Vận dụng phương pháp dạy học chương trình hóa vào dạy học tin học ở trung học phổ thông

Khóa luận tốt nghiệp Trờng Đại học Vinh vận dụng phơng pháp dạy học chơng trình hóa vào dạy học tin học ở trung học phổ thông khóa luận TốT NGHIệP đại học CHUYÊN NGHàNH: PHƯƠNG PHáP GI

Trang 1

Khóa luận tốt nghiệp Trờng Đại học Vinh

TRờng đại học vinh Khoa công nghệ thông tin

===  ===

hoàng thị thanh

vận dụng phơng pháp dạy học chơng trình hóa vào dạy học tin học ở trung

học phổ thông

khóa luận TốT NGHIệP đại học

CHUYÊN ngành: PHƯƠNG PHáP GIảNG DạY TIN HọC

Vinh, 2010

=  =TRờng đại học vinh Khoa công nghệ thông tin

===  ===

SV: Ho àng Thị Thanh 1 Lớp 47A - CNTT

Trang 2

vận dụng phơng pháp dạy học chơng trình hóa vào dạy học tin học ở trung học phổ

thông

khóa luận TốT NGHIệP đại học

CHUYÊN NGHàNH: PHƯƠNG PHáP GIảNG DạY TIN HọC

Qua khoá luận cho tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy giáo Trơng

Trọng Cần - ngời đã hớng dẫn và giúp đỡ tôi tận tình trong suốt quá trình thực

hiện khoá luận

Xin chân thành cảm ơn đến các thầy giáo, cô giáo trong tổ bộ môn Phơngpháp dạy học, cũng nh các thầy giáo, cô giáo của khoa CNTT Trờng Đại học Vinh

đã hớng dẫn và góp ý kiến để tôi hoàn thành khoá luận

Tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè của tôi, những ngời luôn quan tâm, động viên

và giúp đỡ tôi vợt qua những lúc khó khăn để hoàn thành khoá luận

Ngoài ra cho tôi đựơc gửi lời cảm ơn đến các thầy giao, cô giáo của trờngHậu Lộc 3, đặc biệt là các thầy cô trong tổ Toán - Tin (nơi tôi thực tập) đã tạo

điều kiện giúp đỡ cho tôi trong việc thực nghiệp s phạm của khoá luận

Trang 3

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình tôi, những ngời đã luôn âm thầm bên tôi, tiếp thêm sức mạnh cho tôi để tôi có đợc thành quả nh ngày hôm nay

Mặc dù tôi đã có gắng gắng rất nhiều để hoàn thành khoá luận nhng vì thời gian cũng một phần hạn chế ở bản thân nên khoá luận không thể tránh đợc những sai sót và hạn chế Vì vậy tôi rất mong nhận đợc sự thông cảm cùng sự bổ sung và đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Vinh, tháng 5 năm 2010

Sinh viên

Hoàng Thị Thanh Mục Lục

Trang

Mở Đầu 1

Chơng I Cơ sở lý luận và thực tiễn 5

1.1 Bản chất của dạy học 5

1.2 Nội dung của dạy học “chơng trình hóa” 7

1.3 Đặc điểm và sơ đồ của dạy học “chơng trình 9

1.4 Tổ chức dạy học chơng trình hoá 13

1.5 Kết luận chơng I 17

Chơng II Vận dụng cơ sở lý luận vào dạy và học 18

2.1 Phơng pháp dạy 18

2.2 Phơng pháp hoc 19

2.3 Kết luận chơng II 47

Chơng III Thực nghiệm s phạm 48

3.1 Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm s phạm 48

3.2 Nội dung và kết quả thực nghiệm s phạm 48

3.3 Đối tợng thực nghiệm s phạm 48

3.4 Phân tích, nhận xét và rút ra kết luận từ 53

3.5 Kết luận chơng III 54

KếT LUậN 56

Tài liệu tham khảo 58

Phụ Lục 59

Trang 4

Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài

ở thời đại ngày nay giáo dục đang đứng trớc một thực trạng là thời gianhọc có hạn nhng khối lợng kiến thức nhân loại phát triển quá nhanh, trong khiquỹ thời gian dành cho dạy và học không thay đổi Để giải quyết đợc vấn đề nàythì nền giáo dục phải có biến đổi sâu sắc cả mục đích, nội dung và phơng phápdạy học Trong đó quan trọng hơn là phải đổi mới phơng pháp dạy học

Nâng cao hiệu quả và chất lợng trong dạy học là một vấn đề đợc xã hội

đặc biệt quan tâm Việc lựa chọn một phơng pháp dạy học phù hợp nhằm đápứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnớc đang là yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay Xu thế toàn cầu hoá đang

ảnh hởng mạnh mẽ đến mô hình dạy học của nớc ta, đặt ngành giáo dục và đàotạo nớc ta đứng trớc những thử thách và những cơ hội mới, từ đó đã khẳng địnhdần vai trò của cá nhân và cộng đồng trong hoạt động giáo dục Hơn nữa, giáodục trong mỗi giai đoạn luôn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triểncủa mỗi quốc gia, mà ở bậc trung học phổ thông đợc xem là cột mốc quyết địnhtơng lai của mỗi học sinh khi có sự phân hoá về năng lực diễn ra không đồng bộ

và định hớng tơng lai cũng khác nhau

Đặc biệt những năm qua chúng ta đã và đang sống trong thời kỳ pháp triểnnhanh chóng và sôi động của công nghệ thông tin Những bớc nhảy vọt trongthế kỷ XXI đa thế giới từ nền văn minh công nghiệp sang nền văn minh thôngtin Chính vì vậy mà tin hoc, hay rộng là CNTT có tầm ứng dụng rất rộng rãi, do

đó bộ môn tin học đợc đa vào nhà trờng phổ thông giúp tất cả các học sinh đềunắm đợc những yếu tố cơ bản của tin học, góp phần hình thành ở các em t duyliên hệ mật thiết với việc sử dụng công nghệ thông tin Tin học là một môn mớivới lợng kiến thức khá rộng, song đa số các giáo viên ở trừờng còn nặng về ph-

ơng pháp thuyết trình, chỉ chú trọng vào việc hoàn thành bài giảng, phơng phápdạy theo kiểu “truyền thụ một chiều” mà cha chú ý đến việc phát huy nội lực củangời học

Là một giáo viên tin học tơng lai, qua nhiều năm học ở trờng Đại Họcvinh cũng nh đã đi dạy thêm, kiến tập và thực tập Bản thân tôi nhận thấy quátrình học tập học sinh toả ra rất hứng thú và nhớ lâu những kiến thức khi chínhcác em khám phá ra Ngợc lại thì các em sẽ ỷ lại, kiến thức dồn nén không vậndụng dẫn đến tình trạng lời học chán nản.từ đó qua việc tham khảo các tài liệu,tôi thấy phơng pháp dạy học chơng trình hoá giúp cá biệt hoá hoạt động học theonhu cầu và khả năng của ngời học, qua đó phát huy đợc tính tích cực, tự lựctrong học tập của từng học sinh Sự phân hoá về năng lực của từng học sinh tạo

Trang 5

điều kiện cho học sinh yếu, trung bình, nắm bắt đợc nội dung tối thiểu của bàihọc, còn học sinh khá, giỏi có thể nâng cao khả năng tự học hỏi và nghiên cứusau này Nên tôi đã làm khoá luận tốt nghiệp về phơng pháp dạy học chơng trìnhhoá

Trớc đây, phơng pháp dạy học chơng trình hóa đợc đề cập khá nhiều vàcũng đã có khá nhiều ngời cố gắng áp dụng nó Tuy nhiên, bên cạnh các u điểm

về mặt lý thuyết, phơng pháp này đặt ra một số vấn đề khó khăn khi sử dụng nên

nó không đợc dùng nhiều trong thực tế và dần dần bị lãng quên Cùng với sự ứngdụng ngày càng rộng rãi máy tính vào cuộc sống nói chung và vào công việcgiảng dạy, học tập nói riêng, một phơng pháp học tập mới đợc ra đời và hiện

đang đợc sử dụng nhiều hơn là phơng pháp học chơng trình hóa, với dạng thểhiện thờng gặp nhất là các trang web tự học Bài viết này trình bày nhận xét củamình về hai phơng pháp dạy và học nói trên cũng nh mối liên quan giữa chúngcùng với phần phân tích lý do tại sao bài giảng chơng trình hóa thờng đợc biênsoạn ở dạng trang web

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của khoá luận là nghiên cứu cơ sở lý luận và thựctiễn, vận dụng một phơng pháp dạy học không truyền thống vào dạy học tin họcnhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh, năng cao hơn chất lợngdạy học tin học ở trờng THPT

3 Giả thiết khoa học

Vận dụng phơng pháp dạy học theo dạy học chơng trình hoá vào dạy họctin học, sẽ kích thích hứng thú học tập nâng cao chất lợng dạy và học tin học củahọc sinh trung học phổ thông

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt đợc mục đích đã nêu trên khoá luận có nhiệm vụ:

- Nghiên cứu cơ sở khoa học của việc dạy học theo phơng pháp chơngtrình hoá cho học sinh trong dạy học tin học trung học phổ thông

- Xây dựng phơng pháp dạy học chơng trình hoá thông qua các bài giảngtin học THPT theo kiểu chơng trình hoá

- Xây dựng các phiếu học tập cho các bài học khi áp dụng dạy học chơngtrình hoá

Bớc đầu thực nghiệm s phạm tại trờng trung học phổ thông Hậu Lộc 3 Hậu Lộc - Thanh Hoá

5 Đối tợng nghiên cứu

- Nội dung, phơng pháp dạy học tin học ở trờng trung học phổ thông

- Sách giáo khoa và sách giáo viên tin học, máy vi tính các phần mềm ứngdụng và các thiết bị hỗ trợ quá trình dạy học

6 Phạm vi nghiên cứu

Trang 6

- Trong phạm vi đề tài này tôi chỉ nghiên cứu các tài liệu, bài giảng về

ph-ơng pháp dạy học tin học, phph-ơng pháp dạy học môn vật lý, phph-ơng pháp dạy họcmôn toán, các tài liệu giáo dục học, tâm lý học

- Nghiên cứu vị trí khối lợng kiến thức của môn tin học

- Tìm hiểu qua giáo viên để nắm đợc tình hình giảng dạy và học tập tinhọc trong phổ thông hiện nay

7 Phơng pháp nghiên cứu

7.1 Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu cơ sở lý luận tin học, giáo dục học và lý luận dạy học bộmôn tin học

- Nghiên cứu sách giáo khoa và sách giáo viên tin học

- Nghiên cứu tài liệu dạy học chơng trình hoá môn vật lý, môn toán, cáctrang web, kết hợp các tài liệu, luận văn có liên quan tới đề tài

7.2 Thực nghiệm s phạm.

8 Cấu trúc của khoá luận

Ngoài phần lời cảm ơn, phụ lục, các viết tắt, phần mở đầu, tài liệu thamkhảo, khoá luận gồm ba chơng:

Chơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc ứng dụng phơng pháp

dạy học chơng trình hoá trong dạy học tin học ở trờngtrung học phổ thông

Chơng II: Vận dụng cơ sở lý luận vào thiết kế một số bài giảng trong

chơng trình tin học trung học phô thông

Chơng III: Thực nghiệm s phạm

Trang 7

Chơng I CƠ Sở Lý LUậN Và THựC TIễN CủA VIệC VậN DụNG PHƯƠNG PHáP DạY HọC CHƯƠNG TRìNH HóA ở TRƯờNG THPT

1.1 Bản chất của dạy học chơng trình hoá

1.1.1 Tình hình dạy học xa, nay

Trong khung cảnh của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đang diễn ratrên thế giới hiện nay, những năm gần đây ngời ta đã tích cực vận dụng những ttởng của điều khiển học vào công tác giáo dục Theo quan điểm của điều khiểnhọc thì giáo dục học sinh là điều khiển sự phát triển toàn diện của ngời học sinhtừng bớc tiếp thu nội dung kiến thức và kỹ năng, kỹ xảo thuộc bộ môn đó, đã đợcquy định trong chơng trình

Đứng trên quan điểm điều khiển học mà phân tích quy trình đào tạo theophơng pháp “cổ truyền” hiện dùng, ngời ta thấy rằng một trong những thiếu sót

đáng kể của phơng pháp đó là ngời dạy không điều khiển đợc tốt quy trình lĩnhhội của ngời học

Giáo viên dạy mà không bíêt rõ rằng toàn lớp nói chung, từng học sinh nóiriêng lĩnh hội nh thế nào? Nắm vững đợc điều gì và còn cha nắm vững đợc điềugì? Ngời dạy chỉ có thể phỏng đoán về các vấn đề đó theo kinh nghiệm nghềnghiệp Qua thái độ nghe giảng của học sinh, qua việc kiểm tra một vài em họcsinh Ngời dạy chỉ có cảm tởng chung về hiệu quả của việc dạy của mình chứkhông biết đợc cụ thể học sinh cha hiểu phần nào của bài giảng, càng không biết

đợc cụ thể có bao nhiêu em cha hiểu và vì nguyên nhân nào mà các em đó khônghiểu Nh thế ngời dạy không có đợc những điều chỉnh cần thiết về nội dung vàphơng pháp dạy của mình để điều khiển học sinh từng bớc lĩnh hội vững chắckiến thức đợc

Có thể nói quá trình dạy học xa và nay khác xa nhau nhng hiện nay dạyhọc còn là một quá trình điều khiển kém cả trong thời gian và cả trong khônggian Kém trong thời gian vì sự kiểm tra và phản ứng của giáo viên th ờng làchậm hơn nhng thay đổi về kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh Kém trongkhông gian vì sự kiểm tra và phản ứng của giáo viên thờng là không bao quát đ-

ợc đồng thời mọi học sinh và mọi yếu tố ảnh hởng đến sự phát triển của họcsinh

Chính vì vậy, mục đích của dạy học “chơng trình hóa” là gì ?

1.1.2 Mục đích của dạy học chơng trình hoá

Dạy học chơng trình hóa là một phơng hớng xác định quá trình học trong

đó học sinh tiến tới theo nhịp độ riêng của họ bằng cách dùng sách bài tập, sáchgiáo khoa hoặc các chơng trình điện tử khác, trong đó thông tin cung cấp theotừng bớc rời rạc qua việc kiểm tra việc học tập sau mỗi bớc và cung cấp ngaythông tin phản hồi và kết quả Nói tóm tắt thì dạy học chơng trình hóa là một hệthống dạy học xây dựng một cách khoa học nhằm điều khiển tối u hoạt độngnhận của ngời học

Trang 8

“Chơng trình hóa” có nguồn gốc từ thuật ngữ “chơng trình” hiểu theonghĩa điều khiển học, có nghĩa gần với thuật ngữ “chơng trình” trong máy tính

điện tử

Trong các “chơng trình” đó, việc giải các bài toán đợc trình bày dới dạngmột trật tự chặt chẽ các thao tác nguyên tố Tơng tự nh vậy, trong “chơng trình”của dạy học “chơng trình hóa”, tài liệu cần nghiên cứu đợc chuyển tới học sinh

dới dạng một trình tự lôgic chặt chẽ những “nguyên tố thông tin ”

Dạy học “chơng trình hóa” coi dạy học nh là một hệ điều khiển thực hiệnchức năng truyền thụ kinh nghiệm xã hội cho thế hệ trẻ thông qua sự tác độngqua lại của các yếu tố của hệ là: giáo viên, học sinh và môi trờng chung quanh

Đó là một hệ điều khiển kín có liên hệ ngợc và do đó có điều chỉnh tín trình dạyhọc từ phía ngời điều khiển là giáo viên

Có thể nói dạy học “chơng trình hóa” là quá trình dạy học đợc xây dựngsao cho học sinh tránh đợc sai lầm, sao cho mỗi hành động sai, mỗi câu trả lờisai của học sinh điều đợc nhà giáo và cả bản thân học sinh biết rõ và khắc phụckịp thời Một quá trình dạy học nh thế là một quá trình điều khiển và điều chỉnhtốt nhằm đạt kết quả học tập tối u

Để đạt đợc mục đích đó, trong dạy học “chơng trình hóa”, ngời ta xâydựng lại cấu trúc và nội dung của toàn bộ tài liệu học, xây dựng chơng trình chobản thân quá trình nghiên cứu tài liệu học và xây dựng một hệ thống kiểm tra cóhiệu quả sự lĩnh hội tài liệu học nhằm bảo đảm điều khiển liên tục và tối u toàn

bộ quá trình dạy học

Trang 9

1.2 Nội dung của dạy học ch“ ơng trình hóa”

Dạy học “chơng trình hóa” bao gồm hai vấn đề lớn: “chơng trình hóa” nộidung dạy học và “chơng trình hóa” quá trình tiếp thu kiến thức kỹ năng kỹ xảo ởngời học (trong đó có cả “chơng trình hóa” việc đánh giá kết quả tiếp thu của ng-

ời học)

Để đảm bảo điều khiển tốt hoạt động nhận thức của học sinh, trớc hết phảixác định rõ mục đích điều khiển Nói theo ngôn ngữ điều khiển học thì đây làviệc xác định rõ trạng thái cuối cùng của hệ, nhằm điều khiển hệ đi tới đó

Trong dạy học “chơng trình hóa”, mục đích điều khiển chính là mục đíchdạy học: phải xác định đợc những mục đích cụ thể của môn học từng lớp Căn cứvào mục đích cụ thể của môn học mà xác định một cách thật khoa học nội dung,khối lợng các vấn đề lý thuyết và thực hành cần dạy để đảm bảo sau khi họcxong, học sinh có những kiến thức, kỹ năng kỹ xảo cần thiết

Thực ra, công việc này trong dạy học “xa” cũng làm Nhng dạy học

“ch-ơng trình hóa” đòi hỏi làm một cách khoa học bằng cách xây dựng đợc sơ đồ cấu

tạo lôgic của cả kế hoặch đào tạo (của các môn), sơ đồ cấu tạo lôgic của từng

môn và từng phần, từng đề tài

Sơ đồ lôgic của các môn học vạch ra mối liên hệ qua lại và sự hỗ trợ của

các môn trong kế hoặch dạy học, nó vạch ra trình tự nghiên cứu các môn, vị trícủa mỗi môn trong toàn bộ kế hoặch

Sơ đồ lôgic của mỗi môn học mô tả cấu trúc của môn học đó, vạch ra mối

liên hệ qua lại của các phần, trình tự nghiên cứu của từng phần và từng đề tài, vịtrí mỗi đề tài

Sơ đồ lôgic của môn học sẽ là cơ sở để ngời giáo viên soạn thảo cơ sở

lôgic của từng đề tài, trong đó nội dung từng đề tài sẽ đợc phân chia thành từng

phần thông tin hoàn chỉnh về mặt lôgic gọi là những nguyên tố thông tin sắp xếp

Việc xây dựng chơng trình này đòi hỏi phải phân tích trạng thái xuất phátcủa hệ (tức là trình độ xuất phát của hoạt động tâm lý của ngời học, trình độsẵn sàng của họ đối với viêc học tập về mọi mặt), phải căn cứ vào các quy luật

Trang 10

hoạt động của học tập mà dự kiến các trạng thái trung gian (tức là những biến

đổi tâm lý của cá nhân, biểu hiện ra ở mức độ hình thành các tri thức, kĩ năngcũng nh ở mức độ phẩm chất của các tri thức và các kĩ năng đó…) và xác định) và xác địnhcác biện pháp đa thông tới ngời học để tạo ra ngững biến đổi trạng thái đó

Chơng trình tác động này xét một cách cụ thể bao gồm ba khâu cơ bản củaquá trình dạy học nh trong dạy học “cổ truyền”: đa thông tin tới ngời học (bằnglời giảng, thí nghiệm chứng minh v.v…) và xác định ngời học tự lực thông hiểu thông tin đó), (tự học: tìm hiểu, ghi nhớ, làm toán, thực hành v.v…) và xác định), và kiểm tra mức độ lĩnhhội thông tin đó (bằng câu hỏi kiểm tra, bài thi.v.v…) và xác định)

Tuy nhiên trong dạy học “chơng trình hóa”, các khâu này đợc xây dựngmột cách đặc biệt, nhằm đảm bảo tối u hóa quá trình học tập của ngời học tức là

điều khiển tối u quá trình học tập của học sinh

Để làm đợc việc đó cần đặc biệt coi trọng mối liên hệ nghịch (từ học sinh

đến thầy giáo) bởi vì sự điều khiển càng tốt nếu liên hệ nghịch càng thờngxuyên, kịp thời Sự điều khiển sẽ là tối u nếu có sự điều chỉnh, ở đây tức là chínhngời học tự phát hiện đợc những sai lầm và biết cách tự mình sửa chữa Muốnthế, phải có mối liên hệ nghịch bên trong (học sinh - học sinh)

Để thực hiện đợc những điều nói trên, chơng trình tác động trong dạy học

“chơng trình hóa” đợc xây dựng sao cho việc truyền thụ tài liệu học đợc tiếnhành theo công thức:

Thông tin - Kiểm tra của giáo viên và tự kiểm tra của học sinh - Thông tinmới hoặc thông tin bổ sung - lại kiểm tra và tự kiểm tra…) và xác định

Nguyên tắc là không đợc chuyển qua nguyên tố thông tin sau nếu khôngnắm vững nguyên tố thông tin trớc

Chính việc chia nhỏ tài liệu học thành các nguyên tố thông tin cho phéptiến hành dạy học theo công thức nói trên: do lợng thông tin nhỏ và việc kiểm tra

đợc tiến hành thờng xuyên cho nên việc điều khiển quá trình học tập đạt đợc kếtquả cao

1.3 Đặc điểm và sơ đồ của dạy học ch“ ơng trình hóa”

1.3.1 Đặc điểm

Việc thực hiện nội dung nói trên của dạy học “chơng trình hóa” đa đến sựxây dựng một quá trình dạy học mang những đặc điểm sau:

a Tài liệu học đợc chia thành những “nguyên tố thông tin”

b Sau khi nhận một nguyên tố thông tin, ngời học phải trả lời câu hỏikiểm tra

c Khi trả lời xong, ngời học đợc biết ngay mình trả lời sai hay đúng, sau

đó mới đợc chuyển qua nguyên tố thông tin khác

d Việc học tập cá biệt hóa cao độ, tiến trình và tốc độ học phụ thuộc vàonăng lực của ngời học một cách rõ rệt

Mỗi đặc điểm trên đây là một điều kiện cần có và cả 4 đặc điểm đó là điềukiện đủ của dạy học “chơng trình hóa”

Trang 11

Ngoài ra, còn một đặc điểm thứ 5, quan trọng nhng không phải là điềukiện cần của dạy học “chơng trình hóa” Đó là: “nguyên tố thông tin” tiếp theophụ thuộc vào kết quả trả lời câu hỏi vừa kiểm tra

Quá trình dạy học “chơng trình hóa” gồm có các khâu liên tiếp nhau mà ta

ký hiệu nh sau để tiện cho việc sơ đồ hóa:

: Ngời học đợc biết một nguyên tố thông tin

: Ngời học trả lời câu hỏi kiểm tra

: Ngời học đợc biết về sự đúng, sai về trả lời của mình và biếtkhâu học tập tiếp theo

Sơ đồ của quá trình dạy học “chơng trình hóa” nh sau:

“Chơng trình” trong dạy học “chơng trình hóa” chính là hệ thống gồm tất

cả các “liều” soạn ra từ nội dung dạy học đã xây dựng theo sơ đồ lôgic, đồng

thời với tất cả quy tắc giúp đỡ ở mỗi “liều” xác định đợc “liều” tiếp theo mộtcách duy nhất (sau khi biết tình hình ngời học ở “liều” đó)

1.3.3 Phân loại dạy học chơng trình hoá

Tuỳ theo mức độ tối u của quá trình điều khiển, ngời ta phân biệt hai loạichơng trình: chơng trình đờng thẳng và chơng trình phân nhánh

Trang 12

1.3.3.1 Chơng trình đờng thẳng

Trong chơng trình đờng thẳng, sau khi lĩnh hội một số nguyên tố thôngtin, nếu ngời học trả lời đúng câu hỏi kiểm tra thì chuyển sang học nguyên tốthông tin tiếp theo, nếu trả lời sai thì phải học lại nguyên tố thông tin đó rồi tựmình tìm ra nguyên tố sai, xong mới chuyển sang nguyên tố thông tin tiếp theo

Có thể biểu diễn chơng trình đờng thẳng bằng sơ đồ sau:

Liều 1 Liều 2 Liều 3

Chơng trình đờng thẳng có những đặc điểm sau đây:

Mỗi liều có một thông tin rất bé Chơng trình sẽ đợc soạn thảo sao chonếu đọc cẩn thận thì ngời học có thể trả lời đúng đợc câu hỏi kiểm tra ở cuốinguyên tố thông tin vừa học song Tài liệu đợc soạn thảo sao cho quá trình họckhông có sai lầm khi trả lời các câu hỏi kiểm tra Nh vậy, tài liệu soạn ra căn cứvào trình độ ngời học yếu nhất và ngời giỏi nhất Cho nên loại chơng trình nàythích ứng với mọi ngời học, ngời ta còn gọi loại chơng trình này là chơng trìnhthích ứng tối thiểu

Khi học theo chơng trình đờng thẳng, việc tự lực tìm ra câu trả lời là mộtyếu tố quan trọng của việc hoc tập, nó đòi hỏi học sinh tích cực xây dựng câu trảlời, quá trình tìm câu trả lời cũng chính là việc học để chiếm lấy kiến thức chomình nh thế học sinh sẽ nhớ kiến thức bài học

Nhng khi tiến hành dạy học chơng trình hoá kiểu đờng thẳng bộc lộ rõ hainhợc điểm sau:

- Mọi ngời điều phải học qua tất cả các “liều” nh vậy thì chậm đối vớinhững ngời học có năng lực tiếp thu nhanh

- ít phát triển năng lực sang tạo

Chính vì thế mà mức độ điều khiển “tối u” không cao Ngời ta xây dựngchơng trình phân nhánh để bổ khuyết các nhợc điểm đó

1.3.3.2 Chơng trình phân nhánh

Trong chơng trình phân nhánh, câu hỏi sau mỗi nguyên tố thông tin làmột câu hỏi có nhiều câu trả lời cho sẵn, hoặc học sinh tự tìm câu trả lời thôngqua lợng thông tin từ giáo viên gợi ý, hay từ sách giáo khoa, sách bài tâp Họcsinh chọn một câu trả lời mà mình cho là đúng ứng với mỗi câu trả lời đó, ch-

ơng trình sẽ cho biết là đúng hay sai nếu ngời học trả lời đúng thì sẽ đợcchuyển sang liều sau có lợng thông tin mới để nguyên cứu mà tiến lên Nếuchọn sai thì ngời học sẽ nhận đợc thông tin bổ sung trong một liều bổ sung

Trang 13

(giải thích chỉ rõ nguyên nhân sai và hớng dẫn câu trả lời đúng), hoặc phải trởlại nghiên cứu một thông tin nào đó để nắm vững vấn đề và trở lại thông tin

đang học cho đến khi trả lời đúng câu hỏi kiểm tra

Có thể biểu diễn chơng trình phân nhánh bằng sơ đồ sau:

Các câu hỏi với những câu trả lời cho sẵn đợc soạn thảo căn cứ vào nhữngsai lầm điển hình của ngời học Ngời giỏi thì trả lời đúng và đợc học liều khónhất tiếp theo, ngời yếu thì đợc một liều tiếp theo để bổ sung sữa chữa sai lầmcủa mình Nh vậy có nhiều con đờng học lên, thích ứng với nhiều loại ngời học

Trong hình thức này, ngời ta chỉ dùng tài liệu học “chơng trình hóa” baogồm sách giáo khoa, sách bài tập và tài liệu kiểm tra “chơng trình hóa” Ngờihọc sinh tự lực học tập theo tài liệu Ngời giáo viên chỉ đạo việc học tập của cảlớp và giúp đỡ học sinh cá biệt tức là những học sinh nào tụt lại sau so với nhịp

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

2 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

a a a b 1

Trang 14

Các đặc điểm của dạy học “chơng trình hóa” cho phép tận dụng các thiết

bị kỹ thuật để nâng cao chất lợng dạy học Hiện nay ở các nớc tiên tiến đã thínghiệm sử dụng nhiều lọai máy, có loại đã sản xuất hàng loạt để bán, trong đó

có các loại đợc sử dụng trong cả quá trình dạy học “chơng trình hóa”, gọi là máydạy học chơng trình hóa Có loại nhằm tự động hóa một số khâu trong quá trìnhdạy học Chẳng hạn nh máy kiểm tra, máy ôn tập Lớp học tự động hóa là phòngthiết bị hỗn hợp, đợc trang bị bằng những máy dạy học, máy kiểm tra cho từnghọc sinh, thiết bị “bổ trợ” đặc biệt để nghi nhớ tất cả các kết quả trong quá trìnhhọc tập của mỗi học sinh (có thể là trong cả năm)

Trong hình thức dạy học “chơng trình hóa” máy, ngời ta sử dụng các

ph-ơng tiện kỹ thuật để tiến hành dạy học “chph-ơng trình hóa” Hình thức học tập caonhất là học ở lớp học tự động Ngời học sinh tự lực học tập theo các máy dạyhọc Ngời giáo viên chỉ đạo việc học tập chung, đặc biệt nhờ máy kiểm tra, ngờigiáo viên biết rõ trong từng thời điểm cả lớp nhìn chung học đến đâu, từng họcsinh học đến đâu để giúp đỡ kịp thời đối với các em học chậm

1.4.3 Dạy học chơng trình hóa dùng tài liệu học chơng trình hóa kết hợp với máy

Trong hình thức này, ngời ta sử dụng đồng thời các tài liệu học chơngtrình hóa (sách giáo khoa chơng trình hóa cũng nh chơng trình phổ thông hiệnnay) kết hợp với phơng tiện kỹ thuật (máy kiểm tra hoặc máy vi tính với phầnmền kiểm tra thay thế) Đây là một hình thức có nhiều triển vọng

Tiến trình của bài dạy thuộc hình thức này diễn ra đại thể nh sau:

Sau những lời mở đầu về thứ tự các công việc cần làm trong giờ học, giáoviên hớng dẫn cho học sinh cần đặc biệt chú ý, rồi công việc tự lực của học sinhbắt đầu Trên cơ sở những kiến thức mới của thầy cô đa tới, kết hợp với sự tìm tòitài liệu học và t duy với vốn kiến thức trong mình khi đó:

Học sinh nghiên cứu bài trong sách giáo khoa, ghi vở, làm thí nghiệm.Xong mỗi “liều” khi đã tự kiểm tra, học sinh chuyển sang “liều” mới khác sosánh câu trả lời của mình với câu trả lời của cô, thầy cũng nh với câu ghi trongsách để cũng cố

Sau một nhóm “liều” của kiến thức trong bài học sinh trả lời với nhữngcâu kiểm tra bằng máy tính cài sẵn chơng trình hoặc thông qua thầy cô Học sinhbiết đợc câu trả lời sai mà mình chọn, nếu sai thì máy tính cũng nh thầy cô điềuchỉnh thông tin “liều” mới có liên quan đến “liều” kiến thức cũ, những “liều”phụ này giúp cho học sinh phải tự học thêm và nâng cao kiến thức trả lời đợc

“liều” kiến thức sai trớc đó Nếu có máy tính chỉ cần khi bấm vào máy học sinh

đồng thời biết những chỉ dẫn phải học tiếp, đồng thời họ đã gửi một tín hiệu máy

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

2 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Trang 15

Ngoài những hình thức kể trên, ngời ta còn tiến hành dạy học “chơngtrình hóa” kết hợp với các hình thức dạy học thông th ờng: ngời học sinh lúc thì

đợc giao nhiệm vụ nghiên cứu tài liệu mới trong sách giáo khoa “chơng trìnhhóa”, lúc thì đợc nghe giảng, khi kiểm tra thì giáo viên sử đụng máy kiểm tra…) và xác định

a Dạy học “chơng trình hóa” đã khắc phục đợc một số nhợc điểm của quátrình dạy học “cổ truyền” Những u điểm của phơng pháp dạy học “chơng trìnhhóa” so với phơng pháp dạy học “cổ truyền” có thể tóm tắt trong bảng dới đây:

1 Quá trình dạy học là một qúa

trình điều khiển kém (cả trong

không gian và thời gian)

2 Giáo viên thông báo kiến thức, học

sinh thụ động tiếp nhận kiến thức

3 Dạy cho tập thể: tất cả học sinh

trong lớp làm việc theo một nhịp

điệu do giáo viên quyết định

4 Cha sử dụng đợc nhiều thành tựu

kỹ thuật hiện đại

5 Không có khả năng đảm bảo đợc

những kết quả học tập cho toàn thể

học sinh

1.Quá trình dạy học là một quá trình

điều khiển tối u (bảo đảm đợc mối liên

4 Sử dụng nhiều thành tựu của kỹ thuậthiện dại

5 Kết qủa học tập đợc bảo đảm cho toànthể học sinh (nắm vững tài liệu học “ch-

ơng trình hóa”)

2

v 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

2 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Trang 16

b Dạy học chơng trình hóa đã góp phần phát hiện cho khoa học giáodục những quy lụât mới của dạy học, đặc biệt là tính quy luật của việc điềukhiển hoạt động nhận thức của học sinh

Nó mô tả một trong những phơng thức có hiệu quả để năng cao chất lợngdạy học Nó không mâu thuẫn, không loại trừ, không thay thế các phơng phápdạy học khác Cho nên, tuy dạy học bằng các phơng pháp khác cụ thể là dạy họcchơng trình hóa đã ra đời cách đây khoảng 50 năm, nó đã nhanh chóng lôi cuốn

sự chú ý của các nhà lý luận giáo dục và giáo viên, nó đã pháp triển khá nhanh ởnhiều nớc trên thế giới Tuy nhiên ở việt nam do còn đang là một nớc chậm pháptriển về mặt kinh tế xã hội cũng nh về mặt khoa học công nghệ cha áp dụng đợcmấy vào quá trình dạy học mà chủ yếu còn đa số là cách thiết trình bằng miệng,

đặc biệt máy tính cha xâm nhập vào hoàn toàn các trờng THPT, nên áp dụng

ph-ơng pháp dạy học “chph-ơng trình hóa” sẽ pháp triển mạnh trong những năm tới

- Tác dụng giáo dục tập thể còn bị hạn chế nếu chỉ sử dụng phơng phápdạy học “chơng trình hóa”.Nhà trờng xã hội phải giáo dục tính tập thể của họcsinh Sự cá biệt hóa cao độ trong dạy học “chơng trình hóa” sẽ hạn chế tác dụngcủa nhà trờng trong giáo dục đó

- Nếu chỉ sử dụng dạy học chơng trình hóa thì ngời học sinh sẽ không đợcrèn luyện năng lực diễn đạt bằng lời, tranh luận và bảo vệ ý kiến của mình, qua

đó mà phát triển năng lực nhận thức, vì trong dạy học “chơng trình hóa” ngờihọc sinh chỉ làm việc một mình với tài liệu dạy học “chơng trình hóa” hoặc vớimáy dạy học

- Dạy học “chơng trình hóa” cha điều khiển đợc hoạt động tâm lý bêntrong của ngời học Tiêu chuẩn để đánh giá kiến thức học sinh khi kiểm tra saumỗi “liều” là câu trả lời đúng Nhng học sinh suy nghĩ thế nào khi chọn các câutrả lời đúng khi chọn các câu cho sẵn thì cha biết, do đó dạy học “chơng trìnhhóa” còn cha điều khiển đợc đầy đủ sự phát triển t duy của học sinh

- Cuối cùng tài liệu dạy học “chơng trình hóa” thờng dài, cồng kềnh, việcdùng máy học thì tốn kém, do đó cũng là một hạn chế của việc vận dụng dạy học

“chơng trình hóa”

2

v 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

2 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Trang 17

d Từ những điều vừa trình bày trên, có thể nói rằng dạy học “chơng trìnhhóa” là một phơng pháp dạy học có nhiều triển vọng tuy nó còn bọc lộ một sốhạn chế cần tiếp tục nghiên cứu giải quyết

1.5 Kết luận chơng I

Qua quá trình nghiên cứu tôi nhận thấy một điều là mỗi phơng pháp dạyhọc mới hay cũ đều có những u điểm và nhợc điểm riêng của nó, không một ph-

ơng pháp nào là vạn năng Cần sử dụng các phơng pháp trong sự phối hợp cân

đối, hài hòa để nâng cao hiệu quả dạy học các đề tài cụ thể

Trong điều kiện nhà trờng phổ thông nớc ta hiện nay, có thể bớc đầunghiên cứu vận dụng linh hoạt các chơng trình dạy học nói chung và một số yếu

tố của phơng pháp dạy học “chơng trình hóa” Soạn bài giảng theo một cấu trúclôgic, tăng cờng khâu kiểm tra, đề cao vai trò tự lực của học sinh, quan tâm đếnviệc gíup đỡ học sinh cá biệt…) và xác định Đó là việc ngời giáo viên tin học có thể thực hiện

để góp phần nâng cao chất lợng dạy học tin học ở trờng phổ thông hiện nay

2

v 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

2 2 2 a u : n h d g

m o

L i e

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Trang 18

Chơng II VậN DụNG PHƯƠNG PHáP DạY HọC CHƯƠNG TRìNH HóA VàO THIếT Kế Và THI CÔNG MộT Số BàI GIảNG TRONG CHƯƠNG

TRìNH TIN HọC TRUNG HọC PHổ THÔNG

2.1 Phơng pháp dạy học chơng trình hóa

Theo phơng pháp này, một bài học lớn đợc chia thành nhiều phần, mỗiphần đợc gọi là một liều kiến thức Giáo viên tổ chức và điều khiển lớp họckhông theo kiểu đồng nhất đối với tất cả học sinh nh trong lớp học bình thờng

mà cá biệt hóa cho từng học sinh Mỗi học sinh, sau khi học xong một liều kiếnthức thì ngay lập tức đợc kiểm tra và biết đợc câu trả lời của mình và tiến trìnhhọc tập tiếp theo của ngời này xảy ra thế nào tùy thuộc vào kết quả kiểm tra củamình Nếu kết quả kiểm tra là tốt thì tiếp tục học liều kiến thức tiếp theo, nếukém thì phải quay lại học liều kiến thức vừa học, thậm chí có trờng hợp phải họclại những kiến thức bổ sung

Phơng pháp dạy học chơng trình hóa có hai u điểm chủ yếu là thể hiện đợcquan điểm đặt trọng tâm của quá trình dạy học vào ngời học và cá biệt hóa quátrình dạy học theo trình độ và năng lực của từng học sinh Hai điểm này đợc

đánh giá rất cao trong lý luận dạy học hiện đại Điểm thứ nhất đợc thể hiện ở chổ

để cho ngời học chủ động tiếp thu kiến thức (giáo viên thờng chỉ đóng vai trò ớng dẫn), do vậy phát huy đợc tính tích cực và chủ động của họ Điểm thứ hai dễnhận thấy hơn, từng cá nhân học sinh có thể tiếp thu kiến thức với lợng thời giankhác nhau cũng nh theo các tiến trình khác nhau tùy vào kiến thức có sẵn và khảnăng, tốc độ học tập của riêng mình

h-Nếu không có máy tính hỗ trợ, đối với giáo viên, có nhiều khó khăn vềmặt chuẩn bị cũng nh điều khiển lớp học để có thể thực hiện đợc một buổi dạyhọc chơng trình hóa Trớc hết là phải biên soạn bài giảng theo cấu trúc bài giảngchơng trình hóa - phân chia thành từng đơn vị tơng đối độc lập, mỗi đơn vị cómột loạt các câu hỏi kiểm tra đủ chất lợng để đánh giá mức độ tiếp thu của ngờihọc Tiếp theo, phải có hình thức để có thể tổ chức quá trình dạy học sao cho cábiệt hóa đợc với từng học sinh chứ không theo kiểu diễn biến đều trong cả lớp.Nếu nh vấn đề khó khăn thứ nhất liên quan nhiều đến tính chuyên môn và thờigian, sự cố gắng của giáo viên thì khó khăn thứ hai chủ yếu liên quan đến khảnăng điều khiển, quản lý của giáo viên đến từng học sinh, một điều không dễthực hiện nếu không có máy tính hỗ trợ

Do những khó khăn trên, nhất là nguyên nhân thứ hai, nên mặc dù cónhiều u điểm, phơng pháp dạy học chơng trình hóa không đợc ứng dụng nhiềulắm và hiện tại ta cũng ít nghe nhắc đến nó trong số các phơng pháp dạy họchiện đại Tuy nhiên, những ý tởng chủ đạo của nó đợc thể hiện trong một hìnhthức học tập khác đang đợc sử dụng rộng rãi trong thời đại tri thức là học trênmáy tính dới dạng các bài học chơng trình hóa đợc biên soạn theo hình thức cáctrang web

Trang 19

2.2 Phơng pháp học chơng trình hóa

2.2.1 Định nghĩa

Quá trình học trong đó học viên tiến tới theo nhịp độ riêng của họ bằngcách dùng sách bài tập, sách giáo khoa hoặc các công cụ điện tử khác trong đóthông tin đợc cung cấp theo từng bớc rời rạc, kiểm tra việc học sau mỗi bớc vàcung cấp ngay thông tin phản hồi về kết quả thông qua giáo viên điều khiểnhoặc do máy cho biết

2.2.2 Một số bài giảng thiết kế theo cách dạy chơng trình hóa

Ta hãy xem xét một số bài giảng dới đây để có thể hiểu rõ hơn về cáchthức thực hiện bài học chơng trình hóa Đây là một cách ứng dụng thiết kế bàigiảng (dịch theo nguyên bản tiếng Anh) về bài học vận tốc tại websiteThinkQuest, nơi cung cấp các bài học vật lý về cơ học, quang học, sóng và điệnhọc Qua bài giảng này tôi mạnh dạn đa ra các bài giảng thiêt kế dạy học theochơng trình hóa cho môn cho môn tin học

Nh đã trình bày ở chơng I thì có thể tiến hành thiết kế bài giảng và tiếnhành dạy theo hai phơng pháp đó là kiểu đờng thẳng và kiểu phân nhánh nhng do

điều kiện nứơc ta hiện nay có những mặt hạn chế về trang thiết bị, máy móctrong các nhà trờng nên tôi chỉ đa ra theo kiểu đờng thẳng

Là bài số 5, bài số 13 và tiết ôn tập chơng IV trong SGK tin học 11

Cách thức dạy học ch“ ơng trình hóa thông qua bài khai báo biến”

I MụC ĐíCH YÊU CầU

 biết cách khai báo các biến trong các chơng trình đa ra

 Tự mình đa ra các ví dụ có các biến đối với bài toán đơn giản

3 Về t tởng tình cảm

 Giúp học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của khai báo biến;

 Làm cho hoc sinh yêu thích môn tin học

II PHƯƠNG PHáP, PHƯƠNG TIệN DạY HọC

Trang 20

 Không nên đặt tên qúa ngắn hay quá dài, dễ dẫn đến mắc lỗi hoặchiểu nhầm

 Khai báo biến cần quan tâm đến phạm vi giá trị của nó

IV NộI DUNG BàI GIảNG

Mục 1 Giáo viên sẽ đa ra các kiến thức dạng lý thuyết và trắc nghiệm những kiến thức đó, từ đó đa ra các câu hỏi cho học sinh tự mình dành lấy kiến thức cho mình.

Chúng ta sẽ bắt đầu học lập trình một chơng trình pascal hoàn chỉnh vớiviệc học đầu tiên đó là cách khai báo biến



Hãy quan sát các ví dụ sau:

: Trong bài toán giải phơng trình ax + b =0 có ba biến cần khaibáo đó là biến a, b nhập từ phơng trình và đi tìm biến x thôngqua các hệ số a, b của bài đã cho khi đó ngôn ngữ pascal chophép ta khai báo nh sau:

Trang 21

Khãa luËn tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Vinh

2 khai b¸o c¸c biÕn trong bµi to¸n tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt biÕt chiÒu dµi vµ chiÒu réng nhËp tõ bµn phÝm Var

, , :byte;

3 Khai b¸o c¸c biÕn trong bµi to¸n gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh

ax + by = c a1x + b1y = c1 víi c¸c hÖ sè cho nhËp tõ bµn phÝm

a, b, c, a1, b1, c1,: ;

DX, DY, D, x, y: ;

PhÇn n¨ng cao kh«ng b¾t buéc (nÕu cã thêi gian)

4 Khai b¸o c¸c biÕn trong mét ch¬ng tr×nh bÊt kú gåm 5 biÕn

A, B, C, D, M víi biÕn A, B lµ kiÓu ký tù, C, D lµ kiÓu nguyªn, M

la kiÓu l«gic

SV: Ho µng ThÞ Thanh 21 Líp 47A - CNTT

Trang 22

 : Qua các ví dụ ta đã đi tìm hiểu ở trên thì ta thấy ngôn ng

lập trình pascal cho phép ta có cú pháp khai báo biến nh sau:

Var <Danh_sách_biến>: <Kiểu_dữ_liệu> ;

Chú ý:

 Đặt tên biến sao cho gợi nhớ tới ý nghĩa của biến đó

 Một biến chỉ đợc khai báo một lần

 Khi khai báo biến nếu là dãy ký tự thì không đợc cách

 Pascal không phân biệt chữ hoa hay chữ thờng

 Khi khai báo chú ý tới phạm vi, giá trị của nó

Trang 23

Trang 24

Mục 3 Cấu trúc chơng trình khai báo

 : Trong chơng trình phần báo biến thờng đặt sau khi khai báo

hằng và cơ sở một cấu trúc lần lợt sau (nêu có đầy đủ thì phải lầnlợt)

Giải thích Cấu trúc khai báo chơng trình

Phần này có thể

có hoặc không cần

Progam (tên chơng trình)

Trang 25

Trang 26

phÇn n¨ng cao kh«ng b¾t buéc (nÕu cã thêi gian)

4 khai b¸o c¸c biÕn cÇn dïng cho bµi to¸n tÝnh tæng sau

s:=1+2+3+ +n

SV: Ho µng ThÞ Thanh 26 Líp 47A - CNTT

Trang 27

Trong đó:

: Ngời học đợc biết một nguyên tố thông tin

: Ngời học trả lời câu hỏi kiểm tra

Bài 13 Kiểu bản ghi

Cách thức dạy học ch“ ơng trình hóa thông qua bài kiểu bản ghi”

I MụC ĐíCH YÊU CầU

1 Về kiến thức:

Trang 28

 Khái niệm kiểu bản ghi;

 Biết cách khai báo bản ghi, truy cập trờng của bản ghi

Phần minh họa bằng ngôn ngữ lập trình pascal, học sinh cần nắm đợc:+ Cách khai báo (hay định nghĩa) kiểu dữ liệu bản ghi thờng dùng là: đặt

tên và định nghĩa cho kiểu dữ liệu mới (với từ khóa type), sau đó khai thác các

biến thuộc kiểu mới (đã có tên)

+ Để khai báo một kiểu bản ghi, ngời ta lập trình cần phải xác định nhữngyếu tố sau:

 Đối tợng bản ghi mô tả có những thuộc tính nào cần quản lí, mỗi thuộctính sẽ ứng với một trờng của bản ghi;

 Tên trờng: Tên trờng thờng đặt gợi ý nghĩa của thuộc tính nó thể hiện.Các tên trờng của một kiểu bản ghi phải khác nhau

 Kiểu dữ liệu của mỗi trờng

+ Giống nh ở kiểu mảng, không thể nhập hay xuất giá trị của một biếnkiểu bản ghi nh nhập hay xuất giá trị của biến kiểu dữ liệu chuẩn mà phải nhậphay xuất cho từng phần tử của bản ghi;

+ Các thao tác nhập, xuất hay xử lí mỗi trờng hợp bản ghi phải tuân theoquy định của kiểu trờng này;

+ Chỉ cho phép gán là phép toán duy nhất áp dụng đợc với các biến bảnghi cùng kiểu

Chú ý: Các biến cùng cấu trúc nhng có tên kiểu khác nhau thì không ápdụng đợc phép gán

2 Về kĩ năng:

Học sinh cần có các kĩ năng:

 Bớc đầu biết mô tả một đối tợng bằng một số thuộc tính cần quản lí;

 Khai báo kiểu bản ghi;

 Nhận biết đợc trờng (thuộc tính) của một biến bản ghi và bớc đầuviết đợc một vài thao tác xử lí trên trờng của bản ghi

3 Về t tởng, tình cảm:

 Giúp học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của kiểu bản ghi;

 Làm cho học sinh thêm yêu thích lập trình, yêu thích môn học hơn

 Vở ghi lí thuyết Tin học 11;

 Bảng, máy tính, máy chiêu (nếu có);

 Sách giáo khoa Tin học 11;

 Sách tham khảo về lập trình pascal (nếu có),…) và xác định

III TIếN TRìNH LÊN LớP

Tiêu đề	Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Chương Trình Hóa Vào Dạy Học Tin Học Ở Trung Học Phổ Thông
Tác giả	Hoàng Thị Thanh
Người hướng dẫn	Trương Trọng Cần
Trường học	Trường Đại học Vinh
Chuyên ngành	Phương Pháp Giảng Dạy Tin Học
Thể loại	Khóa luận tốt nghiệp
Năm xuất bản	2010
Thành phố	Vinh

Định dạng
Số trang	57
Dung lượng	0,98 MB