Vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học (mẫu giáo lớn 5 6 tuổi)

Đặc biệt đợc sự hớng dẫn nhiệt tình của thầy giáo Thạc sỹ Phan Xuân Phồn đã giúp em hoàn thành Khoá luận tốt nghiệp với đề tài: "Vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ

Lời cảm ơn!

Trong những năm tháng học tại trờng Đại học Vinh đợc sự dạy dỗ quan tâm của các thầy cô giáo trong khoa giáo dục tiểu học em đã nắm vững những kiến thức ngành học của mình

để tự tin bớc vào đời Đặc biệt đợc sự hớng dẫn nhiệt tình của thầy giáo Thạc sỹ Phan Xuân Phồn đã giúp em hoàn thành

Khoá luận tốt nghiệp với đề tài: "Vận dụng quan điểm tích

hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học (Mẫu giáo lớn 5-6 tuổi)".

Xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu cùng các cô giáo trờng Mầm non Quang Trung 2, trờng Mầm non Quang Trung 1, trờng Mầm non Hồng Sơn, trờng Mầm non Hoa Hồng, trờng Mầm non Bình Minh, trờng Mầm non Trờng Thi , trờng Mầm non Hng Dũng 1 đã phối hợp, giúp đỡ để em hoàn thành khoá luận này

Trong ngày vui hôm nay em xin chân thành gửi tới thầy giáo hớng dẫn cùng toàn thể các thầy cô giáo lời cảm ơn sâu sắc.

Vinh 5/2003.

1.1 Một số quan điểm đổi mới hình thức giáo dục

1.3.2 Một số đặc điểm tâm lý có liên quan đến việc

cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ 171.3.3

Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ mẫu giáo 181.3.4

Nguyên tắc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 201.3.5

ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học theo quan điểm tích hợp 21

Trang

1.4 Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp vào quá

trình dạy học mầm non và quá trình cho trẻ làm

1.4.1

Nhận thức của giáo viên về quan điểm tích hợp trong giáo dục mầm non và tình hình vận dụng

quan điểm tích hợp vào quá trình dạy học mầm

1.4.2

Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa và sự cần thiết vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình

tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 251.4.3

Mức độ vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 251.4.4

Cách thức vận dụng quan điểm tích hợp vào tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 261.4.5

Chơng 2: Vận dụng quan điểm tích hợp vào

quá trình tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen

với tác phẩm văn học

2.1 Cách thức tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm

2.2 Thiết kế một số bài dạy cho trẻ làm quen với tác

phẩm văn học theo quan điểm tích hợp 31

2.3.1

2.3.2 Nguyên tắc tiến hành thực nghiệm 53

phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài.

Trên thế giới vấn đề sử dụng tích hợp trong giáo dục Mầmnon đã đợc đặt ra từ lâu nhng ở Việt Nam vấn đề này mới đ-

ợc quan tâm trong những năm gần đây

Qua 15 năm đổi mới giáo dục Việt Nam đã đạt đợc nhữngthành tựu to lớn Nền giáo dục đã có những chuyển biến sâusắc và mạnh mẽ trong tất cả các lĩnh vực, các bậc học song bêncạnh đó vẫn còn tồn đọng những hạn chế những thiếu sótnhất định trong đó có bậc học mầm non

Có thể nói rằng khâu yếu trong giáo dục đặc biệt làhình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ Sự lạc hậu tronghình thức tổ chức giáo dục đã ảnh hởng đến việc thực hiệncác mục tiêu nội dung giáo dục đã đặt ra Vì vậy, đòi hỏi ch-

ơng trình cơ sở giáo dục Mầm non chúng ta phải có những cảitiến và đổi mới cần thiết đáp ứng sự phát triển con ngơìtrong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc ở thế kỷXXI

Đổi mới là yêu cầu cần thiết nhằm thực hiện mục tiêuchiến lợc giáo dục Mầm non nh Nghị quyết hội nghị lần II Banchấp hành Trung ơng giáo dục Đảng khoá VIII đã chỉ ra."Cùngvới xu thế chung của giáo dục trong khu vực cũng nh trên thếgiới và sự đổi mới giáo dục phổ thông nớc ta cần quan tâm

đổi mới tổ chức hoạt động học tập và vui chơi trong trờng lớpmẫu giáo theo hớng tiếp cận tích hợp theo chủ đề" cơ sở khoahọc của việc đổi mới hoạt động giáo dục trên đây xuất phát từcách nhìn nhận: Trẻ em ở độ tuổi Mẫu giáo đang trong thời kỳtiền thao tác của các chức năng sinh lý và tâm lý còn cha phânhoá rõ rệt Do vậy, trẻ cha thể lĩnh hội tri thức khoa học theocác môn học riêng biệt mà chỉ có thể tiếp nhận văn hoá theo

các hình thức mang tính tích hợp Trong đó các lĩnh vực vănhoá đợc lồng ghép đan cài hòa quyện vào nhau theo chủ đề,giáo dục Mầm non coi trẻ là nhân vật trung tâm của lớp học làchủ thể hoạt động tích cực, vậy nên đổi mới hình thức giáodục trẻ theo quan điểm tích hợp là một trong những định hớngquan trọng đợc tiến hành nghiên cứu thí nghiệm ở nhiều trờngMầm non trong cả nớc đã mấy năm qua.

Năm học 2002 - 2003 chơng trình đổi mới hình thức tổchức hoạt động cho trẻ 5-6 tuổi đã bắt đầu đợc thực hiện ởtất cả các trờng Mầm non trong cả nớc và một vấn đề xuấthiện đó là việc vận dụng quan điểm tích hợp vào thực tế cònnhiều khó khăn cha đồng bộ và thống nhất, cha có phơng pháp

đồng loạt mà còn máy móc rập khuôn và mang tính phổthông ở mỗi vùng khác nhau thì việc vận dụng quan điểmtích hợp trong quá trình giáo dục cũng khác nhau Nhìn chungthì việc vận dụng quan điểm tích hợp vào giáo dục Mầm non

là một vấn đề hòan toàn mới mẻ cha thể hiện trong chơngtrình cơ sở giáo dục trẻ một cách cụ thể

Trong tình hình đổi mới phơng pháp hình thức giáo dụcMầm non thì việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quátrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học có ý nghĩa vô cùngquan trọng và cần thiết nó không những nâng cao nhận thức

về thế giới tự nhiên, xã hội, con ngời mà từ đó giáo dục trẻ tìnhcảm đạo đức, thẩm mỹ, cung cấp tri thức đơn giản về cuộcsống góp phần tích luỹ cho trẻ vốn sống, làm phong phú biểu t-ợng, làm cơ sở để trẻ dễ dàng lĩnh hội các nội dung giáo dụckhác Mặt khác cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học còn gópphần phát triển, hoàn thiện các giác quan, năng lực t duy, ngônngữ chú ý có chủ định … có thể nói cho làm quen với tác phẩmvăn học là phơng tiện hữu hiệu giáo viên cần biết lựa chọn sử

dụng thích hợp nội dung phơng pháp, hình thức giáo dục đểphát huy hết tác dụng của nó.

Xuất phát từ ý nghĩa trên việc vận dụng quan điểm tíchhợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc là hết sức cần thiết và có ý nghĩa quan trọng Nó khôngchỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễnsâu sắc Nó góp phần vào việc đổi mới giáo dục Mầm nontheo quan điểm tích hợp, cũng nh góp phần cải tiến phơngpháp, hình thức dạy học ở trờng Mầm non

Với những lý do trên tôi chọn đề tài"Vận dụng quan điểmtích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học "

2 mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu và vận dụng quan điểm tích hợp vào quátrình tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen với tác phẩm văn học

đồng thời giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học tốt hơn, gópphần nâng cao chất lợng giáo dục ở trờng Mầm non hiện nay

3 khách thể và đối tợng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

3 2 Đối tợng nghiên cứu:

Nghiên cứu vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình

tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trờng Mầmnon

4 giả thuyết khoa học.

Chúng tôi cho rằng: Nếu trong quá trình tổ chức cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học giáo viên biết tích hợp các nộidung giáo dục một cách hợp lý, phù hợp với mục đích yêu cầu bàihọc, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ thì chắc chắn sẽnâng cao khả năng lĩnh hội trí thức và phát huy tính tích cựcchủ động sáng tạo của trẻ

5 nhiệm vụ nghiên cứu:

5.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu

5.2 Điều tra thực trạng vận dụng quan điểm tích hợpvào quá trình tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen với tác phẩmvăn học

5.3 Đề ra cách thức tổ chức cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học theo quan điểm tích hợp

5.4 Thực nghiệm s phạm nhằm kiểm chứng tính khả thicủa việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chứccho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

6 phơng pháp nghiên cứu:

6.1 Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết.

- Đọc nghiên cứu và tổng kết các tài liệu có liên quan đến

đề tài

6.2 Nghiên cứu thực tiễn.

- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm dạy học của cô và trẻnhằm mục đích bổ sung số liệu việc phân tích thực trạng vàtìm hiểu nguyên nhân của việc vận dụng quan điểm tích hợpvào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Phơng pháp trò chuyện: Trao đổi với giáo viên nhằmtìm hiểu việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổchức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trờng Mầm non

- Phơng pháp điều tra: Phát phiếu điều tra đến từnggiáo viên mầm non chủ nhiệm lớp 5-6 tuổi để điều tra tìnhhình, nhận thức của giáo viên về ý nghĩa và sự cần thiết vậndụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học

- Phơng pháp thực nghiệm s phạm Thực hiện một số tác

động s phạm

- Phơng pháp thống kê toán học: Sử dụng một số công thứctoán học trong việc phân tích kết quả để đảm bảo tínhchính xác trong việc xử lý số liệu thực nghiệm điều tra.

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu.

Vì thời gian có hạn nên trong đề tài này chúng tôi chỉnghiên cứu trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trờng Mầm non trên địabàn Thành phố Vinh

ơng 2: Vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình

tổ chức cho trẻ mẩu giáo làm quen với tác phẩm văn học

tích hợp trong giáo dục đã đợc áp dụng từ rất lâu rất cụ thểmột số nớc nh sau:

ở Mỹ t tởng tiến bộ về giáo dục trẻ em ở Châu âu nhữngthế kỷ trớc đây có ảnh hởng đến giáo dục trẻ nhỏ ở Mỹ Nhàgiáo dục John Dewey (1859-1952) cho rằng giáo dục là một bộphận của cuộc sống và những trải nghiệm thực tiễn cần gắnvào chơng trình Ông nhấn mạnh: "Coi trẻ là trung tâm củagiáo dục và nhấn mạnh cần tôn trọng từng nhân cách trẻ bằngcách xem xét các nhu cầu hứng thú và khả năng của trẻ khi thựchiện chơng trình trẻ học qua hành, các nội dung tích hợp vàocác hoạt động qua trải nghiệm và thử nghiệm Vai trò của giáoviên là nhìn, nghe, quan sát và hớng dẫn chứ không phải làkiểm soát cấm đoán hoặc ép buộc

Các nhà giáo dục ở Mỹ cho rằng: Cần giáo dục trẻ theohình thức "một ngày tích hợp” vì các môn học không đợc dạy

ở các thời điểm riêng biệt trong ngày mà việc học đợc tổ chứcxung quanh các nhiệm vụ hoặc đề án

ở úc các nhà t tởng Mầm non, trờng mẫu giáo đều chútrọng đến các lĩnh vực phát triển toàn diện ở trẻ Chơng trình

đều bao gồm các lĩnh vực học cơ bản nh: Hiểu biết bản thân

và những ngời khác, sức khoẻ và sự hiểu biết về sự phát triểnthể chất, cuộc sống xã hội, hiểu biết văn hoá, hiểu biết môi tr-ờng Giáo viên khi thực hiện phải đảm bảo các cơ hội học trongnăm lĩnh vực trên đợc tích hợp hài hòa

ở NewZealand chơng trình giáo dục trẻ cũng đợc xâydựng theo cách tiếp cận tích hợp với những đặc điểm riêng

Mục tiêu chính kết hợp là nhằm hình thành ở trẻ nhữngphẩm chất năng lực chung chứ không quá nhấn mạnh việc tiếpthu những kiến thức và kỹ năng đơn lẻ

Chơng trình nhấn mạnh việc kết hợp các lĩnh vực, cácmặt nội dung theo các chủ đề hoặc các đề tài cụ thể đợc cô

tự chọn và sử dụng một quá trình đánh giá phù hợp với sự pháttriển của trẻ

ở Iseael: Các nhà giáo dục quan niệm: "Giáo viên cần sửdụng cách tiếp cận tích hợp để xây dựng các chủ đề phù hợp

và kế hoạch giáo dục" Nh vậy công việc thiết kế xây dựng nộidung chơng trình và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ theohớng tích hợp đã đợc nhiều nớc trên thế giới thực hiện cách đâykhá lâu Nhng ở Việt Nam vấn đề tích hợp lại rất mới mẻ, thuhút nhiều công trình nghiên cứu đặc biệt với ngành giáo dụcMầm non

1.1 2 Quan điểm tích hợp trong giáo dục Mầm non ở Việt Nam

Hiện nay trong thời đại mở rộng trao đổi hợp tác nghiêncứu trong lĩnh vực giáo dục Mầm non với các nớc trên thế giới vàkhu vực, chúng ta có dịp nhìn lại những mặt còn hạn chếtrong chơng trình cơ sở - giáo dục trẻ 0 - 6 tuổi có thể nóirằng khâu yếu trong giáo dục Mầm non của chúng ta là sự lạchậu về phơng pháp giáo dục, đặc biệt là hình thức tổ chứchoạt động giáo dục trẻ Sự lạc hậu trong hình thức giáo dục trẻ

đã ảnh hởng đến việc thực hiện mục tiêu, nội dung giáo dục

đặt ra Mặt khác, chúng ta đều biết rằng trẻ em ngày nay

đến trờng đã có một vốn tri thức, kinh nghiệm khá phongphú ở chúng đang có sự phát triển cả về mặt sinh học, tâm

lý và xã hội Điều đó, đòi hỏi chơng trình cơ sở Giáo dục mầmnon của chúng ta phải có những cải tiến và đổi mới cần thiết

đáp ứng sự phát triển con ngời trong thời kỳ công nghiệp hoáhiện đại hoá đất nớc ở thế kỷ XXI

Đổi mới phơng pháp giáo dục Mầm non ở nớc ta hiện nay

là một vấn đề cấp bách có tính thời sự trong xu thế đổi mớiphơng pháp dạy học Trẻ là chủ thể tích cực, giáo viên là ngờitạo cơ hội, hớng dẫn các hoạt động tìm tòi khám phá của trẻ Trẻchủ động tham gia các hoạt động để phát triển khả năng nănglực của cá nhân Đổi mới phơng pháp giáo dục phải khắc phục

đợc những hạn chế và kế thừa những mặt mạnh của phơngpháp cổ truyền Đổi mới phơng pháp giáo dục phải thực hiện

đồng bộ với việc đổi mới nội dung, đổi mới thiết bị, đổi mới

đào tạo bồi dỡng giáo viên, đổi mới đánh giá và chỉ đạo… Tuynhiên đổi mới phơng pháp giáo dục có thể bắt đầu bằng cách

đổi mới hình thức tổ chức cùng với việc cấu trúc lại nội dung,

đổi mới đồ dùng thiết bị Việc đổi mới hình thức tổ chứcphải đảm bảo những quan điểm sau:

Hớng vào trẻ, trẻ là trung tâm: Trẻ là ngời khởi xớng các hoạt

động, trẻ đợc khuyến khích để là một ngời tham gia tích cựcvào qúa trình giáo dục chứ không thụ động, trẻ tự học, khámphá, tìm hiểu, trải nghiệm qua các giác quan, giáo viên hoặcngời lớn đóng vai trò "trung gian", tổ chức môi trờng tạo điềukiện cho trẻ hoạt động nhằm phát huy hứng thú, nhu cầu, kinhnghiệm và mặt mạnh của mỗi trẻ Giáo viên xác định chủ đề,lên kế hoạch lồng ghép các hoạt động cho trẻ tự trải nghiệm,

tìm hiểu khám phá, nhận thức phù hợp với trình độ phát triểncủa mỗi trẻ, trẻ đợc phép chọn góc chơi, thảo luận với bạn sau

đó thực hiện tạo ra sản phẩm chứ không phải giáo viên làm hộ.Quan điểm hớng vào trẻ, trẻ là trung tâm hoàn toàn trái ngợc vớiquan điểm giáo viên là trung tâm

Khi tổ chức hoạt động cho trẻ phải chú ý đến cá thể: Trẻ

là một cá thể đối lập mỗi trẻ vừa có tính cộng đồng vừa cótính riêng biệt, mỗi trẻ là một thế giới riêng với những đặc

điểm tâm sinh lý riêng Vì vậy ta không thể giáo dục rậpkhuôn đồng loạt, áp đặt, không thể trẻ nào cũng giống trẻ nào

mà giáo viên cần tôn trọng đặc điểm cá biệt của trẻ để cócách giáo dục phù hợp

Trẻ là một cá thể phát triển không ngừng, sự phát triển củatrẻ vừa mang tính liên tục vừa mang tính giai đoạn Trẻ cần đợcchăm sóc giáo dục và thoả mãn những nhu cầu về vật chất vàtinh thần tạo mọi hoạt động để trẻ có thể trực tiếp tham giabằng khả năng của mình chính trong quá trình hoạt độngthao tác trực tiếp với đồ vật t duy của trẻ đợc phát triển chú ýtính kỹ thuật, tính tập thể tự giác đợc củng cố và phát triển

Đổi mới là yêu cầu cần thiết của nớc ta trong giai đoạncông nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc, nhằm thực hiện mụctiêu chiến lợc phát triển giáo dục Mầm non nh nghị quyết hộinghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ơng Đảng khoá VIII đã chỉ

ra Cùng với xu thế chung của giáo dục trong khu vực cũng nhtrên thế giới và sự đổi mới giáo dục phổ thông nớc ta cần quantâm "đổi mới tổ chức hoạt động học tập và vui chơi trong tr-ờng lớp mẫu giáo theo hớng tiếp cận tích hợp theo chủ đề” - cơ

sở khoa học của việc đổi mới hoạt động giáo dục trên đâyxuất phát từ cách nhìn nhận:Trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo đangtrong thời kỳ tiền thao tác của các chức năng sinh lý và tâm lý

còn cha phân hoá rõ rệt Do vậy, trẻ cha thể lĩnh hội tri thứckhoa học theo các môn riêng biệt mà chỉ có thể tiếp nhận vănhoá theo các hình thức mang tính tích hợp trong đó các lĩnhvực văn hoá đợc lồng ghép đan cài hòa quyện vào nhau theochủ đề Đổi mới tổ chức theo hớng hoạt động tích hợp theochủ đề là hết sức cần thiết, phù hợp với xu thế của thời đại, phùhợp đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi Mầm non.

1.2 khái niệm tích hợp:

1.2.1 Quan điểm tích hợp trong từng môn học:

Các tri thức và kỹ năng tơng ứng trong mỗi môn học không

đợc tách rời nhau, biết để làm cho đúng và làm để biết rõhơn, hay nói cách khác học đi đôi với hành Trong từng mônhọc các phần tri thức cần đợc sắp xếp sao cho chúng không bịcô lập các mối quan hệ, liên hệ giữa chúng vẫn đợc làm nổibật

1.2.2 Tích hợp "Liên môn".

Là hình thành nhiều nhóm liên môn mà trong đó mônnày xâm nhập đan xen vào môn kia bởi những mối quan hệliên môn, làm cho mỗi môn học trở nên phong phú, sinh động

và hiệu quả tác động đến trẻ đợc nhân lên rất nhiều

1.2 3 Tích hợp "Xuyên môn"

Quan điểm "Xuyên môn" trong đó chủ yếu phát triển kỹnăng mà học sinh có thể hình thành và vận dụng trong tất cảcác môn học để giải quyết tình huống tích hợp Tức là những

kỹ năng có thể áp dụng mọi nơi, giúp hình thành ở ngời họcnhững năng lực cần thiết và ở đây năng lực đợc hiểu là tíchhợp các kỹ năng hoạt động lên các nội dung tri thức nhằm giảiquyết thực tiễn

Trên đây là một số quan điểm đổi mới hình thức giáodục Mầm non hiện nay chúng tôi thấy rằng đổi mơí hình

thức tổ chức theo hớng tiếp cận tích hợp theo chủ đề là quan

điểm nổi bật nhất

t duy, sáng tạo của trẻ, sát với hòan cảnh và điều kiện thực tếcủa từng địa phơng Đó là con đờng hiệu quả nhất cho sựphát triển nhân cách trẻ

Tích hợp là bản chất của khoa học giáo dục Mầm non xuấtphát từ đối tợng của giáo dục Mầm non là những trẻ từ 0-6 tuổivới đặc điểm phát triển riêng biệt trẻ có tốc độ phát triển rấtnhanh về tâm sinh lý, mạnh mẽ về tình cảm song mới chỉ là

sự phát triển ở giai đoạn đầu của đời ngời Các chức năng tâmsinh lý của trẻ cha phân biệt rõ rệt, chúng còn hòa quyện vàonhau Do đó trẻ nhận thức về các sự vật và hiện tợng của thếgiới xung quanh còn mang tính tổng thể toàn vẹn, trẻ cha có

kỹ năng phân tích để lĩnh hội các tri thức theo các môn tiếtriêng rẽ, chuyên biệt vì vậy giáo dục trẻ Mầm non cần đợc tiếnhành theo quan điểm tích hợp

Trên thế giới vấn đề sử dụng quan điểm tích hợp tronggiáo dục Mầm non đã đợc đặt ra từ lâu nhng ở Việt Nam tamới bắt đầu quan tâm đến việc sử dụng quan điểm tích hợptrong những năm gần đây

Một số công trình nghiên cứu đã khẳng định rằng trẻ học

có hiệu quả nhất là thông qua nhiều hoạt động thích hợp và

các hoạt động đó mang tính tích hợp, đợc thiết kế dới hìnhthức vui chơi và dới sự trợ giúp bằng các vật liệu cụ thể.

Quan điểm tích hợp xuất phát từ cách nhìn nhận thế giới

tự nhiên, xã hội và con ngời nh một tổng thể thống nhất, nó đốilập với cách nhìn chia cắt rạch ròi dới sự vật hiện tợng tronghiện thực nó phản đối cách nhìn các đối tợng nh đặt cạnhnhau mà không tìm thấy mối liên hệ giữa chúng

Tích hợp (integration) không chỉ liên kết mà còn là xâmnhập, đan xen các đối tợng hay các bộ phận của một đối tợngtạo thành một chỉnh thể trong đó không những giá trị củatừng bộ phận đợc bảo tồn và phát triển mà đặc biệt là ýnghĩa thực tiễn của toàn bộ chỉnh thể đó đợc nhân lên (PGS

- TS Nguyễn ánh Tuyết)

Tại hội nghị khoa học giáo dục của Unesco tại Pari năm

1973 đa ra quan điểm tích hợp nh sau: "Dạy học theo t tởngtích hợp là một cách trình bày các khái niệm và nguyên lý khoahọc cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của các t tởngkhoa học, tránh nhấn mạnh quá muộn hoặc quá sớm, sự khaithác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau"

Theo tài liệu từ điển tiếng Việt thì tích hợp là sự liên kết,

sự tạo thành một thể thống nhất không chia cắt, sự tạo ra mộtcái gì đó toàn diện và tích hợp cũng đợc hiểu nh một sự liênkết tạo thành một thể toàn vẹn thống nhất không chia cắt,luôn mang trong nó tính mục đích, tính toàn diện là một thểthống có cấu trúc chặt chẽ phù hợp với một mục đích mà nó tồntại

Quan điểm tích hợp theo chủ điểm trong giáo dục Mầmnon đợc hiểu là cách thức cung cấp sự định hớng mở, linh hoạtcho phép giáo viên tổ chức các hoạt động xoay quanh chủ đềbằng cách phối hợp một cách tự nhiên những hoạt động cho trẻ

trải nghiệm nh quan sát, tìm hiểu môi trờng tự nhiên xã hội.Thể dục vận động, trò chơi, âm nhạc, hát, kể chuyện, đọcthơ, làm quen với toán và các hoạt động sáng tạo nh vẽ, tô màu,nặn, gấp giấy, cắt, dán, xây dựng … qua đó phát triển đồngthời các mặt ngôn ngữ, thể lực, nhận thức, tình cảm xã hội ởtrẻ Cách tiếp cận này cho phép giáo viên có thể điều chỉnhgiáo án một cách linh hoạt hơn đó có thể đa các tình huốngxẩy ra ngẫu nhiên vào kế hoạch hàng ngày nhằm đáp ứng sựhứng thú của trẻ nh một chỉnh thể trọn vẹn, nhờ đó, hiệu quả

s phạm đợc nhân lên

1.2.5 Vấn đề tích hợp trong giáo dục Mầm non đợc thể hiện ở một số quan điểm chủ yếu sau đây:

1.2.5.1 Trớc hết là mối quan hệ giữa việc nuôi và dạy trẻ

đây là hai nhiệm vụ cơ bản của giáo dục Mầm non Khi thựchiện cần lồng ghép, đan xen hai nhiệm vụ này mới đạt hiệuquả cao Nghĩa là khi nuôi phải tính đến dạy và khi dạy lạiphải quan tâm đến nuôi

1.2.5.2 Cần lồng ghép, đan xen các hoạt động của trẻtheo phơng châm "học mà chơi, chơi mà học" Chính tronghoạt động nh vậy trẻ sẽ tiếp thu kinh nghiệm xã hội ở nhiều góc

độ, nhiều lĩnh vực khác nhau Đó là những kinh nghiệm mangtính tích hợp cần cho đời sống của trẻ

1.2.5.3 Theo quan điểm tích hợp thì việc xây dựng

ch-ơng trình giáo dục mầm non không xuất phát từ lôgic phânchia các bộ môn khoa học nh ở trờng phổ thông mà phải xuấtphát từ yêu cầu hình thành những năng lực chung nhằm tới sựphát triển chung của trẻ tạo nên nền tảng ban đầu của nhâncách Trẻ em ở lứa tuổi Mầm non cha thể lĩnh hội những trithức khoa học theo các môn học riêng biệt mà chỉ có thể tiếpnhận văn hoá theo các hình thức mang tính tích hợp, trong các

lĩnh vực văn hoá đợc lồng ghép đan xen , hòa quyền vào nhau

nh trong cuộc sống thực Những tri thức, kỹ năng về cuộc sốnggần gũi xung quanh và tri thức trên khoa học hay tiền kháiniệm là phù hợp nhất đối với sự tiếp thu của trẻ ở lứa tuổi Mầmnon, bởi vì những tri thức đó vốn mang trong mình tính tíchhợp cao có khả năng cung cấp cho trẻ những kinh nghiệm sốngphong phú về nhiều mặt

1.2.5.4 Nên coi việc tổ chức nhóm trẻ không cùng độ tuổi

là một biện pháp để thực hiện việc nuôi dạy trẻ theo quan

điểm tích hợp Trong nhóm không cùng độ tuổi, trẻ em dễthiết lập những mối quan hệ đa dạng nhiều chiều (quan hệ vớitrẻ lớn hơn, bé hơn, ngang hàng) giống nh trong cuộc sống thựctạo điều kiện giúp trẻ phát triển về nhiều mặt: Nhận thức,tình cảm, xã hội thống nhất với những định hớng về đổi mớimục tiêu, nội dung và phơng pháp giáo dục Mầm non Trungtâm nghiên cứu giáo dục Mầm non đã phối hợp nghiên cứu thựchiện dự án thí nghiệm "Đổi mới hình thức tổ chức hoạt độnggiáo dục trẻ mẫu giáo 5 tuổi" Nhằm khắc phục tình trạng gò

bó, áp đặt rập khuôn đồng loạt, đem đến cho giáo viên cáchnhìn nhận mới trong phơng pháp giáo dục trẻ

Phạm vi của thí nghiệm đổi mới tập trung chủ yếu vàoviệc tổ chức cho trẻ hoạt động, học tập theo nhóm ở các góccùng với việc thiết kế lại môi trờng lớp học có các góc hoạt động

Đồng thời cùng có sự điều chỉnh nội dung giáo dục theo các chủ

điểm

1.2.6 Hiệu quả của việc vận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình dạy học

Đến năm học 1999-2000, dự án thử nghiệm đổi mới hình thức

tổ chức giáo dục trẻ 5 tuổi đợc triển khai trong các trờng Mầm

non trọng điểm của 61 tỉnh thành và các lớp mẫu giáo 5 tuổi

đủ điều kiện thực hiện thử nghiệm

Qua mấy năm thử nghiệm bớc đầu cho thấy kết quảchuyển biến tốt trong đổi mới phơng pháp dạy trẻ, đổi mới môitrờng giáo dục tạo cơ hội chủ động, học tập, sáng tạo theotrình độ và khả năng của mỗi cá nhân trẻ

Việc giáo dục Mầm Non theo quan điểm tích hợp sẽ đạtnhững hiệu quả sau

1.2.6.1 Phát triển toàn diện các mặt thể chất, tình cảm,nhận thức của trẻ, đồng thời kích thích phát triển ở trẻ chiềunày, cũng nh ảnh hởng phát triển chiều khác

1.2.6.2 Phù hợp với khả năng nhận thức và phát triển tduy của trẻ, thích hợp với những độ tuổi và mỗi cá nhân Do

đó, phát huy đợc tính tích cực,năng động,sáng tạo của trẻ 1.2.6.3 Kết hợp hài hòa các hoạt động và hội tụ hợp lýcác phơng pháp, tạo hứng thú cho trẻ tiếp thu những kinhnghiệm tự nhiên xã hội từ nhiều lĩnh vực khác nhau, trong cuộcsống, giúp trẻ có cơ hội sử dụng tổng hợp các kiến thức kỹ năng

đã đợc lĩnh hội để giải quyết các tình huống xảy ra trongcuộc sống

1.2.6.4 Hình thành ở trẻ những năng lực chung làm cơ

sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách, giúp trẻ dễ dàngvận dụng kiến thức, kỹ năng vào cuộc sống hàng ngày, tạo cơhội trẻ với thực tiễn xung quanh

1.2.6.5 Đòi hỏi ngời giáo viên phải cung cấp nhiều hoạt

động, đồ chơi tăng những hoạt động khó phức tạp và có nhiềutình huống thử thách

Trong quá trình trẻ tham gia hoạt động, trẻ phát triểnnhững kỹ năng và hiểu biết của mình

1.2.6.6 Đòi hỏi cung cấp cho trẻ những kinh nghiệm đồchơi, vật dụng cụ thể thực tế ở các lĩnh vực khác nhau, giúp trẻphát triển toàn diện các mặt: Thể chất, nhận thức, tình cảm

đạo đức, tình cảm thẩm mỹ

Trong quá trình tổ chức cho trẻ hoạt động theo hình thứctích hợp chủ điểm sẽ phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ, trẻhứng thú tham gia trả lời các câu hỏi của cô và của các bạn, ng-

ợc lại trẻ luôn đặt ra những câu hỏi mong đợc giải thích cặn

kẽ, khi đợc giao nhiệm vụ trẻ kiên trì hòan thành nhiệm vụ

Nh vậy nhờ đổi mới nội dung, phơng pháp giáo dục Mầmnon theo quan điểm tích hợp giúp cho quá trình lĩnh hội củatrẻ diễn ra nhanh, sâu sắc hơn, tiết kiệm thời gian hơn, tạo

điều kiện cho trẻ rèn luyện, vận dụng những hiểu biết mới vàonhiều hòan cảnh tình huống mới Do đó các kỹ năng, thói quen

đợc hình thành nhanh chóng hơn, giúp phát triển tính độc lậpchủ động, sáng tạo, tích cực trong hoạt động của trẻ

1.3 khả năng vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.3.1 Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo

(3->6 tuổi)

Lứa tuổi mẫu giáo là lứa tuổi kỳ diệu Trẻ rất hiếu động,

tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu tự nhiên và xã hội Khác vớingời lớn trẻ học thực sự qua chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức tiềnkhoa học, tiền khái niệm trong trờng mầm non qua vui chơitheo phơng châm "học mà chơi chơi mà học" Do vậy chơigiữ vai trò là hoạt động chủ đạo trong các hoạt động ở trờngmẫu giáo, yếu tố của hoạt động học tập đã xuất hiện tuy mới ởdạng sơ khai, đặc điểm học của trẻ mẫu giáo là Trẻ em họcqua sử dụng tất cả các giác quan của chúng, qua nhiều trảinghiệm phối hợp các giác quan Trẻ học mọi lúc mọi nơi, chúngtiếp thu kiến thức, kỹ năng qua chơi, qua trải nghiệm dựa vào

sự tò mò, khám phá và tởng tợng Trẻ cần có thời gian suy nghĩ

và giải quyết vấn đề

- Tự khám phá có lợi cho việc học, nó cho phép trẻ pháthiện các đặc tính và các mối quan hệ qua phép thử sai:

Việc học dựa vào hiểu biết vốn có của trẻ chứ không bắt

đầu từ con số "0" Trẻ em học và nhớ tốt hơn khi chúng có hứngthú, tự tin và đợc trải nghiệm phù hợp với khả năng của chúng

"Học" ở trẻ mẫu giáo là một hoạt động đặc biệt, học làhoạt động độc lập của trẻ em nhằm lĩnh hội tri thức kỹ năng,

kỹ xảo và phơng thức hành động, diễn ra dới sự hớng dẫn củagiáo viên

Hoạt động học với cách tổ chức theo hớng tiếp cận tích hợpcoi nội dung học không phân chia theo các "bộ môn" và khôngphân bố cụ thể vào các tiết học nh ở phổ thông, mà học theochủ đề có chứa đựng toàn bộ những tri thức sơ đẳng của

đời sống văn hoá - xã hội và giới tự nhiên tạo điều kiện thuận lợicho hoạt động học tập của trẻ mẫu giáo hòa lẫn trong hoạt

động tự nhiên đầy hứng thú sinh động của trẻ

Giáo viên có nhiệm vụ chuẩn bị môi trờng giáo dục, tạonhững tình huống có vấn đề phù hợp và ngày càng phức tạphơn có tác dụng kích thích t duy, nhằm lôi cuốn trẻ tham giatích cực vào hoạt động tự tìm tòi giải quyết vấn đề một cáchsáng tạo qua đó trẻ trực tiếp lĩnh hội tri thức Mặt khác giáoviên đồng thời quan sát đánh giá trẻ dựa trên mục đích, yêucầu đã đặt ra và chuẩn bị cho những hoạt động mới để thúc

đẩy sự phát triển trẻ

1.3 2 Một số đặc điểm tâm lý có liên quan đến việc cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ.

1.3.2.1.T duy:

T duy của trẻ mầm non mang tính chất trực quan cụ thểdần dần chuyển sang t duy hình tợng T duy của trẻ từ chỗ gắnliền với yếu tố chủ quan mang đầy màu sắc xúc cảm đếnviệc xuất hiện sự tự ý thức của trẻ, vì vậy khi dạy cần có đồdùng trực quan (nhất là với trẻ em lứa tuổi nhà trẻ).

1.3.2.2 Ngôn ngữ:

Tuổi Mầm non là lứa tuổi có sự phát triển cực nhanh vềngôn ngữ theo hớng hòan thiện dần về các mặt ngữ âm từvựng và nắm các cấu trúc câu với những từ mới, từ khó trongtác phẩm một cách dễ dàng

1.3.2.3 Tình cảm , cảm xúc

Trẻ em giàu xúc cảm, tình cảm, do đó các em dễ hòanhập với tâm trạng của các nhân vật trong tác phẩm, trẻ em th-ờng biểu hiện những xúc cảm tình cảm của mình một cáchhồn nhiên nên các em hay có những hành động, cử chỉ bộtphát khi tiếp xúc với tác phẩm

1.3.2.4 Chú ý:

Chú ý có chủ định ở trẻ cha thật phát triển Trẻ thờng chú

ý đến cái gì mình thích, chúng dễ bị phân tán chú ý vì chú

ý có chủ định ở trẻ mới bắt đầu hình thành và không bềnvững Nắm đợc đặc điểm này, cô giáo cần phải biết cáchgây hứng thú với trẻ để trẻ tập trung chú ý vào việc nghe cô

kể, đọc tác phẩm…

1.3.2.5 Tởng tợng:

Tởng tợng của trẻ lúc đầu rất hạn chế một mặt có tínhchất tạo thụ động, mặt khác có tính chất không chủ định

Đến lứa tuổi mẫu giáo sự tởng tợng của các em không dừng ở

tính chất tái tạo mà còn có tính chất sáng tạo.

1.3.3 Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ mẫu giáo:

Văn học là một loại hình nghệ thuật mà trẻ thơ đợc tiếpxúc rất sớm ngay từ tuổi ấu thơ, các em đã đợc làm quen với cácgiai điệu nhẹ nhàng, tha thiết của lời hát ru - sâu hơn mộtchút các câu chuyện dân gian, về thế giới xung quanh, giúpcác em hiểu về truyền thống lịch sử dân tộc.

Trẻ trớc tuổi đến trờng phổ thông có nhu cầu và khả nănghiểu đợc tác phẩm ngắn gọn nội dung không phức tạp, kết cấungôn ngữ dễ hiểu Tuy vậy, do hạn chế của độ tuổi này nên trẻcha tự mình tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm (trẻ cha biết chữ)cha tự hiểu đầy đủ về giá trị nội dung cũng nh giá trị nghệthuật của tác phẩm Việc nắm bắt tác phẩm ở trẻ dờng nh phụthuộc vào truyền thụ của giáo viên ở lứa tuổi này ngời ta chathể gọi việc cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học là việc dạyvăn cho trẻ mà gọi là "cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học" 1.3.3.1 Trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học bằng cách giántiếp

Trẻ mẫu giáo cha biết chữ, các em tiếp nhận tác phẩm vănhọc qua trung gian là giáo viên (ở trờng) và ngời lớn (ở nhà) Tácphẩm văn học lại là một văn bản nghệ thuật ngôn ngữ một côngtrình nghệ thuật nên việc cảm thụ tác phẩm đối với các emgặp nhiều khó khăn

Với đặc điểm này cô giáo phải tập trung đọc văn trớc lớp,

kể lại có nghệ thuật để tác động và phát triển khả năng cảmthụ cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ Việc đọc của cô phải đợcmạch lạc, phải phân biệt và nhấn mạnh đợc sắc thái biểu cảm

ở những chỗ trọng tâm Từ tác động ngôn ngữ âm thanh côgiáo tạo điều kiện cho trẻ có khả năng nhìn ra những hình

ảnh sinh động rực rỡ của cuộc sống Ngôn ngữ văn học là ngônngữ tình cảm, do đó phải tạo điều kiện để trẻ nghe ra, nhìn

thấy và cảm nhận đợc màu sắc xúc cảm của những điều đợccô giáo truyền đạt.

1.3.3.2 Tiếp nhận văn học của trẻ mang đậm màu sắcxúc cảm

Tuổi mẫu giáo dễ xúc cảm - nói khác đi đó là sự phảnứng tự nhiên ở tình cảm của các em Nó biểu thị trạng thái cha

ổn định, dễ giao động trớc những tác động bên ngoài Trẻ dễxúc động nên luôn luôn quan tâm đến thế giới xung quanh.Giáo dục văn học nghệ thuật cho trẻ ngoài kiến thức và nănglực, chủ yếu vẫn là tạo ra phong cách sống Những điều truyềnthụ cho trẻ đợc củng cố bằng cảm xúc trớc cuộc sống sẽ tạo nênthái độ tình cảm và cao hơn là tình cảm thẩm mỹ của trẻ đểxác định dần phong cách sống cho trẻ Vấn đề quan trọng ở trẻMẫu giáo không phải là tri thức và kinh nghiệm mà là cảmxúc Đó là năng lực hoá thân của các em với cách nhìn ngâythơ và giản đơn về sự giống nhau giữa văn học nghệ thuật và

đời sống.Các em cho rằng thế giới nghệ thuật trong tác phẩmcũng là hiện thực ngoài đời việc này giúp cho việc làm nổibật"Tâm trạng chủ đạo" và "Cảm xúc trung tâm" khi cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học

1.3.3.3 Tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ ít bị ràngbuộc bởi lí trí và kinh nghiệm mà chứa đựng khả năng tởng t-ợng mạnh mẽ

Khi tiếp xúc với văn học; trẻ Mẫu Giáo thờng dùng trí tởng ợng phối hợp ( hình dung bên ngoài với cảm nghĩ , xúc độngbên trong ) các em thờng gắn tình cảm và xúc động của conngời cho sự kiện, hiện tợng mà còn sống với nó Đó là đặc tính

" nhân hoá "khi trẻ tiếp nhận văn hoá Trẻ hấp thụ những ấn ợng từ thực tại cải biến chúng và tạo ra một cách hiểu,cách cảmthụ thực tại đầy đủ, màu sắc hơn

1.3.3.4 Trẻ tiếp nhận ngây thơ và triệt để.

Những câu hỏi của trẻ chứng tỏ các em muốn "đi đến tậncùng" và thờng dồn ngời đối thoại đến chân tờng "trẻ khátkhao biết tất cả nhng chấp nhận sự giải thích không đầy đủkhoa học Điều đó phản ánh quan niệm đơn sơ ngây thơ củatrẻ trong lĩnh hội thế giới và văn học Trong tiếp nhận văn họctrẻ thờng vận dụng kinh nghiệm trực tiếp và nguyên hợp, khôngphân biệt sự khác nhau giữa chúng Các em cha đòi hỏi lý lẽ

mà đòi hỏi sự hợp lý tình cảm trong khuôn khổ hạn hẹp củamình Khi giải thích với trẻ cần nhất quán cái gì đã trở thànhkinh nghiệm riêng của trẻ thì có sự sống lâu bền Làm mất đilòng tin của trẻ thì khó có thể giúp trẻ tiếp nhận văn học Nhấtquán và tạo dựng niềm tin là một cách làm thoả mãn khát vọngcủa trẻ tìm ra chân lý

1.3.4 Các nguyên tắc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.3.4.1: Phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ

Cần chọn đợc hình thức tổ chức học và vận dụng phơngpháp nh thế nào để không chỉ tham gia mà tiếp nhận toàndiện và tích hợp, từ nhận thức trí tuệ đến cảm xúc và rung

động tâm hồn, từ nhận biết đến nhận xét đánh giá và caohơn là biết cái hay cái đẹp của tác phẩm Muốn vậy phải tổchức cho trẻ hoạt động nhất là những hoạt động "chuyển vàotrong" (hớng nội) để tác phẩm trực tiếp tác động đến nhâncách trẻ, biến thành nội dung nhân cách bền vững

1.3.4.2: Đảm bảo tốt vừa sức:

Không phải là tạo ra sự phù hợp với "khả năng hiện có" củatrẻ mà hớng tới "khả năng có thể đạt đợc, bằng nỗ lực đánh thứctiềm năng của trẻ nhờ các phơng pháp tích cực trong khi cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học

Thực hiện nguyên tắc vừa sức phải chú ý:

-Đảm bảo tính s phạm trong kế hoạch đào tạo có hệ thống

từ đơn giản đến phức tạp những gì cần thiết cho sự pháttriển đúng đắn năng lực của trẻ

-Phải lựa chọn tài liệu và phơng pháp phù hợp với tâm sinh

lý nhận thức tâm lý tiếp nhận văn học và năng lực thể chất trítuệ của trẻ Đối với trẻ mẫu giáo, chủ yếu cha phải là xây dựngcác quan điểm t tởng xã hội và nhân sinh quan mà là giúp trẻsống hết mình với khao khát sống và sáng tạo cho đời Trongvăn học thiếu nhi hiện đại có một bộ phận quan trọng chothiếu nhi sáng tác cần u tiên tuyển chọn những tác phẩm nàyvì nó gần gũi trẻ

Qua việc phân tích đặc điểm tiếp nhận tác phẩm vănhọc của trẻ chúng ta thấy rằng việc vận dụng quan điểm tíchhợp vào quá trình cho trẻ làm quen tác phẩm văn học là hết sứccần thiết và có ý nghĩa to lớn Tích hợp các môn học khác nh:

Âm nhạc, Toán, Môi trờng xung quanh, Tạo hình … đợc lồngghép đan cài vào nhau Bên cạnh đó kết hợp sử dụng trò chơi

và các phụ trợ khác làm hiệu quả trẻ tiếp nhận nội dung giáo dụcmột cách tự nhiên, không gây áp đặt gò ép trẻ

1.3.5 ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học theo quan điểm tích hợp.

1.3.5.1.Tác phẩm văn học góp phần vào việc mở rộngnhận thức về thế giới xung quanh:

Tác phẩm văn học giúp trẻ nhận thức đợc cuộc sống, cungcấp cho trẻ những kinh nghiệm sống từ khi còn nằm trong nôi.Thông qua lời ru tiếng hát trẻ cảm nhận đợc một phần nào đó

về cuộc sống xung quanh, giúp các em hiểu về truyền thốnglao động, chiến đấu bền bỉ nhng vô cùng anh dũng của dântộc

Thế giới hiện thực đã đi vào thơ ca nó không chỉ lànhững góc sân, những mảnh vờn mà xa rộng hơn nữa đó lànhững cánh đồng, những thành phố, những vờn hoa… và từ

đó kinh nghiệm sống của trẻ bắt đầu hình thành trẻ bắt đầucảm nhận về các hiện tợng tự nhiên nh mây ma sấm chớp, hiểu

đợc các qui luật của tự nhiên ngày ngắn, ngày dài… từ đó trẻdần dần hiểu đợc các mối liên hệ bên ngoài cũng nh bên trongcủa các sự vật hiện tợng

Thông qua tác phẩm văn học trẻ thấy đợc mối quan hệtrong xã hội ngày càng phức tạp và đa dạng Tác phẩm văn họckhông những giúp trẻ hiểu về hiện tại mà cả trong quá khứ vàtrong tơng lai đó chính là lịch sử oai hùng của dân tộc thấy

đợc tơng lai thông qua những câu chuyện viễn tởng

Tác phẩm văn học với sự đa dạng về đề tài đã giúp cho trẻhiểu biết về thế giới xung quanh, đã nuôi dỡng thúc đẩy lòngham hiểu biết của trẻ Nó đã mở mang tầm nhận thức, mởmang trí tuệ cho trẻ

1.3.5.2: Tác phẩm văn học góp phần giáo dục đạo đức,tình cảm cho trẻ

Hình tợng văn học có sức mạnh lôi cuốn trẻ thơ Nó có tác

động mạnh mẽ lên tình cảm của các em Những bài học giáodục đến với các em một cách tự nhiên, không gò bó, khôngmang tính giáo huấn bắt buộc Trẻ em nhận ra tình yêu thơng

ông bà cha mẹ đối với các em qua sự chăm sóc ân cần chu

đáo "Bà quạt cho Tích Chu ngủ, có thức ăn gì ngon bà nhờngcho Tích Chu" (truyện Tích Chu)… Từ đó các em cũng biếtquý trọng biết ơn ông bà, cha mẹ Trẻ thơ sẽ học ở các tácphẩm những hành động đẹp trong đối xử với anh, chị, em vớibạn bè Các em sẽ biết nhờng nhịn giúp đỡ ngời thân trong gia

đình cũng nh bạn bè ngoài xã hội (Làm anh, Bảy con quạ, Haichú bớm, Đón bạn.)

Ngoài ra còn giáo dục trẻ tình cảm lớn nh tình yêu tổquốc, yêu đồng bào yêu Bác Hồ dạy các em ý thức chăm chỉ lao

Tiếp xúc với tác phẩm văn học, các em còn đợc làm quenvới ngôn ngữ giàu đẹp của dân tộc Đây là điều kiện để các

em phát triển vốn từ, rèn luyện cách nói diễn cảm, cách nói giàuhình ảnh: "Trăng hồng nh quả chín" "Hoa yêu mọi ngời nên hoakết trái" không những thế ngay từ nhỏ các em đã làm quen vớicác thành ngữ: "Bão tháng bảy, ma tháng ba" "Đi đến nơi về

đến chốn" làm quen với tác phẩm văn học còn góp phần pháttriển nghệ thuật cho trẻ

Trẻ tiếp xúc với tác phẩm nghệ thuật là bộc lộ cảm xúc vớitác phẩm văn học đó một cách chủ quan hồn nhiên để từ đótrẻ tự hát, tự múa, tự kể chuyện, trẻ có thể tự trang trí các đồvật và đó cũng chính là biểu hiện của hoạt động nghệ thuật,muốn giáo dục thẩm mỹ tốt thì âm nhạc và hoạt động trangtrí lớp học vô cùng quan trọng, ngoài ra sử dụng các đồ dùng họctập cũng gây ấn tợng đậm nét cho trẻ

Tóm lại: Tác phẩm văn học có ý nghĩa rất lớn với việc giáo

dục trẻ thơ vì vậy chúng ta cần biết lựa chọn và sử dụng mộtcách thích hợp trong tác phẩm văn học và hình thức và phối hợpcác phơng pháp một cách linh hoạt để phát huy hết các tác

dụng của phơng tiện và giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học tốthơn.

1.4 Thực trạng vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình dạy học mầm non và quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Để xác lập cơ sở thực tiễn cho đề tài nghiên cứu chúng tôi

đã tiến hành điều tra khảo sát việc vận dụng quan điểm tíchhợp vào quá trình dạy học mầm non nói chung và việc cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học nói riêng

*.Đối tợng điều tra: Giáo viên các trờng mầm non ở thànhphố Vinh

*.Nội dung điều tra: Trong phạm vi nghiên cứu đề tàichúng tôi điều tra trên một số mặt sau đây:

- Nhận thức của giáo viên về quan điểm tích hợp tronggiáo dục mầm non và tình hình vận dụng quan điểm tích hợp

và quá trình dạy học ở trờng mầm non

- Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa sự cần thiết của việcvận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quenvới tác phẩm văn học

- Mức độ vận dụng quan điểm tích hợp vào các tiết dạycho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Cách thức vận dụng các quan điểm tích hợp vào các tiếtdạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.4.1: Nhận thức của giáo viên về quan điểm tích hợp trong giáo dục mầm non và tình hình vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình dạy học mầm non.

Năm học 1999 - 2000 dự án thử nghiệm đổi mới hìnhthức tổ chức giáo dục trẻ 5 tuổi đợc triển khai trong các trờngmầm non trọng điểm của 61 tỉnh, thành và các lớp mẫu giáo 5tuổi đủ điều kiện thực hiện

Qua mấy năm thử nghiệm bớc đầu cho thấy những kếtquả chuyển biến tốt trong đổi mới phơng pháp giáo dục trẻ

Đây là hớng đi đúng đắn nhằm nâng cao chất lợng giáo dụcmầm non cho phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và sựnghiệp đổi mới.

Thành phố Vinh là địa phơng tập trung nhiều trờng mầmnon trọng điểm, có chất lợng cũng đang tiến hành thử nghiệm

đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ 5 tuổi.Thông qua điều tra tìm hiểu một số trờng trong thành phốVinh chúng tôi có những nhận xét sau đây:

- Phải nói rằng quan điểm tích hợp còn là một vấn đề mới

mẻ mặc dù vậy Ban giám hiệu nhà trờng mầm non và các giáoviên mầm non đều nhận thức đợc ý nghĩa quan trọng, cầnthiết của đổi mới Các giáo viên không ngừng học hỏi, tìm hiểu

để tiến hành những giờ dạy đạt chất lợng cao và không ítnhững giáo viên đã thành công nhiều năm liền đạt giáo viêngiỏi Nhng bên cạnh đó việc vận dung quan điểm tích hợpcũng gặp nhiều khó khăn nhất định: Qua điều tra về sự hiểubiết của giáo viên mầm non về quan điểm tích hợp còn nhiềugiáo viên hiểu một cách mơ hồ, cha chính xác về quan điểmnày Quan điểm "trong nội bộ môn học" trong đó u tiên chonội dung của từng môn học tức là duy trì các môn học riêng lẻ

có 2/44 phiếu chiếm 4,54% Quan điểm "đa môn" có 6/44phiếu chiếm 13,64% Quan điểm "liên môn" có 11/44 phiếuchiếm 25% Quan điểm "xuyên môn" chiếm 56,8%

Nh vậy, theo kết quả điều tra ta thấy đợc rằng giáo viênmầm non còn hiểu rất mơ hồ, cha đầy đủ, cha chính xác vềquan điểm tích hợp đây là khó khăn làm hạn chế hiệu quảcủa đổi mới Chính sự hiểu biết cha đầy đủ , thiếu chính xáccủa một số giáo viên làm cho quá trình vận dụng quan điểmnày gặp nhiều khó khăn Mỗi giáo viên hiểu và vận dụng quan

điểm này theo cách riêng của mình cha có sự thống nhất, một

số giáo viên vận dụng quan điểm này một cách gò bó, rậpkhuôn , cha linh hoạt, sáng tạo dẫn đến kết quả đạt đợc trên trẻcha cao

- Riêng đối với môn học cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc việc vận dụng quan điểm tích hợp gặp nhiều khó khăn.Nếu theo chơng trình cải cách thì một câu chuyện, bài thơ

có thể tổ chức từ 2 - 3 tiết học để trẻ nắm đợc nội dung tácphẩm và thể hiện tác phẩm nhng theo đổi mới thời gian cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học chỉ đợc tiến hành trên một tiếtdạy (hoạt động chung) so với cải cách số tiết học bị giảm trongkhi khối lợng kiến thức cho trẻ làm quen thì rộng, ngoài nộidung bài thơ câu chuyện còn phải tích hợp lồng ghép nội dungnhiều lĩnh vực khác Vì vậy, giáo viên gặp nhiều khó khănbuộc giáo viên phải nắm vững phơng pháp biết chọn lọc nộidung phù hợp để cung cấp cho trẻ mà vẫn đảm bảo thời gian

Chính vì vậy chúng tôi băn khoăn và việc nghiên cứu đểtìm ra giải pháp vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trìnhcho trẻ làm quen với tác phẩm văn học sao cho giờ học trở nênthoải mái trẻ hứng thú tự nhiên, hiểu và nắm đợc tác phẩm là

điều chúng tôi quan tâm

1.4.2 Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa và sự cần thiết vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình

tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Theo kết quả chúng tôi điều tra đợc thì đại đa số giáoviên đã thấy đợc ý nghĩa to lớn của quá trình vận dụng quan

điểm tích hợp Có tới 42/44 thiếu chiếm 95,5% cho rằng việcvận dụng quan điểm tích hợp trong quá trình cho trẻ làm quenvới tác phẩm văn học là rất cần thiết còn lại 2/44 phiếu chiếm4,5% cho rằng không cần thiết vì trẻ nhàm chán khi học vàgiáo viên đầu t cho bài học quá công phu

Nhìn chung đại đa số giáo viên cho rằng việc vận dụngquan điểm tích hợp là rất cần thiết vì nó mang lại hiệu quả caogiúp trẻ hứng thú và hiểu bài nhanh 30/44 phiếu chiếm 68,2%.Giúp trẻ nhận thức tốt, trẻ hiểu bài chiếm 31,8%.

Nh vậy qua kết quả điều tra chúng tôi có thể kết luậnrằng việc vận dụng quan điểm tích hợp là rất cần thiết vàmang lại hiệu quả cao nhng vấn đề ở đây là cần tiến hànhtiết học nh thế nào để đạt đợc kết quả cao trên trẻ

1.4.3 Mức độ vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Mặc dù đại đa số giáo viên đều cho rằng tích hợp là rấtcần thiết và có ý nghĩa đối với trẻ nhng mức độ vận dụng quan

điểm tích hợp vào quá trình dạy học còn những khó khăn có10/44 phiếu chiếm 22,8% cho rằng có vận dụng nhng không th-ờng xuyên Còn lại 34/44 phiếu chiếm 77,2% cho rằng thờngxuyên vận dụng Nhng qua thực tế khảo sát, quan sát từ những

đợt thực tế, kiến tập chúng tôi có nhận xét sau:

Việc vận dụng quan điểm tích hợp còn rất sơ sài vàmang tính đối phó Thực tế cơ sở vật chất cha đảm bảo, đồdùng đồ chơi cho trẻ cha phong phú, hấp dẫn, trình độ giáoviên còn hạn chế thiếu linh hoạt khi tổ chức tiết học nên hiệuquả cha cao

Nh vậy qua điều tra thực tế ta có thể khẳng định rằng

từ lý luận đến thực tiễn là một khoảng cách vả lại việc vậndụng quan điểm tích hợp buộc giáo viên phải chuẩn bị côngphu tốn thời gian dẫn đến hiện tợng ngại vận dụng quan điểmtích hợp vào tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1.4.4 Cách thức vận dụng quan điểm tích hợp vào tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Bảng 1: Cách thức vận dụng quan điểm tích hợp vào tiết dạy

cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Thông qua điều tra dự giờ ở một số lớp tổ chức cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học theo quan điểm tích hợp chúngtôi nhận thấy rằng: Dù giáo viên mầm non nhận thức đợc tầmquan trọng của việc vận dụng quan điểm tích hợp vào cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học nhng nhìn chung các giáo viêncòn lúng túng trong việc tổ chức lên lớp, việc chọn nội dungtích hợp cho bài học còn ôm đồm cha phù hợp, quá nhiều dẫn

đến trẻ mệt mỏi, thiếu hấp dẫn, trẻ cha thực sự hoạt động tíchcực

Mỗi giáo viên hiểu và vận dụng quan điểm tích hợp khácnhau: Theo phiếu điều tra chúng tôi thu đợc có 8/44 phiếuchiếm 18,18% giáo viên cho rằng vận quan điểm tích hợp vàoquá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học thờng ở đầutiết học, 2,3% cho rằng cần tích hợp lồng ghép vào giữa tiết học,

có 2,3% cho rằng cần tích hợp lồng ghép nội dung khác vào cuốitiết học còn lại 77% giáo viên cho rằng cần tích hợp các nội dungkhác trong suốt tiết học

Nh vậy qua điều tra chúng ta có thể thấy rằng cách thứcvận dụng quan điểm tích hợp của giáo viên không giống nhaumột số giáo viên còn hiểu sai dẫn đến vận dụng sai quan

điểm này Vì vậy, điều chúng ta quan tâm là phải bồi dỡngkiến thức cho giáo viên mầm non giúp họ hiểu đúng, chính xácquan điểm tích hợp để từ đó có cách vận dụng đúng, linh

hoạt quan điểm tích hợp nhng vẫn đảm bảo sự thống nhấtgiữa các giáo viên.

1.4.5 Đánh giá chung về thực trạng.

Nh vậy, qua phân tích kết quả điều tra thực trạng trên

đây ta thấy rằng việc vận dụng quan điểm tích hợp vào quátrình giáo dục trẻ mầm non gặp nhiều khó khăn:

Khó khăn đầu tiên là trình độ giáo viên cha đảm bảo,

ch-a thực sự hiểu sâu sắc vấn đề tích hợp dẫn đến có nhữngvận dụng sai, và còn rất nhiều giáo viên ít chịu khó làm đồdùng đồ chơi để phục vụ cho tiết học, còn dạy suông hoặc

Giáo viên còn lúng túng trong việc vận dụng quan điểmtích hợp, cha biết lựa chọn nội dung phù hợp để lồng ghép tíchhợp, quá ôm đồm đa nhiều nội dung tích hợp làm trẻ khó tiếpthu và cách thức vận dụng quan điểm tích hợp cha thống nhấtgiữa các giáo viên

Những nguyên nhân trên đây đã ảnh hởng đến chất lợng

và hiệu quả dạy học ở trờng mầm non

Tóm lại: Trong chơng 1 chúng tôi đã phân tích cơ sở lýluận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu tên cơ sở đó chúng tôirút ra những kết luận sau: Trẻ mầm non lứa tuổi thích tìm tòikhám phá, thích những truyện thần kỳ cổ tích, thích nhữnggì sặc sỡ và dễ rung động trớc những hình ảnh đẹp, nhữngcâu thơ hay Trẻ muốn tự khám phá cái đẹp của cuộc sống,khám phá thế giới xung quanh Vì vậy trong quá trình cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học phải tính đến đặc điểm này

và tổ chức hoạt động để cho trẻ tích cực hoạt động và đạthiệu quả cao

- Giáo dục: Thông qua tác phẩm đó giáo dục trẻ cái gì?

* Ví dụ: Giáo án: Quả bầu tiên

- Giáo dục: Giáo dục trẻ sống nhân hậu, yêu quý chăm sóc

động vật xung quanh chăm sóc cây, tới nớc, không bứt lá bẻcành

Bớc 2: Xác định nội dung kiến thức cần tích hợp trong tiết học

Trên cơ sở bớc một cần lựu chọn nội dung các môn học

khác để hỗ trợ cho bài học Phải chú ý khi lựa chọn nội dung saocho phù hợp tạo cho giờ học thêm sinh động, trẻ hứng thú, hiệuquả giáo dục cao

*Ví dụ: Giáo án: Quả bầu tiên

Cụ thể ở tiết học này tôi đã kết hợp cho trẻ chơi trò chơivận động "Gieo hạt" để gây hứng thú, cuối tiết học khi cho trẻ

về góc để nặn vẽ Quả bầu tiên tôi đã kết hợp âm nhạc tạo chotrẻ hứng thú khi hoạt động

Bớc 3: Chuẩn bị.

Nh chúng ta biết tuổi mầm non là lứa tuổi mà đặc

điểm t duy của trẻ còn mang tính t duy trực quan hành động.Vì vậy đồ dùng đồ chơi phục vụ trong tiết học là yếu tố quantrọng không thể thiếu đối với việc giúp trẻ cảm thụ tác phẩmvăn học tốt hơn Chính vì thế cô giáo mầm non khi tiến hànhmột tiết học phải chuẩn bị thật chu đáo đầy đủ đồ dùng đồchơi

Yêu cầu đồ dùng chuẩn bị của giáo viên phải đảm bảonhững tiêu chuẩn sau:

- Đồ dùng phải phù hợp với tiết học, phù hợp với độ tuổi

- Đồ dùng phải đảm bảo an toàn, có tính s phạm cao.

- Đồ dùng phải đẹp, màu sắc tơi sáng hấp dẫn trẻ

Với thể loại truyện thơ có thể sử dụng tranh ảnh minh hoạ,dùng mô hình hoặc sử dụng rối, mũ rối hoặc trang phục để trẻ

đóng kịch Chính những đồ dùng đó tạo sự thích thú, cuốnhút, hấp dẫn trẻ Đây là yếu tố góp phần không nhỏ đến sựthành công của tiết học

Riêng đối với thể loại truyện, thơ là thể loại thuộc nghệthuật Vì vậy sự chuẩn bị của giáo viên còn yêu cầu cô đọc kỹ,hiểu, thấm nhuần tác phẩm, xác định giọng đọc, giọng kể chotừng đoạn, từng nhân vật phù hợp cuốn hút có hồn, kèm theonhững cử chỉ điệu bộ nét mặt Tất cả những cái đó giáo viênphải chuẩn bị thật kỹ trớc khi tiến hành giờ dạy

*Ví dụ: ở giáo án: Kể chuyện: Hai anh em

- Trẻ đợc làm quen trớc bài hát "Tổ ấm gia đình",

"Năm ngón tay ngoan", thơ "Làm anh"

Bớc 4: Tiến hành tiết dạy

Đây là khâu quan trọng quyết định tất cả những bớc trên

đều chuẩn bị cho bớc này Đối với các tác phẩm văn học theo

ch-ơng trình cải cách dạy trên 2 - 3 tiết học còn theo chch-ơng trình

đổi mới chỉ đợc thực hiện trên một tiết học Vì vậy để đảmbảo nội dung kiến thức truyền đạt cho trẻ thì ở mọi lúc mọi nơitôi đã cho trẻ làm quen và khi tiến hành tiết dạy hãy để cho trẻ

đợcnói lên hiểu biết của mình giáo viên phải lấy trẻ làm trung

tâm, phải phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ, đặt cho trẻnhững câu hỏi để trẻ nói lên suy nghĩ của mình

* Ví dụ: ở mọi lúc mọi nơi tôi có thể hỏi trẻ:

- Các con có biết ở Hà Nội có những cảnh đẹp gì?

- Ai đã đi Hà Nội, ra Hà Nội đợc đi chơi những đâu?

- ở Hồ Gơm có những gì?

- Các con có biết tại sao có tên gọi là Hồ Gơm không?

- Ngoài tên gọi Hồ Gơm còn có những tên gọi gì khác?

- Vì sao giữa Hồ Gơm lại có tháp Rùa?

…

Khi tiến hành tiết dạy, đảm bảo 3 bớc

* Ví dụ: Giáo án: Kể chuyện: Sự tích Hồ Gơm

- Chơi: Du lịch tham quan thắng cảnh Hà Nội

3 Nhận xét đánh giá tiết học: Nhận xét chung cả lớp, khen ngợitrẻ tập thể cá nhân

2.2 Thiết kế một số bài dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học theo quan điểm tích hợp

giáo án 1: Sự tích bánh chng bánh dày

(kể chuyện) Chủ điểm: Tết và mùa xuân

Độ tuổi: 5-6 tuổi Thời gian : 35-40 phút

I Mục đích yêu cầu:

* Kiến thức:

Trẻ hiểu nội dung truyện biết phong tục tập quán của ngờiViệt Nam trong ngày tết nguyên đán.

- Củng cố biểu tợng tết, mùa xuân

- Nắm bắt ngữ điệu, giọng kể câu chuyện

- Yêu thiên nhiên quý trọng sản phẩm con ngời tạo ra

* Tích hợp nội dung các môn học khác : Toán , Môi

tr-ờng xung quanh , âm nhạc , Tạo hình

-Làm quen trớc biểu tợng tết,mùa xuân

-Thuộc các bài hát ”Sắp đến tết”,”Bánh chng xanh” -Đất nặn giấy,dây buộc

Thế các con có biết tết đến vào mùa

Đúng rồi các con rất giỏi, thế bạn nào giỏi

cho cả lớp biết hoa gì nở vào dịp tết

đến?

Thế khi tết đến chúng ta làm gì?

Đúng rồi đấy Cứ mỗi độ xuân về hoa

đua nở, cây cối đâm cành nảy lộc là lúc

báo hiệu một năm mới, ngày tết đến

đào, cây quất,góibánh chng bánhdày

Trẻ trả lời

Bánh gì đây?

- Bánh nh thế nào?

Bánh chng Vuông gói lá màu