Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về bản chất của chủ nghĩa xã hội trong việc giáo dục nhận thức cho thanh niên ở huyện hậu lộc ( thanh hoá) giai đoạn hiện nay

Trờng đại học vinhkhoa giáo dục chính trịTrần thị hiền Vận dụng t tởng hồ chí minh về bản chất của chủ nghĩa xã hội trong việc giáo dục nhận thức cho thanh niên ở huyện hậu lộc thanh hóa

Trờng đại học vinhkhoa giáo dục chính trị

Trần thị hiền

Vận dụng t tởng hồ chí minh về bản chất

của chủ nghĩa xã hội trong việc giáo dục nhận thức cho thanh niên ở huyện hậu lộc (thanh hóa)

giai đoạn hiện nay

khóa luận tốt nghiệp

Vinh, 2007 Trờng đại học vinhkhoa giáo dục chính trị

===   ===

Vận dụng t tởng hồ chí minh về bản chất

của chủ nghĩa xã hội trong việc giáo dục nhận thức cho thanh niên ở huyện hậu lộc (thanh hóa)

giai đoạn hiện nay

khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: Giáo dục chính trị

Ngời hớng dẫn khoa học: Ths Đinh Ngọc Thắng

Ngời thực hiện: Trần Thị Hiền

Vinh, 2007danh mục các từ viết tắt trong khoá luận

XHCN: Xã hội chủ nghĩaCNXH: Chủ nghĩa xã hội XHXHCN: Xã hội xã hội chủ nghĩaCNCS: Chủ nghĩa cộng sảnCNH - HĐH: Công nghiệp hoá - hiện đại hoá

CNTB: Chủ nghĩa t bảnTW: Trung ơng

Mục lục

Trang

A Phần mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu 3

4 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài 3

5 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu 3

6 ý nghĩa của đề tài 4

7 Bố cục của đề tài 5

B Phần nội dung 6

Chơng 1: Cơ sở lý luận của việc giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH 6

1.1 T tởng Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH 6

1.1.1 Con đờng hình thành t duy Hồ Chí Minh về CNXH và bản chất của CNXH 6

1.1.2 Những dấu hiệu đặc trng bản chất của CNXH theo t tởng Hồ Chí Minh 9

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên và việc giáo dục nhận thức cho thanh niên trong sự nghiệp cách mạng XHCN 15

1.2.1 Vai trò của thanh niên 15

1.2.2 Giáo dục nhận thức cho thanh niên 18

Chơng 2: Giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH theo t tởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay (qua thực tế ở Hậu Lộc - Thanh Hóa) 28

2.1 Thực trạng và nguyên nhân của việc giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH (trớc ĐH VII) 28

2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, lịch sử và kinh tế - xã hội 28

2.1.2 Công tác giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH 29

2.2 Những hoạt động giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH (từ ĐH VII đến nay) 33

2.2.1 Giáo dục lý tởng 35

2.2.2 Giáo dục đạo đức 39

2.2.3 Giáo dục nâng cao trình độ 41

2.2.4 Giáo dục tinh thần quốc tế 43

2.3 Một số giải pháp và kiến nghị đề xuất 44

2.3.1 Thành tựu và hạn chế 44

2.3.2 Giải pháp 46

2.3.3 Những ý kiến đề xuất 48

C Phần kết luận 50

D Tài liệu tham khảo 52

A Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài

T tởng Hồ Chí Minh về CNXH, về bản chất của CNXH là nội dung cốt lõi trong hệ thống t tởng của Ngời Ngài V.E.Gônlan- Uỷ viên Trung ơng

Đảng cộng sản Ôxtrâylia nhận định: “Hồ Chí Minh là một nhà t tởng XHCN

vĩ đại và là một ngời hành động CNXH của Ngời không bè phái cũng không giáo điều mà mang tính nhân đạo và nhân loại” [23, 209]

Thời gian sẽ làm thay đổi tất cả, sẽ phủ mờ tất cả, nhng

“ vẫn có một số điều quan trọng không hề thay đổi Đó là lý t-ởng XHCN, các t tt-ởng nhân đạo chủ nghĩa, tự do, dân chủ, công bằng xã hội mà chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà yêu nớc vĩ đại, ngời theo chủ nghĩa quốc tế đã cống hiến trọn đời mình cho những lý tởng đó” [22, 98]

Hiện thực hoá lý tởng đó trên đất nớc ta là sự nghiệp cách mạng vẻ

vang của nhiều thế hệ Quá trình ấy vẫn đang tiếp diễn theo dòng lịch sửdân tộc.

Ngày nay, trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động, đất

n-ớc đang trong quá trình hội nhập và đổi mới, CNXH lại đang trong thời kìkhủng hoảng, tạm thời lâm vào thoái trào nắm vững, kiên định t tởng Hồ ChíMinh về CNXH, về bản chất của CNXH là yêu cầu cấp thiết, quyết định đốivới sự nghiệp xây dựng CNXH ở nớc ta Nhất là đối với thế hệ trẻ - lực lợng r-ờng cột của nớc nhà

Giáo dục nhận thức cho thanh niên trên tinh thần t tởng Hồ Chí Minh vềbản chất của CNXH là nhu cầu cần thiết, là việc làm rất quan trọng

Hậu Lộc là một vùng quê của đất Thanh, có truyền thống cần cù, kiêncờng, bất khuất ở đó có một lực lợng thanh niên đông đảo, lực lợng hùnghậu trong sự nghiệp xây dựng quê hơng đất nớc Những năm qua, huyện nhà

đã có nhiều chơng trình hoạt động thiết thực nhằm phát huy vai trò của thanhniên trong xây dựng quê hơng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN Song tiềmlực thì dồi dào mà thành quả thì hạn chế Nguyên nhân cơ bản là do công tácgiáo dục nhận thức cho thanh niên trong sự nghiệp xây dựng XHCN còn nhiềubất cập, hạn chế

Từ thực tế đó chúng tôi đã lựa chọn vấn đề: “Vận dụng t tởng Hồ Chí

Minh về bản chất của chủ nghĩa xã hội trong việc giáo dục nhận thức cho thanh niên ở huyện Hậu Lộc (Thanh Hoá) giai đoạn hiện nay ” làm đề tàikhoá luận tốt nghiệp Đại học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Việc học tập, tìm hiểu, nghiên cứu hệ thống t tởng Hồ Chí Minh, đặcbiệt là t tởng về CNXH và vai trò thanh niên trong sự nghiệp cách mạngXHCN đã trở thành vấn đề thiết yếu Đã có không ít bài nói, bài viết, đề tàinghiên cứu khoa học bàn về vấn đề này:

- T tởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Namcủa tiến sĩ Trần Qui Nhơn (NXB Thanh niên - 2004)

- T tởng Hồ Chí Minh về bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau củatiến sĩ Trần Qui Nhơn (NXB Giáo dục - 2005)

- Tìm hiểu t tởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên (NXB Thanhniên - Hà Nội- 1999)

- Bác Hồ với sự nghiệp bồi dỡng thế hệ trẻ (NXB Thanh niên - Hà Nội,1985)

- T tởng Hồ Chí Minh về bồi dỡng, giáo dục thanh niên của Đoàn Nam

Đàn (Tạp chí Cộng sản, số 6, tháng 3 - năm 2005)

Các công trình nghiên cứu trên đây đã bàn nhiều về t tởng Hồ Chí Minhvới công tác giáo dục thanh niên, song dờng nh cha có đề tài nào bàn cụ thể vềvấn đề giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH và phạm vi

áp dụng ở một địa phơng cụ thể (Hậu Lộc - Thanh Hoá) Vì vậy, chúng tôi lựachọn đề tài này, một mặt bày tỏ đợc những trăn trở của bản thân về tình hình

t tởng, nhận thức của thế hệ thanh niên hiện nay về bản chất của CNXH vàvai trò của ngời thanh niên trong sự nghiệp cách mạng XHCN, mặt khác đểgóp thêm một tiếng nói riêng trong lĩnh vực tìm hiểu, nghiên cứu t tởng HồChí Minh về giáo dục thế hệ cách mạng cho đời sau

3 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu

Phạm vi: Giáo dục thế hệ cách mạng cho đời sau là một nội dung lớntrong t tởng Hồ Chí Minh Đề tài này chỉ nghiên cứu vấn đề giáo dục nhậnthức cho thanh niên ở một địa bàn cụ thể (Hậu Lộc - Thanh Hoá) trên cơ sởvận dụngt tởng Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH

Đối tợng: Thanh niên ở huyện Hậu Lộc - Thanh Hoá

4 Mục đích - nhiệm vụ

Mục đích: Khái quát những cơ sở lý luận của việc giáo dục nhận thức

cho thanh niên về bản chất của CNXH, về vai trò của thanh niên trong sựnghiệp xây dựng CNXH, nhằm định hớng hành động cho thanh niên, đồngthời đề ra một số biện pháp cơ bản, thiết thực trong công tác giáo dục thanhniên ở huyện Hậu Lộc - Thanh Hoá giai đoạn hiện nay

Nhiệm vụ:

- Làm rõ t tởng Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH

- Làm rõ t tởng Hồ Chí Minh về vài trò của thanh niên trong sự nghiệpcách mạng XHCN và công tác giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chấtCNXH

- Làm rõ sự vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH ởhuyện Hậu Lộc trong công tác giáo dục nhận thức cho thanh niên

- Đa ra một số giải pháp cơ bản, thiết thực nhằm nâng cao chất lợng,hiệu quả giáo dục nhận thức cho thanh niên ở huyện Hậu Lộc (Thanh Hoá)giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận:

Đây là một đề tài tơng đối mới Mặt khác, đây cũng là lần đầu tiên tácgiả tập làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, nghiên cứu một đề tài cụthể Vì vậy, trong quá trình thực hiện, đề tài đã dựa trên cơ sở vận dụng tổnghợp, có kế thừa các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh về công tác giáo dụcthanh niên, các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài và trêntinh thần của các Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng qua các kì

Đại hội Đặc biệt là sự vận dụng linh hoạt những t tởng của Hồ Chí Minh vềbản chất của CNXH ở một địa phơng cụ thể

Phơng pháp nghiên cứu:

Do đặc điểm và yêu cầu của đề tài, trong quá trình nghiên cứu, tác giả

đã sử dụng các phơng pháp chủ yếu: Lôgíc và lịch sử, phân tích - tổng hợp và

so sánh

6 ý nghĩa của đề tài

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng thanh niên, đánh giá caovai trò, vị trí của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng Ngời viết: “một nămkhởi đầu bằng mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuâncủa xã hội” [9, 120] Do vậy, chăm lo giáo dục thế hệ trẻ thành những ngờithừa kế xây dựng CNXH vừa “hồng” vừa “chuyên” đã trở thành nội dung cơbản trong hệ thống t tởng của Ngời

“Vì lợi ích mời năm trồng câyVì lợi ích trăm năm trồng ngời” [13, 180]

Và do vậy, Hồ Chủ Tịch cũng đã để lại cho chúng ta một tài sản vô cùng quýgiá đó là t tởng của Ngời về giáo dục, bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau.Trong đó giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH để định h-ớng vai trò, nhiệm vụ của lớp kế tục sự nghiệp cách mạng XHCN của cha ông

ta là một nội dung rất quan trọng và cần thiết, bởi: “Mỗi ngời phải có t tởngXHCN đúng đắn thì mới có thể góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựngCNXH” [13, 26]

Trong thời đại ngày nay, nắm vững, kiên định t tởng Hồ Chí Minh vềCNXH là yêu cầu quan trọng quyết định đến sự thành bại của sự nghiệp cáchmạng XHCN Vì vậy, đề tài này với việc khái quát cơ sở lý luận của việc giáodục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH để từ đó có sự vận dụng

đúng đắn t tởng của Ngời trong công tác “bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đờisau” của Đảng và Nhà nớc ta cũng nh việc đề ra một số giải pháp cơ bản, thiết

thực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không những góp phần khẳng định lại sựlựa chọn đúng đắn con đờng CNXH của Đảng và nhân dân ta mà còn gópphần định hớng lại một lần nữa sự nhận thức của thanh niên trong sự nghiệpxây dựng nớc nhà giàu đẹp, phồn vinh, dân chủ và hạnh phúc.

7 Bố cục của luận văn

Ngo i phần mở đầuài phần mở đầu v phần kết luận khoá luận gồm có hai chài phần mở đầu ơng với 5tiết:

Chơng 1: Cơ sở lý luận của việc giáo dục nhận thức cho thanh niên

về bản chất của CNXH

Chơng 2: Giáo dục nhận thức cho thanh niên về bản chất của CNXH

theo tởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay (qua thực

tế ở huyện Hậu Lộc - Thanh Hoá)

B nội dungChơng 1

Cơ sở lý luận của việc giáo dục nhận thức cho thanh niên

về bản chất của chủ nghĩa xã hội

1.1 T tởng Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH

1.1.1 Con đờng hình thành t duy Hồ Chí Minh về CNXH và bản chất của CNXH

Hồ Chi Minh đã tiếp cận CNXH v bản chất của CNXH từ các phài phần mở đầu ơngdiện sau:

- Từ lập trờng yêu nớc và giải phóng dân tộc

Sinh ra và lớn lên trong cảnh nớc mất nhà tan, nhân dân chịu cảnh một

cổ hai tròng, sự áp bức của thực dân đế quốc và địa chủ phong kiến đã kéonhân dân vào vòng lầm than cơ cực Cảnh tợng ấy đã sớm hun đúc ở Ngờilòng căm thù giặc sâu sắc và đau cùng nỗi đau của dân tộc - nỗi đau mất nớc,nỗi đau nô lệ Bối cảnh ấy đã hun đúc tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc

và khát vọng giải phóng dân tộc ở ngời thanh niên trẻ tuổi Nguyễn Tất Thành

Đó chính là động lực thôi thúc Ngời ra đi tìm đờng cứu nớc với khát vọng đếncháy bỏng là làm sao cho đất nớc đợc độc lập, nhân dân đợc tự do, đồng bào aicũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học hành và sống một đời hạnh phúc Khátvọng ấy luôn âm ỉ trong suốt quá trình tìm đờng cứu nớc, là tiêu chí cho sự lựachọn con đờng giải phóng dân tộc của Ngời

- Từ phơng diện đạo đức

Đạo đức là một trong hai yếu tố cấu thành nên nhân cách con ngời Dovậy, Người rất coi trọng đạo đức, coi đạo đức có vai trò nòng cốt Mọi sựthành đạt của con ngời không thể không có sự hiện diện của yếu tố đạo đức.Bởi đạo đức chi phối đến hành động của con người Đạo đức của con người

có tích cực mới có thể xây dựng nên một cuộc sống thực sự tự do, bình đẳng,bác ái, đoàn kết giữa ngời với ngời Bởi vậy, theo Hồ Chí Minh cần phải cómột nền đạo đức mới, tiến bộ không phải là đạo đức phong kiến thối nát, mụcruỗng hay đạo đức t bản chủ nghĩa tàn bạo, bất công mà là một nền đạo đứccao hơn, tích cực hơn, một nền đạo đức vì con người

- Từ truyền thống lịch sử văn hoá và con ngời Việt Nam

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của hàng nghìn năm dựng nớc vàgiữ nước, là lịch sử của đấu tranh chống giặc ngoại xâm và chống chọi với

thiên nhiên Không những thế nớc ta là một nớc nông nghiệp với chế độ công

điền và công cuộc trị thuỷ đã sớm gắn kết con ngời Việt Nam lại với nhau, tạonên tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam

Lịch sử ấy cũng đã hình thành nên ở nớc ta một nền văn hoá mang đậmmàu sắc dân tộc,đó là nền văn hoá trọng trí thức hiền tài, lấy nhân nghĩa làmgốc với truyền thống trọng dân, khoan dung, hoà mục để hoà đồng Đó là nềnvăn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, là đời sống tinh thần của dân tộc ta trong lịch

sử phát triển đầy gian nguy Và ngay từ rất sớm, Ngời cũng đã thấy vai trò tolớn của văn hoá: “Văn hoá phải soi đờng cho quốc dân đi” Bởi:

“Trình độ văn hoá của nhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩymạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ cần thiết

để xây dựng nớc ta thành một nớc hòa bình, thống nhất, độc lậpdân chủ và giàu mạnh” [9, 281- 282]

Con ngời Việt Nam có tâm hồn trong sáng, giàu lòng vị tha, yêu thơng

đồng loại, có tinh thần tơng thân tơng ái, tối lửa tắt đèn có nhau, tình làngnghĩa xóm đã ăn sâu vào tâm thức mỗi ngời Con ngời Việt Nam với bản chấtcần cù, chịu thơng, chịu khó, “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”, biết kết hợpcái chung với cái riêng, gia đình với Tổ quốc, dân tộc và nhân loại, đó là suynghĩ “ nớc mất thì nhà tan” đó là cơ sở quan trọng để hình thành t tởng vềmột xã hội công bằng, bình đẳng và bác ái trong t tởng Hồ Chí Minh

- Từ chủ nghĩa Mác - Lênin

Học thuyết về hình thái kinh tế xã hội là một phát kiến vĩ đại củaC.Mác Bằng hệ thống lý luận khoa học này, C.Mác đã chứng minh rằng hìnhthái kinh tế xã hội TBCN tất yếu sẽ đợc thay thế bằng một hình thái cao hơn,hình thái xã hội CSCN mà giai đoạn đầu của nó là CNXH Từ đó C.Mác - Ph

Ăngghen đã từng bớc xây dựng những luận điểm cơ bản về CNXH, chỉ ranhững phơng hớng phát triển chủ yếu và những đặt trng bản chất của nó mà

đặc trng cơ bản nhất là xoá bỏ chế độ t hữu về t liệu sản xuất, giải phóng chocon người khỏi tình trạng bị bóc lột về kinh tế, bị áp bức về chính trị, bị nôdịch về tinh thần, tạo điều kiện cho con người có thể tận lực phát triển mọikhả năng sẵn có của mình Lý luận đó của C.Mác đợc Lênin tiếp tục phát triển

và hiện thực hoá trên đất nớc Nga

Bên cạnh đó, học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân củaC.Mác - Ph.Ăngghen cũng tác động đến t duy của Hồ Chí Minh Học thuyếtcho thấy: “Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triểncủa đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản là sản phẩm của bản thân nền đại

công nghiệp” [21, 610] Và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là xoá bỏchế độ TBCN, xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp côngnhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức bóc lột,nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội CSCN văn minh Ph.Ăngghen viết: “Thựchiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy - đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vôsản hiện đại.” [20, 393]

Ra đi tìm đờng cứu nớc với một lòng yêu nớc nhiệt thành và khát vọnggiải phóng dân tộc đến cháy bỏng và hơn ai hết Hồ Chí Minh thấm nhuầnnhững truyền thống tốt đẹp về lịch sử, văn hoá và con người Việt Nam Tất cảnhững nhân tố đó, dới ánh sáng soi đờng của chủ nghĩa Mác- Lênin đã đa HồChí Minh đến với CNXH và CNXH mới đến với nhân dân Việt Nam nh là mộttất yếu Bởi:

“Chỉ có CNCS mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi ngời khôngphân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng bác ái,

đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi ngời, niềm vuihoà bình, hạnh phúc” [7, 115]

1.1.2 Những dấu hiệu đặc trng bản chất của CNXH theo t tởng Hồ Chí Minh

CNXH trong t tởng Hồ Chí Minh là một xã hội công bằng, bình đẳng,nhân dân đợc sống trong tự do và hạnh phúc Đó là một sự nghiệp cách mạngchân chính nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con ng -

ời Ngời viết: “Chủ nghĩa xã hội là tất cả mọi ngời, các dân tộc ngày càng ấm

no, con cháu chúng ta ngày càng sung sớng” [15, 317], “nói một cách tóm tắtmộc mạc, CNXH trớc hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát khỏi bầncùng, làm cho mọi ngời có công ăn việc làm, đợc ấm no và sống một đời hạnhphúc” [15, 17] Tóm lại, "CNXH là làm sao cho dân giàu, nớc mạnh" [13,226]

Đó là những luận điểm rất cơ bản, sâu sắc, tuy mộc mạc nhng lại phản

ánh những đặc trng bản chất của CNXH mà nhân dân ta đang phấn đấu để đạttới Nó đợc thể hiện qua các nét đặc trng cơ bản:

Thứ nhất, về chính trị

Chế độ chính trị là một trong bốn yếu tố của kiến trúc thợng tầng của xãhội, nó qui định vị trí quyền lợi cũng nh nghĩa vụ của ngời công dân trong xãhội đó, nó thể hiện sâu sắc bản chất và tính u việt của xã hội

Hồ Chí Minh bằng kinh nghiệm lịch sử đã sớm nhận định: Nếu đất nơc

đợc độc lập mà dân không đợc quyền hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng

có ý nghĩa gì Nh cuộc cách mạng t sản (Pháp, Mỹ) là những cuộc cách mạngkhông đến nơi, đã cách mạng mấy lần rồi mà nhân dân lao động vẫn còn lầmthan, cơ cực, vì vậy, quần chúng lao động vẫn còn mu cuộc cách mạng lầnnữa

Ngay từ năm 1927, trong tác phẩm “Đờng Kách Mệnh”, Ngời đã chỉ rõ:

“Chúng ta đã hi sinh làm cách mệnh rồi thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làmsao cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong taymột bọn ít ngời Thế mới khỏi hi sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnhphúc” [16, 270] Vì vậy sau khi nước ta giành đợc độc lập (1945), Ngời khẳng

định:

“Nớc ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân

Chính quyền từ xã đến chính phủ Trung ơng do dân cử ra Nói tóm lại, quyền hành và lực lợng đều ở nơi dân” [14, 698]

Đây là điểm khác nhau căn bản giữa nhà nước của nhân dân với cácnhà nớc của giai cấp bóc lột đã từng tồn tại trong lịch sử

Với việc khẳng định CNXH là chế độ do nhân dân lao động làm chủ,

Hồ Chí Minh đã thể hiện nhất quán t tởng nhân văn cao cả của Ngời - t tởng vìcon ngời, vì một nền dân chủ thực sự Để hiện thực hoá lý tởng về một nềndân chủ thực sự, Ngời đòi hỏi: “Nhà nớc ta phải phát triển quyền dân chủ vàsinh hoạt chính trị của toàn dân, để phát huy tính tích cực và sức sáng tạo củanhân dân, làm cho mọi ngời công dân Việt Nam thực sự tham gia quản lýcông việc nhà nớc, ra sức xây dựng CNXH” [14, 590]

Ngời cũng nhấn mạnh mối quan hệ giữa quyền làm chủ với nghĩa vụ vàtính năng động của ngời làm chủ: “Đã là ngời làm chủ nhà nớc thì phải chăm

lo việc nớc nh chăm lo việc nhà Đã là ngời chủ thì phải biết tự mình lo toan,gánh vác, không ỷ lại, không ngồi chờ” [15, 310] Mỗi ngời cần phải hành

động sao cho xứng đáng với vai trò của ngời làm chủ

Thứ hai, về kinh tế

Theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, mỗi chế độ xã hội

đều có một cơ sở vật chất kỹ thuật tơng ứng, phản ánh trình độ phát triển kinh

tế - kỹ thuật của nó Nếu công cụ thủ công là đặc trng cho cơ sở vật chất kỹthuật của các xã hội tiền TBCN thì nền đại công nghiệp cơ khí là cơ sở vật

chất của CNTB XHXHCN nảy sinh với tính cách là phủ định biện chứngCNTB thì cơ sở vật chất của CNXH nhất thiết phải là một nền đại công nghiệpphát triển hoàn thiện trên một trình độ cao của nó.

Trên cơ sở đó, Hồ Chí Minh khẳng định: CNXH là một chế độ có nềnkinh tế phát triển cao, dựa trên lực lợng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu

về các t liệu sản xuất chủ yếu, nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất

và tinh thần cho nhân dân mà trớc hết là nhân dân lao động CNXH chỉ có thểthắng CNTB khi nó tạo ra đợc một nền kinh tế phát triển cao, gắn với sự pháttriển của sức sản xuất, của khoa học và công nghệ

Không có một nền đại công nghiệp thì không thể có CNXH Đối với

n-ớc ta, đi lên CNXH từ một nn-ớc nông nghiệp lạc hậu thì tất yếu phải thực hiệnCNH- HĐH đất nớc nhằm xây dựng "một nền kinh tế XHCN với công nghiệp

và nông nghiệp hiện đại, khoa học và kỹ thuật tiên tiến" [14, 588], "trên cơ sởkinh tế XHCN ngày càng phát triển, cách bóc lột theo CNTB đợc xoá bỏ dần,

đời sống vật chất văn hoá của nhân dân ngày càng đợc cải thiện." [14, 588]

Nh vậy, trong hoàn cảnh cụ thể của nớc ta, đi lên CNXH từ một nớcnông nghiệp lạc hậu không qua giai đoạn phát triển TBCN thì nhiệm vụ quantrọng nhất của chúng ta là xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật cho CNXH

Đó là cả một quá trình cải tạo nền kinh tế cũ, xây dựng nền kinh tế mới, màxây dựng là nhiệm vụ chủ chốt, lâu dài và gian khổ

Thứ ba, về văn hoá - đạo đức

Văn hóa, theo Hồ Chí Minh đó là đời sống tinh thần của xã hội, thuộckiến trúc thợng tầng Nó đợc đặt ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội, tạothành bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội Xã hội thế nào thì văn hoá thếấy

Hồ Chí Minh rất coi trọng việc phát triển nền văn hoá dân tộc Văn hoákhông thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị Văn hoá phải phục

vụ nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế, nó không phụthuộc vào điều kiện sinh hoạt một cách máy móc mà có khi cách mạng t tởngvăn hoá phải đi trớc một bớc để đờng cho cách mạng công nghiệp Trả lời câuhỏi của phóng viên báo Luymanitê (Pháp) về nhân tố nào sẽ biến nước ViệtNam lạc hậu thành nớc tiên tiến, Hồ Chí Minh đã nói:

“Có lẽ cần phải để lên hàng đầu những cố gắng của chúng tôinhằm phát triển văn hoá CNTD đã kìm hãm nhân dân chúng tôitrong vòng ngu muội chế chúng dễ áp bức Nền văn hoá nảy nở

hiện thời là điều kiện cho nhân dân chúng tôi tiến bộ Chính vìvậy chúng tôi đã đào tạo nhanh chóng cán bộ cho tất cả các hoạt

động để CNH đất nớc" [15, 392]

Ngời yêu cầu:

“Cán bộ phải có văn hoá làm gốc Nếu ta muốn dùng máy móc

mà máy móc ngày một thêm tinh xảo thì công nhân cũng phải

có trình độ kỹ thuật rất cao không kém gì kỹ s , phải biết tínhtoán nhiều, ở nông thôn cũng vậy, nông dân phải biết văn hoá”[13, 224]

Nền văn hoá trong t tởng Hồ Chí Minh là một nền văn hoá lấy hạnh phúccủa đồng bào, của dân tộc làm cơ sở, trong đó theo Ngời: văn hoá phải sửa đổi đ-

ợc tham nhũng, lời biếng, phù hoa, xa xỉ, văn hoá phải làm cho ai cũng có lý ởng tự chủ, độc lập tự do, “văn hoá phải soi đờng cho quốc dân đi”

t-Tóm lại, để phục vụ sự nghiệp cách mạng XHCN thì văn hoá phải

XHCN về nội dung và dân tộc về hình thức, có sự tiếp thu chọn lọc tinh hoavăn hoá nhân loại

Nói văn hoá cũng tức là nói con ngời - chủ thể của văn hoá Hồ ChíMinh đặc biệt coi trọng xây dựng con ngời, tình ngời, mối quan hệ nhân văngiữa con ngời với con ngời Ngời chú trọng nâng cao lý tưởng, đạo đức, vănhoá khoa học cho con ngời, vì con ngời khát khao chiến đấu cho lý tởngXHCN thì mới có đợc CNXH Ngời nói: “Muốn tiến lên XHCN thì phải cócon ngời XHCN, muốn có con ngời XHCN thì phải có t tởng XHCN, muốn có

t tởng XHCN phải gột rửa t tởng cá nhân chủ nghĩa” [13, 259] Vấn đề nàyNgời nhắc lại rất nhiều lần, trong bài nói chuyện với đồng bào và cán bộ tỉnhThanh Hoá (T12- 1961), Người nói: “Muốn xây dựng CNXH phải có conngười thấm nhuần đạo đức XHCN” [14, 265]

Nh vậy, CNXH là một giai đoạn phát triển cao về văn hoá, đạo đức

Thứ t, về xã hội

Ngời viết:

“Không có chế độ nào tôn trọng con ngời, chú ý xem xét nhữnglợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó đợc thoả mãn bằngchế độ XHCN và CSCN Trong xã hội có giai cấp bóc lột thốngtrị, chỉ có lợi ích cá nhân của một số rất ít ngời thuộc giai cấpthống trị là đợc thoả mãn, còn lợi ích cá nhân của quần chúng lao

động thì bị giày xéo Trái lại, trong CNXH và CNCS là chế độ do

nhân dân lao động làm chủ thì mỗi ngời là một bộ phận của tậpthể, giữ một vị trí nhất định và đóng góp một phần công lao trongxã hội Cho nên lợi ích cá nhân là nằm trong lợi ích tập thể, làmột bộ phận của lợi ích tập thể Lợi ích chung của tập thể đợc bảo

đảm thì lợi ích riêng của cá nhân mới có điều kiện để thoả mãn”[13, 246]

Nh vậy, CNXH là một xã hội công bằng và hợp lý với phơng thức phânphối cơ bản là làm theo năng lực hởng theo lao động Đó là một chế độ khôngcòn sự áp bức bóc lộc giữa ngời với ngời, con ngời sống với nhau thân ái, đoànkết các chính sách xã hội đợc quan tâm thực hiện, đạo đức lối sống phát triểnlành mạnh, các dân tộc anh em đều bình đẳng, miền núi đợc giúp đỡ để tiếnkịp miền xuôi

Mục tiêu của CNXH là giải phóng con ngời, đem lại tự do hạnh phúccho con ngời Do vậy, ở CNXH, vấn đề giải phóng phụ nữ, giao cho họ quyềnbình đẳng, tự do đã tạo nên bớc đột phá Ngời nói: “Nói phụ nữ là nói phânnửa xã hội Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loàingời Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng CNXH chỉ một nửa” [14,523] Điều đó thể hiện chủ nghĩa nhân văn, tầm văn hoá và nhãn quan chínhtrị rộng lớn của Hồ Chí Minh

Thứ năm, về động lực xây dựng CNXH

Động lực, hiểu một cách tóm tắt, là tất cả những nhân tố góp phần thúc

đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội thông qua hoạt động của con ngời Để có thểbiến những mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, đạo đức của CNXHthành hiện thực thì phải nhận thức, vận dụng và phát huy tất cả các động lựccủa CNXH

Hệ thống động lực của CNXH trong t tởng Hồ Chí Minh rất phong phú.Xét đến cùng, các động lực muốn phát huy đợc tác dụng đều phải thông quacon ngời, do đó bao trùm lên tất cả vẫn là động lực con ngời

“Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”

Vì vậy, theo Hồ Chí Minh, CNXH “đó là công trình tập thể của quầnchúng lao động dới sự lãnh đạo của Đảng” [15, 133], muốn xây dựng thànhcông CNXH phải ra sức phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc Bởixây dựng CNXH không phải chỉ là vấn đề giai cấp mà còn là vấn đề dân tộc,không phải là sự nghiệp riêng của công nông mà là sự nghiệp chung của toàndân tộc, có xây dựng thành công CNXH mới tăng cờng đợc sức mạnh dân tộc,

mới giữ vững đợc độc lập dân tộc.

Sức mạnh của tập thể đợc cộng hởng từ sức mạnh của mỗi cá nhân, dovậy để phát huy sức mạnh đoàn kết của toàn dân tộc phải hết sức chú ý đếnvai trò, sức mạnh của mỗi cá nhân, phải khơi dậy và phát huy động lực củamỗi cá nhân trong sự nghiệp chung của cả dân tộc

Tóm lại, những đặc trng bản chất của CNXH theo Hồ Chí Minh đóchính là “bản thiết kế”về một xã hội tốt đẹp trong tơng lai - xã hội XHCN vàCSCN, một xã hội dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh,một chế độ xã hội u việt nhất trong lịch sử từ trớc đến nay, phản ánh đợc khátvọng của loài ngời Đó là mục tiêu phấn đấu của toàn Đảng toàn dân ta đã,

đang và sẽ chung lng đấu cật xây dựng và hoàn thành sự nghiệp cách mạng vĩ

đại mà cha ông ta đã mở đờng bằng lịch sử đấu tranh gian khổ và hào hùng

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên và việc giáo dục nhận thức cho thanh niên trong sự nghiệp cách mạng XHCN

1.2.1 Vai trò của thanh niên

Sinh thời, Hồ Chủ tịch rất coi trọng thanh niên, đánh giá cao vai trò củathanh niên, tin yêu thanh niên và do đó cũng trao cho thanh niên những trọngtrách lớn lao nhng cũng rất vẻ vang Trang sử hào hùng của dân tộc mà trong

đó thanh niên đã “thể hiện” mình một cách xuất sắc đã nhen nhóm trong tâmtởng Hồ Chí Minh niềm tin tởng sâu sắc vào thế hệ trẻ Việt Nam trong tiếntrình phát triển của lịch sử dân tộc

Thanh niên là lớp ngời mới lớn, ở họ cha có kinh nghiệm, cha có chaisạn của sự từng trải, song ở họ có chí khí, có tri thức, có sức khoẻ, có hoài bão

lí tởng Họ là lớp ngời tiêu biểu cho sức sống của dân tộc Thanh niên có dồidào sinh lực mới có thể tiếp thêm luồng sinh khí, sức sống mãnh liệt cho sựphát triển, trờng tồn của dân tộc Song, một thực tế mà Ngời đang chứng kiến

đó là chính sách cai trị thâm độc của thực dân Pháp, chúng dùng rợu cồn,thuốc phiện và chính sách ngu dân làm u mê đần đồn thế hệ trẻ cũng chính là

đang huỷ diệt dần đi sức sống của dân tộc Việt Nam Trong Bản án chế độthực dân Pháp, Ngời chỉ rõ:

"ở Đông Dơng chúng ta có đủ những cái mà dân tộc mong muốnnh: hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng núi bao la,chúng ta có những ngời lao động khéo léo và cần cù Nhng chúng

ta thiếu tổ chức và thiếu ngời tổ chức vì thế công nghiệp và thơng

nghiệp của chúng ta là con số không Thế thì thanh niên chúng ta

đang làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm, họ không làm gì, nhữngthanh niên không có phơng tiện thì lại chìm trong sự biếng nhác,còn những kẻ xuất dơng thì chỉ thoả mãn tính tò mò của tuổi trẻ

mà thôi” [8,132- 133]

Bởi vậy Ngời kêu gọi: muốn “hồi sinh” dân tộc trớc hết phải “hồi sinh”thanh niên: “Hỡi Đông Dơng đáng thơng lại! Ngời sẽ chết mất nếu đám thanhniên già cỗi của Ngời không sớm hồi sinh” [7, 133] Điều đó cho thấy Hồ ChíMinh đánh giá rất cao vai trò của thanh niên Vì vậy, vận mệnh của dân tộc,

sự phát triển của đất nớc tuỳ thuộc vào sự giác ngộ cách mạng và trách nhiệmcủa thanh niên

Tin tởng vào thanh niên, đánh giá cao vai trò của thanh niên Hồ ChíMinh không những chỉ ra khả năng cách mạng to lớn của tuổi trẻ trong cuộccách mạng dân tộc dân chủ nhân dân mà Ngời còn chỉ ra tiềm năng to lớn củatuổi trẻ trong công cuộc kiến thiết xây dựng nớc nhà Trong ngày khai trờng

đầu tiên của nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà tháng 9/1945 Hồ Chí Minh đãgửi gắm niềm tin tởng của mình vào thế hệ trẻ:

“Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc ViệtNam có bớc tới đài vinh quang để sánh vai với các cờng quốcnăm châu đợc hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công họctập của các em" [9, 11]

Năm 1947, Ngời lại khẳng định:

“Thanh niên là ngời chủ tơng lai của nớc nhà Thật vậy, nớc nhàthịnh hay suy, mạnh hay yếu, một phần lớn là do các thanh niên.Thanh niên muốn làm ngời chủ tơng lai cho xứng đáng thì ngayhiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lợng của mình, phải làmviệc chuẩn bị cái tơng lai đó” [9, 402]

Chứng kiến sự cống hiến và trởng thành của tuổi trẻ Việt Nam qua hơn

30 năm kể từ những ngày đầu vận động thành lập Đảng, Hồ Chí Minh đã nóilên niêm tin tởng ở tiền đồ của dân tộc Tại lễ kỉ niệm lần thứ 35 ngày thànhlập Đoàn thanh niên Lao động Việt Nam (t3/1966) Ngời nói:

“Là ngời theo dõi tổ chức thanh niên từ bớc đầu hiếm hoi chỉ có 8cháu, ngày nay thấy có hàng triệu đoàn viên thanh niên, hàngtriệu cháu bé nhi đồng phát triển mơn mởn nh hoa mùa xuân Vớimột thế hệ thanh niên hăng hái và kiên cờng chúng ta nhất địnhthành công trong sự nghiệp bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền

Nam, thống nhất Tổ quốc Vì vậy, Bác rất tự hào sung sớng vàthấy nh mình trẻ lại, thấy tơng lai của dân tộc ta vô cùng vữngchắc và vẻ vang”[16, 66- 67].

Thanh niên là một lực lợng to lớn, là đội quân xung kích trên mọi mặttrận của cách mạng Sự nghiệp cách mạng càng phát triển thì càng đòi hỏithanh niên thực hiện tốt hơn vai trò xung kích của mình Khẳng định vai tròxung kích của thanh niên, Ngời khẳng định: “thời đại này là thời đại vẻ vangcủa thanh niên Mà thanh niên phải là đội xung phong trên các mặt trận chínhtrị, kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật”[15, 390] Và Ngời cũng đã chỉ rõ vaitrò xung kích của thanh niên:

“ Thanh niên là ngời tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niêngià, đồng thời là ngời phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tơng lai,tức là các cháu nhi đồng

- Thanh niên là ngời xung phong trong công cuộc phát triển kinh

tế và văn hoá, trong sự nghiệp xây dựng XHCN, về nông nghiệp

số đông “kiện tớng” làm công tác thuỷ lợi, làm phân bón, vỡ đấthoang, cải tiến công cụ Về công nghiệp, trong quá trình cải tiến

kỹ thuật, nâng cao năng suất, thanh niên cũng là ngời xungphong Về văn hoá, trong công việc xoá nạn mù chữ, bổ túc vănhoá, thi đua “hai tốt”, thanh niên cố gắng nhiều và có công nhiều

- Thanh niên là lực lợng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân

tự vệ, đang hăng hái giữ gìn trật tự trị an, bảo vệ Tổ quốc

Trong mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu:

“đâu cần thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm” [15, 488]

Nh vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng thanh niên, đánh giá caovai trò của thanh niên Song đồng thời, Ngời cũng luôn nhìn nhận thanh niên

nh một chủ thể đang phát triển, đang nhập cuộc và đang đợc tiếp tục hoànthiện Ngời bày tỏ: óc những ngời trẻ tuổi trong sạch nh một tấm lụa trắng.Nhuộm xanh thì nó sẽ xanh, nhuộm đỏ thì nó sẽ đỏ Vì vậy, để phát huy vaitrò to lớn của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng nói chung và trong sựnghiệp cách mạng XHCN nói riêng Ngời rất coi trọng công tác giáo dục thanhniên thành những ngời kế thừa xây dựng CNXH Đó là việc làm rất quantrọng, rất cần thiết, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân Trong việc giáo dục

và rèn luyện phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ XHCN,văn hoá kỹ thuật, lao động và sản xuất

1.2.2 Giáo dục nhận thức cho thanh niên

Về vấn đề này, Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh: “Mỗi ngời phải

có t tởng XHCN đúng đắn thì mới có thể góp phần xứng đáng vào việc xâydựng XHCN” [13.26], “muốn tiến lên XHCN phải có con ngời XHCN, muốn

có con ngời XHCN phải có t tởng XHCN” [14, 296]

Thanh niên là rờng cột của nớc nhà, là tơng lai, là vận mệnh của nớcnhà, là lực lợng hùng hậu, nòng cốt trong sự nghiệp xây dựng xã hội mớiXHCN do vậy trớc tiên “thanh niên phải rèn luyện và thấm nhuần t tởngXHCN" [14, 310] Vì vậy, trong sự nghiệp bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đờisau, bồi dỡng lớp ngời thừa kế xây dựng XHCN thì vấn đề giáo dục nhận thứccho thanh niên về bản chất của CNXH là một việc làm rất cần thiết, rất quantrọng Nó đợc tập trung vào 4 nội dung chủ yếu:

Thứ nhất, giáo dục lý tởng

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, lý tởng bao giờ cũng gần gũi vớithanh niên Nó không phải là những lý luận cao siêu, xa vời mà luôn biểu hiệnthật cụ thể, rõ ràng Nó có vai trò đặc biệt quan trọng, định hớng con đờng đicho mỗi con ngời, nhất là đối với thế hệ trẻ Lý tởng của họ nh thế nào thì conngời của họ sẽ nh thế ấy Và tơng lai của cả dân tộc, một quốc gia sẽ phụthuộc rất lớn vào lý tởng hiện tại của lớp thanh niên

Giá trị lớn lao, kinh nghiệm vô giá do các thế hệ thanh niên cách mạngmang lại chính là sự kiên định vững vàng đa cách mạng Việt Nam đi theo con

đờng cách mạng vô sản, gắn bó chặt chẽ lòng yêu nớc nồng nàn với khát vọngphấn đấu vì XHCN, con đờng duy nhất đúng đắn để tự giải phóng mình khỏimọi áp bức bóc lột Đó là sự lựa chọn công khai, không hề run sợ trớc gơmsúng và mọi uy lực của kẻ thù - sự lựa chọn bằng cả trái tim và khối óc

Bởi vậy, Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở phải giáo dục cho thanh niên nhậnthức sâu sắc rằng: chúng ta không một phút nào đợc quên lý tởng cao cả củamình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập, cho CNXH hoàn toàn thắnglợi trên đất nớc ta và trên toàn thế giới

Lý tởng cách mạng cao đẹp mà Hồ Chí Minh nói tới và cũng là để giáodục cho thanh niên đó là: độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Những nội dung

ấy luôn luôn gắn bó chặt chẽ với nhau Thực hiện thắng lợi sự nghiệp cáchmạng XHCN và xây dựng thành công XHCN - đó là phơng hớng duy nhất đểcủng cố bền vững nền độc lập của dân tộc, đảm bảo cho mọi ngời có cuộcsống ngày càng ấm no, tự do và hạnh phúc

Trong nội dung giáo dục cho thanh niên theo Ngời là phải làm cho họnhận thức đúng và hiểu sâu sắc rằng: vì lý tởng cao đẹp ấy mà biết bao chiến

sĩ cộng sản, biết bao ngời con yêu quý của giai cấp công nhân và của dân tộc

đã hi sinh, biết bao lứa tuổi thanh niên đã lên đờng chiến đấu Con đờng đi

đến lí tởng cao đẹp là con đờng phải đổ nhiều mồ hôi, xơng máu, nhng cũng

đầy vinh quang và sự tích anh hùng Đề từ đó góp phần giác ngộ thanh niên,giúp họ thấy rõ vinh dự và trách nhiệm của tuổi trẻ nhằm đảm đơng đợc sứmệnh đa sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc đến thắng lợi cuối cùng

Để giác ngộ sâu sắc lý tởng cách mạng, trớc hết cần trang bị cho thanhniên kiến thức thế giới quan duy vật khoa học và phơng pháp luận biện chứngcủa chủ nghĩa Mác- Lênin, về nhân sinh quan cách mạng, những hiểu biết

đúng đắn về CNXH Giúp họ nhận thức rằng, chúng ta không thể tiến ngay

đến XHCN với tất cả sự hoàn thiện của một xã hội tốt đẹp, mà phải trải quanhiều giai đoạn, nhiều chặng đờng Làm cho thanh niên nhận thức rõ nhiệm

vụ của thanh niên là chiến đấu cho nớc nhà đợc độc lập tự do và phấn đấu cho

sự nghiệp cách mạng XHCN thành công trên đất nớc ta

Giáo dục lý tởng cách mạng cho thanh niên là làm sao cho thanh niênthấm nhuần đờng lối, quan điểm của Đảng, tin tởng vào sự lãnh đạo của ĐảngCộng Sản, vào tơng lai của dân tộc, thấm nhuần đờng lối quan điểm của Đảng,chính sách, pháp luật của nhà nớc, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, hănghái thi đua học tập, lao động, xung kích, thực hiện các chủ trơng chính sáchcách mạng, giáo dục truyền thống yêu nớc thơng nòi, tinh thần tự lực, tự c-ờng

Giáo dục lý tởng cách mạng cho thanh niên không phải là việc dễ Phảilàm sao giúp cho thanh niên tự nhận thức đợc lý tởng ấy là cách mạng, là đúng

đắn, là khoa học để từ đó thôi thúc họ thực hiện, chiến đấu theo lý tởng đã lựachọn

Nhận thấy đợc tinh thần hăng hái là u điểm nổi bật của thanh niên, Ngời

đề ra phơng pháp giáo dục lý tởng cho thanh niên là phải gắn giáo dục vớiviệc phát huy vai trò xung kích, giao phó cho họ đảm nhận những nhiệm vụkhó khăn góp phần to lớn vào thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng.Hết sức quan tâm đến việc phát triển Đảng viên trẻ tuổi nhằm tăng sinh lựccho Đảng, đảm bảo sự kế thừa giữa các thế hệ để tạo điều kiện, cơ hội chothanh niên trởng thành Một trong những yếu tố góp phần quan trọng tronggiáo dục lý tởng cách mạng cho thanh niên theo Ngời là phải: giáo dục truyềnthống cách mạng, truyền thống yêu nớc thơng nòi và lịch sử đấu tranh hàohùng của dân tộc:

“Chúng ta cần phải ghi chép và thờng nhắc nhở lại những sự tích

ấy để giáo dục nhân dân ta chịu đựng gian khổ, vợt qua mọi khókhăn, quyết tâm làm tròn nhiệm vụ xây dựng lại nớc nhà Để giáodục cho thanh niên ta rèn luyện một ý chí kiên quyết, quật cờng,một tâm lý quả cảm, xung phong tin tởng vào tơng lai của Tổquốc vào lực lợng của nhân dân, hi sinh lợi ích riêng cho lợi íchchung của dân tộc” [12, 387].

Thứ hai, giáo dục đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của ngời cách mạng cũng giống

nh gốc của cây, ngọn nguồn của sông núi Ngời vẫn thờng nói, đối với connguời sức có mạnh mới gánh đợc nặng và đi đợc xa, ngời cách mạng phải có

đạo đức cách mạng mới hoàn thành đợc nhiệm vụ cách mạng

Trong bài nói chuyện với sinh viên và cán bộ Việt Nam đang học tập vàcông tác ở Matxitcơva ngày 29 tháng 10 năm 1961 Ngời nói: “Muốn xây dựngCNXH phải có những con ngời XHCN, tức là phải có những ngời có đạo đứcXHCN: đạo đức XHCN là cần, kiệm xây dựng nớc nhà” [14, 186]

Đạo đức có vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng một xã hội tốt

đẹp trong tơng lai - XH XHCN, do vậy Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đếnviệc giáo dục đạo đức đối với thanh niên Ngời căn dặn: Muốn làm tròn nhiệm

vụ vẻ vang ấy, thanh niên ta cần phải thấm nhuần tinh thần làm chủ nớc nhà

và phải trau dồi đạo đức của ngời cách mạng

Vấn đề quan trọng hàng đầu của đạo đức cách mạng là trung với nớc,với Đảng, hiếu với dân Theo Ngời, muốn cho thanh niên có lòng trung với n-

ớc, phải thờng xuyên quan tâm giáo dục họ tinh thần yêu nớc nồng nàn, sâusắc Tinh thần đó đợc thực hiện thông qua hành động, phong trào cách mạngcủa tuổi trẻ Về điều này, Ngời nói rõ: yêu Tổ quốc là cái gì trái với quyền lợicủa Tổ quốc, chúng ta kiên quyết chống lại T tởng quán xuyến của Ngời là

Tổ quốc luôn gắn liền với nhân dân, yêu nớc hay trung với nớc là phải biếtphấn đấu, hi sinh cho độc lập tự do của đất nớc, làm sao cho dân giàu nớcmạnh

Trung với Đảng, theo Ngời là phải giáo dục cho thanh niên luôn trungthành với mục tiêu cách mạng, có những đức tính trung thực ngay thẳng,không làm việc bậy Lúc đợc giao nhiệm vụ thì bất kì việc to, nhỏ đều ra sứclàm cẩn thận, có hiệu quả và phải biết làm việc có lợi, tránh việc có hại cho

Đảng Đó là những nội dung hết sức sinh động, vừa là thớc đo, vừa là chỉ dẫnkhông chỉ riêng đối với thanh niên mà còn cho tất cả những ai tự nguyện chiến

đấu dới ngọn cờ của Tổ quốc, của Đảng

Hiếu với dân trớc hết phải kính trọng, yêu thơng cha mẹ nhng phải biết

kết hợp nhuần nhuyễn tình thơng yêu cha mẹ với đồng bào, đồng loại Hiếuvới dân theo lời dạy của Ngời là phải giáo dục thanh niên biết yêu mến, quítrọng nhân dân, học tập, làm việc và chiến đấu vì nhân dân, phải chăm lo bảo

vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, tích cực giúp đỡ nhân dân vợt qua mọikhó khăn trong cuộc sống Đồng thời dám đấu tranh chống lại mọi biểu hiệnsách nhiễu, gây phiền hà cho nhân dân, luôn dựa vào dân để phát động phongtrào thi đua lao động sản xuất, làm cho nhân dân phấn khởi tin tởng vào chế

độ XHCN

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên Hồ Chí Minh rất chú trọng

đến việc giáo dục những phẩm chất cao quý: cần, kiệm, liêm, chính, chí côngvô t, những tác phong đẹp đẽ nh: khiêm tốn, giản dị, có tinh thần lao động tíchcực, siêng năng, gan dạ, táo bạo và sáng tạo, là đức tính trung thành, thật thà,chính trực trong đời sống và công việc, kiên quyết chống lãng phí trong sảnxuất và tiêu dùng Trong mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, Ngời đòi hỏithanh niên:

“Nhiệm vụ của thanh niên không phải là hỏi nớc nhà đã cho mìnhnhững gì Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nớc nhà? Mình phảilàm thế nào cho ích lợi nớc nhà nhiều hơn?” [12, 455]

Đối với tập thể và gia đình cũng vậy Phải giáo dục cho thanh niên cótình thơng và trách nhiệm với mọi ngời thì mới trở thành cơ sở tình cảm đểchúng ta gieo vào đó chủ nghĩa nhân đạo cộng sản Vì vậy Hồ Chí Minh đãnhiều lần nghiêm khắc phê bình những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân trongthanh niên Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đoàn thanh niên Lao

động Việt Nam, Ngời chỉ rõ:

“Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng củamình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể,miễn là mìnhbéo, mặc thiên hạ gầy Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính h nết xấunh: lời biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí,tham ô nó là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng XHCN”[15, 306]

Vì :

“Chủ nghĩa cá nhân trái ngợc với đạo đức cách mạng, nếu còn lạitrong mình dù là ít thôi thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp

đạo đức cách mạng, để ngăn trở ta một lòng một dạ phấn đấu cho

sự nghiệp cách mạng Chủ nghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo,xảo quyệt, nó khéo dỗ dành ngời ta xuống dốc Mà ai cũng biết

rằng xuống dốc thì dề hơn lên dốc Vì thế mà càng nguyhiểm”14, 283- 284].

Để có thế phát huy khả năng, vai trò cuả thanh niên trong sự nghiệp xâydựng CNXH, Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở thanh niên phải kiên quyết đấutranh từ bỏ chủ nghĩa cá nhân:

“Thanh niên cần phải chống tâm lí tự ti tự lợi, chỉ lo lợi ích riêng

và sinh hoạt riêng của mình Chống tâm lí ham sung sớng vàtránh khó nhọc, chống thói quen khinh lao động, nhất là lao độngchân tay Chống kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang”[12, 455] Vì đó là những thói xấu kìm hãm chí tiến thủ của thanh niên Bởi vậy, “muốntiến lên CNXH thì phải có con ngời XHCN, muốn có con ngời XHCN phải có

t tởng XHCN, muốn có t tởng XHCN phải gột rửa t tởng cá nhân chủ nghĩa”

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên là cần thiết cho sự nghiệpxây dựng CNXH Ngời chỉ rõ:

“Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấutranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố.Cũng nh ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càngtrong”[14, 293]

Thứ ba, giáo dục nâng cao trình độ

Xuất phát từ yêu cầu, từ nhiệm vụ của cách mạng XHCN là xây dựngmột nền kinh tế phát triển cao, Hồ Chí Minh rất coi trọng việc giáo dục nângcao trình độ văn hoá, kỹ thuật, nghề nghiệp cho thanh niên Ngời căn dặn:Chúng ta là những ngời lao động làm chủ nớc nhà Muốn làm chủ đợc tốt phải

có năng lực làm chủ, chúng ta học tập chính là để có đủ năng lực làm chủ, có

đủ năng lực tổ chức cuộc sống mới - trớc hết là tổ chức nền sản xuất mới Bởivậy, ý thức làm chủ không phải chỉ tỏ ở tinh thần say mê học tập để khôngngừng nâng cao năng lực làm chủ của mình

Ngời luôn yêu cầu thanh niên phải: “Ra sức học tập nâng cao trình độchính trị - văn hoá, khoa học kỹ thuật và quân sự để cống hiến ngày càngnhiều cho Tổ quốc, cho nhân dân” [15, 165] Thanh niên mà không chịu học

tập, đó là thói xấu không thể chấp nhận đợc:

“Nếu không chịu khó học thì không thể tiến bộ đợc Không tiến

bộ là thoái bộ Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều máy móccàng tinh xảo Mình mà không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là

bị đào thải, tự mình đào thải mình" [14, 554]

Ngời còn nêu rõ: làm nghề gì cũng phải học, mục đích của việc họckhông gì khác hơn là để nâng cao năng lực làm cho kinh tế phát triển, đờisống của nhân dân ngày càng ấm no, tơi vui Ngời thờng nhắc nhở trong khigiảng dạy, học tập phải coi trọng các môn tự nhiên, khoa học xã hội, khoa học

kỹ thuật để có kiến thức toàn diện tham gia tốt nhất vào sự nghiệp xây dựng

n-ớc nhà

Trong bài nói chuyện tại Đại hội lần thứ II của Đoàn thanh niên Lao

Động Việt Nam ngày 24/3/1961, Ngời nhấn mạnh:

“Muốn xây dựng CNXH thì nhất định phải có học thức.Cần phảihọc văn hoá, chính trị, kỹ thuật Cần phải học lý luận Mác- Lêninkết hợp với đấu tranh và công tác hàng ngày Học phải đi đôi vớihành” [14, 58]

Nh vậy trong sự nghiệp cách mạng XHCN, một yêu cầu quan trọngquyết định đến sự thành bại của sự nghiệp ấy là trình độ học thức, trình độ kỹthuật của con ngời Đó là cơ sở thiết yếu cho việc xây dựng một nền kinh tếphát triển cao

Do vậy trong sự nghiệp “trồng ngời”, Hồ Chí Minh rất coi trọng côngtác giáo dục nâng cao trình độ cho thanh niên - lực lợng thừa kế xây dựngCNXH

Thứ t, giáo dục tinh thần quốc tế

Tinh thần quốc tế theo Hồ Chí Minh có vai trò đặc biệt quan trọng đốivới sự tồn vong, sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Đặt sự nghiệp cáchmạng của dân tộc trong sự phát triển chung của cách mạng thế giới sẽ tạo mộtnền tảng vững chắc là một bảo đảm cho sự thắng lợi của cách mạng và sự hngthịnh của quốc gia

Ngời viết: “Giang sơn muôn dặm một nhà

Vì trong bốn biển đều là anh em”

Tinh thần thân ái, đoàn kết quốc tế đã thấm nhuần, là sợi chỉ đỏxuyên suốt quá trình tìm đờng cứu nớc của ngời thanh niên trẻ tuổi NguyễnTất Thành

Tinh thần đoàn kết quốc tế là một yếu tố quan trọng của cách mạng vôsản, là động lực làm nên thắng lợi của cách mạng vô sản Bởi vậy, ngay trong