Vận dụng phương pháp kiểm tra kết quả học tập trong dạy học môn giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông

thực hiện Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ X, quan điểm chỉ đạocủa Bộ GD - ĐT về đổi mới phơng pháp dạy học trong đó có việc đổi mới ph- ơng pháp kiểm tra kết quả học tập của học sinh

Trờng đại học vinhKhoa giáo dục chính trị

Lê thị sen

Vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập

trong dạy học môn Giáo dục công dân

Vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập

trong dạy học môn Giáo dục công dân

ở trờng Trung học phổ thông

khóa luận tốt nghiệp đại học

ngành cử nhân s phạm giáo dục chính trị

Cán bộ hớng dẫn khóa luận

ThS Hoàng thị nga

Vinh - 2010

Mục lục

Trang

mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phơng pháp nghiên cứu 4

6 Đóng góp của đề tài 5

7 Kết cấu của đề tài 5

nội dung 6

Chơng 1: lý luận chung về phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn gdcd ở trờng thpt 6

1.1 khái niệm về phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở trờng THPT 6

1.2 ý nghĩa của việc kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở tr ờng THPT 8

1.3 Yêu cầu của việc kiểm tra kết quả học tập của học sinh 11

1.3.1 Đảm bảo tính khách quan 11

1.3.2 Đảm bảo tính toàn diện 12

1.3.3 Đảm bảo tính thờng xuyên và tính hệ thống 12

1.3.4 Đảm bảo tính công khai 13

1.4 Hệ thống các phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD của họcsinh ở trờng THPT 131.4.1 Quan sát học sinh 131.4.2 Vấn đáp 14

1.4.3 Trắc nghiệm 15

1.4.4 Học sinh tự đánh giá 19

1.4.5 Phơng pháp trò chơi 23

Kết luận chơng 1 27

Chơng 2: vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập trong dạy học môn gdcd ở trờng thpt 28

2.1 cơ sở để vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở trờng THPT 28

2.1.1 Đặc điểm tri thức môn GDCD ở trờng THPT 28

2.1.2 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh 31

2.1.3 Cơ sở thực tiễn 32

2.2 thực trạng của việc kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở trờng THPT .33

2.3 vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD của học sinh ở trờng THPT 35

2.3.1 bài kiểm tra trắc nghiệm 35

2.3.2 Bài tập thu hoạch dới dạng dự án 41

2.3.3 bài kiểm tra dới dạng trò chơi 51

2.4 Một số điểm lu ý khi sử dụng các phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở trờng THPT 54

Kết luận chơng 2 55

C kết luận 57

danh mục tài liệu tham khảo 59

b¶ng ch÷ c¸i viÕt t¾t

GDCD: Gi¸o dôc c«ng d©nTHPT: Trung häc phæ th«ng

Bé GD-§T: Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o

định: “Thay đổi một chơng trình hoặc những kỹ thuật giảng dạy mà khôngthay đổi hệ thống kiểm tra chắc chắn là chẳng đi tới đâu Thay đổi hệ thốngkiểm tra mà không thay đổi chơng trình giảng dạy có thể tác động đến bảnchất việc học và chiến lợc học lớn hơn là sửa đổi chơng trình mà không thay

đổi cách kiểm tra”[7;5]

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X (4/2006) đặt ra nhiệm vụ của cảicách giáo dục: “Đổi mới t duy giáo dục một cách nhất quán từ mục tiêu chơngtrình, nội dung, phơng pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức cơ chế quản lý đểtạo ra đợc bớc chuyển cơ bản và toàn diện của nền giáo dục nớc nhà, tiếp cậnvới trình độ khu vực và thế giới” [5;206]

thực hiện Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ X, quan điểm chỉ đạocủa Bộ GD - ĐT về đổi mới phơng pháp dạy học trong đó có việc đổi mới ph-

ơng pháp kiểm tra kết quả học tập của học sinh là: “Đổi mới phơng pháp dạyhọc đợc chú trọng để để đáp ứng nhu cầu mới của mục tiêu dạy học nên việckiểm tra đánh giá phải chuyển biến mạnh theo hớng phát triển trí thông minhsáng tạo của học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt các kiến thức, kỹ năng

đã học vào tình huống thực tế làm bộc lộ những cảm xúc, thái độ của học sinhtrớc những vấn đề nóng hổi của đời sống cá nhân, gia đình và cộng đồng,chừng nào việc kiểm tra cha thoát khỏi quỹ đạo học tập thụ động thì cha thểphát triển dạy học tích cực”[7;46] Đổi mới phơng pháp kiểm tra nhằm tạo ranhững con ngời có bản lĩnh, có năng lực, chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dámlàm Ngời học không chỉ biết ghi nhớ các tri thức có sẵn, đợc lĩnh hội trên ghếnhà trờng mà còn có khả năng chiếm lĩnh sử dụng tri thức một cách độc lập

GDCD là môn học có vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giớiquan phơng pháp luận khoa học; giáo dục đạo đức lối sống; truyền đạt các

kiến thức kinh tế – xã hội, chủ trơng chính sách, pháp luật của nhà nớc Đây

là những tri thức đặc biệt quan trọng trong việc hình thành phẩm chất con ngờimới xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là bên cạnh thành tựu

đã đạt đợc nhằm xây dựng lại chơng trình theo hớng áp dụng phơng pháp dạyhọc chủ động với nội dung lấy ngời học làm trung tâm đã đem lại những thànhcông bớc đầu trong xây dựng đội ngũ giáo viên có khả năng sử dụng phơngpháp một cách thành thạo, tại một số trờng đã tạo ra đợc khả năng tự học vàlàm việc độc lập t duy sáng tạo của học sinh thì công tác cải cách giáo dục n-

ớc ta lại đang có một bất cập Trong khi mục tiêu, nôi dung và phơng phápgiáo dục đang đợc thay đổi thì việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập lại nhkhông hề thay đổi, hoặc sự thay đổi không theo kịp với sự thay đổi của phơngpháp dạy học Trong cách kiểm tra còn nặng về kiến thức sách vở mà chủ yếu

ở mức độ nhớ và tái hiện kiến thức Chức năng cung cấp thông tin phản hồicho học sinh và giáo viên về quá trình dạy học của khâu kiểm tra nh bị bỏqua Nên việc nghiên cứu nhằm đổi mới phơng pháp kiểm tra kết quả học tậpcủa học sinh là một sự cần thiết có ý nghĩa quan trọng

Với ý nghĩa trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: Vận dụng ph“ ơng pháp kiểm tra kết quả học tập trong dạy học môn GDCD ở trờng THPT ” làmkhoá luận tốt nghiệp của mình, hy vọng sẽ cung cấp đợc một số cách thức vậndụng linh hoạt, sáng tạo phơng pháp kiểm tra kết quả học tập, góp phần nângcao chất lợng dạy và học môn GDCD ở trờng THPT

2 Tình hình nghiên cứu

Kiểm tra kết quả học tập của học sinh trong giảng dạy từ lâu đã đợcnhiều nhà giáo dục học trong và ngoài nớc, các nhà làm giáo dục nghiên cứunhằm đa ra nhng phơng pháp kiểm tra tốt nhất phát huy tính tích cực, chủ

động trong khâu học và đánh giá của học sinh nh:

- Tháng 7/1997 Nxb Giáo Dục đã xuất bản cuốn “Đánh giá trong giáodục” của GS Trần Bá Hoành Cuốn sách không chỉ đề ra mục đích ý nghĩacủa việc kiểm tra đánh giá mà cuốn sách cũng đã đề ra đợc các phơng pháp và

kỹ thuật kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đó là các kỹ thuật

đánh giá nh : Quan sát; kiểm tra bằng câu hỏi; kiểm tra bằng hình thức viết;học sinh tự đánh giá, đặc biệt trong cuốn sách tác giả Trần Bá Hoành đã đặcbiệt chú ý đến việc sử dụng phơng pháp trắc nghiệm khách quan trong khâukiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Tác giả cũng đã thiết kế một

số bài kiểm tra môn toán học bằng phơng pháp trắc nghiêm khách quan

- Cuốn “Phơng pháp giáo dục môn GDCD” của tác giả Vơng Tất Đạtcũng đã đề ra sự cần thiết của khâu kiểm tra kết quả học tập của học sinh mônGDCD, cuốn sách đã đa ra các hình thức của khâu kiểm tra kết quả học tậpcủa học sinh nh kiểm tra viết, học sinh tự đánh giá.

- Ngoài ra còn có một số hội nghị khác bàn về công tác kiểm tra đánhgiá kết quả học tập của học sinh nh:

Tháng 1/1996, Khoa GDCT Đại học s phạm Vinh phối hợp với hai sởGD-ĐT Nghệ An và sở GD-ĐT Hà Tĩnh thực hiện bàn về giảng dạy mônGDCD ở trờng chuyên ban

Năm 2001, Khoa GDCT biên soạn cuốn góp phần dạy tốt học tốt mônGDCD ở trờng THPT”, Chủ biên của TS Nguyễn Đăng Bằng, Tạp trí Khoahọc giáo dục, Tạp trí Cộng sản

Trên cơ sở kế thừa thành quả của những ngời đi trớc, những cuốn sách vàtài liệu trên đã là t liệu cần thiết khi thực hiện khoá luận

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở vân dụng các phơng pháp kiểm tra kết quả học tập trong dạyhọc môn GDCD ở trờng THPT nhằm nâng cao chất lợng của việc kiểm kếtquả học tập môn GDCD để môn học thực sự trở nên hứng thú đối với học sinh,

từ đó vận dụng vào việc thiết kế đề kiểm tra môn GDCD có hiệu quả hơn

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về phơng pháp kiểm tra kết quả học tậpcủa học sinh ở trờng THPT

- Vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập vào thiết kế một sốdạng bài kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở trờng THPT

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu các phơng pháp kiểm tra đợc sử dụng vào kiểm tra

đánh giá kết quả học tập môn GDCD của học sinh ở trờng THPT

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện tốt đề tài này khoá luận đã sử dụng các phơng pháp nghiêncứu sau:

- Phơng pháp phân tích tổng hợp

- Phơng pháp hỏi ý kiến chuyên gia

- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu

- phơng pháp điều tra

- phơng pháp thực nghiệm s phạm.

- phơng pháp hỏi đáp trực tiếp

6 Đóng góp của đề tài.

Trên cơ sở nghiên cứu những lý luận của phơng pháp kiểm tra kết quảhọc tập của học sinh đề tài đã thiết kế một số bài kiểm tra kết quả học tập mônGDCD nhằm phát huy tính chủ động sánh tạo của học sinh

7 Kết cấu của đề tài.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và tài liệu tham khảo đề tài có cấu trúcgồm 2 chơng :

Chơng 1 Lý luận chung về phơng pháp kiểm tra kết quả học tập

môn GDCD ở trờng THPT

Chơng 2 Vận dụng phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn

GDCD ở trờng THPT

nội dung

Chơng 1

lý luận chung về phơng pháp kiểm tra kết quả

học tập môn gdcd ở trờng thpt 1.1 khái niệm về phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở tr- ờng THPT

Kiểm tra (controt) theo nghĩa rộng là “việc xem xét thực chất, thực tếcông việc” [13;353] Trong bất cứ hoạt động nào đều cần đến khâu kiểm tra

để đánh giá quá trình hoạt động đó nh thế nào trớc khi chuyển sang giai đoạntiếp theo có hiệu quả

Trong quá trình dạy học, kiểm tra là một công việc đợc diễn ra thờngxuyên nhằm thu th#p những thông tin cần thiết cho việc đánh giá Kiểm trakết quả học tập của học sinh là một quá trình thu thập, phân tích, xử lý thôngtin về kiến thức kỹ năng và thái độ của học sinh theo mục tiêu của môn học

Việc kiểm tra kết quả học tập của học sinh đợc tiến hành ở nhiều mức

độ khác nhau:

- Kiểm tra thờng xuyên: Là việc kiểm tra đợc tiến hành thông qua quansát một cách hệ thống hoạt động của lớp nói chung và của mỗi học sinh nóiriêng, qua các khâu ôn tập, củng cố bài cũ, tiếp thu bài míi giúp cho giáo viênkịp thời điều chỉnh cách dạy, trò kịp thời điều chỉnh cách học Tạo điều kiệnvững chắc để quá trình dạy học chuyển sang bớc tiếp theo

- Kiểm tra định kỳ: Là hình thức kiểm tra đợc thực hiện sau khi học xongmột chơng, một phần của chơng trình hoặc sau một kỳ học Việc kiểm tra

định kỳ giúp giáo viên và học sinh nhìn lại kết quả dạy và học sau những kỳhạn nhất định, đánh giá trình độ học sinh nắm một khối lợng kiến thức kỹnăng, kỹ xảo tơng đối lớn, củng cố mở rộng những điều đã học, đặt cơ sở tiếptục cho những phần học mới

- Kiểm tra tổng kết: Là hình thức kiểm tra đợc thực hiện vào cuối mỗihọc kỳ, cuối mỗi năm học nhằm đánh giá kết quả chung, củng cố mở rộng ch-

ơng trình toàn năm của môn học, chuẩn bị điều kiện để tiếp tục học chơngtrình của năm sau

Kiểm tra kết quả học tập của học sinh nhằm thực hiện 3 chức năng cơbản là: Đánh giá, phát hiện sai lạc và điều chỉnh

Chức năng của kiểm tra kết quả học tập của học sinh có thể đợc biểu hiệnqua sơ đồ sau:

Từ sơ đồ trên ta thấy, để thực hiện tốt chức năng của kiểm tra kết quảhọc tập của học sinh thì cần phải có một phơng pháp dạy học hợp lý

Có nhiều quan niệm khác nhau về phơng pháp dạy học nh quan niệm củanhà giáo dục học IUK Babanxki (1983) phơng pháp dạy học là cách thức tơngtác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dỡng, giáo dục và pháttriển trong quá trình dạy học Quan niệm của nhà giáo dục học I.D Dverev(1980) phơng pháp dạy học là cách thức hoạt động tơng hỗ giữa thầy và trònhằm đạt đợc mục đích dạy học Trong cuốn "Giáo dục học" – Nxb Giáodục, 1996 đã đa ra định nghĩa: “Phơng pháp dạy học là tổ hợp những thao tác

tự giác liên tiếp đợc sắp xếp theo một trình tự hợp lý, hợp quy luật khách quan

mà chủ thể tác động lên đối tợng nhằm tìm hiểu và cải biến nó’’ [1;69]

Nh vậy, các định nghĩa trên đều đi tới sự thống nhất với nhau, phơngpháp dạy học là cách thức, là con đờng, là phơng thức giáo viên sử dụng đểhọc sinh lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo Đối với môn GDCD phải chọn chomình những phơng pháp dạy học phù hợp nhằm truyền đạt các tri thức củamôn học đến với học sinh một cách hiệu quả

Trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, phơng pháp kiểmtra kết quả học tập đó là cách thức mà giáo viên sử dụng trong quá trình dạyhọc để kiểm tra kết quả học tập của học sinh tùy thuộc vào mục đích của việckiểm tra đó Theo khái niệm trên, phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn

GDCD là cách thức mà giáo viên sử dụng để kiểm tra kết quả học tập mônGDCD theo mục tiêu của môn học.

1.2 ý nghĩa của việc kiểm tra kết quả học tập môn GDCD ở tr ờng THPT.

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng của quátrình dạy học nói chung và môn GDCD nói riêng thực tế việc kiểm tra đánhgiá thờng xuyên không chỉ có ý nghĩa đối với việc kiểm tra việc nắm tri thứccủa học sinh mà qua đó còn cung cấp thông tin ngợc giúp giáo viên nắm bắt

đợc học sinh và điều chỉnh các phơng pháp dạy học sao cho phù hợp giúp họcsinh lĩnh hội tri thức một cách hiệu quả nhất

Môn GDCD là một môn khoa học xã hội, nhiệm vụ của môn học lànhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản và thiết thực về triết học,kinh tế - chính trị học, chủ nghĩa xã hội khoa học, đạo đức học, pháp luật, mỹhọc, và các đờng lối quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam Trong các phầnkiến thức trên thì chơng trình học của môn GDCD không tạo thành một hệthống hoàn chỉnh mà bao gồm các phần đợc xắp sếp và phân bố theo chơngtrình học từ lớp 10 đến lớp 12 Tuy nhiên, do đặc điểm của môn học kiến thứcrộng lại khá trừu tợng đối với học sinh THPT nên việc kiểm tra kết quả họctập của học sinh là một sự cần thiết nó không chỉ có ý nghĩa đối với học sinh

mà nó còn có ý nghĩa đối với giáo viên và các cấp quản lý giáo dục

Đối với học sinh:

Về mặt kiến thức:

Thông qua việc chữa bài của giáo viên học sinh, sẽ góp phần đợc củng

cố, hệ thống hoá kiến thức đã học giúp học sinh hiểu đợc mối liên hệ chặt chẽgiữa các kiến thức đã tiếp thu, hiểu biết chắc chắn hơn, sâu hơn về chúng, do đótạo tiền đề và khả năng vận dụng các kiến thức đó vào thực tiễn Đặc biệt vớinhững kiến thức mang tính khái quát và trừu tợng cao nh môn GDCD, việc hiểu

và vận dụng tri thức là cơ sở để hình thành từng bớc phơng pháp t duy khoahọc, thế giới quan, nhân sinh quan, tăng cờng khả năng khái quát cho học sinh

Về mặt kỹ năng:

Thông qua việc kiểm tra học sinh sẽ phát triển các năng lực hoạt độngtrí tuệ nh: Ghi nhớ, tái hiện, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quáthoá… Nên việc kiểm tra giúp học sinh tăng khả năng ghi nhớ, tái hiện lạinhững kiến thức đã học và hệ thống nó trong bài làm kiểm tra Do những hoạt

động trí tuệ trên giúp học sinh phát triển về các năng lực về hoạt động trí tuệ

Về mặt thái độ:

Việc kiểm tra kết quả học tập của học sinh sẽ cung cấp thông tin ngợcgiúp học sinh tự điều chỉnh hoạt động học của mình, các em có thể nhận thấymình đã tiếp thu những điều mình vừa học đợc đến mức độ nào, còn những lỗhổng nào mình cần phải bổ khuyết trớc khi bớc vào phần mới của chơng trìnhhọc tập Qua kiểm tra cũng giúp học sinh nâng cao đợc tinh thần trách nhiệmtrong học tập, cũng nh cũng cố lòng tin vào khả năng của mình, đồng thời quacác kỳ kiểm tra nghiêm túc còn giúp học sinh rèn luyện tính trung thực, khiêmtốn, và thói quen tự kiểm tra

Đối với giáo viên:

Do quá trình kiểm tra là quá trình cung cấp và thu nhận thông tin haichiều nên nó không chỉ có ý nghĩa đối với học sinh mà nó còn có ý nghĩa đốivới cả giáo viên Việc kiểm tra giúp cho giáo viên thu đợc tín hiệu ngợc ngoài,

từ đó mà nắm bắt đợc trình độ lĩnh hội chung của cả lớp cũng nh của từng họcsinh và có biện pháp giúp đỡ học sinh yếu kém đồng thời mở rộng đào sâu trithức phát triển năng lực t duy cho học sinh khá giỏi Đây là việc làm quantrọng trong quá trình dạy học, đặc biệt đối với môn GDCD, vì đây là môn họckhó với các kiến thức rộng và trừu tợng, nên việc phân loại đợc học sinhkhông chỉ giúp giáo viên cung cấp kiến thức phù hợp với các đối tợng học sinh

mà còn phát huy niềm đam mê nghiên cứu khoa học của các em

Kiểm tra kết quả học tập của học sinh còn tạo cơ hội cho giáo viên đánhgiá hiệu quả của phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học của mình để từ đó cóquyết định phát huy hay đổi mới phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằmnâng cao chất lợng và hiệu quả của quá trình dạy học Trong thực tế, việc đổimới phơng pháp dạy học là một quá trình thực nghiệm s phạm, theo sự chỉ đạocủa Bộ GD-ĐT về đổi mới phơng pháp dạy học là: “Khuyến khích đổi mới ph-

ơng pháp dạy học là phát huy hiệu qủa của phơng pháp dạy học tích cực nhằmphát huy tính năng động sáng tạo của học sinh”[7;47] Tuy nhiên, ở những đốitợng học sinh khác nhau thì giáo viên sẽ có những phơng pháp dạy học khácnhau phù hợp với năng lực nhận thức của đối tợng học sinh

Đối với môn GDCD việc u tiên sử dụng phơng pháp dạy học mới nh

ph-ơng pháp dạy học nhóm, trò chơi, tình huống, dự án kết hợp với phph-ơng pháptruyền thống nh thuyết trình, đàm thoại vẫn đang đợc các giáo viên lựa chọntrong việc đổi mới phơng pháp dạy học

Đối với các cấp quản lý:

Các cấp quản lý ở đây là nhà trờng, gia đình, xã hội và các ngành cóliên quan đến ngành giáo dục Thông qua công tác kiểm tra, các cấp ngànhquản lý giáo dục nắm đợc những thông tin cơ bản về thực trạng dạy và họctrong một đơn vị giáo dục để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn những lệchlạc đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu giáo dục Đặc biệt, việc chỉ đạo đổi mớisách giáo khoa, đổi mới phơng pháp dạy học và đổi mới phơng pháp kiểm trakết quả học tập của học sinh, từ đó giúp ngành giáo dục đạt đợc nhiều kết quảcao hơn trong giảng dạy các thế hệ học sinh.

Tóm lại, công tác kiểm tra kết quả học tập của học sinh là một công tácquan trọng trong tất cả các môn học nói chung và đối với môn GDCD nóiriêng, do những vai trò trên nên việc kiểm tra kết quả học tập môn GDCD củahọc sinh ở trờng THPT là sự cần thiết khách quan

1.3 Yêu cầu của việc kiểm tra kết quả học tập của học sinh

1.3.1 Đảm bảo tính khách quan

Xuất phát từ mục đích kiểm tra nhằm đánh giá kết quả học tập của họcsinh từng kỳ, từng năm và cấp học theo nội dung đánh giá đã quy định trongchơng trình của Bộ GD-ĐT, việc đánh giá không chỉ đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh mà thông qua đó còn có những hình thức thởng và phạt khácnhau nhằm phát huy tính thi đua học tập của học sinh Để tránh việc khôngcông bằng trong việc đánh giá thì trớc hết trong công tác kiểm tra cần phải

đảm bảo tính khách quan Việc đảm bảo tính khách quan đợc thể hiện cả trongcông tác ra đề, chấm bài của giáo viên và công tác làm bài của học sinh

Về công tác ra đề và chấm bài của giáo viên Tính khách quan của việckiểm tra đợc thể hiện ở việc giáo viên ra đề và chấm bài không đợc phụ thuộcvào ý muốn chủ quan mà phải căn cứ vào: Chuyên môn, những quy địnhchung của Bộ GD-ĐT về công tác kiểm tra đối với môn GDCD và tình hìnhthực tế của địa phơng

Về việc làm bài của học sinh: Tính khách quan đợc thể hiện ở tinh thần,thái độ làm bài nghiêm túc, trung thực của học sinh, không có mọi biểu hiệncủa việc quay cóp, nhìn bài, nhắc bài

1.3.2 Đảm bảo tính toàn diện

Mục tiêu của giáo dục Việt Nam là giáo dục con ngời Việt Nam pháttriển một cách toàn diện Vì vậy, bài kiểm tra phải nhằm vào mục đích trọngtâm đó là phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh

Nên trong khâu kiểm tra kết quả học tập của học sinh cũng cần phải đảm bảotính toàn diện

Tính toàn diện không chỉ về mặt số lợng mà quan trọng là về mặt chất ợng, không chỉ đảm bảo về mặt kiến thức mà cả về kỹ năng, thái độ và t duy,thể hiện:

l Hệ thống câu hỏi phải bao quát nội dung kiến thức một phần (đối vớikiểm tra 15 phút, 1 tiết), hay cả chơng trình (đối với kiểm tra học kỳ, cuốinăm)

- Hệ thống câu hỏi phải đảm bảo mối liên hệ giữa các nội dung kiếnthức của từng bài, từng phần, từng chơng

- hệ thống câu hỏi phải gắn liền với với thực tiễn của địa phơng

- hệ thống câu hỏi phải đảm bảo tính phát triển

1.3.3 Đảm bảo tính thờng xuyên và tính hệ thống

Một trong những đặc điểm quan trọng trong sự phát triển của học sinhTHPT đó là sự phát triển của sự ghi nhớ chủ định do vậy trong quá trình dạyhọc giáo viên cần phải thờng xuyên kiểm tra nhằm phát triển trí nhớ cho cácem

Tính thờng xuyên và tính hệ thống trong việc kiểm tra kết quả học tậpcủa học sinh thể hiện ở chỗ giáo viên phải thờng xuyên kiểm tra kết quả họctập một cách có kế hoạch, có hệ thống Việc kiểm tra không chỉ diễn ra ở cuốimỗi bài hay mỗi chơng mà việc kiểm tra còn phải đợc tiến hành ngay trongcác tiết học thông qua các câu hỏi đàm thoại bài học, từ đó giáo viên có thểkiểm tra cả những bài trớc mà các em đã học Việc lồng ghép các câu hỏikiểm tra trong các tiết học không chỉ kiểm tra đợc kiến thức bài cũ mà qua đógiáo viên cũng có thể hệ thống kiến thức cho học sinh

1.3.4 Đảm bảo tính công khai

Việc kiểm tra phải đợc tiến hành công khai Điều này thể hiện việckiểm tra phải đợc tiến hành tại lớp, kết quả kiểm tra đợc công bố kịp thời đểmỗi học sinh có thể tự đánh giá xếp hạng trong tập thể và để tập thể học sinhhiểu biết, học tập và giúp đỡ lẫn nhau

GDCD là môn học có vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giớiquan, phơng pháp luận khoa học; giáo dục đạo đức lối sống; truyền đạt cáckiến thức kinh tế – xã hội, chủ trơng chính sách, pháp luật của nhà nớc Đây

là những tri thức đặc biệt quan trọng trong việc hình thành phẩm chất con ngời

mới xã hội chủ nghĩa Việc đảm bảo tính công khai trong kiểm tra kết quả họctập của học sinh có ý nghĩa cả mặt giáo dục và giáo dỡng.

Tóm lại, việc đảm bảo các yêu cầu trên là đảm bảo tính s phạm trongkiểm tra kết quả học tập của học sinh, góp phần hoàn thiện bài kiểm tra phùhợp với yêu cầu, mục đích của Bộ GD-ĐT về khâu kiểm tra trong đánh giá kếtquả học tập của học sinh, đặc biệt với môn GDCD nhằm làm cho môn họckhông còn là môn phụ nữa mà học sinh thực sự hứng thú và xem đây là mộtmôn học cần thiết

1.4 Hệ thống các phơng pháp kiểm tra kết quả học tập môn GDCD của học sinh ở trờng THPT

1.4.1 Quan sát học sinh

Khái niệm: Quan sát là phơng pháp đợc tiến hành trên cơ sở tri giác trựctiếp quan sát đối tợng kiểm tra, giúp cho giáo viên xác định thái độ kỹ năngthực hành và trình độ nhận thức của học sinh Phơng pháp quan sát không chỉdùng trong dạy học mà quan sát còn đợc dùng trong việc kiểm tra kết quả họctập của học sinh Thông qua việc quan sát, giáo viên có thể kiểm tra đợc thái

độ học tập, đánh giá đợc mức độ nắm bắt kiến thức cũng nh những kỹ năngnắm bắt kiến thức môn học của học sinh

- Ưu điểm: phơng pháp quan sát tạo điều kiện để giáo viên quan sáttrực tiếp quá trình rèn luyện và học tập của học sinh

- Nhợc điểm: phơng pháp quan sát phải đợc tiến hành theo một quátrình nên thờng diễn ra lâu, tốn thời gian

Các kỹ thuật của quan sát gồm có:

 Ghi chép câu chuyện: là hình thức giáo viên ghi lại những mẫuchuyện bất ngờ gặp trong đời sống nhà trờng, phản ánh những nét độc đáo vềtính cách, thái độ hành vi của học sinh, những tình huống trong hoạt động dạyhọc giáo dục Giáo viên có thể dành cho học sinh là đối tợng quan sát một tờphiếu hoặc một vài trang trong sổ tay và lần lợt ghi vào đó những điều đã quansát đợc Hoặc giáo viên cũng có thể chuẩn bị một tập phiếu để trắng, khi gặp

sự kiện đáng ghi thì ghi ngay, đến cuối ngày hoặc cuối tuần thì xem lại bổsung và cất phiếu vào phong bì thích hợp sau một thời gian điểm lại các phiếu

để đánh giá

 Phiếu kiểm kê: là hình thức giáo viên dùng để theo dõi mức độ thànhthạo của học sinh về một kỹ năng học tập nào đó, chẳng hạn nh: Kỹ năng thảoluận nhóm của học sinh; kỹ năng nắm bắt vấn đề; kỹ năng khai thác vấn đề

 Thang xếp hạng: là hình thức cũng nh phiếu kiểm kê song có yêu cầucao hơn phiếu kiểm kê ở chỗ kỹ năng của học sinh đợc xếp hạng theo các bậckhác nhau Ví dụ nh thang xếp hạng kỹ năng thảo luận nhóm theo các mứcgiáo viên đa ra yếu, khá, và giỏi để kiểm tra mức độ kiến thức và thái độ họctập của học sinh.

1.4.2 Vấn đáp

Khái niệm: Vấn đáp là cách thức hỏi, đáp giữa giáo viên và học sinhtrong quá trình dạy học nhằm kiểm tra kiến thức của học sinh hoặc gợi mở,làm sáng tỏ những vấn đề mới cho học sinh Phơng pháp vấn đáp là phơngpháp giáo viên đặt ra những câu hỏi để học sinh trả lời, hoặc học sinh có thểtranh luận với nhau và với cả giáo viên, qua đó học sinh lĩnh hội đợc nội dungbài học

Phơng pháp vấn đáp đợc sử dụng rộng rải trong các hình thức kiểm trathờng xuyên và kiểm tra định kỳ, nó cung cấp những thông tin ngợc để giáoviên kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy Phơng pháp vấn đáp thờng đợc giáoviên sử dụng trong kiểm tra bài cũ, dạy bài mới hoặc cũng cố cuối tiết, qua đógiáo viên đánh giá sơ bộ về mức độ nắm kiến thức của học sinh trong lớp vàquyết định phơng pháp giảng dạy cho bài tiếp theo

1.4.3 Trắc nghiệm

Khái niệm: Trắc nghiệm là phơng pháp để thăm dò một số đặc điểmnăng lực trí tuệ của học sinh hoặc để kiểm tra đánh giá kiến thức kỹ năng, kỹxảo, thái độ của học sinh

Trắc nghiệm có hai loại là trắc nghiệm chủ quan (tự luận) và trắcnghiệm khách quan

Trắc nghiệm chủ quan (tự luận) là dạng trắc nghiệm dùng những câuhỏi mở đòi hỏi học sinh tự xây dựng câu trả lời Câu trả lời có thể là một đoạnvăn ngắn, bài tóm tắt, một bài diễn giải hoặc một tiểu luận

Trắc nghiệm khách quan hay còn gọi là câu hỏi đóng là dạng trắcnghiệm trong đó mỗi câu hỏi chỉ có một câu trả lời theo những câu trả lời sẵn.Loại câu hỏi này cung cấp cho học sinh một phần hay cả thông tin cần thiết và

đòi hỏi học sinh phải chọn một câu để trả lời hoặc chỉ cần thêm vài từ Ngoài ragọi là trắc nghiệm khách quan là vì chúng đảm bảo tính khách quan khi chấm

Dạng câu hỏi của trắc nghiệm khách quan là:

- Câu đúng sai

- Câu nhiều lựa chọn

- Câu ghép đối.

- Câu điền thế

Trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận đều có những mặt u

điểm và những mặt nhợc điểm Có thể so sánh mặt u điểm và nhợc điểm củatrắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận thông qua bảng sau:

Nội dung Trắc nghiệm tự luận Trắc nghiệm

Học sinh chọn một câu

đúng trong các phơng áncho sẵn để trả lời, hoặc viếtthêm một vài từ để kiểm trakiến thức của học sinh ở cấp

độ nhớ, hiểu một cách hữuhiệu

Phạm vi kiến

thức kiểm tra

ở phơng pháp này phạm

vi kiến thức hẹp, độ tincậy đánh giá không cao

Câu trả lời dài, tốn thờigian, bởi vì rong một thờigian nhất định bài kiểm tracủa học sinh chỉ làm đợcmột số câu

Học sinh có thể khéoléo tránh những chỗ màphần kiến thức học sinhkhông hiểu rõ

Phơng pháp trắc nghiệmkhách quan có phạm vikiểm tra rộng, số lợng câuhỏi lớn bao gồm cả nội dungchơng trình cần kiểm tra.Học sinh chỉ đợc chọn mộtphơng án đúng trong các ph-

ơng án trả lời nên không thểkhéo léo tránh những chỗ

mà phần kiến thức học sinhkhông hiểu rõ

ảnh hởng đối

với học sinh

Phơng pháp kiểm tratrắc nghiệm tự luậnkhuyến khích học sinh sắpxếp, diễn đạt ý tởng củamình một cách hiệu quả

Hạn chế: học sinh có thểhọc tủ, học lệch

Phơng pháp trắc nghiệmkhách quan khuyến khíchhọc sinh học bao quát cả ch-

ơng trình học với nội dungkiến thức lớn

Công việc soạn

thảo đề kiêm tra

của giáo viên

Đối với phơng pháp trắcnghiệm tự luận cần rất ítcâu hỏi cho bài kiểm tra

Còn đối với phơng pháptrắc nghiệm khách quan cầnrất nhiều câu hỏi cho một

nên giáo viên chỉ cần soạnmột đến ba câu trong một

đề kiểm tra là đủ, khôngcần tốn thời gian và côngsức cho việc soạn thảo

bài kiểm tra nên giáo viênphải tốn nhiều thời gian vàcông sức cho việc soạn thảocâu hỏi cho bài kiểm tra.Công tác chấm

điểm

Do bài kiểm tra số lợngcâu ít, bài kiểm tra dài, lại

có tính chất mở nên côngtác chấm điểm tốn nhiềuthời gian ; Tính kháchquan không cao vì nó phụthuộc vào ý chủ quan củagiáo viên

u điểm: Giáo viên có thểviết lời nhận xét trên bàikiểm tra của học sinh

Phơng pháp trắc nghiệmkhách quan tuy có số lợngcâu hỏi dài song học sinhchỉ cần chọn một đáp án

đúng trong các phơng án cósẵn đa ra nên công tác chấm

điểm diễn ra rất nhanh, giáoviên chỉ cần căn cứ vào các

đáp án có sẵn để cho điểm,

do vậy tính khách quancũng đợc đảm bảo hơn đốivới phơng pháp trắc nghiệm

tự luận

Hiện nay, với sự phát triển rmạnh mẽ của phơng tiện kỹ thuật, kiểm tratrắc nghiệm đang đợc sử dụng ngày càng phổ biến, mở rộng phạm vi tác độngbằng những hình thức thích hợp Nhng bài kiểm tra trắc nghiệm không phải làchìa khóa vạn năng thay thế cho các hình thức kiểm tra khác mà cần phải sửdụng kết hợp một cách hợp lý

Các b ớc thiết kế bài kiểm tra trắc nghiệm

Bớc 1: Xác định mục đích và thời lợng của bài kiểm tra kết quả học tập

- Dự kiến thời gian của bài kiểm tra

Bớc 2: lập danh mục nội dung cần đánh giá.

Là việc giáo viên xác định những nội dung cần kiểm tra để đánh giá kếtquả học tập của học sinh Thông thờng việc căn cứ để xác định mức độ quantrọng của các nội dung cần kiểm tra đó là dựa vào thời lợng dạy học quy địnhcho từng nội dung và mối quan hệ giữa nội dung này với nội dung khác.

Bớc 3: hình thành khung đề cho bài kiểm tra kết quả học tập của học

sinh

- là công việc giáo viên ớc lợng tổng số câu hỏi của một đề kiểm trakết quả học tập của học sinh

- định lợng số câu hỏi cho từng nội dung cần đánh giá Căn cứ vào mức

độ quan trọng của từng nội dung cần đánh giá và tổng số câu hỏi của đề kiểmtra mà ngời soạn đề kiểm tra sẽ định lợng số câu hỏi cho từng nội dung cần

Mức độ câu hỏi Khó Trung bình Dễ

Bớc 4: Soạn câu hỏi trắc nghiệm

Trên cơ sở khung đề giáo viên sẽ soạn những câu hỏi cho đề kiểm tra

Đây sẽ là đề kiểm tra chính thức cho học sinh Tuy nhiên, trong quá trình tổchức kiểm tra cho học sinh, giáo viên cũng có thể xáo trộn các câu hỏi trongcác đề thi để tránh tình trạng học sinh có thể nhìn bài lẫn nhau, nhằm đảm bảotính khách quan trong khâu đánh giá kết quả học tập

- Câu hỏi của đề kiểm tra phải xác định đợc mức độ khó, dễ của một đềkiểm tra nhằm mục đích kiểm tra chung cho học sinh mà vẫn phân loại đợchọc sinh

1.4.4 Học sinh tự đánh giá

Khái niệm: Tự đánh giá là khả năng phán xét bản thân trên nhiều mặt

về kiến thức, thái độ, hành vi Tự đánh giá trên cơ sở đó để điều chỉnh hoạt

động nhận thức và hành vi thực tế của bản thân

Tự đánh giá có vai trò hết sức quan trọng đối với tất cả mọi ngời Tronggiáo dục tự đánh giá đợc xem là phơng pháp đầu tiên dùng để kiểm tra kết quảhọc tập của học sinh về thái độ cũng nh kiến thức và kỹ năng các em nắm đợc

Điều này giúp học sinh nhận thức rõ những mặt mạnh, mặt yếu, những tiến bộcủa mình, nâng cao ý thức trách nhiệm đối với kết quả học tập ; niềm tin, tính

độc lập rèn luyện ý thức, thói quen khả năng tự đánh giá trong mỗi hoạt độngsau này Phơng pháp tự đánh giá là cách thức giáo viên sử dụng để học sinh cóthể tự phán xét đợc bản thân trên các mặt đó

Kiểm tra dới dạng đề dự án là hình thức nổi bật nhất của phơng pháphọc sinh tự đánh giá

quan niệm về dự án: Về thuật ngữ dự án (projicre) có nghĩa là phácthảo, dự án, thiết kế Khái niệm dự án đợc sử dụng phổ biến trong thực tiễnsản xuất kinh tế xã hội, đặc trng của nó về cơ bản là tính không lặp lại của các

điều kiện thực hiện dự án

dạy học theo dự án là một hình thức dạy học trong đó học sinh thựchiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp lýthuyết với thực hành, tự lực lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả Hìnhthức làm việc chủ yếu là theo nhóm Kết quả dự án là những sản phẩm có thểgiới thiệu đợc

Theo quan niệm trên về phơng pháp dạy học dự án, việc vận dụng

ph-ơng pháp dạy học dự án vào kiểm tra kết quả học tập của học sinh là giáo viên

tổ chức cho học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập nhằm gắn lý luận với thựctiễn phù hợp với kinh nghiệm và khả năng nhằm phát huy trí sáng tạo và tinhthần học tập theo nhóm của học sinh

u điểm của việc vận dụng phơng pháp dạy học theo dự án vào kiểm tra

kết quả học tập của học sinh rất lớn Thứ nhất, nó giúp cho quá trình kiểm tra

kết quả học tập của học sinh đảm bảo đợc yêu cầu đề ra của Bộ GD-ĐT đó làgắn lý thuyết với thực hành, kết hợp quá trình dạy học giữa nhà trờng với xã

hội Thứ hai, với việc vận dụng phơng pháp dạy học dự án vào việc kiểm tra

kết quả học tập của học sinh nó sẽ phát huy đợc tính tự lực, tinh thần tráchnhiệm, khả năng sáng tạo, kỹ năng hợp tác, năng lực tự đánh giá, tính kiên trì

bền bỉ… của học sinh, đây là những đức tính tốt và cần thiết đối với mỗi mộtcông dân đặc biệt là đối với học sinh những ngời sẽ là chủ nhân tơng lai của

đất nớc gánh vác trọng trách và sứ mệnh cao cả của dân tộc trong thời kỳ đổi

mới Thứ ba, thông qua việc tự thực hiện các nhiệm vụ học tập học sinh có cơ

hội rèn luyện nhiều kỹ năng sống nh: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyếtvấn đề, kỹ năng ra quyết định… Đó là các kỹ năng quan trọng trong điều kiệnnền kinh tế đang hội nhập đi lên ở nớc ta hiện nay

Bên cạnh những u điểm trên việc vận dụng phơng pháp dạy học dự ántrong việc kiểm tra kết quả học tập của học sinh cũng có một số nhợc điểmnh: Việc kiểm tra đòi hỏi kỹ năng thực hành lớn ở học sinh điều này chỉ phùhợp khả năng của những học sinh khá giỏi nên việc áp dụng khó khăn đối vớicác học sinh trung bình, ảnh hởng đến kết quả của việc kiểm tra đánh giá kếtquả học tập chung của học sinh Thêm vào đó, do việc hoạt động theo nhóm làchủ yếu nên việc kiểm tra sẽ khó đánh giá đợc năng lực thực sự của các thànhviên trong nhóm mà sự đánh giá chỉ là sự đánh giá chung chung của tất cả cácthành viên trong nhóm Tuy có những hạn chế trên nhng nếu so sánh vớinhững u điểm của nó thì việc vận dụng phơng pháp dạy học dự án vào việckiểm tra kết quả học tập của học sinh vẫn có nhiều u điểm hơn và cần thiếttrong quá trình kiểm tra kết quả học tập của học sinh điều quan trọng là việcvận dụng đó phải đảm bảo đợc một số yêu cầu sau:

- Dự án phải rõ ràng và có tính khả thi vì nh vậy mới đảm bảo đợc việcthực hiện có hiệu quả của học sinh

- Dự án phải phù hợp với các đối tợng học sinh, tạo điều kiện cho họcsinh tham gia các dự án phù hợp với trình độ và điều kiện của các em

Các b ớc thiết kế bài tập thu hoạch d ới dạng dự án

- Bớc 1: Xác định mục đích của bài kiểm tra kết quả học tập môn

GDCD của học sinh

Cũng nh đối với kiểm tra bằng phơng pháp trắc nghiệm khách quanmục đích của kiểm tra kết quả học sinh bằng phơng pháp dự án là xác địnhmục của bài kiểm tra kết quả học tập của học sinh

Việc xác định mục đích của bài kiểm tra kết quả học tập môn GDCDcủa học sinh ở trờng THPT căn cứ vào các phơng diện nh:

- Bài kiểm tra nhằm để đánh giá kết quả học tập của học sinh giữa kỳ,cuối kỳ, cuối năm hay cuối cấp

- Bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan nhằm để khảo sát chất lợng đạitrà hay là thi chọn học sinh giỏi.

- Gắn lý luận dạy học với thực tiễn của địa phơng học sinh trong côngtác kiểm tra kết quả học tập nhằm phát huy tính năng động sáng tạo, tạo điềukiện để học sinh đa ra ý kiến nhận xét của mình về tình hình thực tế địa ph-

ơng

- Dự kiến thời gian của bài kiểm tra

- bớc 2: xác định cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đa ra bài kiểm tra

bằng phơng pháp dự án

Cơ sở lý luận:

Cơ sở lý luận của bài kiểm tra bằng phơng pháp dự án là những nộidung kiến thức các em đã đợc học trên lớp, là những mục tiêu mà yêu cầuphần kiến thức trong mỗi tiết dạy giáo viên phải truyền đạt cho học sinh vàyêu cầu học sinh phải nắm đợc

Cơ sở thực tiễn:

Cơ sở thực tiễn của bài kiểm tra bằng phơng pháp dự án là những điềukiện thực tế ở địa phơng, có thể là ở địa phơng nơi học sinh sinh sống cũng cóthể là ở trờng nơi các em đang học tập

- Bớc 3: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh ( hay đề bài).

Là nhiệm vụ mà học sinh cần tìm hiểu thực tế ở địa phơng Giáo viêncũng có thể đề ra những nội dung cụ thể nhằm hớng dẫn học sinh thực hiệnviệc điều tra đạt kết quả tốt Giáo viên nên chia lớp thành các nhóm tuỳ vào

điều kiện thực tế của học sinh, có thể chia học sinh cùng địa phơng với nhauvào một nhóm để các em tiện cho việc tìm hiểu thực tế hơn

1.4.5 Phơng pháp trò chơi

Khái niệm trò chơi: Xuất phát từ chủ trơng của Nhà nớc, thực tiễn dạyhọc và nhu cầu hoạt động vui chơi của học sinh mà ngời ta đã thiết kế trò chơihọc tập - là trò chơi đợc sử dụng vào mục đích học tập, hay thông qua hoạt

động vui chơi mà đạt đợc mục tiêu dạy học bằng phơng thức “học mà chơi,chơi mà học”, học sinh có thể lĩnh hội tri thức cũng cố kiến thức và rèn luyện

kỹ năng học tập của mình Quan niệm phơng pháp trò chơi là phơng pháp tổchức cho học sinh tìm hiểu một vấn đề, biểu hiện thái độ hay thực hiện hành

động, việc làm thông qua một trò chơi

Theo quan niệm trên về phơng pháp trò chơi thì vận dụng phơng pháptrò chơi vào kiểm tra kết quả học tâp của học sinh là việc giáo viên tổ chức

cho học sinh tìm hiểu một vấn đề, biểu hiện thái độ hay thực hiện hành động,việc làm thông qua trò chơi và qua đó giáo viên sẽ kiểm tra đợc kết quả họctập của học sinh.

Cấu trúc của trò chơi có thể đợc biểu diễn bằng sơ đồ sau:

- Cốt trò:

Mục đích trò chơi đó là những tác dụng rèn luyện mọi mặt trong đó chủyếu nổi bật là cốt trò - chính là nội dung trò chơi, mục đích học tập đạt tớinhững kiến thức, kỹ năng của tổ chức trò chơi, là cái “nút”, những tình huốngcần phải giải quyết trong trò chơi, vợt qua những khó khăn của cái “nút” đótức là đã đạt đợc mục đích của trò chơi, cái “nút” ấy tạo nên sự lôi cuốn hấpdẫn của trò chơi, gợi lên trí tò mò lòng say mê khám phá và thúc đẩy các emphối hợp hoạt động để hoàn thành nhiệm vụ

- Luật trò:

Là những quy tắc trò chơi mà ai tham gia trò chơi cũng phải tuân theo,luật trò bảo đảm trò chơi có hiệu quả và đạt đợc mục đích mong muốn, ngờichơi phải tôn trọng luật trò trong quá trình giải quyết tình huống, nếu luật tròkhông đợc mọi ngời tuân theo thì cuộc chơi sẽ không mang lại hiệu quả màngời tổ chức trò chơi đề ra Mặt khác, nó đảm bảo việc hớng trò chơi vào việcgiáo dục phẩm chất đạo đức cho học sinh Để đạt đợc những mục đích trênviệc ngời tổ chức trò chơi cũng phải tránh việc đặt ra luật trò quá đơn giản hayquá khó, khó khăn cho học sinh khi thực hiện, song nó cũng phải đảm bảo đợctính s phạm trong quá trình tổ chức trò chơi học tập

- Thởng, phạt:

Là phần cuối cùng của các trò chơi, đối với mỗi trò chơi hình thức ởng phạt cũng không kém phần quan trọng, mỗi một trò chơi đều phải cónhững hình thức thởng phạt nhất định để khích lệ, cổ vũ tinh thần tham gia tròchơi của các thành viên trong lớp cố gắng hơn nữa và phải nhanh chóng tìm rabiện pháp để đạt đợc kết quả cao nhất về mình

th-Trò chơi

Cốt trò Luật trò Th ởng phạt

Việc vận dụng phơng pháp trò chơi trong kiểm tra kết quả học tập củahọc sinh có rất nhiều u điểm Vì vui chơi là một nhu cầu tất yếu của thanhthiếu niên nói chung và học sinh THPT nói riêng nên trong việc vận dụng ph-

ơng pháp trò chơi vào việc kiểm tra kết quả học tập của học sinh nếu giáo viênbiết tổ chức tốt các trò chơi một cách hợp lý, lành mạnh thì nó mang lại nhữnghiệu quả rất cao, giảm đợc tính căng thẳng trong việc kiểm tra và thi cử, việckiểm tra sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn, sinh động hơn, học sinh đợc lôi cuốn vàocác bài kiểm tra một cách tự nhiên mà không thấy sự căng thẳng nào cả Tạonên sự tiếp xúc giữa các học sinh với nhau, giữa cá nhân với tập thể…TrongTrongquá trình tiếp xúc đó tình bạn, lòng nhân ái, tinh thần tập thể của học sinh đợchình thành và phát huy Bên cạnh đó trong các trò chơi những phẩm chất tácphong khẩn trơng, nhanh nhẹn, tính kỷ luật, sáng tạo đợc rèn luyện góp phầnvào việc giáo dục đạo đức cho học sinh

Bên cạnh những u điểm trên việc vận dụng phơng pháp trò chơi trongviệc kiểm tra kết quả học tập của học sinh cũng có nhiều hạn chế nh: Phụthuộc lớn vào năng lực tổ chức và thiết kế trò chơi của giáo viên, đòi hỏi ngờigiáo viên phải mày mò tìm kiếm những phơng pháp nội dung trò chơi mới để

tổ chức cho học sinh tránh sự nhàm chán trong tổ chức các trò chơi giốngnhau vào việc kiểm tra kết quả học tập nói riêng và quá trình dạy học nóichung

Để đạt đợc hiệu quả cao nhất trong việc áp dụng trò chơi vào kiểm trakết quả học tập của học sinh thì giáo viên - ngời tổ chức các trò chơi cần phải

đảm bảo đợc các yêu cầu sau:

- Trò chơi phải phù hợp với mục đích cầu của việc kiểm tra kết quả họctập của học sinh, phù hợp với điều kiện của lớp học, phù hợp với đối tợng họcsinh và phải không nguy hiểm cho học sinh

- Khi tổ chức việc kiểm tra kết quả học tập bằng phơng pháp trò chơi thìgiáo viên phải đảm bảo tất cả các học sinh phải nắm bắt đợc quy tắc của tròchơi và tôn trọng luật chơi nhằm đảm bảo tính công bằng trong khâu kiểm trakết quả học tập

- Việc đánh giá kết quả trò chơi phải khách quan, công bằng đảm bảocác nguyên tắc của khâu kiểm tra đánh giá

Các b ớc thiết kế bài kiểm tra bằng ph ơng pháp trò chơi

- Xác định mục đích của bài kiểm tra kết quả học tập của học sinh

- Các bớc tiến hành trò chơi

Bớc 1: Giai đoạn chuẩn bị.

Đây là giai đoạn mà giáo viên cần phải thiết kế lựa chọn các trò chơiphù hợp với học sinh, dự kiến cách chơi, những khó khăn sẽ xảy ra trong quátrình chơi nhằm thực hiện khâu kiểm tra kết quả học tập của học sinh đạt đợckết quả cao nhất

Bớc 2: Công bố luật chơi

Đây là công việc giáo viên giải thích cách chơi, hay đó là việc giáo viênphổ biến luật trò cho học sinh trớc khi chơi nhằm giúp cho học sinh thực hiệntrò trơi đúng với mục đích mà giáo viên đề ra từ trớc Việc phổ biến luật trò làmột khâu quan trọng giúp cho học sinh hiểu và thực hiện trò chơi có hiệu quả

Để đạt đợc những hiệu quả đó mà giáo viên đề ra thì việc công bố luậttrò cần đảm bảo yêu cầu: Lời dẫn ngắn gọn, giải thích rõ ràng, dễ hiểu, tránhtình trạng dài dòng mập mờ, khó hiểu, tránh dùng từ đao to búa lớn khiến họcsinh mất hứng khi cha vào cuộc chơi

Bớc 3: Tiến hành trò chơi

Là thời điểm bắt đầu bằng những hiệu lệnh của giáo viên, khi giáo viênphát lệnh thì học sinh sẽ thực hiện trò chơi theo nhóm, và nhiệm vụ mà giáoviên đã phân công từ trớc, còn giáo viên sẽ quản lý học sinh tham gia trò chơivới t cách là trọng tài và là ngời quản trò, giáo viên quan sát học sinh nhằm để

đánh giá chính xác khi trò chơi kết thúc

Bớc 4: Kết thức trò chơi

Là giai đoạn các đội chơi thực hiện xong nhiệm vụ mà giáo viên đã đề

ra Cũng có khi giai đoạn kết thúc trò chơi là thời điểm mà thời gian giáo viênquy định cho các đội chơi đã hết

Thời điểm kết thúc trò chơi cũng là thời điểm mà giáo viên phải công

bố kết quả chơi, nhận xét và có những hình thức thởng phạt cho các đội, hìnhthức thởng phạt này có thể tính bằng điểm hoặc bằng những phần quà, songthông thờng giáo viên thờng cho điểm để thay thế các bài kiểm tra của họcsinh Nhng do tính chất vui chơi nên điểm trong bài kiểm tra bằng phơng pháptrò chơi chỉ nên tính vào điểm miệng, 15 phút hoặc điểm kiểm tra một tiết chứkhông nên dùng để kiểm tra học kỳ vì nó sẽ làm giãm đi tính chất nghiêm túccủa các kỳ thi

Kết luận chơng 1: