Theo các nguyên tjc chung v8 giáo dc môi tr!Fng thì các ni dung môi tr!Fng càng gn v"i kinh nghim sKng ca HS thì càng tKt, 0Yc bit có ý nghn c9 vào 0Ki t!ng HS khác nhau, GV su xây dBng [r]
Trang 2A GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
Vn dng dy hc tích hp là yêu cu tt yu ca nhim v dy hc và là mt lí thuyt giáo dc h!"ng vào vic phát tri$n toàn din HS theo các yêu cu ca mc tiêu giáo dc Lut Giáo dc (2005) 0ã nêu: “Mc tiêu giáo dc ph5 thông là giúp HS phát tri$n toàn din v8 0o 09c, trí tu, th$ cht th;m m< và các k< n>ng c? bAn, phát tri$n n>ng lBc cá nhân, tính n>ng 0ng và sáng to, hình thành nhân cách con ng!Fi Vit Nam xã hi ch ngh<a, xây dBng t! cách và trách nhim công dân; chu;n bJ cho HS tip tc hc lên và 0i vào cuc sKng lao 0ng, tham gia xây dBng bAo v T5 quKc”
O$ 0áp 9ng yêu cu dy hc ngày nay, B Giáo dc và Oào to 0ã yêu cu: Giáo viên trung hc phAi 0áp 9ng 0!c 8 tiêu chu;n1, theo 0ó tiêu chí 8 — Xây dBng k hoch dy hc, chU rõ: “Các k hoch dy hc 0!c xây dBng theo h!"ng tích hp dy hc v"i giáo dc th$ hin rõ mc tiêu, ni dung, ph!?ng pháp dy hc phù hp v"i 0Yc thù môn hc, 0Yc 0i$m
hc sinh và môi tr!Fng giáo dc; phKi hp hot 0ng hc v"i hot 0ng dy theo h!"ng phát huy tính tích cBc nhn th9c ca hc sinh”…
Nu trong nhà tr!Fng ph5 thông, hc sinh quen tip cn các khái nim mt cách rFi rc, thì sau này hc sinh có nguy c? tip tc suy lun theo ki$u khép kín Nh\ng ch!?ng trình nghiên c9u quKc t 0ã cho thy hin t!ng “mù ch\ ch9c n>ng”, 0ó là tr!Fng hp nh\ng ng!Fi 0ã l<nh hi 0!c kin th9c tr!Fng ti$u hc nh!ng không có khA n>ng s] dng các kin th9c 0ó vào cuc sKng h^ng ngày: H có th$ 0c 0!c mt v>n bAn, nh!ng không th$ hi$u ý ngh<a ca nó; có th$ bit làm tính cng, nh!ng khi có mt vn 08 ca cuc sKng h^ng ngày 0Yt ra cho h thì h không bit phAi làm tính cng hay tính tr`… Oi8u này 0Yt ra mt 0òi hbi: cn phAi dy hc trong sB tích hp 0$ 0ào to nh\ng con ng!Fi 0áp 9ng 0!c yêu cu luôn luôn bin 0ng ca thBc ticn
MYt khác v"i tKc 0 phát tri$n nhanh chóng ca khoa hc và k< thut, ngudn thông tin hàng ngày 05i m"i và gia t>ng, mi kin th9c 0!c hc trong nhà tr!Fng có th$ tre nên cf 0i, trong 0ó hc sinh li có th$ tip
1
trung hc theo chu n.
Trang 3thu các ngudn thông tin qua nhi8u kênh khác nhau ngoài nhà tr!Fng (0ài, báo, 0Yc bit là internet) O$ vic hc e nhà tr!Fng vgn tip tc là
có ý ngh<a 0Ki v"i hc sinh, vic dy hc cn 0!c 05i m"i, không chU là dy kin th9c mà cn phAi dy các k< n>ng, không chU là hc kin th9c khoa hc ca mt môn mà cn dy trong sB tích hp v"i nhi8u môn hc khác nhau Hin nay, nhi8u môn hc 0ã 0!c 0!a vào nhà tr!Fng ph5 thông, các môn hc 0ó 0ã có xu h!"ng phAi liên kt v"i nhau Oi8u này th$ hin quá trình mc tiêu giáo dc toàn din HS Tuy nhiên v"i quh thFi gian và kinh phí có hn, thì không th$ 0!a nhi8u môn hc h?n n\a vào nhà tr!Fng cho dù nh\ng tri th9c này rt cn thit Vì vy, vic dy
hc tích hp các môn hc, các ni dung giáo dc trong nhà tr!Fng là giAi pháp quan trng
O$ 0dng hành cùng v"i tr!Fng hc và giáo viên trong vic 0;y mnh dy
hc tích hp, thBc hin xây dBng k hoch dy hc 0!c xây dBng theo h!"ng tích hp dy hc, nhóm tác giA biên son module “Xây dBng k hoch dy hc theo h!"ng tích hp”, nh^m gi"i thiu nh\ng vn 08 xoay xung quanh ni dung dy hc tích hp, các ph!?ng th9c tích hp thông qua 9 hot 0ng Trên c? se 0ó giáo viên có thêm các k< n>ng trong vic xây dBng k hoch dy hc tích hp, 0áp 9ng yêu cu ca công vic và 05i m"i nâng cao cht l!ng dy hc
B MỤC TIÊU
I MỤC TIÊU CHUNG
Xây dBng k hoch dy hc theo h!"ng tích hp gi\a dy hc và giáo dc nh^m nâng cao cht l!ng giáo dc hc sinh phù hp v"i mc tiêu giáo dc toàn din
Trang 4C NỘI DUNG
Hoạt động 1: Nhận biết đặc điểm dạy học tích hợp
Bn 0ã 0!c 0c, 0!c áp dng các ph!?ng pháp dy hc tích cBc trong dy hc bn hãy nh" li và vit ra b^ng cách trA lFi câu hbi d!"i 0ây Câu hbi: Dy hc tích hp là gì? OYc 0i$m c? bAn ca dy hc tích hp?
— Khái nim tích hp:
— Nh\ng 0Yc 0i$m c? bAn ca dy hc tích hp:
li ca b n
Trang 5THÔNG TIN PHẢN HỒI
* Ph!?ng th9c tích hp các môn hc hay dy hc tích hp 0ã 0!c vn dng t!?ng 0Ki ph5 bin e nhi8u n!"c trên th gi"i p Vit Nam, 0ã có nhi8u môn hc, cp hc quan tâm vn dng t! t!eng s! phm tích hp và quá trình dy hc 0$ nâng cao cht l!ng giáo dc HS (nh! các môn Sinh
hc, OJa lí, Ng\ v>n… và 0!a các ni dung giáo dc vào các môn hc)
* Dy hc tích hp 0!c hi$u là quá trình dy hc sao cho trong 0ó toàn b các hot 0ng hc tp góp phn hình thành e HS nh\ng n>ng lBc
rõ ràng, có dB tính tr!"c nh\ng 0i8u cn thit cho HS, nh^m phc v các quá trình hc tp tip theo và chu;n bJ cho HS b!"c vào cuc sKng lao 0ng Mc tiêu c? bAn ca t! t!eng s! phm tích hp là nâng cao cht l!ng giáo dc HS phù hp v"i các mc tiêu giáo dc toàn din ca nhà tr!Fng
* Dy hc tích hp h!"ng t"i vic t5 ch9c các hot 0ng hc tp, trong 0ó
HS hc cách s] dng phKi hp các kin th9c và k< n>ng trong các tình huKng có ý ngh<a gn v"i cuc sKng Trong quá trình hc tp nh! vy, các kin th9c ca HS t` các môn hc khác nhau 0!c huy 0ng và phKi hp v"i nhau, to thành mt ni dung thKng nht, dBa trên c? se các mKi liên h lí lun và thBc ticn 0!c 08 cp trong các môn hc 0ó
* Dy hc tích hp chú trng t"i ch!?ng trình, k hoch 0$ nâng cao n>ng lBc, tp trung vào n>ng lBc ch9 không 0?n thun chU là kin th9c ThBc hin mt n>ng lBc là bit s] dng các ni dung và các k< n>ng trong mt tình huKng có ý ngh<a Ví d, 0Ki v"i mt hc sinh, hc môn Sinh hc (Phn cu to c? th$ ng!Fi) có n>ng lBc ngh<a là:
— Hi$u 0!c cu to và ch9c n>ng ca mt sK h c? quan trong c? th$ ng!Fi
— ThBc hin 0úng mt sK bin pháp 0$ ch>m sóc, bAo v s9c khoq bAn thân, gia 0ình và cng 0dng
— Trao 05i v"i bn bè, ng!Fi xung quanh v8 nh\ng vic cn làm 0$ bAo v s9c khoq
— TB 0ánh giá công vic ca bAn thân…
* OKi v"i mt giáo viên, n>ng lBc dy hc th$ hin vic:
Trang 6— T5 ch9c hot 0ng hc tp, giáo dc ca mt nhóm hc sinh, mt l"p
hc 0$ h!"ng t"i mc tiêu cn 0t
— L!u tâm t"i sB tin b ca hc sinh
— Oào sâu, phát tri$n me rng mt sK ni dung, nu có th$
— Giao tip v"i các 0dng nghip
— TB 0Yt câu hbi v8 vic mình làm, 0ánh giá cht l!ng công vic ca bAn thân
Vì vy, thay vì vic dy mt sK l!ng l"n kin th9c cho HS, ng!Fi GV tr!"c ht hãy xem xét xem hc sinh có th$ vn dng các kin th9c 0ó vào tình huKng thBc t hay không Chsng hn nh!: thay vì nhjc li nh\ng lFi mgu nói lc phép trong dy hc 0o 09c, hãy xem xét hc sinh có khA n>ng lBa chn mt mgu lFi nói lc phép trong tình huKng cho tr!"c và bit s] dng mgu 0ó mt cách 0úng 0jn; hoYc thay vì hc mt l!ng kin th9c liên quan 0n môi tr!Fng (trong môn Sinh hc, OJa lí…), hc sinh có khA n>ng hành 0ng 0$ bAo v môi tr!Fng xung quanh mình…
* Dy hc tích hp có các 0Yc tr!ng ch yu sau: làm cho các quá trình
hc tp có ý ngh<a, b^ng cách gjn quá trình hc tp v"i cuc sKng h^ng ngày, không làm tách bit “th gi"i nhà tr!Fng v"i th gi"i cuc sKng”; làm cho quá trình hc tp mang tính mc 0ích rõ rt; s] dng kin th9c ca nhi8u môn hc và không chU d`ng li e ni dung các môn hc
T` góc 0 giáo dc, dy hc tích hp phát tri$n các n>ng lBc, 0Yc bit là trí t!eng t!ng khoa hc và n>ng lBc duy trì ca HS vì nó luôn to ra các tình huKng 0$ HS vn dng kin th9c trong các tình huKng gn v"i cuc sKng Nó cfng làm giAm sB trùng lYp các ni dung dy hc gi\a các môn
hc, góp phn giAm tAi ni dung hc tp
Hoạt động 2: Xác định sự cần thiết cần phải xây dựng kế hoạch
dạy học tích hợp
Xây dBng k hoch dy hc là mt nhim v quan trng ca ng!Fi giáo viên, nht là dy hc tích hp Ti sao li nh! vy? Bn suy ngh< và trA lFi câu hbi sau:
Trang 7— SB bin 05i và phát tri$n ca xã hi — thFi 0i:
— Nh\ng 0òi hbi ca xã hi 0Ki v"i ng!Fi lao 0ng:
Trang 8— KhA n>ng 0áp 9ng ca dy hc tích cBc:
li ca b n
THÔNG TIN PHẢN HỒI
* Th gi"i bin 05i t`ng ngày, t`ng giF, chúng ta có th$ quan sát 0!c qua
sK l!ng thông tin ngày càng l"n, 0!c tip cn theo nhi8u con 0!Fng Oi8u này có nh\ng Anh h!eng rt quan trng 0Ki v"i quá trình hc tp T5ng sK kin th9c có th$ tip nhn c9 7 n>m li t>ng lên gp 0ôi Nh\ng thành tBu 0t 0!c rt l"n, trong các b môn khác nhau: Hóa hc, Sinh
hc phân t], Thiên v>n Không chU gia t>ng v8 mYt sK l!ng, các thông tin ngày càng dc tip nhn nhF các ph!?ng tin thông tin 0i chúng và các mng tin hc (0Yc bit qua internet…)
Oi8u này dgn 0n mt nguy c?: ch9c n>ng truy8n thKng vgn dành cho giáo viên là truy8n 0t kin th9c cho hc sinh su giAm ý ngh<a bei vì các thông tin có th$ tip nhn 0!c t` n?i khác Nu khi hc sinh 0!c hc nh\ng 0i8u 0ã bit rdi, vic hc su tre nên không còn hp dgn và h9ng thú n\a, 0ng c? hc tp su suy giAm Vy cn phAi làm gì?
Trang 9Oi8u cn thit là không chU dy kin th9c mà cn phAi trang bJ cho HS nh\ng k< n>ng, không chU nâng cao nhn th9c mà còn phAi nâng cao n>ng lBc nhn th9c
Hin nay chúng ta sKng trong th gi"i các b môn ngày càng >n nhp vào nhau, vì vy ngày càng cn nh\ng nhóm làm vic 0a môn và 0òi hbi con ng!Fi cn phAi 0a n>ng Nu t` khi còn nhb tu5i, hc sinh quen tip cn các khái nim mt cách rFi rc, hc sinh có nguy c? sau này tip tc suy lun theo ki$u khép kín Trên th gi"i có nhi8u ng!Fi “mù ch\ ch9c n>ng”, t9c là nh\ng ng!Fi 0ã l<nh hi 0!c kin th9c tr!Fng hc nh!ng không
có khA n>ng s] dng các kin th9c 0ó vào cuc sKng h^ng ngày Chsng hn, h có th$ thuc lòng các công th9c vt lí nh!ng không có khA n>ng tính 0!c công sAn sinh trong mt tình huKng thBc ticn…
* Trong khi 0ó, nh\ng 0òi hbi ca xã hi li cn nh\ng ng!Fi có n>ng lBc
và có trình 0 chuyên môn ngày càng cao Nh\ng ng!Fi “mù ch\ ch9c n>ng” su ngày càng khó tìm chv 09ng cho xã hi
Vì vy, tr!Fng hc cn phAi:
— Tip tc là mt bAo 0Am cho nh\ng giá trJ quan trng ca xã hi, 0áp 9ng nhu cu, 0òi hbi ca xã hi ChU có thông qua nh\ng giá trJ 0ó, hot 0ng hc tp và giáo dc nhà tr!Fng m"i có ý ngh<a
— Không chU d`ng li e ch9c n>ng truy8n 0t kin th9c và thông tin, mà cn phAi giúp hc sinh có khA n>ng tìm thông tin, quAn lí thông tin và t5 ch9c các kin th9c
— Không chU dy cho hc sinh “Kin th9c 0?n thun” mà phAi tp trung vào vic dy hc cho hc sinh bit s] dng kin th9c 0ã hc vào nh\ng tr!Fng hp c th$, có ý ngh<a 0Ki v"i hc sinh Nói mt cách khác nhà tr!Fng cn phát tri$n nh\ng n>ng lBc cho hc sinh
* Vic dy hc tích hp su 0áp 9ng nh\ng thách th9c và yêu cu dy hc trong xã hi ngày nay, 0em li nh\ng Anh h!eng tích cBc:
— Dy hc tích hp góp phn thc hin mc tiêu giáo dc toàn din ca nhà tr ng ph! thông: Vn dng dy hc tích hp là mt yêu cu tt yu ca môn hc 0ã 0!c 0!a vào nhà tr!Fng ph5 thông hin nay là sB th$ hin
Trang 10quá trình thBc hin mc tiêu giáo dc toàn din Các môn hc 0ó phAi liên kt v"i nhau 0$ cùng thBc hin mc tiêu giáo dc nêu trên Mt khác, hin nay các tri thc khoa hc và kinh nghim xã h i c!a loài ng!Fi phát tri$n nh! vf bão trong khi quh thFi gian cfng nh! kinh phí 0$ HS ngdi trên gh nhà tr!Fng là có hn, thì không th$ 0!a nhi8u môn hc h?n n\a vào nhà tr!Fng, cho dù nh\ng tri th9c này là rt cn thit Chsng hn, ngày nay ng!Fi ta nhn thy cn thit phAi trang bJ nhi8u k< n>ng sKng cho HS (các kin th9c v8 an toàn giao thông, v8 bAo v môi tr!Fng sKng, v8 n>ng l!ng và s] dng n>ng l!ng, v8 0Jnh h!"ng ngh8 nghip, ) trong
v"i sB phát tri$n ca HS
Dù khác nhau v8 0Yc tr!ng b môn, song các môn hc trong nhà tr!Fng ph5 thông hin nay 08u có chung nhau nhim v là hin thBc hóa mc tiêu phát tri#n toàn din HS Có th# nêu nh1ng nét chung c3 b*n c!a nhim v5 các môn hc 0!c dy trong nhà tr!Fng nh! sau: Hình thành h thKng tri th9c, k< n>ng theo yêu cu khoa hc b môn; Phát tri$n t! duy, n>ng lBc sáng to cho hc sinh phù hp v"i 0Yc tr!ng môn hc; Giáo dc
HS thông qua quá trình dy hc b môn (nh! hình thành th gi"i quan duy vt bin ch9ng, nhân sinh quan và thái 0, ph;m cht nhân cách ca ng!Fi lao 0ng m"i, ); góp ph6n giáo d5ng khoa hc k7 thu8t và chu9n b: cho HS tham gia lao & ng s*n xu<t
Quá trình xây dBng ch!?ng trình, sách giáo khoa các môn hc 0ã tích hp nhi8u tri th9c 0$ thBc hin các nhim v trên, song không th$ 0y 0 và phù hp v"i tt cA 0Ki t!ng HS Vì vy, trong quá trình dy hc, GV phAi nghiên c9u 0$ tích hp các ni dung này mt cách c th$ cho t`ng môn
hc và phù hp v"i t`ng 0Ki t!ng HS e các vùng mi8n khác nhau
MYt khác, do cùng chung nhau các nhim v dy hc nêu trên nên các môn hc cfng có nhi8u c? hi 0$ liên kt v"i nhau, to ra mKi quan h liên môn
— Dy hc tích hp các môn khoa hc trong nhà tr!Fng phAi 0áp 9ng yêu c6u phát tri#n c!a các khoa hc Các nhà khoa hc cho rBng khoa hc
Trang 11chuy#n tC phân tích c<u trúc lên tng h?p h thFng làm xu<t hin các liên ngành (nh! sinh thái hc, tB 0ng hóa, ) Vì vy, xu th dy hc trong nhà tr!Fng còn phAi làm cho tri th9c ca HS 0!c xác thBc và toàn din Quá trình dy hc phAi liên kt, t5ng hp hóa các tri th9c, 0dng thFi thay th “t! duy c? gi"i c5 0i$n” b^ng “t! duy h thKng” Nu nhà tr!Fng chU quan tâm dy cho hc sinh các khái nim mt cách rFi rc, thì nguy c3 sG hình thành hc sinh các “suy lu8n theo ki#u khép kín”,
sG hình thành nh\ng con ng!Fi “mù ch9c n>ng”, ngh<a là nh\ng ng!Fi 0ã l<nh hi kin th9c nh!ng không có khA n>ng s] dng các kin th9c 0ó hàng ngày
— D$y hc tích h?p góp phn giAm tAi hc tp cho hc sinh: TC góc & giáo d5c, d$y hc tích h?p giúp phát tri#n các nLng l>c, &c bit là trí t!eng t!ng khoa hc và n>ng lBc t! duy ca HS, vì nó luôn to ra các tình huKng 0$ HS vn dng kin th9c trong các tình huKng gn v"i cuc sKng
Nó cfng làm giAm sB trùng lYp các ni dung dy hc gi\a các môn hc, góp phn giAm tAi ni dung hc tp GiAm tAi e mt góc 0 khác, ngh<a là giAm tAi không chU gjn v"i vic giAm thi$u kin th9c môn hc, hoYc thêm thFi l!ng cho vic dy hc mt ni dung kin th9c theo quy &:nh Phát tAi tâm lí hc tp có hiu quA và rt có ý ngh<a Làm cho HS thu hi$u ý ngh<a ca các kin th9c cn tip thu, b^ng cách tích hp mt cách hp lí
và có ý ngh<a các ni dung gn v"i cuc sKng vào môn hc, t` 0ó to sB khLn nhn th9c và vic hc tp khi 0ó m"i tre thành ni8m vui và h9ng thú ca HS
Hoạt động 3: Xác định mục tiêu của dạy học tích hợp
Mi hot 0ng ca con ng!Fi 08u h!"ng t"i mc tiêu c th$ Mc tiêu dy hc là gì? Bn suy ngh< và trA lFi câu hbi d!"i 0ây:
Trang 12
$c nh%ng thông tin d&i 'ây và hoàn thin n*i dung tr+ l i câu h-i ca bn
THÔNG TIN PHẢN HỒI
Dy hc tích hp nh^m nhi8u mc tiêu khác nhau, có bKn mc tiêu l"n:
— Làm cho quá trình hc tp có ý ngh<a h?n b^ng cách 0Yt các quá trình
hc tp và nhn th9c trong hoàn cAnh có ý ngh<a 0Ki v"i HS NhF vy, vic hc tp không tách rFi cuc sKng h^ng ngày mà th!Fng xuyên 0!c liên h và kt nKi trong mKi quan h v"i các tình huKng c th$ mà HS su gYp trong thBc ticn, nh\ng tình huKng có ý ngh<a v"i HS Nói mt cách khác, vic hc e nhà tr!Fng hoà nhp vào 0Fi sKng th!Fng ngày ca hc sinh O$ thBc hin 0i8u trên, các môn hc hc riêng ru không th$ 0áp 9ng 0!c mà cn phAi có sB 0óng góp ca nhi8u môn hc, sB kt hp ca nhi8u môn hc
— Phân bit cái cKt yu v"i cái th9 yu Không th$ dy hc mt cách dàn trAi, 0dng 08u, các quá trình hc tp ngang b^ng v"i nhau Bên cnh nh\ng 0i8u h\u ích, nh\ng kin th9c và n>ng lBc c? bAn có nh\ng th9 0!c dy chU là “lí thuyt”, không tht h\u ích Trong khi 0ó, giF hc trên l"p là có hn, nhi8u kin th9c và n>ng lBc c? bAn không 0!c dành 0 thFi gian cn thit
Giáo viên nên nhn mnh nh\ng quá trình hc tp c? bAn, chsng hn nh!: là c? se ca các quá trình hc tp tip theo; là nh\ng k< n>ng quan
trng hoYc chúng có ích trong cuc sKng h^ng ngày…
— Dy s] dng kin th9c trong tình huKng Dy hc tích hp chú trng t"i vic thBc hành, s] dng kin th9c mà HS 0ã l<nh hi 0!c, thay vì chU hc tp lí thuyt mi loi kin th9c Mc tiêu ca dy hc tích hp là h!"ng t"i vic giáo dc HS thành con ng!Fi ch 0ng, sáng to có n>ng lBc làm vic trong xã hi cfng nh! làm ch cuc sKng ca bAn thân sau này
Trang 13— Lp mKi liên h gi\a các khái nim 0ã hc Mt trong bKn mc tiêu ca dy hc tích hp là nh^m thit lp mKi quan h gi\a nh\ng khái nim khác nhau ca cùng mt môn hc cfng nh! ca nh\ng môn hc khác nhau Oi8u này su giúp cho HS có n>ng lBc giAi quyt các thách th9c bt ngF gYp trong cuc sKng, 0òi hbi ng!Fi 0Ki mYt phAi bit huy 0ng nh\ng n>ng lBc 0ã có không chU e mt khía cnh mà nhi8u l<nh vBc khác nhau 0$ giAi quyt…
Hoạt động 4: Lập kế hoạch dạy học
Là giáo viên, bn 0ã nghiên c9u v8 vic lp k hoch dy hc, 0ã t`ng lp k hoch dy hc ca bAn thân Bn hãy nh" li và trA lFi câu hbi sau:
— K hoch dy hc là:
— Các k hoch dy hc:
$c nh%ng thông tin d&i 'ây và hoàn thin n*i dung tr+ l i câu h-i ca bn
THÔNG TIN PHẢN HỒI
Hot 0ng giáo dc trong nhà tr!Fng là hot 0ng 0!c tin hành có mc 0ích, có k hoch, d!"i sB chU 0o ca giáo viên MuKn dy hc 0t hiu quA cao thì nht thit phAi có sB chu;n bJ ca ng!Fi giáo viên Mt trong nh\ng khâu chu;n bJ quan trng là lp k hoch cho vic dy hc, cho t`ng bài dy, trong 0ó dB kin 0!c mt cách khá chjc chjn tit hc
su bjt 0u ra sao, dicn bin và kt quA th nào Công tác chu;n bJ cho vic dy hc gi là lp k hoch dy hc
Trang 14K hoch dy hc là bAn ch!?ng trình công tác do giáo viên son thAo ra bao gdm toàn b công vic ca thy và trò trong suKt n>m hc, trong mt hc kì, 0Ki v"i t`ng ch!?ng hoYc mt tit hc trên l"p
K hoch dy hc ca giáo viên có th$ phân thành hai loi: K hoch n>m hc và k hoch bài hc (còn gi là giáo án hay bài son)
Hoạt động 5: Lập kế hoạch năm học
Bn suy ngh< và trA lFi câu hbi sau:
— K hoch n>m hc:
— Cu trúc:
— L!u ý khi lp k hoch n>m hc:
Trang 15$c nh%ng thông tin d&i 'ây và hoàn thin n*i dung tr+ l i câu h-i ca bn
THÔNG TIN PHẢN HỒI
* K hoch giAng dy cho n>m hc, mt hc kì, mt ch!?ng, là nh\ng nét l"n khái quát có ni dung rt quan trng, giúp cho giáo viên xác 0Jnh ph!?ng h!"ng phn 0u nâng cao cht l!ng dy hc Trong k hoch n>m hc ca giáo viên b môn, sau phn mc tiêu ca môn hc trong toàn b n>m hc là t`ng ch!?ng v"i nh\ng dB kin sau 0ây e mvi ch!?ng:
— Xác 0Jnh mc tiêu
— DB kin k hoch thFi gian 0$ 0Am bAo hoàn thành ch!?ng trình mt cách 0y 0 và có cht l!ng (ghi rõ ngày bjt 0u và ngày kt thúc)
— Lit kê tài liu, sách tham khAo, ph!?ng tin dy hc có sxn hay cn tB to
— O8 xut nh\ng vn 08 cn trao 05i và tB bdi d!yng liên quan 0n ni dung và ph!?ng pháp dy hc
— Xác 0Jnh yêu cu và bin pháp 0i8u tra, theo dõi hc sinh 0$ njm v\ng 0Yc 0i$m, khA n>ng, trình 0 và sB tin b ca h qua t`ng thFi kì
* K hoch n>m hc không nên quá chi tit nh!ng phAi dB kin 0 nh\ng công vic 0Jnh làm trong thFi gian giAng dy Vic lp k hoch n>m hc th!Fng là khó 0Ki v"i giáo viên m"i, có th$ lp k hoch t`ng ch!?ng 0$ công vic 0!c c th$ h?n K hoch lp ra là 0$ phn 0u thBc hin, vì th giáo viên cn gi\ mt bAn 0$ theo dõi công vic thBc hin ca mình MuKn k hoch có cht l!ng giáo viên cn chu;n bJ:
— Nghiên c9u k< ch!?ng trình su dy, sách giáo khoa và tài liu có liên quan, tr!"c ht 0$ njm 0!c t! t!eng ch 0o, tinh thn nht quán 0Ki v"i môn hc, thy 0!c các 0i$m 05i m"i trong sách Oây là vn 08 rt quan trng vì sách giáo khoa n 0Jnh kin th9c thKng nht cho cA n!"c Nu có 0i8u kin nghiên c9u cA ch!?ng trình l"p d!"i và l"p trên thì có th$ tranh th tn dng kin th9c cf 0$ hc sinh không phAi hc li hoYc hn ch vn 08 thuc l"p trên
Trang 16— Nghiên c9u tình hình thit bJ, tài liu ca tr!Fng và ca bAn thân mình Công vic này càng quan trng h?n 0Ki v"i giáo viên dy các b môn liên quan nhi8u 0n thí nghim, thBc hành, chsng hn nh! Vt lí, Hóa hc bei vì thí nghim, thBc hành có tính quyt 0Jnh sB thành công ca bài
hc Thy 0!c tình hình trang thit bJ, giáo viên m"i có k hoch mua sjm b5 sung, có k hoch tìm hi$u, ljp ráp, s] dng hay chu;n bJ các mgu 0d dùng dy hc do giáo viên tB làm hay cho hc sinh làm
— Nghiên c9u tình hình l"p hc sinh 0!c phân công dy v8 các mYt: Trình 0 kin th9c v8 toán lí… tinh thn thái 0, hoàn cAnh, k< n>ng thBc hành
e các n>m tr!"c
— Nghiên c9u bAn phân phKi các bài dy ca B 0$ ch 0ng v8 thFi gian trong suKt quá trình dy
Hoạt động 6 Tìm hiểu cấu trúc một kế hoạch bài học
Bn 0ã t`ng lp k hoch bài hc, bn hãy vit ra cu trúc ca mt k hoch bài son và ni dung c? bAn ca mvi thành phn to nên cu trúc k hoch bài hc b^ng cách trA lFi câu hbi d!"i 0ây:
Trang 17THÔNG TIN PHẢN HỒI
K hoch bài hc (hay th!Fng gi là giáo án, bài son ca giáo viên) là k hoch dy hc mt bài nào 0ó, là bAn dB kin công vic ca thy và trò trong cA tit hc theo mc 0ích và yêu cu 0ã 0Jnh sxn Giáo án th$ hin
rõ tinh thn trách nhim, trình 0 kin th9c và khA n>ng s! phm ca thy giáo, quyt 0Jnh phn l"n kt quA ca tit lên l"p Tt nhiên kt quA ca giF hc còn ph thuc vào k< n>ng giAng dy ca thy và sB l<nh hi, phát tri$n ca hc sinh, nh\ng quá trình nghiên c9u và chu;n bJ, tinh thn trách nhim ca thy trong vic son bài góp phn khá quyt 0Jnh vào hiu quA ca bài dy
Trang 18Chính vì th son bài không phAi là mt bAn tóm tjt chi tit ni dung ca sách giáo khoa hay là mt bAn tóm tjt s? l!c có 0y 0 các mc ni dung mc 0ích Nó phAi th$ hin mt cách sinh 0ng mKi liên h h\u c? gi\a mc tiêu, ni dung, ph!?ng pháp và 0i8u kin dy hc O$ xây dBng mt bài son, ng!Fi thy giáo cn phAi l<nh hi mc tiêu và ni dung dy hc quy 0Jnh trong ch!?ng trình và 0!c c th$ hóa trong sách giáo khoa, nghiên c9u ph!?ng pháp dy hc dBa vào sách giáo khoa và sách giáo viên, vn dng vào 0i8u kin, hoàn cAnh c th$ ca l"p hc Mt bài son tKt là mt bài son nêu rõ 0!c dB kin mi công vic ca thy và trò e trên l"p, th$ hin rõ tinh thn trách nhim, nhit tình, sáng to ca thy trong vic cAi tin ph!?ng pháp, ni dung sao cho hc sinh, nhit tình ch 0ng, tích cBc tip thu kin th9c
a Các ki(u bài so n
Có nhi8u cách phân loi bài son Cách phân loi d!"i 0ây dBa vào mc tiêu chính ca bài son, bao gdm:
— Bài nghiên c9u kin th9c m"i;
— Bài luyn tp, cng cK kin th9c;
— Bài thBc hành thí nghim;
— Bài ôn tp, h thKng hóa kin th9c;
— Bài ki$m tra, 0ánh giá kin th9c, k< n>ng
Mvi bài lên l"p 08u phAi thBc hin nhi8u mc tiêu dy hc, chúng hv tr lgn nhau làm cho quá trình dy hc 0t kt quA cao và toàn din Bài lên l"p chU thBc hin mt mc tiêu duy nht th!Fng là rt budn tq, kém hiu quA Trong mvi ki$u bài hc trên 0ây, 08u phAi thBc hin nhi8u mc tiêu dy hc 0$ phc v mt mc tiêu chính ca bài Các hot 0ng ca hc sinh không phAi là trAi 08u cho các mc tiêu b phn mà phAi tp trung hv tr cho vic thBc hin mc tiêu chính, ta
gi là làm rõ trng tâm ca bài
— Xác 0Jnh mc tiêu ca bài hc c>n c9 vào chu;n kin th9c k< n>ng và yêu cu v8 thái 0 trong ch!?ng trình
Trang 19— Nghiên c9u sách giáo khoa và các tài liu liên quan 0$: Hi$u chính xác, 0y 0 nh\ng ni dung ca bài hc Xác 0Jnh nh\ng kin th9c, k< n>ng thái 0 c? bAn cn hình thành và phát tri$n e HS Xác 0Jnh trình tB lôgic ca bài hc
— Xác 0Jnh khA n>ng 0áp 9ng các nhim v nhn th9c ca HS: Xác 0Jnh nh\ng kin th9c, k< n>ng mà hc sinh 0ã có và cn có DB kin nh\ng khó kh>n, nh\ng tình huKng có th$ nAy sinh và các ph!?ng án giAi quyt
— LBa chn ph!?ng pháp dy hc: ph!?ng tin, thit bJ dy hc, hình th9c t5 ch9c dy hc và cách th9c 0ánh giá thích hp nh^m giúp HS hc tp tích cBc, ch 0ng sáng to phát tri$n n>ng lBc tB hc
— Xây dBng k hoch bài hc: Xác 0Jnh mc tiêu, thit k ni dung, nhim v, cách th9c hot 0ng, thFi gian và yêu cu cn 0t 0!c cho t`ng hot 0ng dy ca GV và hot 0ng hc tp ca HS
c C,u trúc ca mt k ho ch bài h$c
Cu trúc ca bài lên l"p su gdm mt chuvi nh\ng hot 0ng ca giáo viên và hc sinh, 0!c sjp xp theo mt trình tB hp lí 0Am bAo cho hc sinh hot 0ng có hiu quA nh^m chim l<nh kin th9c, phát tri$n n>ng lBc và hình thành thái 0, 0o 09c Mvi bài hc có mt mc 0ích chung, 0!c phân chia thành nh\ng mc tiêu b phn Mvi mc tiêu b phn 9ng v"i mt ni dung c th$, phAi s] dng nh\ng ph!?ng tin dy hc nht 0Jnh, áp dng nh\ng ph!?ng pháp hot 0ng phù hp v"i t`ng 0Ki t!ng hc sinh Trong khi thBc hin, mvi hành 0ng phAi luôn luôn 0Am bAo sB thKng nht gi\a mc tiêu b phn, ni dung và ph!?ng pháp, 0dng thFi 0Am bAo thBc hin 0!c mc 0ích, ni dung và ph!?ng pháp chung mvi bài, 0!c xem nh! mt th$ thKng nht
V"i mvi mc 0ích, mvi ni dung dy hc, 9ng v"i mvi 0Ki t!ng trong nh\ng 0iêu kin c? se vt cht, ph!?ng tin dy hc xác 0Jnh, bài lên l"p phAi có cu trúc riêng thích hp thì m"i có hiu quA Tuy khó có th$ 08 ra mt cu trúc chung, nh!ng vì hc sinh hot 0ng trong mt tp th$ l"p xác 0Jnh, phAi thBc hin nh\ng mc 0ích chung trong mt thFi gian xác 0Jnh nên vgn có th$ nêu ra mt sK hot 0ng 0i$n hình phAi thBc hin trong mvi bài Nh\ng hot 0ng 0ó là nh\ng yu tK cu trúc ca bài hc Bài son thông th!Fng có cu trúc nh! sau:
Trang 20* Mc tiêu bài hc: Nêu rõ yêu cu HS cn 0t v8 kin th9c, k< n>ng, thái 0 Các mc tiêu 0!c bi$u 0t b^ng 0ng t` c th$ có th$ l!ng hóa 0!c Mc tiêu bài hc cn 0!c c th$ hóa 0$ ng!Fi thy giáo có mt 0Jnh h!"ng rõ ràng, chính xác khi dy hc bài này Mt cách c th$ hóa tKt nht là cK gjng hot 0ng hóa mc tiêu, t9c là chU ra nh\ng hot 0ng t!?ng thích v"i ni dung và mc tiêu bài hc mà khA n>ng tin hành các hot 0ng 0ó ca hc sinh bi$u thJ m9c 0 0t mc tiêu này Liên quan 0n mc tiêu ca tit hc, ta cn l!u ý:
— Th9 nht, 0ây là nh\ng yêu cu mà hc sinh cn 0t 0!c sau khi ch9 không phAi là trong khi hc tp mt bài Ví d nh! yêu cu hc sinh phát bi$u 0!c mt 0Jnh ngh<a, ch9ng minh mt 0Jnh lí có ngh<a là hc phAi làm 0!c nh\ng vic này sau khi hc xong tit hc ch9 không phAi là 0òi hbi h tB làm 0!c các vic trong quá trình l<nh hi bài hc
— Th9 hai, các mc tiêu là c>n c9 0$ thy giáo 0Jnh h!"ng bài hc và “hình dung” 0!c kt quA dy hc bài 0ó ch9 không phAi là 0òi hbi h tit nào cfng phAi ki$m tra 0$ kt lun chính xác hc sinh có 0t 0!c t`ng mc tiêu 08 ra hay không Trên thBc t, thy giáo không th$ có 0 thì giF 0$ làm nh! vy
Sau khi 0ã lit kê các mc tiêu c th$, bài son cn nêu rõ trng tâm Trong khi 0Ki v"i toàn b môn hc, 0Ki v"i t`ng phn l"n, t`ng ch!?ng,
ta 0òi hbi thBc hin mc tiêu toàn din thì e t`ng bài, ta không yêu cu mt sB dàn trAi tràn lan, trái li phAi tp trung vào nh\ng trng tâm nht 0Jnh
— Mc tiêu kin th9c gdm 6 m9c 0:
+ Nhn bit: Nhn bit thông tin, ghi nh", tái hin thông tin
+ Thông hi$u: GiAi thích 0!c ch9ng minh 0!c
+ Vn dng: Vn dng nhn bit thông tin 0$ giAi quyt vn 08 0Yt ra + Phân tích: chia thông tin ra thành các phn thông tin nhb và thit lp mKi liên h ph thuc lgn nhau gi\a chúng
+ T5ng hp: Thit k li thông tin t` các ngudn tài liu khác nhau và trên c? se 0ó to lp nên mt hình mgu m"i
Trang 21+ Oánh giá: ThAo lun v8 giá trJ ca mt t! t!eng mt ph!?ng pháp, mt ni dung kin th9c 0ây là mt b!"c m"i trong vic l<nh hi kin th9c 0!c 0Yc tr!ng bei vic 0i sâu vào bAn cht ca 0Ki t!ng, hin t!ng
— Mc tiêu k< n>ng: gdm 2 m9c 0; làm 0!c, bit làm và thông tho (thành tho)
— Mc tiêu thái 0: To sB hình thành thói quen, tính cách, nhân cách nh^m phát tri$n con ng!Fi toàn din theo mc tiêu giáo dc
... tích hp dy hc, nhóm tác giA biên son module “Xây dBng k hoch dy hc theo h!"ng tích hp”, nh^m gi"i thiu nh\ng vn 08 xoay xung quanh ni dung dy hc tích hp, ph!?ng th9c tích... tóm tjt chi tit ni dung ca sách giáo khoa mt bAn tóm tjt s? l!c có 0y 0 mc ni dung mc 0ích Nó phAi th$ hin mt cách sinh 0ng mKi liên h h\u c? gi\a mc tiêu, ni dung, ph!?ng pháp 0i8u... b phn, ni dung ph!?ng pháp, 0dng thFi 0Am bAo thBc hin 0!c mc 0ích, ni dung ph!?ng pháp chung mvi bài, 0!c xem nh! mt th$ thKng nhtV"i mvi mc 0ích, mvi ni dung dy hc,