NGON NGU THIẾT KẾ THỬ NGHIỆM BÀI HỌC NGỮ VĂN HOANG HAC LAU TONG MANH HAO NHIEN CHI QUANG LANG Lý Bạch, Văn 10 - phần văn học nước ngoài MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU Giúp học sinh cảm nhận
Trang 1NGON NGU
THIẾT KẾ THỬ NGHIỆM BÀI HỌC NGỮ VĂN
HOANG HAC LAU
TONG MANH HAO NHIEN CHI QUANG LANG
(Lý Bạch, Văn 10 - phần văn học nước ngoài)
MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU
Giúp học sinh cảm nhận được:
- Tình bạn chân thành thắm
thiết của nhà thơ Lý Bạch qua
những vần thơ tống biệt
- Vẻ đẹp của một bài thơ Đường:
Bút pháp tả cảnh theo lối chấm phá,
nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, dùng
hình ảnh tượng trưng ước lệ, vị trí
của hai câu cuối trong một bài tuyệt
cú
THIẾT KẾ BÀI HỌC
* Vào bài
Thơ là tiếng lòng của thi sĩ
trước cuộc đời Thưởng thức thơ là
chúng ta đến với những thông tin
của tâm hồn, những rung động sâu
sắc của thi sĩ trước tình đời, tình
người Thơ hay thường ý nhiều hơn
lời Phải lắng sâu suy nghĩ mới thấm
thía cái hay của nó, nhất là đối với
thơ Đường Bài thơ Hoàng Hạc lâu
tống Mạnh Hạo Nhiên chỉ Quảng
Lăng của nhà thơ Lý Bạch là một
trường hợp như thế
I GIGI THIEU TAC GIA
? Ở chương trình lớp 9 THCS
các em đã được biết đến nhà thơ
HÀ NGUYÊN
Lý Bạch với các thi phẩm: Đường
đi khó (Hành lộ nan), Xa ngắm
thác núi Lư (Vọng Lư sơn bộc bố], Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tinh da tu), Khúc hót hát sen (Thái liên bhúc) và Bài hát Thu
phố (Thu phố ca) Với những hiểu
biết của mình, các em hãy giới thiệu khái quát về nhà thơ Lý Bạch bằng một đoạn văn ngắn
Giáo viên nhận xét lời giới thiệu
của học sinh và chốt lại các ý chính sau:
1 Cuộc đời
- Ly Bach (701-762), tự là Thái
Bạch, hiệu là Thanh Liên cư sĩ
- Quê: Cam Túc, lớn lên ở Tứ Xuyên
- Là người có tư chất, thông minh, tài hoa Tâm hồn phóng khoáng, lãng mạn Thích cuộc sống tự do,
giao lưu bè bạn, đi du ngoạn đó đây,
ít chịu gồ bó theo khuôn phép Năm
25 tuổi từ biệt mẹ cha vác kiếm di ngao du: "Trượng kiếm khứ quốc/
Từ thân viễn du" Ông cùng năm người bạn vui thú "ẩm tửu đàm ca"
và được người đời mệnh danh là
"Trúc khê lục dật" (sáu người ẩn
Trang 2dật trong khe trúc) Đời ông có ba
lần viễn du, đi tới nhiều nơi:
“Qua sông Tương, hồ Động Đình,
Đến Dương Châu uèo Ngô Việt
Nơi có người đi đâu mè chẳng
biết”
Điều đáng quý ở con người ông
là luôn ấp ủ một hoài bão lớn lao:
phò vua trị quốc, đem lại cuộc sống
yên bình cho muôn dân Ông khao
khát được như cánh chim bằng bay
cao giữa bầu trời, lập nên kì tích
lớn lao Khát vọng không thành,
chốn quan trường nhiều phen lận
đận, ông đã từ quan, ngao du sơn
thuỷ, thoả chí tang bồng
Năm 762 ông chết bệnh ở nhà
ông chú họ, kết thúc cuộc đời phiêu
bạt đầy gian truân Theo một truyền
thuyết khác thì khi ông "thi tiên" đi
chơi thuyền trên sông Thái Thạch,
trong men rượu nồng nàn chếnh
choáng, trông thấy bóng trăng dưới
sông đẹp quá, ông đã nhảy xuống
ôm bóng trăng vào lòng và thác mệnh
2 Sự nghiệp sáng tác
- bý Bạch là một trong ba nhà
thơ vĩ đại nhất đời Đường Lý Bạch
làm thơ từ năm 10 tuổi Có thể nói
thơ là toàn bộ cuộc đời, toàn bộ huyết
quản của ông, thơ là sự tuôn chảy
tự nhiên của tâm hồn ông Khi tỉnh
làm thơ, khi say cũng làm thơ Mà
hình như càng say thơ lại càng hay:
Húứng lên uung bút rung ngũ
nhac
Thơ thònh dt sóng biển biển
hhơi
Lý Bạch để lại khoảng 1000 bài
với nhiều để tài phong phú Trong
đó có những bài nổi tiếng lưu danh
muôn đời (Kể một số bài)
- Phong cách thơ Lý Bạch: Thơ
lãng mạn
So sánh với phong cách thơ Đỗ Phủ để làm nổi bật phong cách thơ
Lý Bạch: Nếu Đỗ Phủ có những
vần thơ rớm lệ bắt rễ từ hiện thực, thì Lý Bạch lại có những vần thơ gấm hoa bay lên từ một tâm hồn lãng mạn “Đọc thơ Lí ta muốn phiêu điêu lên tiên thì đọc thơ Đỗ Phủ ta lại sụt sùi nhăn mat” (Nguyễn Hiến Lê) Nếu Đỗ Phủ sáng
tác theo phong cách hiện thực thì
Lý Bạch sáng tác theo phong cách lãng mạn Lãng mạn, bay bổng
nhưng không xa đời sống hiện thực Trong thơ ông thường có những sáng tạo mới mẻ, táo bạo ở hình ảnh, cấu tứ và ngôn từ Nhiều hình ảnh trong thơ ông đã đạt tới độ
tinh tế, thăng hoa của nghệ thuật
Lý Bạch được người đời mệnh
danh là “Thi tiên” Ông là “hoành
hải ngư” (con cá nằm vắt ngang biển), con đại bàng gãy cánh giữa
trời cao
Bài thơ Hoèòng Hạc lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chỉ Quảng Lăng rất tiêu biểu cho phong cách thơ của Lý Bạch
II BÀI THƠ
1 Nhan đề và đề tài
- Giải thích nhan đề
Hoàng Học lâu tống Mạnh Hạo
Nhiên chỉ Quang Lang - Tai lau Hoang Hac tién Manh Hao Nhién
Trang 364 Ngôn ngữ số 6 năm 2005
đi Quảng Lăng Trong nhan đề có
3 cái tên mà ta cần phải biết: lầu
Hoàng Hạc? Quảng Lăng? Mạnh
Hạo Nhiên?
+ Hoàng Hạc lâu: Lầu Hoàng
Hạc ở Hồ Bắc, nay thuộc thành phố
Vũ Hán Đây là một di tích lịch sử
văn hoá, một kiến trúc độc đáo, được
xây dựng vào đời Đường Vĩnh Huy
năm 653, cao 51m, có 5 tầng các
vành mái hiên cong như cánh hạc
Tương truyền Phí Văn vi hành tiên
thường cưỡi hạc vàng bay về dây
(Giới thiệu ảnh lầu Hoàng Hạc)
+ Quảng Lãng: Một địa danh
trong thành Dương Châu, tỉnh
Giang Tô
+ Mạnh Hạo Nhiên: Là một
nhà thơ lớn đời Đường quê ở Hồ
Bac, hon Ly Bach 10 tuổi song cuộc
đời, tâm hồn của hai ông lại có
nhiều nét tương đồng (xem chú
thích sách giáo khoa) Họ trở thành
những người bạn tri kỉ tâm giao
Lý Bạch cũng đã từng có thơ ca ngợi
Mạnh Hạo Nhiên
“Ngô ái Mạnh phu tử
Phong lưu thiên hạ uăn ”
(Yêu người phu tử họ Mạnh
Văn chương phong lưu có tiếng
trong thiên hạ)
- Đề tài
? Từ nhan đề hãy cho biết dé
tài của bài thơ? Vị trí của đề tài này
trong thơ Lý Bạch?
Bài thơ viết về đề tài "Tống
biệt", tiễn đưa bạn Đây là một trong
bốn đề tài chiếm tỉ lệ cao nhất trong
thd Ly Bach (chiến tranh tình yêu,
thiên nhiên và tiễn biệU Riêng về
dé tai “Tong biét”, mét dé tai hap
dẫn của thi ca cổ kim, thì đã trở
thành nguồn cảm hứng để ông thi tiên sáng tác hơn 150 bài như: Tống khách quy Ngô, Tổng Dương Sơn nhân quy Tung Sơn, Tổng hữu nhân
Kim Lăng tiểu tử lưu biệt Trong
đó có những câu thơ nối tiếng như:
“Trừ đao đoạn thuỷ, thuy cũnh
lưu
Cử bôi tiêu sầu, sầu cánh sầu” (Rút dao chém xuông nước, nước càng chdy mạnh
Nâng chén tiêu sầu càng sầu
thêm)
(Tuyên châu Tạ Diểu lâu tiễn biệt Hiệu thư Thúc Vân)
Hơn trăm bài thơ tống biệt mỗi
bài có ý tứ riêng, sự tình cụ thể nhưng
đều có chung cảm hứng đưa tiền Đăng sau những vần thơ tống biệt
ấy chính là những tình cảm cao đẹp
của nhà thơ với những người bạn
cua minh Ly Bach 1a người rất trọng
tình bạn Trong cuộc sống phiêu
lãng đó đây, bốn bể là nhà thì với
ông tình bạn là một thứ tình cảm cao quý mà con người có được:
“Hoàng kim van luong dung
di dac Thế thượng trù ki tối nan cầu” (Vàng muôn lượng dễ kiếm tìm
Trên đời có được bạn hiền khó
thay)
Bài Hoàng Hạc lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chỉ Quảng Làng là bài
thơ hay ca ngợi Lình bạn còn lưu mãi trong lòng người đọc
Trang 42 Doc va tim hiéu van ban
tho
a Doc
- Giáo viên đọc trước một lần
các bản phiên âm, dịch nghĩa dịch
thơ
- Giáo viên hướng dẫn học sinh
cách đọc bài thơ: Đây là bài thơ tống
biệt Cần đọc gợi cảm, giọng đọc
phải trầm lắng, thiết tha
b Tìm hiểu văn bản thơ
- Giáo viên giải thích nghĩa của
từ, câu, bài thơ
- Yêu cầu học sinh nêu lại vắn
tắt nội dung văn bản thơ So sánh
bản dịch thơ của Ngô Tất Tố với
nguyên bản? Đánh giá bản dịch của
Ngô Tất Tế?
Bản dịch của Ngô Tất Tố khá
thành công và là bản dịch hay nhất
về bài thơ này Tuy nhiên cũng cần
lưu ý một số hạn chế sau:
+ Bản dịch thơ không giữ được
thể thơ
+ Câu 1: Từ cố nhân được dịch
là bạn, tuy không sai nhưng mất
tính gợi cảm Bỏ mất từ £đy, hướng
xuất phát điểm
+ Câu 3: Cé pham được dịch
là bóng buổm thì mất đi nét nghĩa
cô độc Đánh rơi mất màu xanh gợi
cảm của bầu trời (bích không tận)
+ Câu 4: Tình thơ thì dịch sát
nhưng nói lộ ra tréng theo thi giam
tính hàm súc của từ duy kiến và
cũng không nhắc được tên con sông
Trường Giang nổi tiếng, mới nghe
thôi đã thấy mênh mông, vĩnh cửu,
vĩnh hằng
c Cảm nhận chung
? Sau khi nam bat văn bản bài thơ, các em hãy phát biểu cảm nhận
chung cua minh vé bai tho?
Đây là bài thơ tứ tuyệt, cô đọng,
hàm súc, viết về cuộc chia tay của
Lý Bạch tiễn Mạnh Hạo Nhiên xuôi
về Dương Chau, noi phén hoa đô
hội của đất Giang Nam Con thuyền chở bạn đã đi xa mà Lý Bạch vẫn đứng ngóng theo Niềm xúc dộng, lưu luyến, nỗi nhớ thương người đi xa
dường như cũng triển miên tựa dòng
Trường Giang chảy hoài chảy mãi Bài thơ có bốn câu, thầm ý gói trong hai mươi tám chữ Bố cục có
hai phần hô ứng Hai câu đầu nặng
về “sự”, hai câu cuối nặng về “tình”
3 Phân tích
a Hai câu đầu
Cố nhân tây từ Hoàng Hạc lâu Yên hoa tam nguyệt hd Dương Châu
(Bạn từ lầu hạc lên đường Giữa mùa hoa khói Châu Dương
xuôi dòng.)
? Như đã tìm hiểu ngôn từ văn bản, nội dung được thể hiện trực
tiếp trên ngôn ngữ của hai câu thơ này là khung cảnh của một buổi
tiễn đưa Buổi tiễn dưa ấy được tái
hiện như thế nào? Có gì dặc biệt
so với những vần thơ biét li ma ta biết đến?
* Định hướng trả lời:
- Hai câu đầu tái hiện khung
cảnh của buổi tiễn đưa:
Trang 566 Ngôn ngữ số 6 năm 2005
+ Câu một nói rõ người di (Cố
nhân - MHN), nơi đi (phía tây lầu
Hoàng Hạc)
+ Câu hai ghi rõ thời gian
(tháng ba), không gian (hoa khó)),
điểm đến (Dương Châu)
—> Chỉ với 14 chữ cô đọng, hai
câu thơ đã miêu tả chính xác, cụ
thể, chân thực buổi tiễn đưa, từ
người ra đi, nơi đi và nơi đến, thời
gian, không gian tiễn bạn tất cả
đều đã hiện lên đầy đủ, rõ ràng
Lời thơ tự sự, dường như chỉ là sự
thông báo về cuộc tiễn đưa: Tại lầu
Hoàng Hạc ở phía tây uào tháng
ba có người bạn cũ theo thuyền uề
Dương Chôu
Lệ cũ, thơ xưa khi viết về những
cuộc chia tay, người ta thường chú
ý miêu tả sự nhớ thương, lưu luyến,
bịn rịn được thể hiện ở hành động
hay ở gương mặt, ánh mắt kẻ ở người
đi Một số bài thơ tống biệt khác
của Lý Bạch cũng nằm trong quy
luật chung ấy:
“Chia phôi thác cả nỗi lòng
Người như mây nổi hẻ trông
bóng tà”
Nhưng ở bài thơ này ta không
hề tìm thấy bất cứ một từ ngữ nào
nói về tình cảm của con người trong
buổi biệt li Phải chăng là tình cảm
của con người nhạt nhoà?
? Thơ Đường có đặc điểm là
mạch kín (mạch kị lộ), ý tứ hàm ẩn
Từ ngữ, hình ảnh tưởng như cụ thể
chân thực nhưng lại có sức gợi rất
lớn Hãy lưu ý đến các từ như cố
nhân, rồi khoảng cách giữa nơi đi
và nơi đến, hình ảnh hoa khói mùa
xuân trong hai câu thơ này chúng
gợi cho ta thấy được tình cảm của con người như thế nào?
* Định hướng
- Đằng sau khung cảnh tiễn đưa
ấy, tình người tiễn đưa được thể
hiện kín đáo, sâu nặng
Ngẫm kĩ những gì mà nhà thơ viết ra ở đây ta sẽ nhận thấy nhà thơ có cách bộc lộ tình cảm rất riêng,
kín đáo mà sâu nặng qua các tín hiệu ngôn ngữ sau:
+ Cố nhân: bạn cũ, bạn xưa, trì âm trì kỉ
Thơ xưa và nay hay nói tới cố với tất cả sự gắn bó, hoài niệm, sâu nặng, thiêng liêng như máu mủ ruột
rà: cố quốc, cố hương, cố uiên, cố
ti Và ö đây là cố nhân Bao nhiêu yêu thương, gắn bó, lưu luyến, nặng lòng trong hai chữ cố nhân ấy Nó
gói ghém trong đó cái sâu nặng,
thiêng liêng của mối thâm tình giữa
Ly Bach và Mạnh Hạo Nhiên
+ Hai địa danh nơi đi và nơi đến mà nhà thơ đặt song song trong
hai câu thơ: Từ lầu Hoàng Hạc (Hồ Bác) là phía tây mà đến Dương Châu (Giang T9) là phía đông, ấy là cả một khoảng không gian vời vợi xa cách nghìn trùng Tiễn cế nhân đi
xa không hẹn ngày gặp lại, hẳn trong lòng bao nỗi niểm xao xuyến, vấn vương
+ Rồi ra đi giữa tháng ba hoa khói, mùa xuân thật đẹp, thật lộng
lẫy, hoa nở trong khói sương, hay hoa khói nở trên đầu ngọn sóng Mùa xuân cũng là mùa của hội hè, đoàn tụ Thế mà bạn thân lại ra di
Trang 6ngày vui chưa tàn mà tình đà dứt
đoạn Ngẫm thấy cảnh ngộ thật
ngậm ngùi
+ Đặc biệt là sự sâu sắc của
tình bạn cũng dược toát ra từ chính
cách nói cụ thể, chỉ tiết về buổi tiễn
dưa Cụ thể đến không thể quên,
không thể mờ đi được, vĩnh viễn
lưu lại trong lòng người cải giây
phút biệt li bạn Tiễn ban, nha thơ
lặng lẽ khắc sâu vào lòng mình
khoảng thời gian, không gian ấy
(theo quy luật tâm lí, kĩ niệm nào
sâu sắc thì nó sẽ được khắc ghi rõ
rang, cu thé)
= Hai câu thơ đầu mang yếu
tố tự sự, thuật lại cảnh tiễn đưa
Song chất chứa trong đó biết bao
tâm trạng Cả hai câu không có một
chữ nào nói đến nỗi buồn, không
có giọt lệ nào trong buổi tiễn dưa,
nhưng nỗi nhớ thương, buồn tiếc,
lưu luyến của con người cứ dâng
tràn ra ngoài câu chữ
Và đến hai câu cuối bài thì
tình lï biệt ấy càng hiện lên rõ rệt,
ám ảnh
b Hai câu cuối
Cô phàm uiễn ảnh bích không
tận
Duy biến Trường Giang thiên
tế lưu
(Bóng buồm đã khuất bầu không
Trông theo chỉ thây dòng sông
bên trời)
? Hai câu thơ dựng lên một
bức tranh thiên nhiên Các em hãy
hình dung, tưởng tượng và dùng
lời văn của mình để dựng lại bức tranh đó? Đánh giá, bình luận?
* Định hướng
- Hai câu thơ đã dựng lên bức
tranh thiên nhiên tuyệt đẹp về mây
trời sông nước Thường Giang: Một cánh buổm nhỏ xa tít giữa khoảng không xanh biếc bao la, tưởng như
cánh buồm ấy đang nâng mình bay vào vũ trụ mênh mông Dòng sông Trường Giang thì chảy miết qua lưng trời Người ta nói: "Thi trung hữu hoạ” quả nhiên không sai Hai
câu thơ này chính là một minh chứng
Hai câu thơ rất giàu chất hội hoa, với nghệ thuật chấm phá, nét vẽ khoáng đạt, tỉnh tế, bay bổng, màu
sắc thanh trong, hài hoà đã dựng
lên bức tranh tuyệt mĩ về mây trời,
sông nước Trường Giang Dac biét
là hình ảnh đồng Trường Giang chảy
qua lưng trời là một hình ảnh vô
cùng kì vĩ Nó cho thấy trí tưởng
tượng dộc đáo, tài hoa và tâm hồn
thơ bay bổng, lãng mạn của Lý Bạch Thơ Lý Bạch từng làm sửng sốt bao thế hệ độc giả cũng chính bởi những hình ảnh thơ tuyệt bút,
tứ thơ độc đáo, mới lạ, tài hoa như
thế Hẳn ta còn nhớ hình ảnh thác núi Lư trông xa như dải Ngân Ha
từ trên chín tầng mây rơi xuống trong bài Xe ngắm thác núi Lư (Vọng Lư sơn bộc bô):
Thác bay thẳng xuống ba ngàn
thước Ngo dai Ngan Ha tuột khỏi mây
? Tuy nhiên hai câu thơ không chỉ phác hoạ cảnh thiên nhiên Đằng sau bức tranh thiên nhiên tuyệt dẹp
ấy ta còn thấy hiện lên một lớp hình
Trang 768
ảnh khác nữa Hãy suy nghĩ để nắm
bất được lớp hình ảnh thứ hai trong
câu thơ? Bằng trí tưởng tượng hãy
hình dung và dựng lại không gian
li biệt ấy?
* Định hướng
- Bức tranh l¡ biệt thấm đẫm
tâm tình biệt l —> Bút pháp tả cảnh
ngụ tình
+ Người ra đi: Hiện lên qua
hình ảnh cô phàm (cánh buồm cô
18) dang dan đi xa mãi Cánh buồm
nhỏ bé giữa mênh mông nước trời,
sự tương phản giữa con người và
vũ trụ càng tô đậm nỗi cô đơn, rợn
ngợp của con người Người ra đi
trong sự cô đơn, con đường phía
trước dằng dặc không biết có bình
an, có thuận buồm xuôi g1ó?
+ Người ở lại: Hiện lên qua hai
chữ đuy biến (chỉ nhìn thấy duy
nhất) Từ ánh mắt ấy ta hình dung
ra người ở lại như thế nào?
~> Từ trên lầu cao người đưa
tiễn đứng nhìn theo bóng con thuyền
chở bạn Trên sông Trường Giang
thuổ ấy thuyền bè như mắc cửi, thế
mà trong mắt nhà thơ chỉ thấy có
con thuyền chổ bạn Ánh mắt đăm
đắm dõi theo cho đến khi hút tầm
mắt, cánh buồm lẫn vào khoảng
không xa tít nơi tận cùng chân trời
góc bể Ánh mắt ấy hay cũng chính
là tâm tình của người ở lại, như
muốn ôm trọn bóng hình của bạn,
như muốn lắng mãi hình ảnh bạn
trong tâm kham Chia li xa béng
xa hình, bạn đã đi xa, xa lắm rồi,
bóng hình không thể nhìn thấy nữa,
để lại một mình người tiễn dưa đứng
đó, chơ vơ, thẫn thờ trên Lầu Hoàng
Hạc, không biết đến thời gian đã
Ngôn ngữ số 6 năm 2005
trôi qua thật lâu, thật dài Giữa không gian mênh mông thời gian
đằng đặc, con người càng thấm thía đến tận cùng nỗi buồn thương, cô đơn, trống trải Giờ đây chỉ còn trông thấy dòng Trường Giang mênh mông chảy mãi, chảy hoài về phía bạn
Trời xanh vô hạn, nước xuôi vô định,
và lòng người ở lại cũng miên man
như mây nước lúc bấy giờ Con sông
Trường Giang dài thăm thẩm cũng như tâm tình của Lý Bạch đưa tiễn
Mạnh Hạo Nhiên Như vậy đến hai
câu thơ cuối thì tình biệt h đã dược đẩy lên đến cực điểm
? Thơ Đường thường dùng hình ảnh ước lệ, tượng trưng Các em có suy nghĩ như thế nào về sức gợi của các hình ảnh: Lầu Hoàng Hạc, cánh buồm, bầu trời xanh, đòng Trường Giang bất tận trong bức
tranh biệt l¡ này?
* Định hướng
Tiễn bạn ra đi từ Lầu Hoàng Hạc, danh thắng nổi tiếng, trường tồn trong tình cảm của người Trung
Hoa Cánh buồm, tượng trưng cho những cuộc đời những tâm hồn
phóng khoáng, bay bổng nhiều khát
vọng Bầu trời xanh bao la, đòng
Trường Giang mênh mông vô tận
thiên nhiên, vũ trụ rộng lớn, kì vĩ, tráng lệ đã tôn vinh tình bạn cao
cả của những tâm hồn đẹp đẽ, phóng khoáng, lớn lao Lâu Hoàng Hạc vĩnh viễn còn, bầu trời vĩnh viễn xanh, sông Trường Giang vĩnh viễn
chảy và tình bạn, tình "cế nhân"
của nhà thơ với Mạnh Hạo Nhiên
cũng sẽ vĩnh hằng cùng cuộc đời, năm tháng Từ đây mỗi lần nhắc đến lầu Hoàng Hạc, nhặc đến sông
Trường Giang là bạn đọc lại bồi hồi
Trang 8nhớ về tình bạn của Lý Bạch với
Mạnh Hạo Nhiên và những câu
thơ tuyệt bút được coi là "Thiên cổ
biét li":
“Cô phàm uiễn ảnh bích không
tan
Duy biến Trường Giang thiên
tế lưu”
4 Tổng kết
a Hướng dẫn HS tổng kết, rút
ra những đánh giá chung về nội
dung và nghệ thuật của bài thơ:
- Hoàng Hạc lâu tống Mạnh
Hạo Nhiên chỉ Quảng Lăng là một
bài thơ tiêu biểu cho bút pháp Đường
thị: hàm súc, cô đọng, ý tại ngôn
ngoại, tả cảnh để ngụ tình Cả bài
thơ không có một chữ nào nói đến
nỗi buồn, không có giọt lệ nào trong
buổi biệt li mà vẫn gợi ra nỗi buồn
mênh mông, sâu lắng, và tình bạn
được gợi ra cũng thật da diết, mặn
nồng Không có một từ nào nói về
người đưa tiễn mà hình tượng người
đưa tiễn vẫn hiện ra sừng sững giữa
dòng thơ: lẻ loi, đơn độc, đứng trông
theo bạn Người đưa tiễn đứng đó
tưởng chừng không biết đến thời
gian đã trôi qua thật lâu, thật dài
Bài thơ vẽ ra không gian vô tận mà
cũng là để nói đến thời gian vô cùng
Dòng nước chảy hoài bên trời kia là
dòng thời gian trôi chảy vô cùng vô
tận Từ bức tranh thơ ngời lên một
tình bạn cao cả, thâm sâu, thắm thiết chảy mãi giữa đường đời thẳm xa
- Bài thơ viết cuộc tiễn đưa nhưng cũng là để ngợi ca tình bạn Một tình bạn cao đẹp, thắm thiết, trường tổn cùng mây trời sông nước
Trường Giang
- Bài thơ cũng tiêu biểu cho tâm hồn thơ Lý Bạch: lãng mạn, bay bổng, trang nhã với những tứ thơ
độc đáo, mới lạ Tác phẩm xứng đáng với lời ngợi ca: "Thiên cổ biệt li", là bài thơ của tình bạn muôn đời
b Ý nghĩa giáo dục
Từ tình bạn cao đẹp trong bài thơ, chúng ta suy nghĩ như thế nào về tình bạn của mỗi con người trong cuộc sống?
II HƯỚNG DẪN HỌC SINH
TỰ HỌC Ở NHÀ
- Dựng lại bằng ngôn từ bức
tranh thiên nhiên trong bài thơ
- Dựng lại bằng ngôn từ bức
tranh l¡ biệt thấm đẫm tình biệt li
trong bài thơ
- Suy nghĩ về vị trí của hai câu thơ cuối trong một bài tuyệt cú
- Từ bút pháp nghệ thuật của bài thơ, khái quát lên thi pháp của thơ Đường
- Đọc diễn cảm bài thơ.