăng hái tham gia các hoạt động trong phongtrào công nhân Pháp, tích cực hoạt động trong "Hội ngời An Nam yêu nớc", tíchcực học tập lý luận, thờng xuyên đến các th viện ở Pa-ri để làm giàu tri thức củamình từ kho tàng văn hoá phong phú và đồ sộ của thế giới Ngời đọc nhiều tácphẩm văn học của các nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng thế giới nh Dicken, LỗTấn, Huy Gô, Ban Dắc, Lép tônxtôi, Sếchxpia v.v

Năm 1917, Nguyễn Tất Thành gia nhập Đảng Xã hội Pháp Tháng 6 năm

1919, thay mặt những ngời yêu nớc Việt Nam tại Pháp, Ngời lấy tên là Nguyễn

ái Quốc gửi đến các đoàn đại biểu các nớc tham dự Hội nghị Vécxây Bản yêu

sách của nhân dân An Nam, đòi Chính phủ Pháp phải thừa nhận các quyền tự

do, dân chủ và bình đẳng của dân tộc Việt Nam Lần đầu tiên vấn đề tự quyếtcủa nhân dân Việt Nam đợc vang lên trên diễn đàn quốc tế Bản yêu sách tuykhông đợc giải quyết, nhng cũng gây đợc tiếng vang trong nhân dân Việt Nam,nhân dân Pháp và nhân dân thuộc địa

Mùa hè năm 1920, Nguyễn ái Quốc đọc sơ thảo lần thứ nhất những Luậncơng về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I Lênin, tìm thấy trong đó con đờnggiải phóng cho dân tộc Việt Nam Luận cơng của V.I Lênin đem đến choNguyễn ái Quốc sự xúc động mạnh mẽ Từ đó, Ngời hoàn toàn tin theo Lênin vàQuốc tế thứ III Niềm tin ấy là cơ sở t tởng để Ngời vững bớc đi theo con đờngcách mạng triệt để của chủ nghĩa Mác - Lênin

Tại Đại Hội lần thứ XVIII của Đảng Xã Hội Pháp họp ở thành phố Tua, từngày 25 đến ngày 31 tháng 12 năm 1920, Nguyễn ái Quốc cùng với các đảngviên cánh tả trong Đảng bỏ phiếu gia nhập Quốc tế Cộng sản Ngời trở thànhmột trong những ngời sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, đồng thời là ngời cộng sảnViệt Nam đầu tiên Kể từ khi trở thành ngời cộng sản, Nguyễn ái Quốc tích cựchoạt động trong phong trào giải phóng dân tộc, tích cực nghiên cứu chủ nghĩaMác - Lênin và kinh nghiệm cách mạng các nớc

Từ năm 1920 đến năm 1930, Nguyễn ái Quốc đã có nhiều cống hiến lớnlao với cách mạng Việt Nam và thế giới trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc,giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội

Ngời đã sử dụng ngòi bút làm vũ khí sắc bén tố cáo tội ác của chủ nghĩathực dân và tay sai; tận dụng tất cả những diễn đàn có đợc để vạch trần bản chất

của cái gọi là sự "khai hoá văn minh" của bọn thực dân ở các thuộc địa Chỉ tínhriêng từ năm 1920 đến năm 1925, trong hơn 150 bài báo, tác phẩm văn học củaNguyễn ái Quốc có gần 100 bài tập trung vạch trần bản chất xấu xa, tố cáo chủnghĩa thực dân đế quốc; xác định rõ chúng là kẻ thù chung của giai cấp côngnhân và nhân dân bị áp bức trên thế giới Sự tố cáo chủ nghĩa thực dân và bè lũtay sai trên diễn đàn quốc tế của Nguyễn ái Quốc là đòn tấn công trực diện vàochủ nghĩa đế quốc, làm chấn động d luận Pháp và gây ảnh hởng sâu sắc đếnphong trào yêu nớc Việt Nam, có tác dụng cực kì to lớn đối với phong trào giảiphóng dân tộc ở các thuộc địa.

Nguyễn ái Quốc đã dày công xây dựng khối đoàn kết quốc tế, gắn cáchmạng Việt Nam với cách mạng thế giới Từ năm 1920 đến năm 1930, trongnhiều bài viết đăng trên các báo cáo, tạp chí, các bài phát biểu tại Đại Hội lầnthứ V của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn ái Quốc nhấn mạnh tính cấp thiết của việcxây dựng tình đoàn kết giữa các dân tộc Ngời chỉ rõ những âm mu, thủ đoạn củachủ nghĩa đế quốc trong việc chia rẽ các lực lợng cách mạng thế giới và kêu gọigiai cấp công nhân, nhân dân lao động thuộc địa, kêu gọi các dân tộc thuộc địa

và phụ thuộc đoàn kết sát cánh bên nhau trong cuộc đấu tranh chống kẻ thùchung Đồng thời Ngời tha thiết đề nghị giai cấp vô sản và nhân dân tiến bộ trênthế giới quan tâm ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam Phát biểu tạiHội nghị lần thứ nhất Quốc tế nông dân, Nguyễn ái Quốc đề nghị: "Khi các

đồng chí đợc tổ chức lại, các đồng chí cần phải nêu gơng cho chúng tôi, giangrộng cánh tay anh em đón chúng tôi để chúng tôi cũng có thể bớc vào gia đìnhvô sản quốc tế" [9, 208] Tham luận tại Đại Hội lần thứ III Quốc tế Cộng hội đỏ,Nguyễn ái Quốc nêu lên tình cảnh của nhân dân An Nam và Ngời kêu gọi: "Nh-

ng để đạt tới kết quả đó, để thúc đẩy nhanh chóng công cuộc giải phóng của giaicấp vô sản Đông Dơng thì cần thiết một điều là các đồng chí chúng ta trong các

tổ chức công nhân cách mạng Pháp tích cực giúp đỡ chúng tôi trong cuộc đấutranh giải phóng của chúng tôi" [9, 293]

Tháng 12 năm 1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), Nguyễn ái Quốc vàmột số nhà hoạt động cách mạng Trung Quốc, Triều Tiên, ấn Độ, Miên ( TháiLan), Inđônêxia, Malaixia, lập ra "Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở châu á"trong một mặt trận chung nhằm thống nhất hành động của phong trào cách mạngcác nớc để chống chủ nghĩa đế quốc, giải phóng dân tộc thoát khỏi áp bức bóc lột Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, Nguyễn ái Quốc tìm thấy ở đó chiến lợc vàsách lợc giải phóng dân tộc bị áp bức đa đất nớc đi lên Chủ nghĩa Cộng sản Ngời

áp dụng phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác - Lênin, phân tích sâu sắc tìnhhình xã hội Việt Nam, tìm ra quy luật vận động của xã hội Việt Nam để xây dựng

đờng lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của đất nớc và với xu thế pháttriển khách quan của xã hội loài ngời Ngời tích cực chuẩn bị về t tởng, chính trị, tổchức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Tháng 6 năm 1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), Nguyễn ái Quốc thànhlập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh Niên; trong đó có tổ chức trung kiên làcộng sản Đoàn làm nòng cốt để trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vàoviệt Nam Từ năm 1925 đến năm 1927, Nguyễn ái Quốc đã trực tiếp mở nhiềulớp huấn luyện, đào tạo hơn 200 thanh niên Việt Nam yêu nớc thành những cán

bộ cách mạng rồi đa họ trở về nớc hoạt động Những bài giảng của Ngời tại các

lớp huấn luyện đợc xuất bản thành sách vào đầu năm 1927 với nhan đề Đờng Kách Mệnh Tác phẩm chỉ rõ mục tiêu, nhiệm vụ và những biện pháp cụ thể của

sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp Những vấn đề về đờng lốichiến lợc, sách lợc và phơng pháp cách mạng mà lãnh tụ Nguyễn ái Quốc nêu ratrong tác phẩm là sự thể hiện của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với thựctiễn cách mạng Việt Nam, là ngọn cờ chỉ đạo cách mạng nớc ta trong thời kìchuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản

Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, Đờng kách mệnh và nhiều tài liệu

khác do Nguyễn ái Quốc viết cùng một số sách báo xuất bản ở Pháp nói về chủnghĩa Mác - Lênin đợc đa về Việt Nam bằng nhiều con đờng khác nhau, chủ yếuqua Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Nhờ vậy, kể từ sau năm 1925, phongtrào cách mạng Việt Nam phát triển mạnh mẽ cả về số lợng và chất lợng Từ cuốinăm 1925, phong trào công nhân đã có tính chất độc lập rõ rệt, trở thành nòngcốt của phong trào yêu nớc của nhân dân Việt Nam Phong trào công nhân vàphong trào yêu nớc của nhân dân ta đòi hỏi sự lãnh đạo của một đảng kiểu mớicủa giai cấp công nhân Từ sau Đại hội I của Hội Việt Nam Cách mạng Thanhniên (5-1929), ba tổ chức Cộng sản Việt Nam lần lợt ra đời: Đông Dơng Cộngsản Đảng( 6-1929); An Nam Cộng sản Đảng (8-1929) và Đông Dơng Cộng sản

Đảng liên đoàn(1-1930) Trớc tình hình có nhiều tổ chức cộng sản xuất hiện, từngày 3 đến ngày 7 tháng 2 năm 1930, Nguyễn ái Quốc đã chủ trì Hội nghị hợpnhất các tổ chức cộng sản thành một Đảng, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam.Hội nghị đã thông qua Chính cơng vắn tắt, Sách lợc vắn tắt, Điều lệ vắn tắt của

Đảng Cộng sản Việt Nam do lãnh tụ Nguyễn ái Quốc khởi thảo Hội nghị cònthông qua lời kêu gọi của Nguyễn ái Quốc thay mặt Quốc Tế Cộng sản và Đảng

Cộng sản Việt Nam gửi đến các đồng bào bị áp bức, bóc lột trong cả nớc nhândịp thành lập Đảng Sự kiện thành lập Đảng đã đánh dấu một bớc ngoặt vĩ đạitrong lịch sử cách mạng nớc ta, chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về đờng lối cứunớc, mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ giai cấp công nhân nắm quyền lãnh đạocách mạng, đa đất nớc đi lên.

Tuổi trẻ Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh là một quãng đời hoạt động sôinổi và đấu tranh không mệt mỏi vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phónggiai cấp Những cống hiến to lớn của Ngời thời tuổi trẻ không những có ý nghĩa

to lớn đối với cách mạng Việt Nam, với cách mạng thế giới mà còn là một minhchứng hùng hồn rằng, con ngời thời tuổi trẻ có thể làm nên những điều vĩ đại nếu

họ có lý tởng, hoài bão, có nghị lực và tinh thần quyết tâm cao độ Những cốnghiến của Hồ Chí Minh thời tuổi trẻ là một trong nhũng cơ sở quan trọng để Ngờihiểu rõ và sớm đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, thiếu niên Việt Nam trongcuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, trong sự nghiệp xây dựng CNXH và gópphần vào thắng lợi của cách mạng thế giới

1.2 Những nội dung cơ bản của t tởng hồ chí minh về giáo dục thế hệ trẻ

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của thế hệ trẻ

1.2.1.1 Thế hệ trẻ là lực lợng quyết định vận mệnh của dân tộc, sự phát triển của đất nớc

Những năm tháng tuổi trẻ, đợc hoà mình sống, lao động, đấu tranh với nhândân nhiều nớc trên thế giới, Hồ Chí Minh có đủ điều kiện để biết thêm vai tròcủa thế hệ trẻ trong sự nghiệp phát triển của lịch sử nhân loại Tiếp thu, nghiêncứu chủ nghĩa Mác- Lênin đã đem đến cho Hồ Chí Minh thay đổi về chất trongnhận thức t tởng Nhờ có phơng pháp luận mácxít và vốn hiểu biết thực tiễnphong phú, đặc biệt từ kinh nghiệm bản thân, Hồ Chí Minh sớm thấy rõ tiềmnăng to lớn của thế hệ trẻ trong các cuộc đấu tranh cách mạng và sự phát triển xãhội Ngời nhận thấy thế hệ trẻ có u thế nổi trội: trẻ, khoẻ, chiếm số đông trongxã hội, hăng hái nhiệt tình, nhanh nhạy tiếp thu cái mới, giàu ớc mơ, đức hy sinh

và sẵn sàng xả thân vì lý tởng cao đẹp Ngời từng ví: "Trẻ em nh búp trên cành".Ngời ca ngợi tuổi trẻ là độ tuổi tốt đẹp nhất trong mỗi cuộc đời con ngời: "Mỗinăm khởi đầu từ mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuâncủa xã hội" [12, 167] Do vậy, thế hệ trẻ tiêu biểu cho sức sống, sức phát triểncủa một dân tộc, nếu đợc chăm sóc, giáo dục, rèn luyện, dìu dắt đúng thì họ có

khả năng "dời non lấp biển" trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổquốc.

Từ những năm 20 của thế kỷ XX, khi hoạt động ở Pháp, Hồ Chí Minh đãviết nhiều bài báo tố cáo tội ác của thực dân Pháp gây ra ở Đông Dơng, ở nhiềunớc thuộc địa và phụ thuộc Ngời vạch trần hậu quả của chính sách cai trị củathực dân Pháp ở Đông Dơng, nền văn hoá mà chúng đang ra sức áp đặt ở đây

đang làm tàn tạ, mê muội thế hệ trẻ VIệt Nam Trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, xuất bản năm 1925, Ngời nêu: "Hỡi Đông Dơng đáng thơng hại!

Ngời sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Ngời không sớm hồi sinh" [10,133] Theo Ngời, muốn dành đợc độc lập dân tộc thì phải giác ngộ, thức tỉnhquần chúng nhân dân, hớng cuộc đấu tranh quần chúng đi theo quỹ đạo của cuộccách mạng vô sản; trớc hết phải giác ngộ thanh niên, từ thức tỉnh thanh niên đếnthức tỉnh dân tộc Thực hiện t tởng trên, tháng 12 năm 1924, khi về đến QuảngChâu, Trung Quốc, Hồ Chí Minh đã tiếp xúc ngay với những thanh niên yêu nớctrong nhóm Tâm Tâm xã và tổ chức ra một nhóm cách mạng đầu tiên Ngờithành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh Niên, quy tụ tất cả những thanh niênViệt Nam yêu nớc đầy nhiệt huyết vào trong một tổ chức, giác ngộ chủ nghĩaMác - Lênin cho họ, giúp họ hiểu: Vì sao phải làm cách mạng và làm cách mạng

nh thế nào Những thanh niên yêu nớc sau khi đợc giác ngộ cách mạng đợc vềhoạt động trong nớc làm nhiệm vụ tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, giác ngộquần chúng nhân dân, xây dựng cơ sở cách mạng và lãnh đạo quần chúng đấutranh

Cuối năm 1928, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh Niên đề ra chủ trơng

"vô sản hoá" đa hội viên của mình vào các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền cùng lao

động với công nhân để tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin và giác ngộ cáchmạng cho họ Công lao to lớn của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh Niên là đagiai cấp công nhân Việt Nam nhanh chóng phát triển thành một lực lợng chínhtrị độc lập, giác ngộ đợc nhiều ngời yêu nớc đi theo đờng lối cứu nớc đúng đắncủa Nguyễn ái Quốc, làm phá sản mọi khuynh hớng t tởng của chủ nghĩa cải l-

ơng t sản, đẩy lùi t tởng quốc gia dân tộc t sản của Việt Nam quốc dân đảng;

đồng thời đa phong trào cách mạng của công nông tiến lên thành một phong trào

có tính độc lập rõ rệt Hội đã giáo dục rèn luyện đợc nhiều chiến sĩ cách mạngchân chính làm nòng cốt cho việc thành lập Đảng Hội Việt Nam Cách mạngThanh Niên là tổ chức tiền thân của Đảng, đã làm tròn nhiệm vụ thức tỉnh dântộc trong nửa cuối những năm 20 của thế kỷ XX

Kể từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời, thanh niên Việt Nam có lý tởngcách mạng soi đờng đã hăng hái tham gia các phong trào đấu tranh, sẵn sàngchấp nhận mọi hy sinh gian khổ, cùng với Đảng, với dân tộc làm nên thắng lợicách mạng tháng tám năm 1945 Chỉ tính trong vòng 15 năm kể từ năm 1930

đến 1945 đã có hàng nghìn thanh niên trở thành cốt cán trung kiên của Đảng.Hầu hết các anh hùng, liệt sĩ của dân tộc đã hy sinh anh dũng trong thời kỳ này

đều ở tuổi đời còn rất non trẻ nh Trần Phú, Lý Tự Trọng, Nguyễn Đức Cảnh,Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai, Lê Hồng Phong, Phùng Chí Kiên, L-

ơng Khánh Thiện, Hoàng Văn Thụ v.v Tấm gơng xả thân vì sự nghiệp giảiphóng dân tộc của các chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đã tô thêm trang sử vàng chodân tộc, làm rạng rỡ thêm truyền thống của thế hệ trẻ Việt Nam

Hồ Chí Minh không những chỉ ra khả năng cách mạng to lớn của tuổi trẻtrong công cuộc kiến thiết, xây dựng nớc nhà Trong ngày đầu tiên của nớc ViệtNam Dân Chủ Cộng hoà, tháng 9 năm 1945, Hồ Chí Minh gửi gắm niềm tin tởngsâu sắc vào thế hệ trẻ, Ngời viết: "Non sông Việt Nam có trở nên tơi đẹp haykhông, dân tộc Việt Nam có bớc tới đài vinh quang đẻ sánh vai với các cờngquốc năm châu đợc hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập củacác em" [2, 71]

Ngày 23 tháng 9 năm 1945, thực dân Pháp núp sau quân Anh đã trắng trợn

đánh chiếm Sài Gòn hòng đặt trở lại ách thống trị của chúng đối với dân tộc ta Ngày 30 tháng 10 năm 1945, Ngời viết th gửi thanh niên Nam Bộ:

"Hỡi anh chị em thanh niên Nam Bộ!

Đã hơn một tháng nay, anh chị em đã phấn đấu cực kỳ anh dũng Toàn thể

đồng bào Việt Nam đều cảm động Tuy máu đã đổ nhiều, nhng tôi chắc và toànthể đồng bào cũng chắc rằng anh chị em Nam Bộ quyết hy sinh kháng chiến đểgiữ vững nền độc lập của nớc nhà

Trong cuộc kháng chiến chống xâm lăng này, các bạn đã là bức Vạn Lý ờng Thành vững chắc Các bạn phải thống nhất mặt trận thanh niên, đoàn kết,nêu cao tinh thần tin tởng ở sức mạnh của dân tộc Những gơng hy sinh anh dũngcủa các bạn đã sáng rực khắp nớc Những chiến công oanh liệt của các bạn đãlàm cho toàn thể đồng bào thêm kiên quyết" [12, 79]

Tháng 8 năm 1947, Hồ Chí minh khẳng định: "Thanh niên là ngời chủ tơnglai của nớc nhà Thật vậy nớc nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là

do các thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tơng lai cho xứng đáng thì ngay

hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lợng của mình, phải làm việc để chuẩn bịcái tơng lai đó" [13, 185].

Chứng kiến sự trởng thành và cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam hơn 30 năm

kể từ ngày vận động thành lập Đảng, Hồ Chí Minh đã nói lên niềm tin tởng ởtiền đồ của dân tộc Tại lễ kỷ niệm lần thứ 35 ngày thành lập Đoàn Thanh niênLao động Việt Nam, tháng 3 năm 1966, Ngời nói: "Là ngời theo dõi thanh niên

từ bớc đầu hiếm hoi chỉ có tám cháu, ngày nay trông thấy có hàng triệu đoànviên thanh niên, hàng triệu cháu bé nhi đồng phát triển mơn mởn nh hoa nở mùaxuân Với một thế hệ thanh niên hăng hái và kiên cờng, chúng ta nhất định thànhcông trong sự nghiệp bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổquốc

Vì vậy, Bác rất tự hào, sung sớng và thấy nh mình trẻ lại, thấy tơng lai củadân tộc vô cùng chắc chắn và vẻ vang" [20, 66 - 67]

1.2.1.2 Thế hệ trẻ là lực lợng kế tục sự nghiệp của dân tộc

Hồ Chí Minh chỉ cho nhân dân Việt Nam thấy rõ: muốn dành đợc độc lậpdân tộc, đem lại tự do hạnh phúc cho nhân dân không có con đờng nào khácngoài con đờng cách mạng Đây là cả quá trình đấu tranh lâu dài đầy gian khổ,

hy sinh Cuộc đời con ngời là có hạn, mỗi thế hệ chỉ có thể làm đợc một phầnnhất định trong toàn bộ sự nghiệp vĩ đại Do vậy, cách mạng là sự nghiệp củanhiều thế hệ nối tiếp nhau Việc chuẩn bị thế hệ cách mạng kế tục là một quyluật bảo đảm cho cách mạng dành thắng lợi trong mọi thời kỳ, thúc đẩy xã hộiphát triển không ngừng

Ngời xác định: Trẻ em là măng non của tổ quốc, là niềm hạnh phúc củagia đình; Thanh niên "là ngời tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồngthời là ngời phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tơng lai tức là các cháu nhi đồng"[18, 488] Cách mạng là sự nghiệp của toàn dân Thế hệ đi trớc phải có tráchnhiệm chuẩn bị lực lợng kế tục, đó chính là thế hệ trẻ

Hồ Chí Minh xác định, lực lợng cách mạng Việt Nam bao gồm toàn thểquần chúng và những ngời tiến bộ "Cách mạng là việc chung của dân chúng chứkhông phải là việc của một hai ngời" trong đó "công nông là gốc cách mạng", là

đội quân chủ lực của cách mạng Trong lực lợng cách mạng, Hồ Chí Minh sớmnhận thấy vị trí của thanh niên - là lực lợng trẻ, khoẻ, chiếm một phần ba tổng sốnhân dân, luôn hăng hái xung phong đi đầu trong mọi lĩnh vực

Muốn phát huy đợc vai trò và tiềm năng to lớn của thanh niên, trớc hết cầnphải tập hợp họ lại trong một tổ chức cách mạng Ngời nói thanh niên ta rất hăng

hái Ta biết hợp lòng hăng hái đó lại và dìu dắt đúng đắn thì thanh niên sẽ là mộtlực lợng rất mạnh mẽ" [15, 162] Hạt nhân để đoàn kết, tập hợp thanh niên, đồngthời là ngời giáo dục động viên thanh niên phải là Đoàn viên Thanh niên CộngSản Năm 1925, sau khi thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Hồ ChíMinh xúc tiến ngay cho việc chuẩn bị cho sự ra đời của Đoàn Thanh niên CộngSản.

Để chuẩn bị cơ sở lý luận cho việc thành lập Đoàn Thanh niên, trong tác

phẩm Đờng Kách Mệnh, Ngời đã dành riêng một chơng nói về tổ chức Thanh

niên Cộng Sản và giới thiệu tôn chỉ mục đích của Đoàn Ngời viết: "Đờng chínhtrị, thì thanh niên theo Đảng chỉ huy, nhng việc làm thì thanh niên độc lập" [10,295] Thực hiện t tởng của Ngời, chỉ một năm sau khi Đảng Cộng Sản Việt Namthành lập, ngày 26 tháng 3 năm 1931, Đoàn Thanh niên Cộng sản cũng ra đời

Về chức năng nhiệm vụ của Đoàn, Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Đoàn thanh niên làcánh tay và đội hậu bị của Đảng, là ngời phụ trách dìu dắt các cháu nhi đồng"[20, 65] Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ nói trên, Đoàn Thanh niên cần th-ờng xuyên quan tâm công tác xây dựng Đoàn vững mạnh Ngời nêu rõ: "Tổ chứccủa Đoàn phải rộng hơn Đảng" [18, 284]; Đoàn phải đợc tổ chức chặt chẽ từTrung ơng xuống các cơ sở, phải chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn có đủphẩm chất và năng lực vì muốn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốthay kém Muốn tập hợp rộng rãi, thu hút đông đảo thanh niên :

Về phần mình, thì Đoàn phải nghiên cứu tìm ra nhiều hình thức và phơngpháp thích hợp để đoàn kết và tổ chức thanh niên một cách rộng rãi và vữngchắc, để làm tròn nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ giao cho thanh niên "đồngthời "phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của thanh niên, phải tránhthành kiến hẹp hòi, cô độc" [16, 263]

Năm 1946, Hồ Chí Minh chủ trơng thành lập Mặt trận đoàn kết thanh niênmang tên "Liên đoàn Thanh niên Việt Nam" Ngời đã giao nhiệm vụ cho tổ chứcnày động viên tất cả mọi tầng lớp thanh niên hăng hái tham gia phong trào toànquân giết giặc, đánh du kích, tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm Theo yêucầu của cuộc kháng chiến, Hồ Chí Minh chủ trơng thành lập các đội thanh niênxung phong phục vụ chiến trờng Đội thanh niên xung phong giáo dục cho thanhniên tin thần quyết tâm, xung phong trong mọi công việc, rèn luyện thành nhữngthanh niên gơng mẫu, những chiến sĩ thi đua, để trở nên những cán bộ tốt saunày cho Đảng và Chính phủ Ngời nêu rõ nhiệm vụ của đội thanh niên xungphong là: "Xung phong mọi việc bất kỳ việc khó dễ và phục vụ cho đến kháng

chiến thành công" [15, 162] Ngời khẳng định: Đó là một trờng đào tạo thanhniên thiết thực" [15, 163] Trong quá trình lãnh đạo dân tộc tiến hành cuộckháng chiến chống thực dân Pháp, kháng chiến chống Mỹ và thực hiện côngcuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc, Hồ Chí Minh thờng xuyên theo dõi từng bớctrởng thành và cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam Tháng 4 năm 1951, Ngời viết

th gửi thanh niên để đánh giá và khen ngợi thành tích của thanh niên quân đội,thanh niên công nhân, thanh niên nông dân, thanh niên học sinh, thanh niênxung phong Đồng thời Ngời nhắc nhở:

Huy hiệu của thanh niên là: "Tay cầm cờ đỏ sao vàng tiến lên" ý nghĩa của

nó là: Thanh niên phải xung phong làm gơng mẫu trong công tác, trong học hỏitrong tiến bộ, trong đạo đức cách mạng Thanh niên phải thành một lực lợng tolớn và vững chắc trong công cuộc kháng chiến và kiến quốc Đồng thời phải vui

vẻ và hoạt bát [14, 197 - 198]

Trong bài "Nhiệm vụ của thanh niên ta" đăng trên Báo nhân dân ngày 20

tháng 12 năm 1955, Ngời viết: "Tính trung bình, thanh niên chiếm độ một phần

ba tổng số dân - tức là một lực lợng to lớn Lực lợng lớn thì phải có nhiệm vụlớn" [16, 94]

Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò đi đầu xung kích của thanh niên tronghành động cách mạng Vai trò xung kích trớc hết phải đợc thể hiện ở: "Việc gìkhó có thanh niên ở đâu khó có thanh niên" [17, 310] Theo Ngời, sự nghiệpcách mạng càng phát triển thì càng đòi hỏi thanh niên thực hiện tốt hơn vai tròxung kích của mình, Ngời nói: "Thời đại này là thời đại vẻ vang của thanh niên

Mà thanh niên phải là những đội xung phong trên mặt trận chính trị, kinh tế,khoa học, kỹ thuật" [18, 390]

Ngày mồng 2 tháng 9 năm 1965, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày cách mạngtháng Tám và Quốc khánh nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Chủ tịch Hồ ChíMinh viết th gửi thanh niên cả nớc Ngời ôn lại những thành quả cách mạng đã

đạt đợc trong 20 năm, đồng thời khẳng định tuổi trẻ Việt Nam dới sự lãnh đạocủa Đảng đã phát huy cao vai trò của mình, đóng góp công lao to lớn vào sựnghiệp cách mạng của dân tộc Kết thúc bức th, Ngời viết: "Các cháu là thế hệanh hùng trong thời đại anh hùng Bác mong các cháu đề xứng đáng là nhữnganh hùng trong sự nghiệp cách mạng tiêu diệt chủ nghĩa đế quốc và xây dựng xãhội mới" [19, 505]

Trớc khi đi xa , trong Di chúc Ngời căn dặn: Đoàn viên thanh niên ta nói

chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí

tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục cách mạng cho họ, đào tạo họ thànhnhững con ngời thừa kế xây dựng XHCN vừa "hồng" vừa "chuyên" Bồi dỡng thế

hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết [20,510]

1.2.2 Giáo dục thế hệ trẻ thành những công dân tốt - lực lợng kế tục sự nghiệp cách mạng

Từ rất sớm, trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh nhận thấyvai trò, tầm quan trọng của giáo dục đối với sự hình thành nhân cách con ngời,với sự phát triển đất nớc Trong kiến nghị gửi Nghị viện Pháp và các đoàn đạibiểu dự Hội nghị Véc-Xây (Pháp) năm 1919, Nguyễn ái Quốc đã nêu 8 yêusách đòi quyền bình đẳng, tự do cho nhân dân An Nam, trong đó 6 điều yêu cầuphải đợc "Tự do học tập, thành lập các trờng kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cảcác tỉnh cho ngời bản xứ"

Khi tiếp xúc với nền văn minh Xô Viết, Hồ Chí Minh đã hết sức ngỡng mộ

và khâm phục những thành tựu mà nhân dân Liên Xô đã đạt đợc trong công cuộcxây dựng chế độ mới Ngời nhận thấy nền giáo dục Xô Viết mở ra khả năng giảiphóng con ngời, phát triển toàn diện con ngời Đồng thời Ngời kêu gọi ĐảngCộng Sản ở các nớc thuộc địa gửi con em đến Mátxcơva học tập Ngày 22 tháng

7 năm 1926, Hồ Chí Minh viết th gửi Uỷ ban Trung ơng Đoàn Thanh niên Cộngsản Lênin xin phép gửi một số thiếu nhi Việt Nam sang Liên Xô học tập "để các

em tiếp thu một nên giáo dục cộng sản chủ nghĩa tốt đẹp" trở thành những chiến

sĩ Lêninnít chân chính nhỏ tuổi

Trong không khí sôi nổi của thời kỳ cách mạng tháng Tám (1945), mốiquan tâm lớn của Hồ Chí Minh là làm sao triển khai đợc công tác giáo dục đểcán bộ và nhân dân nhanh chóng biết đọc và biết viết chữ quốc ngữ Ngời chủ tr-

ơng "Phong trào Việt minh tới đâu, tổ chức việc học văn hoá ở đó, ngời biết dạyngời không biết, ngời biết nhiều dạy ngời biết ít"

Hơn một tháng sau khi giành đợc chính quyền, Hồ Chí Minh xác định:

"Nay chúng ta đã dành đợc quyền độc lập Một trong những công việc phải thựchiện cấp tốc lúc này, là nâng cao dân trí" [12, 36] Mọi ngời dân Việt Nam phảihiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức để có thểtham gia vào công cuộc xây dựng nớc nhà Ngời chỉ rõ: "Nớc nhà cần phải kiếnthiết Kiến thiết cần phải có nhân tài" [12, 451] Nhiệm vụ diệt "giặc dốt" cũngcấp thiết nh diệt "giặc đói", "giặc ngoại xâm"

Trong phiên họp đầu tiên của Hội đồng Chính phủ, ngày mồng 3 tháng 9năm 1945, Ngời đề nghị "mở một chiến dịch để chống nạn mù chữ" Ngày mồng

4 tháng 10 năm 1945, Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn dân chống nạn thất học:ngời cha biết chữ phải coi học tập là quyền lợi và nghĩa vụ của mình, ngời biếtchữ có nghĩa vụ phải dạy cho ngời cha biết chữ, nhất là phụ nữ lại cần càng phảihọc tập, thanh niên phải đi đầu trong công tác này Từ bình dân học vụ, một kỷnguyên mới của nền giáo dục cách mạng của dân, do dân, vì dân đợc hình thành

Hồ Chí Minh là ngời có công lao cho ra đời nền giáo dục mới, một nền giáo dụcnhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài "làm cho dân tộcchúng ta trở thành một dân tộc dũng cảm, yêu nớc, yêu lao động, một dân tộcxứng đáng với nớc Việt Nam độc lập", tiến kịp thế giới

Trong sự nghiệp giáo dục, Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc giáo dụcthế hệ trẻ Ngày khai trờng đầu tiên của nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, HồChí Minh nêu rõ tính chất của nền giáo dục cách mạng Mục đích đào tạo thanhthiếu niên trở nên "những công dân hữu ích cho Việt Nam, một nền giáo dụcnhằm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em" phục vụ cho côngcuộc giải phóng dân tộc, xây dựng xã hội mới tốt đẹp

Ngời thờng xuyên nhắc nhở đội ngũ thầy cô giáo: "Trờng học của chúng ta

là trờng học của chế độ dân chủ nhân dân, nhằm mục đích đào tạo những côngdân và cán bộ tốt, những ngời chủ tơng lai tốt của nớc nhà Về mọi mặt, trờnghọc của chúng ta phải hơn hẳn trờng học của thực dân và phong kiến" [16, 80].Cần phải đào tạo thế hệ trẻ thành con ngời mới XHCN phát triển toàn diện, cókhả năng đảm đơng những nhiệm vụ của cách mạng trong hiện tại và trong tơnglai, để mỗi con ngời hoàn thiện đạt tới chân - thiện - mỹ Đây chính là nội dungcơ bản của sự nghiệp giải phóng con ngời

Hồ Chí Minh căn dặn thế hệ trẻ: "Muốn xứng đáng vai trò ngời chủ thìphải học tập" [15, 398] Bởi học để yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động,yêu khoa học, yêu đạo đức, học "để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làmcho dân giàu, nớc mạnh Tức là để làm tròn nhiệm vụ ngời chủ của nớc nhà" [15,399]

Hồ Chí Minh cũng cho thấy, giáo dục thế hệ cách mạng cho đời sau làcông việc hết sức công phu và bền bỉ Ngời coi giáo dục, đào tạo rèn luyện thế hệtrẻ là sự nghiệp "trồng ngời" Ngời nêu t tởng chiến lợc: "Vì lợi ích mời năm thìphải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng ngời" [17, 222] và để sự nghiệp

này đạt kết quả tốt thì cần phải có sự phối hợp của nhiều lực lợng trong xã hội,trớc hết là trách nhiệm của Đảng, Nhà nớc, gia đình và các đoàn thể xã hội.

1.2.3 Giáo dục thế hệ trẻ một cách toàn diện

1.2.3.1 Giáo dục đạo đức

Từ mục tiêu giáo dục, Hồ Chí Minh chủ trơng giáo dục thế hệ trẻ trên tất cảcác mặt: đức, trí, thể, mỹ Ngời yêu cầu: "Trong việc giáo dục và học tập, phảichú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hoá,

kỹ thuật, lao động và sản xuất" [18, 190]

Trong công tác giáo dục, Hồ Chí Minh coi trọng cả "đức" và "tài", đặt giáodục đạo đức cách mạng lên hàng đầu Ngời chỉ rõ vai trò và sức mạnh to lớn của

đạo đức, khẳng định đạo đức là cái gốc của mỗi con ngời, là cái nền tảng vữngchắc của ngời cách mạng Có đạo đức cách mạng, thì dù nhiệm vụ nặng nề đếnmức nào, khó khăn đến bao nhiêu, con ngời ta đều vợt qua đợc Theo Hồ ChíMinh, "tâm" có sáng thì trí mới sáng, có cái đức thì cái tài mới đợc phát huy,phát triển, trở nên có ích đối với xã hội

Hồ Chí Minh đề ra những chuẩn mực đạo đức mới định hớng cho sự rèn luyệncủa mỗi ngời Căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi, Ngời cụ thể hoá các chuẩn mực đạo đứcthành những phẩm chất cụ thể để mỗi ngời dễ nhớ, dễ hiểu, dễ vận dụng

Đối với thiếu niên và nhi đồng, Hồ Chí Minh yêu cầu:

"Yêu tổ quốc, yêu đồng bào.

Hồ Chí Minh cho thấy rèn luyện đạo đức là việc làm suốt đời, rèn luyện bền

bỉ, thờng xuyên rèn luyện ở mọi nơi, mọi lúc Phải kết hợp giữa trau dồi những

đức tính tốt đẹp với chống sự lời biếng, những thói h tật xấu, phải thờng xuyên

phê bình và tự phê bình; nói đi đôi với làm từ việc lớn đến việc nhỏ Ngời chorằng, kết quả hành động là thớc đo của đạo đức.

1.2.3.2 Giáo dục lý tởng cách mạng

Ngay từ khi Đảng ra đời, Hồ Chí Minh và Đảng ta đã khẳng định mục tiêucủa cách mạng Việt Nam là giành độc lập dân tộc, tiến lên xây dựng thành côngCNXH Mục tiêu này vừa phù hợp với xu thế phát triển của xã hội loài người,vừa đáp ứng yêu cầu đông đảo của các tầng lớp nhân dân Việt Nam Đây là lý t -ởng Đảng luôn kiên trì và phấn đấu và chỉ có thể trở thành hiện thực một khi trởthành mục tiêu lý tởng của đông đảo quần chúng nhân dân, của thế hệ trẻ HồChí Minh luôn nhắc nhở: "Những ngời cộng sản chúng ta không một phút nào đ-

ợc quên lý tởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập, chochủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nớc ta và toàn thế giới" [19, 372].Ngời yêu cầu lẽ sống của từng cá nhân phải thống nhất với mục tiêu cách mạngvì "Tiền đồ của mỗi ngời phải nằm trong tiền đồ chung của toàn dân" [16, 396].Cho nên muốn đợc sống trong độc lập tự do, nhân dân phải hăng hái tham giacuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ nền độc lập dân tộc; sự nghiệp khángchiến kiến quốc là công việc của dân, xây dựng CNXH là trách nhiệm của toàndân Ngời giải thích: "Chủ nghĩa xã hội là cái gì? là mọi ngơì đợc ăn no, mặc

ấm, sung sớng, tự do" [16, 396] Muốn ăn no mặc ấm, mọi ngời phải ra sức tănggia sản xuất, thực hành tiết kiệm, đẩy mạnh kinh tế nớc nhà đi lên Ngời nói:

"Mọi ngời góp phần vào xây dựng đất nớc giàu mạnh Đó là xây dựng tiền đồ.Tiền đồ của mọi ngời không tách ra ngoài tiền đồ chung của dân tộc đợc" [16,396] Tiến hành cách mạng là nhằm thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc, tự dohạnh phúc cho nhân dân và nhân dân cũng chính là động lực của cách mạng Đểnhân dân hăng hái, tích cực tham gia cách mạng thì điều cần thiết là phải làmcho họ hiểu mục tiêu cách mạng và những yếu tố cần thiết để thực hiện mục tiêu

đó Thế hệ trẻ là lực lợng to lớn, là một bộ phận quan trọng của dân tộc, vì vậyphải hiểu rõ giá trị của độc lập dân tộc, bản chất tốt đẹp của CNXH, từ đó xác

định ý thức trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Giáo dục lý tởng cho thế hệ trẻ, theo Hồ Chí Minh cần tập trung vào nhữngnội dung cơ bản: Phải dạy cho học trò biết yêu nớc, thơng nòi Phải dạy cho họ

có ý chí tự lập tự cờng, quyết không chịu thua kém ai, quyết không chịu làm nôlệ; Làm cho thế hệ trẻ có nhận thức đúng đắn về CNXH và con đờng đi lênCNXH ở Việt Nam, hiểu đây là con đờng phát triển tất yếu của dân tộc; Hìnhthành cho thế hệ trẻ niềm tin tởng ở tơng lai của đất nớc, tin tởng vào sự lãnh đạo

của Đảng; Giáo dục thế hệ trẻ thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin, trang bị cho

họ thế giới quan duy vật, phơng pháp luận biện chứng và nhân sinh quan cáchmạng để thế hệ trẻ có cách nhìn đúng đắn về tự nhiên, xã hội, con ngời, có niềmtin khoa học vào mục tiêu cách mạng và hành động đúng đắn đạt kết quả cao;Thấm nhuần đờng lối quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nớc Sẵn sàngchiến đấu bảo vệ Tổ quốc, hăng hái thi đua học tập, lao động, xung kích đi đầuthực hiện các chủ trơng chính sách cách mạng

Theo Hồ Chí Minh việc giáo dục lý tởng cách mạng phải thực hiện đối vớithiếu niên nhi đồng nhng phải có nội dung dễ hiểu, phải có tính thuyết phục cao.Cần phải giáo dục cho trẻ em biết yêu nớc, ghét giặc, chăm học, siêng làm,ngoan ngoãn, biết đoàn kết thơng yêu cha mẹ, giúp đỡ bộ đội thơng binh, giúptăng gia sản xuất và tiết kiệm Ngời căn dặn:

"Tuổi nhỏ làm việc nhỏ,

Tuỳ theo sức của mình:

Để tham gia kháng chiến,

Để giữ gìn hoà bình" [14, 572].

Với thanh niên, giáo dục lý tởng phải gắn với việc phát huy vai trò xungkích, giao phó cho họ đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn góp phần to lớn vàothực hiện mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn, từng thời kỳ Hếtsức quan tâm đến việc phát triển đảng viên trẻ tuổi nhằm tăng cờng sinh lực cho

Đảng, bảo đảm sự kế thừa giữa các thế hệ và tạo điều kiện, cơ hội cho thanh niêntrởng thành Cần gắn bó bồi dỡng lý tởng với bồi dỡng truyền thống dân tộc vàtruyền thống cách mạng Ngời căn dặn: Chúng ta thờng ghi chép và nhắc lạinhững sự tích ấy, để giáo dục nhân dân ta chịu đựng gian khổ, vợt mọi khó khăn,quyết tâm làm tròn nhiệm vụ xây dựng nớc nhà Để giáo dục thanh niên ta rènluyện một chí khí kiên quyết, quật cờng, một tâm lý quả cảm xung phong, tin t-ởng vào tơng lai của Tổ quốc, vào lực lợng của nhân dân, hy sinh lợi ích riêngcho lợi ích chung của dân tộc [15, 387]

1.2.3.3 Giáo dục nâng cao trình độ văn hoá, kỹ thuật

Hồ Chí Minh chỉ rõ, cách mạng đòi hỏi những con ngời có văn hoá Nếukhông chịu khó học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ của mình về chính trị,văn hoá, kỹ thuật, nghiệp vụ, ít hiểu biết tình hình trong nớc và ngoài nớc, ítnghiên cứu lý luận và kinh nghiệm thực tiễn khi gặp thuận lợi "dễ lạc quan tếu",gặp khó khăn thì dễ dao động bi quan, lập trờng cách mạng không vững vàng,thiếu tinh thần độc lập suy nghĩ và chủ động sáng tạo Do đó mà gặp nhiều khó

khăn trong công việc, tác dụng lãnh đạo bị hạn chế Một trong năm nội dung cơbản của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam đợc Hồ Chí Minh xác định:

"Quyết tâm đi sâu vào khoa học kỹ thuật và nghiệp vụ, phát huy tinh thần sángtạo, dám nghĩ, dám làm, ra sức học tập và vận dụng tốt sáng kiến, kinh nghiệmtiên tiến, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả chiến đấu" [20, 90] Xây dựngCNXH là một bớc đấu tranh cách mạng phức tạp, gian khổ và lâu dài Đây làmột quá trình bao gồm: "công tác tổ chức và giáo dục" và để xây dựng thànhcông CNXH thì nhân dân ta phải ra sức thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiếtkiệm, không ngừng nâng cao trình độ văn hoá Ngời căn dặn thế hệ trẻ: "Xâydựng chủ nghĩa xã hội phải có máy móc, có kỹ thuật, có văn hoá thanh niênphải học và học cho giỏi Bàn việc gì, quyết nghị việc gì đều cũng phải thiết thực

và cụ thể Không nên chỉ nói chung chung" [18, 621]

Nói chuyện tại Hội nghị cán bộ Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam ngày

19 tháng 1 năm 1959, Ngời căn dặn: "Nói chung thanh niên ta phải chuẩn bị làmchủ nớc nhà Muốn thế phải ra sức học tập chính trị, kỹ thuật, văn hoá, trớc hếtphải rèn luyện và thấm nhuần t tởng xã hội chủ nghĩa, gột gửa cá nhân chủnghĩa" [17, 310] Hồ Chí Minh yêu cầu trong khi giảng dạy phải coi trọng cácmôn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, các môn kỹ thuật để có kiến thức toàndiện tham gia vào sự nghiệp xây dựng nớc nhà Phải dạy lý luận Mác - Lênin chomọi ngời Nhng "Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái tinh thần xử trímọi việc, đối với mọi ngời và đối với bản thân mình; là học tập những chân lýphổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàncảnh thực tế của nớc ta" [17, 292] Trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo

t tởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lợng văn hoá và chuyên môn nhằm thiếtthực giải quyết các vấn đề do cách mạng nớc ta đề ra và trong một thời giankhông xa, đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật Cần giáo dục cho thiếuniên nhi đồng biết yêu khoa học Đồng thời "Phải khéo giáo dục để mai sau nhi

đồng ta thành những công dân có tài, có đức, xứng đáng là ngời chủ của nớc ViệtNam dân chủ cộng hoà" [15, 564]

Hồ Chí Minh thờng xuyên nhắc nhở cần phải giáo dục thế hệ trẻ tình yêulao động, quý trọng ngời lao động, có thái độ trân trọng đối với ngời lao động trí

óc cũng nh lao động chân tay Ngời nói: "Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta Trong xã hội ta, không có nghề nào

thấp kém, chỉ những kẻ lời biếng, ỷ lại mới đáng xấu hổ" [18, 313] Cần giáo dụccho thanh thiếu niên kỷ luật lao động, ý thức bảo vệ của công, thực hành tiết

kiệm, tinh thần dám nghĩ, dám làm không sợ khó, không sợ khổ, cần cù nhẫnnại, sáng tạo trong lao động Trong nhiều bức th gửi thiếu niên nhi đồng, Hồ ChíMinh nhắc nhở các cháu phải chăm học, chăm làm, giúp đỡ cha mẹ làm nhữngcông việc trong gia đình, đồng thời giúp đỡ các gia đình thơng binh liệt sĩ, neo

đơn những công việc vừa sức của mình nh quét nhà, gánh nớc, lấy củi, xay lúa,giữ em, dạy chữ quốc ngữ v.v tuổi nhỏ làm việc nhỏ, nhiều công việc nhỏ cộng

lại thành công việc to Trong tác phẩm Đời sống mới viết năm 1947, Ngời nêu:

Hơn nữa, phải khuyên học trò tham gia việc tăng gia sản xuất Điều này cũngquan trọng lắm Một là làm cho họ biết kính trọng sự cần lao Hai là tập cho họquen khổ Ba là cho họ cái chí khí tự thực kỷ lực (làm lấy mà ăn), không ăn bámxã hội Bốn là có ích cho sức khoẻ của họ [13, 102 - 103]

Hồ Chí Minh chỉ rõ, giáo dục trong nhà trờng là khâu chủ yếu trong toàn

bộ sự nghiệp giáo dục XHCN nhằm đào tạo thế hệ trẻ vừa có kiến thức khoa học,vừa có kiến thức cơ bản về kỹ thuật sản xuất công nghiệp và nông nghiệp, hìnhthành kỹ năng kỹ xảo, thói quen lao động công nghiệp, sẵn sàng tham gia vàocuộc vận động CNXH

1.2.3.4 Giáo dục truyền thống dân tộc và cách mạng

Xuất thân trong một gia đình nhà nho yêu nớc, lớn lên giữa quê hơng núi

Hồng, sông Lam quật cờng buất khuất và trong bối cảnh đất nớc sục sôi phongtrào yêu nớc, Hồ Chí Minh từ tuổi trẻ đã thấm nhuần sâu sắc những giá trị vănhoá truyền thống Trên hành trình tìm đờng cứu nớc, từ chủ nghĩa yêu nớc chânchính, Ngời đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin và trở thành ngời cộng sản đầutiên, một chiến sĩ phong trào cách mạng lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế

ở Ngời, t tởng, tình cảm, con đờng cứu nớc và sự nghiệp cách mạng, có sự kếthợp nhuần nhuyễn đến kỳ lạ giữa chủ nghĩa yêu nớc chân chính với chủ nghĩaquốc tế cộng sản, giữa tinh hoa văn hoá dân tộc với những t tởng cách mạng nhấtcủa thời đại

Trong suốt quảng đời hoạt động cách mạng, Bác Hồ luôn luôn chăm lo giáodục, bồi dỡng truyền thống dân tộc cho cán bộ đảng viên, đặc biệt là thế hệ trẻ.Ngời quan niệm, việc kế thừa và phát huy những truyền thống đó phải dựa trêncơ sở nhận thức cần thiết về lịch sử đất nớc và con ngời Việt Nam

Ngời đau xót nhắc lại, có những tri thức Việt nam đợc đào tạo dới thời Phápthuộc, biết mọi chuyện trên thế giới mà lại "mù tịt" về lịch sử và địa lý nớc nhà.Ngời nói: Trớc kia thực dân Pháp còn cai trị nớc ta, có những ngời tri thức ViệtNam rất thông thuộc lịch sử, địa lý và các chuyện thần thoại của nớc Pháp, của

Hy Lạp và của La Mã Nhng khi hỏi đến các vị anh hùng là tổ tiên, ông cha củamình thì mù tịt Nay ta độc lập, tự do rồi, cố nhiên ta không đào tạo nên nhữngcon ngời nh thế [20, 556].

Ngời đòi hỏi, ngời việt Nam cần "Hiểu rõ lịch sử, đất nớc, con ngời vànhững cái vốn rất quý báu của mình" [20, 557]

Bác Hồ đã nêu cao nhiều truyền thống tốt đẹp tiêu biểu cho tâm hồn vàphẩm giá dân tộc kết tinh những giá trị của nền văn hoá dân tộc Về phơng diệnnày, lịch sử Việt Nam với hàng nghìn năm đấu tranh dựng nớc và giữ nớc đầygian nan thử thách nhng rất vinh quang rạng rỡ, với nền văn hoá lâu đời mang

đậm tính nhân dân và tính dân tộc, để lại cho chúng ta một di sản vô giá, luônluôn là nền tảng cho mọi công cuộc phục hng dân tộc Bác Hồ đã nói đến: "tinhthần tự tôn tự lập của dân tộc ta", "Nhân dân ta rất cần cù, thông minh và khéoléo", nói đến lòng nhân đạo, những truyền thống anh hùng của "một dân tộc anhhùng" trong đó có truyền thống anh hùng của thiếu niên và phụ nữ:

'Thiếu niên ta rất vẻ vang,

Trẻ con Phù Đổng tiếng vang muôn đời.

Tự hào những trang sử giữ nớc oai hùng, những chiến công hiển hách củadân tộc Ngời nhắc nhở mọi ngời phải biết ơn và ghi nhớ công lao của các anhhùng dân tộc: "Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vìcác vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng" [14, 172] Ngời cũng rất coitrọng truyền thống truyền thống đoàn kết dân tộc, đoàn kết giữa các thành phầndân tộc sống trên lãnh thổ Việt Nam, đoàn kết giữa các thành phần dân tộc sốngtrên lãnh thổ Việt Nam, đoàn kết giữa các tầng lớp nhân dân yêu nớc vì đại nghĩadân tộc, vì lợi ích thiêng liêng của dân tộc Ngời đã đúc kết thành nh một quy

luật của lịch sử: Đoàn kết là sức mạnh vô địch của chúng ta, "Đoàn kết, đoànkết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công".

Theo Hồ Chí Minh truyền thống dân tộc không những phải đợc kế thừa vàphát huy, mà phải còn đợc nâng cao lên thành một trình độ mới, chất lợng mớitheo yêu cầu của cách mạng từng thời kỳ lịch sử cụ thể Ngời đã khẳng định, trong

thời đại ngày nay, "Muốn cứu nớc và giải phóng dân tộc không có con đờng nào khác con đờng cách mạng vô sản" [17, 314] Mọi truyền thống của dân tộc phải đ-

ợc nâng cao trên lập trờng cách mạng của giai cấp vô sản: chủ nghĩa yêu nớc pháttriển thành chủ nghĩa yêu nớc XHCN, truyền thống anh hùng nâng lên thành chủnghĩa anh hùng cách mạng, ý thức độc lập tự do của dân tộc chuyển thành ý thức

độc lập dân tộc gắn liền với tự do nhân dân, tinh thần đoàn kết dân tộc nâng lênthành tinh thần làm chủ tập thể của nhân dân lao động

Hồ Chí Minh rất quan tâm bồi dỡng và vun trồng những truyền thống mới,cách mạng và hiện đại, nhất là cho thế hệ trẻ, không những về lý tởng chính trị,

đạo đức cách mạng, mà cả về lối sống tập thể, có tổ chức và kỷ luật, về nhữngthói quen khoa học và tác phong công nghiệp

Trong nhiệm vụ "bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau", nội dung giáodục về truyền thống giữ một vị trí quan trọng Từ những ý kiến của Hồ ChíMinh, có thể khái quát nội dung giáo dục truyền thống gồm ba mặt không thểtách rời nhau: Kế thừa, phát huy và nâng cao những truyền thống tốt đẹp của dântộc từ ngàn xa; Đấu tranh cải tạo và xoá bỏ những truyền thống đã trở nên lỗithời và lạc hậu; Sáng tạo và xây dựng những truyền thống mới theo yêu cầu pháttriển của cách mạng và xu thế thời đại

Ba mặt đó phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa truyền thống và cáchtân, truyền thống và hiện đại Ba mặt đó luôn đặt ra trong công tác giỏo dụctruyền thống theo quy luật phát triển biện chứng của truyền thống, nhng càng đặt

ra một cách bức thiết hơn trong thời kỳ quá độ tiến lên CNXH, là khi mà cả thếgiới cũ đang đợc cải tạo nhng tàn d mạnh và thế giới đang xây dựng nhng cha

định hình, khi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ V cũng đã chỉ rõ: Cuộc đấutranh giữa hai con đờng, giữa cái mới và cái cũ, tiên tiến và lạc hậu, tiến bộ vàphản động trên các lĩnh vực văn hoá, t tởng, lối sống đang diễn ra hàng ngày, rấtphức tạp mà chúng ta không thể xem nhẹ

Tuổi trẻ là tuổi của sức sống, của sáng tạo, rất nhạy cảm với cái mới vàluôn đòi hỏi đổi mới Hồ Chí Minh thờng ngợi khen thế hệ trẻ của thời đại chúng

ta là: "mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ".Giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ không phải là gò bó họ vào những khuônmẫu cứng nhắc, mà là bồi dỡng vun trồng cho họ những phẩm giá tốt đẹp củadân tộc và của cách mạng, tạo nên bệ phóng và bản lĩnh vững vàng để chấp cánhcho tuổi trẻ bay cao, đi đầu trong cuộc đấu tranh cải tạo thế giới cũ, xây dựng thếgiới mới và luôn vơn tới những chân trời sáng tạo của cách mạng và khoa học kỹthuật.

1.2.3.5 Giáo dục thể chất, thẩm mỹ

Thế hệ trẻ là lực lợng quan trọng của xã hội, không những có vai trò thamgia thực hiện tốt các nhiệm vụ hiện tại của đất nớc, mà điều quan trọng hơn làlớp ngời đảm đơng xây dựng một xã hội tơng lai Do đó, ngoài việc coi trọng bồidỡng "đức - tài", cần phải nâng cao sức khoẻ mới có thể hoàn thành đợc nhiệm

vụ Đầu năm 1946, Ngời kêu gọi: "Luyện tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổnphận của mỗi một ngời yêu nớc" Nói bổn phận là nói về trách nhiệm của mỗingời, đã là ngời dân yêu nớc thì phải bồi bổ sức khoẻ bằng cách luyện tập thểdục Đối với thanh niên, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở phải giữ gìn vệsinh thật tốt và siêng năng tập thể thao để nâng cao sức khoẻ Ngời căn dặn thế

hệ trẻ: "Phải rèn luyện thân thể cho khoẻ mạnh, khoẻ mạnh thì mới có đủ sức đểtham gia một cách dẻo dai bền bỉ những công việc ích nớc lợi dân Chủ tịch HồChí Minh đặc biệt quan tâm đến sự phát triển toàn diện của thanh, thiếu niên vànhi đồng Việt Nam, trong đó có sự phát triển thể chất Theo Ngời, việc giữ gìndân chủ, xây dựng nớc nhà, thực hiện đời sống mới tất thảy phải có sức khoẻthì mới có thể thành công Bởi vì, "Mỗi một ngời dân yếu ớt, tức cả nớc yếu ớt,mỗi một ngời dân khoẻ mạnh, tức cả nớc khoẻ mạnh" [12, 212] Ngời là tấm g-

ơng sáng về tinh thần rèn luyện TDTT

Với kinh nghiệm hoạt động cách mạng phong phú của mình, Chủ tịch HồChí Minh thông cảm sâu sắc với học sinh trong ớc mơ tạo cái đẹp Khi phát triểnhài hoà giữa cá nhân và xã hội Ngời hết sức quan tâm tới sự phát triển cân đốicủa tuổi trẻ Khi Ngời đòi hỏi thế hệ trẻ vừa có đức lại vừa có tài, có lao động trí

óc lại có lao động chân tay, có công tác thì phải có vui chơi giải trí, thì Ngờiquan tâm đến giá trị thẩm mỹ của tuổi trẻ

Nói bồi dỡng thẩm mỹ, về bản chất của nó, là bồi dỡng lòng khát khao đacái đẹp vào cuộc sống, tạo nên sự phát triển hài hoà giữa con ngời, xã hội và tựnhiên, nâng cao năng lực cảm thụ và sáng tạo của con ngời, làm cho con ngời đ-

ợc phát triển nhịp nhàng trong mọi hoạt động, lao động cũng nh nghỉ ngơi, trong

quan hệ gia đình cũng nh xã hội, đó chính là mục tiêu của Ngời trong việc bồi ỡng thế hệ trẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu sự phát triển ở thế hệ trẻ phải luônluôn là quá trình kép: "Lý luận kết hợp với thực hành, học tập kết hợp với sảnxuất, lao động trí óc phải kết hợp với lao động chân tay" [21, 125 - 127] Từ sựphát triển nhịp nhàng này mà tuổi trẻ đợc phát triển đồng đều cả đức, trí, thể,mỹ.

d-Để hình thành những thế hệ tơng lai của dân tộc có những phẩm chất yêunớc kiên định, tinh thần dũng cảm, thái độ sống trung thực, đức tính giản dị thìviệc kết hợp bồi dỡng t tỡng CNXH và đạo đức cách mạng của giai cấp vô sảncùng với giáo dục, bồi dỡng thẩm mỹ của chủ nghĩa Mác - Lênin là rất quantrọng Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nội dung bồi dỡng thẩm mỹ trớc hết phảilàm hai việc: 1) Vạch rõ cái xấu; 2) Khẳng định cái tốt, cái đẹp Vì thế khi bồi d-ỡng thẩm mỹ cho thế hệ trẻ, Ngời luôn vạch rõ cái xấu để thế hệ trẻ tránh vàkhẳng định cái đẹp để họ học hỏi

1.2.4 Phơng châm, phơng pháp giáo dục thế hệ trẻ trong t tởng Hồ Chí Minh

1.2.4.1 Phơng châm giáo dục thế hệ trẻ trong t tởng Hồ Chí Minh

Thứ nhất: Học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền với xã hội

Hồ Chí Minh giải thích, học là để: làm việc, làm ngời, làm cán bộ phụng sự

Tổ quốc, phụng sự đoàn thể, phụng sự nhân dân làm cho dân giàu nớc mạnh; học

là để lấy cái thực chất, tiếp thu kiến thức, vận dụng vào thực tiễn cuộc sống chứkhông phải để có tấm bằng "loè" ngời khác Mục đích của học là để hành, đểphỏt triển, để sống Hành là điều kiện để củng cố và nâng cao kiến thức đợc tiếpthu, rèn luyện kỹ năng và hình thành những phẩm chất cần có của ngời lao độngmới Theo Ngời, học và hành là hai khâu của quá trình nhận thức gắn bó khăngkhít với nhau Hành không chỉ là vận dụng những điều đã học, mà còn là nguồngốc của tri thức mới, là biện pháp rèn luyện con ngời một cách toàn diện

Hồ Chí Minh phê phán lối học vẹt, lối dạy sách vở, biến con ngời thànhnhững con mọt sách, lối nói suông văn hoa, chữ nghĩa mà không có tác dụng gì.Ngày 31 tháng 10 năm 1964, nói chuyện với cán bộ trờng Đại học S phạm HàNội, Ngời khuyên: "Các cháu học sinh không nên học gạo, không nên học vẹt Học phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành.Học và hành phải kết hợp với nhau" [19, 331] Học lý luận, học các môn học ấyphải lấy thực tiễn làm ví dụ, minh hoạ, chứng minh cho sự đúng dắn của lý luận

Lý luận không có thực tiễn là lý luận suông, thực tiễn không có lý luận là thực

tiễn là mù quáng nh ngời mò mẫm đi trong đêm tối Lý luận và thực tiễn luônluôn gắn bó với nhau.

Hồ Chí Minh luôn căn dặn giáo viên và học sinh cần gắn việc dạy học vớithực tế cuộc sống, với đời sống của nhân dân Thầy giáo và học sinh cần tham

gia những công tác xã hội, ích nớc lợi dân Tháng 9 năm 1945, trong Th gửi các học sinh, Hồ Chí Minh khuyên các em thiếu niên:

Ngoài giờ học ở trờng tham gia vào các Hội Cứu quốc để tập luyện thêmcho quen với đời sống chiến sĩ và giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộcphòng thủ đất nớc [12, 33]

Với các em nhỏ, Ngời khuyên: "Từ năm đến mời cháu tổ chức thành một

đội, giúp nhau học hành Khi học rãnh mỗi tuần cả đội đem nhau đi giúp đồngbào" [13, 386]

Hồ chí Minh yêu cầu mục tiêu, nhiệm vụ của giáo dục phải gắn bó vớimục tiêu, nhiệm vụ cách mạng Vì vậy nội dung giáo dục, bồi dỡng phải đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn Trong cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp xâm lợc, Hồ Chí Minh chủ trơng: "Chúng ta cần phải cómột nền giáo dục kháng chiến và kiến quốc" [13, 462] Ngời yêu cầu: "Chúng taphải sửa đổi cách dạy cho phù hợp với đào tạo nhân tài kháng chiến và kiếnquốc Chúng ta phải đào tạo cán bộ mới và giúp đỡ cán bộ cũ theo tôn chỉ kháng

chiến và kiến quốc" [13, 462] Ngày 31 tháng 8 năm 1960, trong Th gửi các cán

bộ giáo dục, học sinh, sinh viên các trờng và các lớp bổ túc văn hoá, Ngời nhắc

nhở: "Giáo dục phải phục vụ đờng lối chính trị của Đảng và Chính phủ, gắn liềnvới sản xuất đời sống nhân dân" [18, 190] Ngời luôn động viên dù khó khăn đến

đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt, học tốt Thầy và trò luôn nâng cao tinhthần yêu Tổ quốc, yêu CNXH, tăng cờng tình cảm cách mạng đối với công nông,tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tởng vào sự lãnh đạocủa Đảng, sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho.Theo Hồ Chí Minh, giáo dục gắn liền với xã hội cũng chính là nhằm thực hiệngắn học với hành Đây là điều kiện để thế hệ trẻ em đem vốn hiểu biết tiếp thu đ-

ợc phục vụ cuộc sống, phục vụ xã hội, là điều kiện cần thiết để giáo dục lý tởng,rèn luyện đạo đức, trách nhiệm, ý thức công dân cho thế hệ trẻ Ngời nhấn mạnh:

"Giáo dục thanh niên không thể tách rời mà phải liên hệ chặt chẽ với những cuộc

đấu tranh của xã hội" [15, 455]

Thứ hai: Giáo dục nhà trờng kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội

Trong Th gửi các em học sinh ngày 24 tháng 10 năm 1955, Ngời viết:

"Giáo dục các em là việc chung của gia đình, trờng học và xã hội Bố mẹ, thầygiáo và ngời lớn phải cùng nhau phụ trách; trớc hết phải làm gơng mẫu cho các

em trớc mọi việc" [16, 74]

Ngời luôn đánh giá cao vai trò của nhà trờng, gia đình và xã hội trong việcgiáo dục, bồi dỡng thế hệ trẻ Gia đình là nơi đem đến cho con ngời những bàihọc đầu tiên và thờng xuyên, liên tục từ lúc sinh ra đến tuổi trởng thành qua rời

ru của mẹ, tình thơng và tấm gơng, lời khuyên bảo của ông bà, cha mẹ, anh chị Gia đình còn là một trong những cội nguồn tạo giá trị đạo lý, nhân cách, vănhoá, con ngời, nơi hình thành và phát triển t duy, tình cảm trí tuệ và bản sắc conngời Tóm lại giáo dục gia đình giữ một vị trí đặc biệt đối với sự hình thành vàphát triển nhân cách, nhất là giáo dục tính ngời từ thuở ấu thơ Hoạt động giáodục, bồi dỡng của gia đình có tác dụng góp phần cũng cố những nội dung giáodục, bồi dỡng của nhà trờng, nhất là đối với nội dung của giáo dục, bồi dỡng lý t-ởng, đạo đức lối sống văn hoá, giáo dục thể chất v.v

Nhà trờng là thiết chế xã hội có chức năng chuyên trách về giáo dục, bồi ỡng, nơi thế hệ trẻ đợc học hỏi những kiến thức văn hoá, khoa học kỹ thuật thôngqua sự hớng dẫn của giáo viên và các công cụ nh chơng trình, sách giáo khoa,thiết bị dạy học và cỏc tổ chức đoàn thể xã hội mà họ tham gia Còn xã hội, nh

d-đoàn thể, cộng đồng nơi sinh sống, câu lạc bộ, nơi vui chơi cũng có nội dunggiáo dục với các hình thức riêng của nó và cũng có ảnh hởng đối với thế hệ trẻ

Hồ Chí Minh yêu cầu gia đình, nhà trờng và xã hội phải hợp thành ở sựthống nhất mục tiêu giáo dục, phơng hớng giáo dục để tạo ra hợp lực cùng mộthớng, chứ không phân cực hoặc phản lực triệt tiêu lẫn nhau Cho nên, phải đòihỏi có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trờng và xã hội trong việc giáodục thế hệ trẻ Tại Hội nghị phụ trách cán bộ thiếu nhi miền Bắc ngày 19 tháng

12 năm 1959, Ngời nói: Trẻ em trong nh tấm gơng, cái tốt dễ tiếp thu, cái xấucũng dễ tiếp thu Nếu nhà trờng dạy tốt mà gia đình dạy ngợc lại, sẽ có những

ảnh hởng không tốt đối trẻ em và kết quả cũng không tốt Cho nên muốn giáodục các cháu thành ngời tốt, nhà trờng, đoàn thể, gia đình, xã hội đều phải kếthợp với nhau [17, 330]

Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở những ngời làm công tác giáo dục, bồi dỡngphải nhận thức đúng đắn "giáo dục là sự nghiệp của quần chúng" [47, 403], kếtquả giáo dục, bồi dỡng tuỳ thuộc rất nhiều vào sự tham gia tích cực, sự giúp đỡ

thiết thực và sự giác ngộ về trách nhiệm đối với giáo dục của các ngành, các cấp

uỷ Đảng, chính quyền cũng nh của cha mẹ học sinh và của các lực lợng xã hội.Ngời yêu cầu gia đình, toàn thể các ngành, các giới, các cấp uỷ Đảng và chínhquyền địa phơng phải thực sự quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Ngời đề nghị:

"Sự giáo dục thanh niên phải liên hệ vào d luận xã hội, lực lợng của Chính phủ

để ngăn ngừa những cái gì có thể ảnh hởng xấu đến thanh niên, để nâng cao tínhcảnh giác của thanh niên" [15, 455 - 456]

1.2.4.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về phơng pháp giáo dục thế hệ trẻ

Thứ nhất: Giáo dục, bồi dỡng thế hệ trẻ là một khoa học

Hồ Chí Minh từng ví: "óc những ngời tuổi trẻ trong nh một tấm lụa trắng.Nhuộm xanh thì nó sẽ xanh Nhuộm đỏ thì nó sẽ đỏ" [13, 102] Vì vậy, nội dunggiáo dục đối với thế hệ trẻ phải đảm bảo sự chính xác và căn cứ vào đặc điểm lứa

tuổi mà định ra chơng trình và nội dung cho phù hợp Trong Th gửi giáo viên, học sinh, cán bộ thanh niên và nhi đồng ngày mồng 3 tháng 11 năm 1955, Ngời

chỉ dẫn: Ngoài ra, mỗi cấp giáo dục cần nhận rõ nhiệm vụ của mình, trong lúc

này: Đại học cần kết hợp lý luận khoa học với thực hành, ra sức học tập lý luận

và khoa học tiên tiến với các nớc bạn, kết hợp thực tiễn của nớc ta để thiết thực

giúp ích cho công cuộc xây dựng nớc nhà; Trung học thì cần đảm bảo cho học

trò những tri thức phổ thông chắc chắn, thiết thực, thích hợp với nhu cầu và tiền

đồ xây dựng nớc nhà, bỏ những phần nào không cần thiết cho đời sống thực tế;

Tiểu học thì cần giáo dục thiếu nhi: yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động,

yêu khoa học, trọng của công Cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ, chớ gò épthiếu nhi vào khuôn khổ của ngời lớn Phải đặc biệt chú ý sức khoẻ của các cháu[16, 81]

Ngời căn dặn giáo viên mẫu giáo: "Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ.Muốn làm đợc nh thế thỡ trớc hết phải yêu trẻ Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền

bĩ, chịu khó mới nuôi dạy đợc các cháu Dạy trẻ cũng nh trồng cây non Trồngcây non đợc tốt thì sau này cây lên tốt Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháuthành ngời tốt" [17, 509]

Nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi ngày 1 tháng 6 năm 1955, Hồ Chí Minh căndặn bậc cha mẹ, thầy giáo, cô giáo, tổ chức Đoàn Thanh niên phải: Khéo nuôidạy, giúp cho nhi đồng phát triển sức khoẻ và trí óc, thành những trẻ em có "bốntính tốt": hoạt bát, mạnh dạn, chất phác, thật thà Phải vun trồng cho nhi đồngcái thói quen đoàn kết và tập thể, mở mang tính hăng hái và tính sáng tạo của nhi

đồng Làm cho nhi đồng dần dần có t cách của một con ngời mới: không sợ khó,không sợ khổ, bạo dạn, bền gan [15, 563].

Ngời yêu cầu: "Trong mọi việc, nên hớng dẫn các em tự động Ngời lớnkhông nên cái gì cũng can thiệp, việc gì cũng bao biện; không nên gò ép, bóbuộc; không nên làm cho các em câu nệ, khúm núm thành những nhi đồng "già"[15, 563]

Nói chuyện tại Hội nghị cán bộ phụ trách thiếu nhi toàn miền Bắc ngày

19 tháng 2 năm 1959, Hồ Chí Minh căn dặn: Đối với trẻ em là phải giáo dục thếnào cho các em biết đoàn kết, ham học, ham làm, nhng phải làm sao cho cáccháu giữ đợc tính chất trẻ con Phải làm sao cho trẻ em có kỷ luật nhng vẫn vui

vẻ, hoạt bát chứ không phải là khúm núm, đặt đâu ngồi đấy [17, 331]

Trong trờng học, các thầy giáo, cô giáo nên tìm cách dạy sao cho dễ hiểu,

dễ nhớ, nhanh chóng và thiết thực Phải dùng những lời lẽ giản đơn, những thí dụthiết thực mà giải thích để học sinh dễ tiếp thu Theo Hồ Chí Minh, thực hiệngiáo dục, bồi dỡng không thể tuỳ tiện, giáo dục, bồi dỡng cũng phải theo hoàncảnh, điều kiện; phải ra sức làm, không đợc vội, làm phải có kế hoạch, có từng b-

ớc, dạy từ dễ đến khó Việc gì cũng phải từ nhỏ, dần dần đến to, từ dễ đến khó,

từ thấp đến cao Một chơng trình nhỏ mà đợc thực hành đợc hẳn hoi còn hơn làmột trăm chơng trình lớn mà không làm đợc

Thứ hai: Phải biết kết hợp học tập với việc chơi, giáo dục, bồi dỡng gắn liền với thi đua

Hiểu đặc điểm tuổi trẻ luôn hiếu động, thích khám phá, Hồ Chí Minh đã

nhắc nhở các lực lợng giáo dục, bồi dỡng cần phải quan tâm đến nhu cầu vuichơi giải trí của tuổi trẻ Đối với trẻ nhỏ thì làm sao "trong lúc học cũng cần làmcho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học" [21, 85] Đồng thờiphải giữ toàn vẹn cái tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng,chớ nên làm cho chúng hoá ra "già cả" Nhiều th của các cháu gửi cho Bác Hồviết nh ngời lớn viết, đó là một triệu chứng già sớm cần nên tránh" [14, 85] Đối với thanh niên, phải chuyên tâm học hành và công tác nhng cũng cần

có vui chơi Ngời khuyên: "Vui chơi lành mạnh là một bộ phận trong sự sinhhoạt của thanh niên Trong vui chơi cũng có giáo dục Cần có những thứ vuichơi văn hoá, thể dục có tính chất tập thể và quần chúng" [15, 456]

Hồ Chí Minh là ngời khởi xớng và lãnh đạo phong trào thi đua yêu nớctrong các tầng lớp nhân dân Theo Ngời phong trào thi đua là trờng học thực tiễnrộng lớn để cải tạo con ngời, xây dựng con ngời mới, xã hội mới Ngời yêu cầu

giáo dục, bồi dỡng thế hệ trẻ phải gắn với thi đua nhằm làm cho mọi ngời thêmhăng hái, động viên mỗi ngời nổ lực phấn đấu vơn lên giành kết quả sớm hơntrong học tập, rèn luyện, lao động, sản xuất và chiến đấu.

Hồ Chí Minh là ngời phát động thi đua "hai tốt" - dạy thật tốt và học thật tốttrong nhà trờng Ngời khuyên các cháu học sinh: "Các cháu nên thi đua, thi đuahọc tập, thi đua trong mọi việc để trở thành những nhi đồng có tổ chức, có kỷluật, có sáng kiến, có lực lợng" [17, 184] Hơn nửa số các bức th gửi thiếu niên

và nhi đồng, Ngời đều nhắc nhở, khích lệ các cháu thi đua học và hành; đồngthời, chỉ dẫn cách thức thi đua: "Các cháu thi đua lẫn nhau", lớp này thi đua lớpkhác, trờng này thi đua với trờng khác, cần cố gắng thi đua với thiếu niên và nhi

đồng các nớc anh em để sau này thiếu niên và nhi đồng thế giới đoàn kết, chặtchẽ, xây dựng xã hội vui tơi nhất, đẹp đẽ nhất tức là xã hội cộng sản Hồ ChíMinh yêu cầu thanh niên: "Cần phải làm đầu tàu, làm gơng mẫu trong phongtrào thi đua yêu nớc Phải thực hiện khẩu hiệu: "Đâu Đảng cần thanh niên có,việc gì khó thì thanh niên làm" [18, 306] Thi đua ái quốc phải có phơng hớng

đúng và vững, phải có kế hoạch tỉ mỉ, làm sao cho mỗi nhóm, mỗi ngời tự giác,

tự động Nội dung của kế hoạch phải thiết thực, rõ ràng, đúng mực, gắn với

nhiệm vụ tăng gia sản xuất, công việc hằng ngày và học tập Thi đua phải có sựlãnh đạo đúng Trớc khi thi đua phải chuẩn bị đầy đủ "giải thích, cổ động, xét kỹ

kế hoạch mỗi nhóm, mỗi ngời" Trong lúc thi đua, phải thiết thực đôn đốc, giúp

đỡ, sửa đổi Sau đợt thi đua, phải thiết thực kiểm tra, tổng kết, phổ biến kinhnghiệm, khen thởng những ngời kiểu mẫu, nâng đỡ những ngời kém cỏi Thi đuaphải "lâu dài và rộng khắp, không phải chỉ trong một thời gian nào, không phải

chỉ riêng ngành nào, nhóm ngời nào" Trong Th gửi Thanh niên về thi đua ái quốc, Hồ Chí Minh khẳng định: "Thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để

làm cho mọi ngời tiến bộ Thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm và đoàn kếtchặt chẽ để thi đua mãi" [14, 270]

Thứ ba: Phát huy ý thức tự giáo dục, tự bồi dỡng, tự rèn luyện

Xuất phát từ sự nhìn nhận mặt tốt và mặt xấu trong con ngời nhất là đối vớituổi trẻ - lứa tuổi đang hoàn thiện nhân cách, đang phát triển và muốn khẳng

định mình, Hồ Chí Minh rất coi trọng việc kết hợp cả hai mặt giáo dục, bồi dỡng

và tự giáo dục, tự bồi dỡng Theo Ngời, khi mặt tự giáo dục, tự bồi dỡng thực sự

đặt ra ở mỗi ngời thì việc giáo dục, bồi dỡng mới có hiệu quả và chắc chắn

Hồ Chí Minh thờng xuyên nhắc nhở thế hệ trẻ phải tự tu dỡng trên mọi

ph-ơng diện: đạo đức, lý tởng cách mạng, trau dồi và nâng cao trình độ văn hoá,

nghiệp vụ chuyên môn, rèn luyện ý chí và lòng dũng cảm, rèn luyện thân thểv.v

Đối với thiếu niên và nhi đồng, Ngời khuyên "Các em cần rèn luyện cái

đức tính thành thật và lòng dũng cảm ở trờng thì kính thầy, yêu bạn, đoàn kết

và giúp đỡ nhau

ở nhà, thì yêu kính và giúp đỡ cha mẹ

ở xã hội, thì tuỳ sức mình mà tham gia những công việc có ích chung"[16, 74 - 75] phải "cố gắng học tập, cố gắng lao động hơn nữa để sau này trở nênnhững ngời xã hội chủ nghĩa" [18, 203]

Đối với thanh niên, Hồ Chí Minh nêu rõ mặt u điểm và hạn chế: "Ưu điểmcủa thanh niên ta là hăng hái, giàu tinh thần xung phong Khuyết điểm là haychuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, bệnh "anh hùng" [14, 197] Dovậy, theo Ngời, thanh niên muốn xứng đáng là ngời chủ tơng lai của nớc nhà thìyếu tố tự giác rèn luyện của bản thân thanh niên hết sức quan trọng Trớc tiên,

"Thanh niên phải rèn luyện và thấm nhuần t tởng xã hội chủ nghĩa" [17, 310]

"Phải trau dồi đạo đức của ngời cách mạng" [17, 305] Ngời nhắc nhở thanh niênphải luôn luôn gắn chặt quá trình "Xây và chống" trong rèn luyện đạo đức, Ngờiviết: Thanh niên cần phải chống tâm lí tự t tự lợi, chỉ lo lợi ích riêng và sinh hoạtriêng của mình Chống tâm lý ham sung sớng và tránh khó nhọc Chống thóixem khinh lao động, nhất là lao động chân tay Chống lời biếng, xa xỉ Chốngcách sinh hoạt uỷ mị Chống kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang [15, 455]

Theo Ngời, một trong những nhiệm vụ chính của thanh thiếu niên là họctâp Trớc hết phải xác định rõ mục đích học tập và xây dựng động cơ học tập

đúng đắn Phải có ý thức học tập và phải biết tự động học tập Muốn tự học tập

thành công thì phải kiên trì, bền bỉ, phải có kế hoạch sắp xếp thời gian khoa học,phải triệt để tận dụng mọi hoàn cảnh, mọi phơng diện, mọi hình thức để học Ng-

ời hớng dẫn phơng pháp học tập: Học ở trờng, học ở sách vở, học lẫn nhau vàhọc nhân dân; Phải học tập với thái độ nghiêm túc, khiêm tốn, thật thà, điều gìcha biết thì hỏi, không dấu dốt; Phải học tập một cách thông minh, sáng tạo, độclập suy nghĩ, đọc tài liệu phải đào sâu hiểu kỹ, có vấn đề gì cha thông suốt thìmạnh dạn đề ra và thảo luận cho sáng tỏ Ngời nêu rõ, kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn

là kẻ thù số một của học tập Học tập là công việc suốt đời bởi vật gì không tiếntức phải thoái Vì vậy, muốn tiến bộ thì phải học tập và tiến bộ không ngừng

Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi thanh niên phải có chí tiến thủ, có ý chí cáchmạng kiên cờng để không ngừng tiến bộ và vợt qua mọi khó khăn thử thách