Tự luận: 8đ Câu 5: 2đ Khi nói hoặc viết,có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành câu rút gọn.Việc lược bỏ một số thành phần của câu thường nhằm những mục đích như sau: 1đ - [r]
Trang 1Lớp Tiết( tkb) Ngày giảng Sĩ số Vắng Ghi chú 7a
- Nắm được khái niệm tục ngữ
- Nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và hình thức nghệ thuật của câu tục ngữ trong bài học
b Kĩ năng:
- Rèn cho HS kĩ năng đọc, hiểu văn bản, phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ
về thiên nhiên và lao động sản xuất
-Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời sống
- THMT: HS sưu tầm tục ngữ liên quan đến môi trường
- Tích hợp kiến thức liên môn của môn Địa lý
3 TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
a Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra về việc chuẩn bị bài của hs
b Bài mới:
- Tục ngữ là một thể loại văn học dân gian Nó được ví là kho báu của kinh nghiệm và trí tuệ dân gian.Tục ngữ cũng là một thể loại triết lí nhưng đồng thời cũng là : “Cây đời xanh tươi”
Tục ngữ có rất nhiều chủ đề Tiết học hôm nay chúng ta sẽ làm quen với 8 câu tục ngữ về chủ đề Thiên nhiên và lao động sản xuất
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
Trang 2+ Quy luật của thiên nhiên.+ Kinh nghiệm lao động sảnxuất.
+ Kinh nghiệm về con người
xã hội
- Những bài học kinhnghiệm về quy luật của thiênnhiên và lao động sản xuất lànội dung quan trọng của tụcngữ
? Quan sát câu tục ngữ cho
biết 2 về câu tục ngữ nói
gì?
* Tích hợp môn địa lý:
? Dựa vào tri thức nào để
em biết được hiện tượng
này?
- 2 nhóm+ Tục ngữ về thiênnhiên 1, 2, 3, 4
+ Tục ngữ về laođộng sản xuất 5, 6, 7,8
- Trả lời
-Dựa vào tri thứccủa môn Địa lý vềhiện tượng hai mùatrong năm
Trang 3GV giải thích thêm:
Tri thức này dựa trên cơ sở
sự quan sát của nhân dân
vào 2 mùa, tháng năm và
tháng mười Tháng 5 là
mùa hè của nửa cầu Bắc,
mùa đông của nửa cầu Nam
nên nửa cầu Bắc ngả về
phía mặt trời do vậy sẽ
nhận được ánh sáng và
nhiệt nhiều hơn cho nên độ
dài ban ngày nhiều hơn ban
đêm.
Tháng 10 là mùa hè của
nửa cầu Nam, mùa đông
của nửa cầu Bắc Do vậy,
nửa cầu Bắc chếch xa mặt
trời nhận được ít ánh sáng
à nhiệt nên độ dài ban đêm
dài hơn ban ngày.
- Bằng nghệ thuật đối, lối nóiphóng đại, cách gieo vần lưngcâu tục ngữ đã đúc kết kinhnghiệm về thiên nhiên
- Nhắc nhở ta có ý thức chủđộng để nhìn nhận sử dụngthời gian, công việc, sức laođộng hợp lí vào các mùatrong năm
Câu 2:
-> Ngày nào đêm trước trời
có nhiều sao, hôm sau sẽnắng; trời ít sao, sẽ mưa
- Cách gieo vần lưng lối nóigiàu hình ảnh, nêu lên kinhnghiệm dự đoán thiên nhiên,
từ đó người dân có ý thức bảo
vệ nhà cửa, mùa màngCâu 3:
-> Khi trời xuất hiện có rángsắc vàng màu mỡ gà thì trờisắp có bão
- Kinh nghiệm dự đoán bãogiúp nhân dân chủ động giữgìn hoa màu, nhà cửa
Trang 4? Kinh nghiệm nào sẽ được
rút ra từ hiện tượng trên?
? Câu tục ngữ này có mấy
? Hãy chuyển lời câu tục
ngữ này sang tiếng Việt?
- Lo sẽ lại lụt lộinữa
- Vần lưng dễ đọc, dễnhớ
- Thứ nhất nuôi cá,thứ nhì làm vườn,thứ ba làm ruộng
-> Kiến bò nhiều vào tháng 7
là điềm báo trời sắp có lũ lụt
- Với hình ảnh cụ thể câu tụcngữ là bài học quý giúp nhândân chủ động phòng chống lũlụt
b Những câu tục ngữ về laođộng sản xuất
Câu 5-> Đất được coi như vàng, quýnhư vàng
- Bằng nghệ thuật so sánh câutục ngữ ngắn gọn nhưng là lờikhẳng định giá trị của đất, phêphán hiện tượng lãng phí đất
Câu 6:
- Chỉ thứ tự các nghề đem lạilợi ích cho con người
- Giúp con người biết khaithác tốt điều kiện hoàn cảnh
tự nhiên để tạo ra của cải vậtchất
Câu 7:
-> Khẳng định thứ tự quantrọng của các yếu tố (nước,phân, giống lúa và lao động)
- Với cách nói giản dị câu tụcngữ giúp nhân dân vận dụngtrong quá trình trồng lúa
Trang 5? Phép liệt kê sử dụng có giá
- Kinh nghiệm này đi vào
thực tế nông nghiệp nước ta
- Trong trồng trọtphải đảm bảo 2 yếutố: Thời vụ và đấtđai
- Rút gọn đối xứng
- Trả lời
-Trả lời
- Là những bài họcquý giá của nhândân về lao động sảnxuất, về thiên nhiên
Câu 8-> Khẳng định tầm quantrọng của thời vụ, đất đai đãđược khai phá, chăm bón đốivới nghề nông
2 Nghệ thuật:
- Sử dụng cách diễn đạt ngắn
gọn, cô đúc
- Sử dụng kết cấu diễn đạttheo kiểu đối xứng, nhân quả,hiện tượng và ứng xử cầnthiết
- Tạo nhịp điệu cho câu văn
Trang 6CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần văn và tập làm văn)
1 MỤC TIÊU:
a Kiến thức:
- Yêu cầu của việc sưu tầm tục ngữ ca dao địa phương
- Cách thức sưu tầm tục ngữ ca dao địa phương
b Kĩ năng:
- Biết cách sưu tầm tục ngữ ca dao địa phương
- Biết cách tìm hiểu tục ngữ ca dao địa phương ở mức độ nhất định
c Thái độ:
Tăng thêm hiểu biết và tình yêu với quê hương mình
* THMT: Sưu tầm tục ngữ liên quan đến môi trường
2 CHUẨN BỊ:
a Giáo viên:
- Giáo án, một số bài ca dao tục ngữ về địa phương
b Học sinh:
- Sưu tầm theo yêu cầu
3.TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG :
a Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất và nêu NT chung của nhưng câu TN đó?
câu nói ở địa phương
mình liên quan đến môi
Hoạt động 2: Xác định
đối tượng phạm vi
Yêu cầu hs phân biệt ca
dao dân ca, tục ngữ
Trang 7GV giới hạn đối tượng
sưu tầm
- Ở địa phương
Ca dao là những lời thơ
- Tục ngữ thiên về duy lí - Cadao thiên về trữ tình
- Tục ngữ diễn đạt kinhnghiệm - Ca dao biểu hiện thếgiới nội tâm của con người
2 Đối tượng sưu tầm:
những câu ca dao, tục ngữlưu hành ở địa phương, nói vềđịa phương (địa danh, sảnvật )
2 Cách sưu tầm
- Mỗi HS có vở làm bài tậphoặc sổ tay sưu tầm ca dao,tục ngữ Mỗi lần sưu tầmđược hãy chép vào để khỏiquên hoặc thất lạc
- Sau khi sưu tầm đủ 20 câuthì phân loại: Ca dao dân cachép riêng, tục ngữ chépriêng
- Các câu còn lại sắp xếpA,B, C chữ cái đầu câu
Trang 81 MỤC TIÊU:
a Kiến thức:
T1- Khái niệm văn nghị luận
- Nhu cầu văn nghị luận trong đời sống
- Những đặc điểm chung của văn bản nghị luận
T2: Luyện tập văn nghị luận
b Kĩ năng
- Nhận biết văn bản nghị luận khi đọc sách báo, chuẩn bị để tiếp tục tìm hiểusâu, kĩ hơn về kiểu văn bản quan trọng này
c Thái độ:
- Có ý thức tham gia vào hoạt động bài học
*Tích hợp kĩ năng sống: Phân tích, bình luận và đưa ra ý kiến cá nhân về đặc
điểm của bài văn nghị luận; ra quyết định lựa chọn cách lập luận,lấy dẫnchứng khi tạo lập và giao tiếp hiệu quả bằng văn nghị luận
2 CHUẨN BỊ:
a giáo viên:
- Giáo án, một số đoạn văn mẫu về nghị luận
b Học sinh:
- Đọc và tìm hiểu trước bài mới
3 TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
a Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
b Bài mới:
Văn bản nghị luận là văn bản quan trọng trong đời sống xã hội của con người, cóvai trò rèn luyện tư duy, năng lực biểu đạt, những quan niệm, tư tưởng sâu sắctrước đời sống Có năng lực nghị luận cũng là một điều kiện cơ bản để con ngườithành đạt trong cuộc sống XH Hôm nay chúng ta bước đầu tìm hiểu chung về vănnghị luận
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
Tiết 1 - Hoạt động 1: Nhu
cầu nghị luận và văn bản
Trang 9câu hỏi tương tự như vậy?
Gv những câu hỏi như trên
rất hay, nó chính là vấn đề
phát sinh trong cuộc sống
hàng ngày khiến ta phải tư
duy tìm cách giải quyết
? Gặp các vấn đề câu hỏi
loại đó, em có thể trả lời
bằng các kiểu văn bản đã
học như kể chuyện, miêu tả,
biểu cảm không vì sao?
Gv lấy ví dụ thêm và phân
tích cho hs
? Để trả lời những câu hỏi
như thế, hàng ngày trên
báo chí đài em thường gặp
những kiểu văn bản nào?
kể tên
Gv cho hs tham khảo một
số bài nghị luận yêu cầu hs
gọi tên các loại bài nghị
sử dụng khái niệm thìnghe mới hiểu và tinđược
- Bàn luận, chứngminh, giải thích lànhững nhu cầu nghịluận trong cuộc sống
đó là những tư duy,khái niệm có sử dụngnghị luận thì mới đápứng yêu cầu trả lời cáccâu hỏi loại đó trongcuộc sống
- Bài xã luận, bình luận,bài phát biểu trên báochí, bình luận thời sự,bình luận thể thao
- Tham khảo , gọi tên
- Người ta thường dùngdùng văn nghị luận bằngcách nêu ý kiến, bàn luậnmột vấn đề dưới dạng nóihoặc viết
2 Thế nào là văn nghị luận
Trang 10bài viết nêu ra những ý kiến
nào? Nêu luận điểm của
kể chuyện, miêu tả bằng văn
biểu cảm được không? vì
sao?
? Từ việc tìm hiểu văn bản
trên em hiểu thế nào là văn
bản nghị luận?
Tích hợp KNS:
? Để có sức thuyết phục
đối với người đọc văn bản
nghị luận phải có đặc điểm
- Không, vì không đápứng được nhu cầu trảlời, không đưa ra đượccác dẫn chứng, lí lẽthuyết phục người đọc,người nghe
- Trả lời
- Có luận điểm rõ ràng
- Có lý lẽ, dẫn chứngthuyết phục
- Nạn dốt là nạn cầnxoá bỏ nhanh thì mới
có thể xây dựng nướcnhà Bài viết đã đề cậpđến vấn đề bức xúcnhất lúc bây giờ, thứctỉnh người đọc
- Thái độ tư tưởng phảihướng tới giải quyếtvấn đề đặt ra trong đờisống thì nghị luận mới
lúc này là phải nâng cao dântrí
+ Mọi người Việt Nam phảibiết quyền lợi của mình, bổnphận của mình, phải có kiếnthức mới để tham gia vàocông cuộc xây dựng nướcnhà, và trước hết phải biếtđọc biết viết chữ Quốc ngữ
- Lí lẽ+ Tình trạng thất học, lạchậu trước Cách mạng thángTám
+ Những điều kiện phải có
để người dân tham gia xâydựng nước nhà
+ Những khả năng thực tếtrong việc chống nạn thấthọc
b Kết luận:
- Văn nghị luận là những vănbản được viết ra nhằm xáclập cho người đọc, ngườinghe một tư tưởng, quanđiểm nào đó
- Những tư tưởng trong bàivăn nghị luận phải hướng tớigiải quyết vấn đề đặt ra trongđời sống thì nghị luận mới có
ý nghĩa
* Ghi nhớ : sgk/9
Trang 11GV cho HS đọc bài văn:
Cần tạo ra thói quen tốt
trong đời sống xã hội
? Đây có phải là bài văn
nghị luận không? tại sao?
? Tác giả đề xuất ý kiến gì?
"cần tạo ra " bài văn
có luận điểm rõ ràng, lí
lẻ dẫn chứng giàu sứcthuyết phục
- Em có tán thành vì đó
là ý kiến đúng, đượctrình bày rõ ràng, có lí
lẻ và dẫn chứng giàusức thuyết phục
- Lí lẽ 2: Tạo được thói quentốt là rất khó nhưng nhiễmthói quen xấu thì rất dễ
- Dẫn chứng+ Thói quen tốt: Luôn dậysớm, luôn đúng hẹn, giữ lờihứa, luôn đọc sách
+ Thói quen xấu:
Hút thuốc lá, hay cáu giận,mất trật tự gạt tàn thuốc là ranhà, vứt rác bừa bãi, nhữngnơi khuất, nơi công cộng rác
ùn lên, ném chai, cốc vỡ rađường
Trang 12suy nghĩ và quan điểm gì
về vấn đề nêu ra trong văn
bản nghị luận
? Theo em bài văn có bố
cục mấy phần? Nội dung
của mỗi phần là gì?
Gv kiểm tra các đoạn văn
hs sưu tầm có phải là văn
bản nghị luận không?
? Vấn đề được tác giả nêu
ra và giải quyết là vấn đề gì
? Nguồn của văn bản?
* Hãy đọc văn bản "Hai
- 2 luận điểm
- 2 dẫn chứng
- 2 lí lẽ
- Vấn đề được trình bàytrong văn bản rõ ràng,
lí luận và dẫn chứngthuyết phục
+ KB: đề xuất hướng phấnđấu tự giác của mọi người
+ Cách sống cá nhân+ Cách sống hòa nhập chia
sẻ
c Củng cố:
T1 - Khái niệm văn nghị luận
- Nhu cầu văn nghị luận trong đời sống
- Những đặc điểm chung của văn bản nghị luận
T2- Đặc điểm của văn bản nghị luận
Trang 13- Hiểu ý nghĩa, nội dung của những câu tục ngữ về con người và xã hội.
- Đặc điểm hình thức của tục ngữ về con người và xã hội
b Kĩ năng:
- Củng cố bổ sung thêm hiểu biết về tục ngữ
- Đọc – hiểu, phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về con người và xã hội trong đời sống
- Vận dụng được những câu tục ngữ vào đời sống ở mức độ nhất định
- Vở ghi, SGK, vở soạn, phiếu học tập
3 TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
Trang 14- Về nội dung chúngđều là những kinhnghiệm và nhữngbài học của dân gian
về con người vàXH
- Về hình thứcchúng đều có cấutạo ngắn, có vần,nhịp, thường dùng
- Tục ngữ về học tập, tudưỡng: câu 4, 5, 6
- Tục ngữ về quan hệ ứng xử:câu 7, 8, 9
- Phê phán nhữngtrường hợp coi củahơn người
- An ủi động viênnhững trường hợp
mà nhân dân ta cho
là “ cảu đi thayngười”
- Nói về tư tưởngđạo đức triết lí sốngcủa nhân dân: đặtcon người lên trên
II Đọc- hiểu văn bản
1 Nội dung
a
Những kinh nghiệm và bàihọc về phẩm chất con người: Câu 1:
- Hình thức: Ngắn gọn, gieovần lưng
- Nghệ thuật: So sánh, đối lậpđơn vị chỉ số lượng
- Nội dung: Khẳng định sựquí giá của con người thểhiện tư tưởng coi trọng conngười hơn của cải vật chất, đềcao, tôn vinh con người
Trang 15? Tìm những câu tục ngữ
đồng nghĩa?
? Câu hai có mấy nghĩa?
Giải thích các nghĩa của câu
? Từ kinh nghiệm sống dân
gian muốn khuyên ta điều
gì?
? Câu 4 có điều đáng chú ý
mọi thứ của cải
- Quan niệm về việcsinh đẻ trước đây:
Muốn đẻ nhiều con
- Còn người còn của
"Người ta là hoa đất"
"Người sống đốngvàng"
"Người làm ra củachứ của "
- Cái răng cái tóc làmột bộ phận quantrọng của conngười, làm nên vẻđẹp hình thể củacon người
Răng, tóc là một phần thể hiệnhình thức, tính tình, tư cáchcủa con người
- Khuyên nhủ nhắc nhở conngười phải biết giữ gìn răng ,tóc cho đẹp
- Thể hiện cách đánh giá nhìnnhận con người của nhân dânta
Câu 3:
- Câu tục ngữ có hai vế đốirất chỉnh ( Đói - rách, sạch -thơm)
- Nghĩa đen: Dù đói cũng phải
ăn uống sạch sẽ Dù rách vẫnphải ăn mặc cho
sạch sẽ, giữ gìn cho thơm tho
- Nghĩa bóng: Dù nghèo khổ,thiếu thốn vẫn phải sốngtrong sạch , không vì nghèokhổ mà làm điều xấu xa, tộilỗi
- Giáo dục con người phải cólòng tự trọng
b Những kinh nghiệm và bàihọc về học tập tu dưỡng
Trang 166 theo em nội dung của hai
câu tục ngữ này có mâu
thuẫn với nhau hay bố sung
có quan hệ bổ sung
- Lặp lại từ học bốn lần nhấnmạnh việc học toàn diện tỉ mỉ
- Khuyên con người phải học
để mọi hành vi ứng xử đềuchứng tỏ mình là người lịch sự
tế nhị, thành thạo công việcbiết đối nhân xử thế tức là conngười có văn hóa nhân cách Câu 5, 6
- Hai câu tục ngữ không mâuthuẫn mà bổ sung ý nghĩa chonhau
- Câu 5 khẳng định vai trò vàcông ơn của người thầy vì vậyphải biết kính trọng, tìm thầy
mà học
- Câu 6 hai vế có quan hệ sosánh đề cao ý nghĩa vai trò củaviệc học bạn , câu tục ngữkhuyến khích, mở rộng đốitượng phạm vi và cách học tập, khuyên nhủ về việc kết bạn,
Trang 17? Em hiểu như thế nào về
nghĩa của câu tục ngữ thứ 8?
- Tình cảm của họctrò đối với thầy côgiáo
- Lòng biết ơn củanhân dân đối vớicác anh hùng liệtsĩ
-> Bài học về lòng biết ơn
Câu 9:
- Sử dụng hình ảnh ẩn dụ sosánh
- Khẳng định sức mạnh củađoàn kết
- Tinh thần tập thể trong lốisống và làm việc
- Tránh lối sống cá nhân
2 Nghệ thuật:
- Cách diễn đạt ngắn gọn , côđúc
- Sử dụng các biện pháp sosánh, ẩn dụ, đối, điệp từ, ngữ
- Tạo vần nhịp, cho câu văn
dễ nhớ dễ vận dụng
3.Ý nghĩa văn bản
Những câu tục ngữ trên lànhững kinh nghiệm quý báucủa của nhân dân ta về cáchsống cách đối nhân xử thế.
c Củng cố.
- Giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản
d Hướng dẫn tự học
- Học thuộc lòng các câu tục ngữ
- Vận dụng các câu tục ngữ đã học trong những đoạn đối thoại giao tiếp
- Tìm câu tục ngữ gần nghĩa ,câu tục ngữ trái nghĩa với một vài câu tục ngữđang học
- Đọc thêm và tìm hiểu ý nghĩa của các câu tục ngữ Việt Nam và nướcngoài
Trang 18- Tìm những câu tục ngữ Việt Nam có ý nghĩa gần gũi với những câu tục ngữnước ngoài trên
- Khái niệm câu rút gọn
- Tác dụng của việc rút gọn câu
- Cách dùng câu rút gọn
b Kĩ năng:
- Nhận biết và phân tích câu rút gọn
- Rút gọn câu phù hợp với mục đích giao tiếp
3 TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
a Kiểm tra bài cũ:
- Không kiểm tra
b Bài mới:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
- Gọi học sinh đọc nội
Trang 19? Việc lược bỏ như vậy có
ảnh hưởng đến nội dung
của câu hay không?
câu trả lời của người con?
? Theo các em lên trả lời
K0 biến câu nói thành cộc lốc
- Nghe - đọc ghi nhớ SGK/16
chủ ngữ)
c từ ngữ có thể làm chùngữ trong câu a: chúng ta,người Việt Nam
d Lược bỏ chủ ngữ vì lờikhuyên này để nói chungchung với tất cả mọi người
*Bài tập 2/15
Xác định thành phần câu
bị lược bỏ
a Lược bỏ thành phần vịngữ tránh xuất hiện từ ngữ
đã có ở câu trước đó
b Lược bỏ cả chủ ngữ và
vị ngữ làm cho câun ngắngọn nhưng vẫn đảm bàothông tin
2 Bài học:
Ghi nhớ sgk/15
II Cách dùng câu rút gọn.
1 Bài tập
* Bài tập 1/15
a Những câu in đậm thiếuthành phần chủ ngữ
- Không nên rút gọn nhưvậy vì làm cho câu khóhiểu nên thêm chủ ngữ
Trang 20- Y/c 2 học sinh lên bảng
? Vì sao trong thơ, ca dao
thường dùng nhiều câu rút
? Cho biết các chi tiết nào
trong truyện đáng cười và
b Ăn quả nhớ kẻ trồngcây
c Nuôi lợn ăn cơm nằm,nuôi tằm ăn cơm đứng
* Thành phần rút gọn:Chủ ngữ
* Rút gọn làm cho câungắn gọn hơn
2 Bài 2/16
- Các câu rút gọn
a (Tôi) bước tới
( tôi như) con quốc quốc ( Tôi )dừng chân
( tôi cảm thấy chỉ có) một mảnh
b.( Người ta) đồn rằng (Vua) ban
( quan tướng) đánh giặc
- Trong thơ, ca dao người
ta thường dùng câu rútgọn
- Thơ, ca dao chuộng lốidiễn đạt xúc tích, số chữtrong mỗi dòng rất hạnchế
3 Bài tập 3/17
Cậu bé và người kháchhiểu lầm nhau vì tronggiao tiếp dùng nhiều câurút gọn
Qua câu chuyện này cầnrút ra bài học: Phải cẩnthận khi dùng câu rút gọn
vì dùng câu rút gọn khôngđúng có thể gây hiểu lầm
4 Bài tập 4/18
Trong câu chuyện việcdùng câu rút gọn của anhchàng phàm ăn đều có tácdụng gây cười và phêphán vì rút gọn đến mức
Trang 21không hiểu được và rấtthô lỗ
c Củng cố:
- Khái niệm câu rút gọn
- Tác dụng của việc rút gọn câu
- Biết xác định luận điểm, luận cứ và lập luận trong 1 văn bản nghị luận
- Bước đầu biết xác định luận điểm, xây dựng hệ thống luận điểm, luận cứ và lâp luận cho 1 đề bài cụ thể
?Văn nghị luận là gì? Những tư tưởng tình cảm trong bài văn nghị luận
phải đảm bảo yêu cầu gì?
b Bài mới:
Trang 22Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
Đọc lại văn bản chống
nạn thất học cho biết luận
điểm chính của bài viết là
gì? Luận điểm đó được
nêu ra dưới dạng nào và
? Luận điểm đóng vai trò
gì trong bài văn nghị
- Là ý kiến thể hiện tưtưởng, quan điểm của bàivăn
- Là linh hồn của bài viết,
nó thống nhất bài vănthành một khối
- Phải đúng đắn chân thật,đáp ứng nhu cầu thực tế
- Phát hiện trả lời
I Luận điểm,luận cứ và lập luận:
1 Luận điểm:
a Bài tập:
Trong văn bản Chống nạn thất học luận điểm chính
của bài viết là chống nạn thất học Luận điểm đó được nêu ra dưới dạng một khẩu hiệu, nêu đầy đủtrong câu “ Mọi người dânViệt Nam viết chữ Quốcngữ”
- Luận điểm chính đóđược triển khai thành cácluận điểm cụ thể
+ Những người đã biếtchữ dạy cho những ngườichưa biết chữ
+ Những người chưa biếtchữ hãy gắng sức mà họccho biết
+ Phụ nữ càng cần phảihọc
b Bài học:
Luận điểm là ý kiến thểhiện tư tưởng, quan điểmcủa bài văn được nêu radưới hình thức câu khẳngđịnh ( hay phủ định),được diến đạt sáng tỏ, dễhiểu, nhất quán Luậnđiểm là linh hồn của bàiviết, nó thống nhất cácđoạn văn thành một khối.Luận điểm phải đúng đắn,chân thật, dáp ứng nhucầu thực tế thì mới có sứcthuyết phục
2 Luận cứ:
a Bài tập
- Lí lẽ:
+ Do chính sách ngu
Trang 23thất học trả lời cho câu
hỏi căn cứ vào đâu mà đề
trên chính là luận cứ, luận
cứ ở đây trả lời cho câu
hỏi căn cứ vào đâu mà đề
ra nhiệm vụ chống nạn
thất học ? và câu hỏi
muốn chống nạn thất học
thì làm như thế nào? Luận
cứ đã là cho tư tưởng của
bài viết có sức thuyết
+ Nay nước độc lập rồi,muốn tiế bộ thì phải cấptốc nâng cao dân trí đểxây dựng đất nước
-> Nhiệm vụ: Mọi người
VN phải biết đọc, biết viếtchữ Quốc ngữ
-> Vậy chống nạn thất họcnhư thế nào?
+ Những người đã biếtchữ dạy cho những ngườichưa biết chữ
+ Những người chưa biếtchữ hãy gắng sức mà họccho biết
+ Phụ nữ càng cần phảihọc
- Dẫn chứng
“Số người VN 95%”
“ Vợ chưa biết thì chồngbảo, cha mẹ chưa biết thìcon bảo những ngườilàm của mình”
b Bài họcLuận cứ là lí lẽ, dẫnchứng đưa ra làm cơ sởcho luận điểm Luận cứphải chân thật đúng đắn,
Trang 24? Chỉ ra trình tự lập luận
của văn bản Chống nạn
thất học ? Cho biết trình
tự này tuân theo thứ tự
nào và có ưu điểm gì?
GV: Lập luận và cách lựa
chọn sắp xếp, trình bày luận
cứ sao cho chúng làm cơ sở
vững chắc cho luận điểm
? Em hiểu thế nào là lập
luận? Lập luận phải cần đảm
bảo những yêu cầu gì?
Gv chốt toàn bộ ghi nhớ
- Y/c học sinh đọc lại văn
bản: “cần tạo ra thói quen
tốt trong đời sống xã hội”
? Hãy chỉ ra luận điểm,
- Nhận xét
tiêu biểu thì mới khiếncho luận điểm có sứcthuyết phục
3 Lập luận
a Bài tậpTrình tự lập luận
- Nêu lí do vì sao phải chống nạn thất học
- Chống nạn thất học để làm gì?
- Chống nạn thất học bằngcách nào?
b Bài họcLập luận là cách nêu luận
cứ để dẫn đến luận điểm.Lập luận phải chặt chẽ,hợp lí, thì bài văn mới cósức thuyết phục
* Ghi nhớ sgk/19
II Luyện tập:
* Luận điểm: cần tạo rathói quen tốt trong đờisống xã hội
* Luận cứ:
- Lí lẽ+ Có thói quen tốt và thóiquen xấu
+ Tạo được thói quen tốt làrất khó nhưng nhiễm thóiquen xấu thì rất dễ
- Dẫn chứng+ Thói quen tốt: Luôn dậysớm, luôn đúng hẹn, giữ lờihứa, luôn đọc sách
+ Thói quen xấu:
Hút thuốc lá, hay cáu giận,mất trật tự gạt tàn thuốc là
ra nhà, vứt rác bừa bãi,những nơi khuất, nơi côngcộng rác ùn lên, ném chai,cốc vỡ ra đường
* Lập luận
Từ việc so sánh, phântích tác hại của thói quenxấu tác giả nhắc nhở mọi
Trang 25người hãy tạo ra thói quentốt để tạo ra nếp sống vănminh cho xã hội
c Củng cố
- Đặc điểm của bài văn nghị luận
d Híng dÉn tự häc:
- Nhớ đặc điểm và t×m luËn ®iÓm, luËn cø qua các văn bản nghị luận đã học
- Sưu tầm các bài văn, đoạn văn NL trên báo chí, tìm hiểu đặc điểm nghịluận ngắn trên báo chí
ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO
BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
Trang 26? Căn cứ vào đâu để nhận
ra các đề văn trên là văn
+ Đề 3: Tác dụng củathuốc đắng
+ Đề 4: Tác dụng của thấtbại
+ Đề 5: Tầm quan trọngcủa tình bạn đối với cuộcsống của con người
+ Đề 6: Quý, tiết kiệm thờigian
+ Đề 7: Cần phải khiêmtốn
+ Đề 8: Quan hệ giữa haicâu tục ngữ
+ Đề 9: Vai trò, ảnh hưởngkhách quan của môitrường, yếu tố bên ngoài
+ Đề 10: Hưởng thụ và làmviệc, cái gì nên chọn trước,chọn sau
+ Đề 11: Thật thà là chadại
- Trả lời
I Tìm hiểu đề văn nghị luận
1 Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận
a Bài tập
- Các đề văn trên có thểxem là đề bài , đầu đề
- Có thể dùng làm đề bàicho bài văn sắp viết
- Mỗi đề đều đưa ra mộtvấn đề cần bàn bạc đòihỏi người viết phải bày
tỏ ý kiến của mình
Trang 27ý nghĩa gì đối với việc
? Em hãy cho biết trước 1
đề văn muốn làm bài tốt
phải tìm hiểu điều gì
trong đề?
- Chốt ý
? Đề bài nêu ra một ý kiến
thể hiện một tư tưởng, thái
độ đối với thói tự phụ Em
có tán thành với ý kiến đó
không?
? Hãy nêu ra luận điểm gần
gũi với luận điểm của đề bài
- HS trả lời:
- Tính chất của đề nhưmột lời khuyên, tranhluận, giải thích có tínhđịnh hướng cho bài viết
b Bài học:
Điểm ghi nhớ 1 sgk/23
2.Tìm hiểu đề văn nghị luận.
- Đề đòi hỏi người viếtphải có thái độ phê phánthói tự phụ kiêu căngkhẳng định sự khiêmtốn, học hỏi
b Bài họcĐiểm ghi nhớ 2 sgk/23
II lập dàn bài cho bài văn nghị luận
+ Tự phụ làm cho conngười ta trở nên kiêungạo
+ Tự phụ là thiếu tôntrọng người khác
+ Tự phụ không giúpcho con người tiến bộ
b Luận cứ:
Trang 28? Hãy liệt kê những điều
có hại do tự phụ?
? Có thể nêu định nghĩa tự
phụ là gì? Rồi suy ra tác hại
của nó được không? Hãy
xây dựng trật tự lập luận để
giải quyết đề bài?
? Lập ý cho bài văn nghị
luận nghĩa là như thế nào?
- Lập ý cho đề bài văn?
( luận điểm, luận cứ, lập
- Xác định trình tự lập luận
- Rút ra điểm 3 ghi nhớ
- Nghe
- Nhận nhiệm vụ - thực hiện
- Tự đánh giá quá cao vềbản thân mình và đánhgiá quá thấp nhữngngười khác
- Khiến mọi người xalánh, không muốn gầngũi, gắn bó
- Vì thế không hợp sứcđược với người kháctrong cuộc sống
* Dẫn chứng: ( trong họctập,trong cuộc sống hàngngày)
c Lập luận:
- Em hiểu thế nào là tựphụ
- Những biểu hiện cụ thểcủa tự phụ
- Tác hại của thói tự phụ
- Liên hệ với đời sống
- Khẳng định tự phụ làmột thói xấu cần phảitránh
- Giải thích sách là gì?phân tích, chứng minhích lợi của việc đọc sách
* Lập dàn ý:
Trang 29a luận điểm:Việc đọcsách là tốt, là cần thiết,không gì có thể thay thếđược.
b luận cứ: lí lẽ và dẫnchứng
- Sách là kết tinh của trítuệ nhân loại
- Sách là 1 kho tàng kiếnthức, khám phá và chiếmlĩnh mọi lĩnh vực của đờisống
- Sách đem lại cho conngười rất nhiều lợi ích
c Lập luận : Nêu lợi íchcủa đọc sách
- kết luận: sách là ngườibạn lớn của con người nhắc nhở mọi người phảitạo thói quen đọc sách
- Nét đẹp truyền thống yêu nước của dân tộc ta
- Đặc điểm nghệ thuật văn nghị luận Hồ Chí Minh qua văn bản
b Kĩ năng:
- Nhận biết văn bản nghị luận xã hội
- Đọc -hiểu văn bản nghị luận xã hội
- Chọn trình bày dẫn chứng trong tạo lập văn bản nghị luận chứng minh
Trang 30- Tự nhận thức được tinh thần yêu nước của Bác Hồ cũng như của nhân dân
ta, và học tập tinh thần yêu nước ấy
2 CHUẨN BỊ:
a giáo viên:
- sgk - sgv - tài liệu tham khảo - giáo án
b Học sinh:
- Vở ghi – sgk - vở soạn - phiếu học tập
3 TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
a Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng 9 câu tục ngữ cho biết các câu tục ngữ có ý nghĩa như thếnào?
b Bài mới:
Mùa xuân năm 1941, tại một khu rừng Việt bắc, Đại hội Đảng Lao ĐộngViệt Nam nay là Đảng Cộng sản VN lần thứ hai được tổ chức Hồ Chủ Tịch đãthay mặt Ban chấp hành trung ương Đảng đọc Báo cáo chính trị quan trọng trong
đó có đọc bài về Tinh thần yêu nước của ND ta.
GV: cho HS xem bức ảnh Bác Hồ đọc Báo cáo chính trị
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học
nghiệp văn thơ của HCM
Yêu nước là một trong
2 Đọc- chú thích
a Đọc
Trang 31Tìm hiểu chú thích
? Theo em văn bản có thể
chia làm mấy phần, nêu
nội dung của các phần?
GV cho HS đọc phần nở
đầu
? Bài văn nghị luận về vấn
đề gì? Câu văn nào thâu
tóm nội dung nghị luận
- HS trả lời: NT Sosánh, từ láy, điệp từ
- Tác dụng:
+ Gợi tả sức mạnhcủa lòng yêu nước+ Tạo khí thế mạnh
mẽ cho câu văn+ Thuyết phục ngườiđọc
- HS trả lời
- HS: Đoạn mở đầutạo luận điểm chính
b Chú thích: sgk/ 25
3 Bố cục
* Bè côc: 3 phần+ P1: Từ đầu - cướp nước .Nêu vấn đề nghị luận Tinhthần thần yêu nước là 1 truyềnthống quý báu của nhân dân
ta , đó là là một sức mạnh tolớn trong các cuộc chiến đấuchống xâm lược
+ P2: Tiếp - yêu nước chứngminh tinh thần yêu nước trong lịch sử chống giặc ngoại xâm
và trong cuộc kháng chiếnhiện tại
+ P3: Còn lại nhiệm vụ củaĐảng là phải làm cho tinh thầnyêu nước của nhân dân đượcphát huy mạnh mẽ trong mọicông tác kháng chiến
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nội dung:
a Khái quát vấn đề:
- “ Dân ta có một lòng nồng nànyêu nước đó là truyền thốngquý báu
- Cách nêu vấn đề trực tiếp, rõràng, rành mạch, dứt khoát
Trang 32vai trò và ý nghĩa gì?
? Em đọc được cảm xúc
nào của tác giả khi ông
viết đọan mở đầu?
?Bác chứng minh truyền
thống yêu nước của nhân
dân ta qua mấy luận điểm?
? Tinh thần yêu nước
trong quá khứ được khái
quát qua luận điểm nào?
minh cho lòng yêu nước
của nhân dân ta trong hiện
- 2 luận điểm
- HS theo dõi sgk vàtìm lí lẽ
- HS trao đổi cặpnhanh
- Liệt kê các chiếncông hiển hách tronglịch sử chống ngoạixâm của dân tộc- >
Tiêu biểu và hào hùng
- HS trả lời
- Hs suy nghĩ và trảlời
- Sắp xếp theo mộtbình diện như lứa tuổitầng lớp, giai cấp,
- Cảm xúc của tác giả: rưngrưng, tự hào về lòng yêu nướcmãnh liệt của nhân dân ta
b Chứng minh truyền thốngyêu nước
* Lịch sử ta có nhiều cuộckháng chiến vĩ đại chứng tỏtinh thần yêu nước của nhândân ta
+ Những trang sử hào hùng thời
Bà Trưng, Bà Triệu, Trần HưngĐạo, Lê Lợi, Quang Trung -> Nhắc nhở toàn dân phải ghinhớ công lao
=> Trình bày ngắn gọn, xúctích, dẫn chứng tiêu biểu, toàndiện thuyết phục
* Đồng bào ta ngày nay cũngrất xứng đáng với tổ tiên tangày trước
+ Từ các cụ già yêu nướcghét giặc
+ Từ những chiến sĩ như con
đẻ của mình
+ Từ những nam nữ côngnhân cho Chính phủ
-> Tác giả liệt kê dẫn chứng rấtphong phú, đa dạng theo môhình liên kết: “Từ đến” rồi
Trang 33? Tính thuyết phục của các
dẫn chứng này là gì?
? Qua đây, em hiểu gì về
tinh thần yêu nước của
- Dẫn chứng vừa cụthể, vừa toàn diện
-> Tinh thần yêunước sục sôi, mạnhmẽ
c Kết thúc vấn đề
- Đoạn cuối sử dụng hình ảnh
so sánh đặc sắc “ tinh thần yêunước cũng như các thứ củaquý trong rương, trong hòm”-> hai trạng thái của tinh thầnyêu nước: Tiềm tàng kín đáo
và biểu lộ rõ ràng đầy đủ
- Nhiệm vụ của Đảng+ Phát huy truyền thống yêunước
+ Biểu dương tất cả nhữnglòng yêu nước
+ Tuyên truyền, tổ chức, lãnhđạo để mọi người đóng gópvào công việc kháng chiến-> Kết thúc vấn đề tự nhiên,hợp lí, sâu sắc
2 Nghệ thuật:
- Xây dưng luận điểm ngắngọn, xúc tích, lập luận chặtchẽ, dẫn chứng toàn diện, tiêubiểu, chọn lọc theo cácphương diện: lứa tuổi, nghềnghiệp, vùng miền
- Sử dụng từ ngữ gợi hình ảnh,câu văn nghị luận hiệu quả
- Sử dụng biện pháp liệt kênêu tên các anh hùng dân tộctrong lịch sử chống giặc ngoại
Trang 34? Văn bản này có ý nghĩa
gì
xâm của đất nước, nêu cácbiểu hiện của lòng yêu nướccủa nhân dân
3 ý nghĩa văn bản:
Truyền thống yêu nước quýbáu của nhân dân ta cần đượcphát huy trong hoàn cảnh lịch
sử mới để bảo vệ đất nước
c Củng cố:
- Truyền thống yêu nước của dân tộc ta
- Đặc điểm nghệ thuật văn nghị luận Hồ Chí Minh qua văn bản
d Hướng dẫn tự học:
- Kể tên một số văn bản nghị luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Phân tích tác dụng của các từ ngữ ,câu văn nghị luận
- Khái niệm câu đặc biệt
- Tác dụng của việc sử dụng câu đặc biệt trong văn bản
b.Kĩ năng:
- Nhận biết câu đặc biệt
- Phân tích tác dụng của việc câu đặc biệt trong văn bản
- Sử dụng câu đặc biệt phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
Trang 35- Làm cho câu gọn hơn, vừa thông tin được nhanh, vừa tránh lặp lại những
từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước;( 2 điểm)
- Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung mọi người ( lược bỏchủ ngữ) ( 1 điểm)
? Câu in đậm có cấu tạo
như thế nào? Hãy thảo luận
với các bạn để chọn câu trả
lời đúng?
* GV giúp HS phân biệt
câu đặc biệt câu bình
liệt kê các tác dụng, yêu
cầu HS đánh dấu vào ô
- HS đọc ghi nhớ
I Thế nào là câu đặc biệt
1 Bài tập
- Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu
sủng sốt của cô giáo làm tôigiật mình Em tôi bước vàolớp
"KhánhHoài"(c) đó là một câu không thể cóchủ ngữ và vị ngữ
2 Bài học:
Ghi nhớ: SGK
Trang 36dụng của câu đặc biệt?
Gọi hs đọc yêu cầu bài tập
Yêu cầu hs viết một đoạn
văn tả cảnh quê hương
trong đó có câu đặc biệt
d Câu đặc biệt: Lá ơi!
Câu rút gọn: "Hãy kể ngheđi!"
+ Liệt kê, thông báo về sự tồntại của sự vật hiện tượng ( câuc)
+ Gọi đáp câu d
- Các câu rút gọn ở bài tập 1
có tác dụng+ Làm cho câu gọn hơn Tránhlặp những từ ngữ đã xuất hiệntrong câu đứng trước
( các câu trong a)+ Làm cho câu gọn hơn- câumệnh lệnh thường rút gọn chủngữ ( câu thứ nhất trong d)+ Làm cho câu gọn hơn Tránhlặp những từ ngữ đã xuất hiệntrong câu đứng trước
( câu thứ 2 trong d)
3 Bài tập 3:/29
Viết đoạn văn biểu cảm có dùng câu đặc biệt (3 đến 5 câu)
c Củng cố:
- Khái niệm câu đặc biệt
Trang 37- Tác dụng của câu đặc biệt
3 TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
a Kiểm tra 15’ 7A,B
Trang 38- Luận cứ là lí lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho luận điểm Luận cứ phải chânthực đúng đắn, tiêu biểu thì mới khiến cho luận điểm thuyết phục (2 điểm)
- Lập luận là cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm Lập luận phải chặt chẽ,hợp lí thì bài văn mới có sức thuyết phục (1 điểm)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
- Gọi học sinh đọc bài văn - Đọc bài văn
I Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận
1 Bài tập
Bài văn: tinh thần yêu
Trang 39tinh thần yêu nước của
nhân dân ta
? Bài văn có mấy phần?
Mỗi phần có mấy đoạn?
? Hãy chỉ ra luận điểm
xuất phát?
? Chỉ ra luận điểm nhỏ
trong bài văn?
? Tác giả đưa ra kết luận
luận theo quan hệ nào?
(cho học sinh thảo luận
+ Lòng yêu nước trong quá khứ
+ Lòng yêu nước trong hiện tại
- Bổn phận của chúng ta…kháng chiến
- Luận điểm xuất phát:
Phần TB có 2 đoạn văn
- Cách lập luận:
Chiều ngangChiều dọc
- Hàng ngang 1: Nhân quả(có lòng nồng nàn yêunước lòng yêu nước trởthành truyền thống và nónhấn chìm tất cả lũ bánnước & cướp nước
- Hàng ngang 2: Lập luậnnhân quả Lịch sử cónhiều cuộc kháng chiếnnhư bà Trưng, bà Triệu chúng ta phải ghi nhớcông ơn
Hàng ngang 3: Tổng phân - hợp (nhận địnhchung d/cKL mọingười đều có lòng yêunước, mọi người…lòngyêu nước
Hàng ngang 4: Suy luậntương đồng từ truyền thống
mà suy ra bổn phận củachúng ta là phát huy lòngyêu nước
- Hàng dọc 1: suy luận
Trang 40? Theo em bài văn nghị
? Tư tưởng ấy thể hiện ở
những luận điểm nào? Tìm
những câu mang luận
- Hàng dọc 3: quan hệ nhânquả so sánh, suy lí
* Luận điểm nhỏ:
- ở đời có nhiều người đihọc nhưng ít ai biết họccho thành tài
- Nếu không có công luyệntập thì không vẽ đúng đượcđâu
- Chỉ có thầy giỏi mới đàotạo được trò giỏi
* Các luận cứ:
- Đơ-vanh-xi muốn họccho nhanh, nhưng cách dạycủa Vê-rô-ki-ô rất đặc biệt
- Em nên biết rằng trong
1000 cái trứng, không baogiờ có hai cái hình dánghoàn toàn giống nhau
- Câu chuyện vẽ trứng củaĐơ-vanh-xi cho ta thấy chỉ