Sử dụng phương pháp dạy học dự án kết hợp với dạy học trải nghiệm sáng tạo trong dạy chuyên đề phong cách ngôn ngữ báo chí nhằm phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh lớp 11

Định hướngđổi mới này cũng gắn liền với việc đa dạng hoá các hình thức học tập: dạy họctrong nhà trường và ngoài môi trường thực tế, học tập trong giờ học chính khoá vàhọc qua các hoạt đ

, ngày 19 tháng 04 năm 2021

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: - Hội đồng sáng kiến trường THPT

Nơi công tác

Chức danh

Trình

độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến (ghi

rõ đối với từng đồng tác giả, nếu có)

1

2 Sáng kiến đề nghị xét công nhận: Sử dụng phương pháp dạy học dự án

kết hợp với dạy học trải nghiệm sáng tạo trong dạy chuyên đề Phong cách ngônngữ báo chí nhằm phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh lớp 11B7 trườngTHPT

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Ngữ Văn

4 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 18/11/2020

5 Chủ đầu tư sáng kiến:

6 Mô tả bản chất của sáng kiến

6.1 Lý do viết sáng kiến

Có thể thấy việc xây dựng và dạy học chuyên đề đã được Bộ giáo dục, Sởgiáo dục triển khai thực hiện từ nhiều năm gần đây Giáo viên tại các cơ sở giáodục cũng đã làm quen với hoạt động giáo dục này Trong khi đó sử dụng phươngpháp dạy học dự án kết hợp hoạt động trải nghiệm sáng tạo (TNST) đối với chuyên

đề vừa giúp học sinh động tích cực, chủ động vừa giúp các em phát triển tư duyđộc lập, sáng tạo, góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, bồi dưỡnghứng thú học tập, tạo niềm tin và niềm vui trong học tập cho học sinh Định hướngđổi mới này cũng gắn liền với việc đa dạng hoá các hình thức học tập: dạy họctrong nhà trường và ngoài môi trường thực tế, học tập trong giờ học chính khoá vàhọc qua các hoạt động ngoại khoá, trải nghiệm…

Chuyên đề Phong cách ngôn ngữ báo chí là chuyên đề dạy học có khả năng tổchức dạy học dự án qua đó phát triển các kỹ năng, các nhóm phẩm chất, năng lực

cho các em Vì những lý do đó mà tôi chọn đề tài Sử dụng phương pháp dạy học

dự án kết hợp với trải nghiệm sáng tạo trong dạy học chủ đề Phong cách ngôn ngữ báo chí

6.2 Mục đích của các biện pháp:

Chuyên đề giúp giáo viên(GV) nâng cao năng lực chuyên môn, học sinh(HS) học tập hiệu quả và nâng cao chất lượng đổi mới giáo dục trong nhà trường.Chuyên đề giúp giáo viên nắm vững cách thức xây dựng một chủ đề dạy học

cụ thể Trên cơ sở đó giáo viên có nhận thức và hướng đi tích cực khi nghiên cứucách thức xây dựng kế hoạch dạy học với các chủ đề trong chương trình

Giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụhọc tập; phát triển kỹ năng tích cực chủ động, sáng tạo, hợp tác của học sinh trongviệc thực hiện các nhiệm vụ học tập; kỹ năng trình bày, trao đổi, thảo luận về kếtquả thực hiện các nhiệm vụ học tập

6.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp khảo sát thu thập thông tin

- Phương pháp thực nghiệm (thực hành)

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp

6.4.Thực trạng giải pháp đã biết

6.4.1 Đối với giáo viên

Chủ đề Phong cách ngôn ngữ báo chí trước năm học 2020-2021 được xâydựng thành các kế hoạch bài học độc lập bài Phong cách ngôn ngữ báo chí (2 tiết),Bản tin và Luyện tập viết bản tin (2 tiết), Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn (1 tiết),Luyện tập Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn (1 tiết)

Từ năm học 2020-2021, Bộ giáo dục và đào tạo chỉ đạo xây dựng thànhchuyên đề Để tổ chức dạy học theo chuyên đề, đã có nhiều trường xây dựng cácchuyên đề Tuy nhiên chất lượng, hiệu quả chưa cao, chưa đảm bảo Đề thực hiệnchuyên đề đồng thời vừa thống nhất, vừa cung cấp nguồn tài liệu cho nhà trường tổchức xây dựng kế hoạch bài học chuyên đề, Sở giáo dục đã tổ chức tập huấn, hộithảo triển khai xây dựng các chuyên đề trong đó đối với khối 11 có chuyên đề:Phong cách ngôn ngữ báo chí

Về thời lượng, qua khảo sát tôi nhận thấy số tiết giành cho chuyên đề là 06tiết Trong đó có 04 tiết là lý thuyết, 02 tiết học sinh luyện tập, thực hành

Đối với việc vận dụng các phương pháp, kỹ thuật trong dạy học Khảo sát kếhoạch bài học của đồng nghiệp năm học 2019-2020, tôi nhận thấy các giáo viênthường sử dụng các phương pháp phát vấn, phương pháp sắm vai, trò chơi, làmviệc nhóm khảo sát tài liệu chuyên đề nhóm giáo viên cốt cán của Sở GD&ĐTSơn La xây dựng về chuyên đề này tôi nhận thấy: Tài liệu gợi ý giáo viên sử dụngchủ yếu các phương pháp, và kỹ thuật dạy học đó là: phương pháp nêu vấn đề,phương pháp hỏi đáp, làm việc nhóm…

Khảo sát về các bước tổ chức hoạt động của chuyên đề của tài liệu và kếhoạch của đồng nghiệp cùng bộ môn tôi nhận thấy chuyên đề được thực hiện nhưsau:

Bước 1: Giáo viên xây dựng kế hoạch bài học chuyên đề

Phần lớn các kế hoạch có cấu trúc của một giáo án lên lớp gồm các phần:Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong chủ đề; Bước 2: Xác định nội dungchủ đề Bước 3: Xác định yêu cầu cần đạt của chủ đề; Bước 4: Xác định và mô tảmức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập để sử dụng kiểm tra, đánh giá nănglực và phẩm chất của học sinh trong dạy học; Bước 5: Biên soạn các câu hỏi, bàitập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả; Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy họccho chủ đề.

Bước 2: Tổ chức dạy học chuyên đề

Giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục theo kế hoạch bài học đã xây dựng.Các hoạt động diễn ra chủ yếu trên lớp Một số bài tập học sinh được giáo viênhướng dẫn học sinh thực hiện ở nhà

6.4.2 Đối với học sinh

Việc đổi mới phương pháp dạy học, lấy HS làm trung tâm đã được các nhàtrường, GV quan tâm nhưng chưa được thực hiện thường xuyên, toàn diện HSthường được chỉ định, phân công tham gia một cách bị động, giáo viên tổ chứchoạt động cho học sinh nhưng không rõ hoạt động đó sẽ hướng tới hình thành nănglực( NL) nào cho các em Điều đó không phù hợp với định hướng phát triển phẩmchất và năng lực của học sinh Để đánh giá năng lực của HS, tôi tiến hành khảo sátnăng lực HS và thu được kết quả như sau:

Lớp 11B7 ( 39 Học sinh)

1 Năng lựcGiao tiếp

2) Chưa thật bạo dạn, linh hoạt 16 41,0

2 NL sử dụngngôn ngữ

2) Chưa thật phong phú, linh hoạt 14 35,9

5 thập thông tinNăng lực thu

NL sử dụng ngôn ngữ có tới 48,7% còn hạn chế, khó khăn trong diễn đạt, NL giảiquyết vấn đề, NL hợp tác cũng còn mọt tỉ lệ khá cao ở mức thấp.

6.4.3 Đánh giá ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân.

6.4.3.1 Ưu điểm

Các tiết học chủ đề được tổ chức trong phòng học nên dễ quản lý HS, tốn ítkinh phí, Ban giám hiệu cũng rễ quản lý, giám sát việc dạy - học của GV, HS; họcsinh ít phải chuẩn bị ở nhà

6.4.3.2 Hạn chế

- GV còn làm việc nhiều, HS còn thụ động Việc phát triển cho HS nhữngphẩm chất, tư tưởng, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống và những năng lực cần có củacon người trong xã hội hiện đại chưa đạt được như yêu cầu đặt ra

6.4.3.3 Một số nguyên nhân của hạn chế:

- Việc tổ chức dạy học theo chuyên đề theo còn mới, chưa có nguồn tài liệuchính thống, giáo viên tự biên soạn, chỉnh lý mất nhiều thời gian, công sức

- GV chưa tích cực đổi mới, chưa thực sự tâm huyết với nghề

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục cho công tác giảng dạy của nhà trườngcòn thiếu đây cũng là nguyên nhân ảnh hưởng không nhỏ tới việc đổi mới của giáoviên

6.5 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

6.5.1 Mô tả chi tiết bản chất của sáng kiến

6.5.1.1 Những vấn đề chung về Phương pháp dạy học sự án(DHDA) trongnhà trường phổ thông

Phương pháp DHDA là một trong những phương pháp dạy học tích cực, pháthuy tính sáng tạo, tự chủ của học sinh Khi tổ chức DHDA, người học giữ vai tròtrung tâm thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết

và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được ngườihọc thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập Làm việc nhóm làhình thức cơ bản của dạy học dự án, dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ, cộng tác của GV

Dự án đặt HS vào vai trò tích cực như: người giải quyết vấn đề, người ra quyếtđịnh, điều tra viên hay người viết báo cáo… Chủ yếu HS sẽ làm việc theo nhóm vàhợp tác với GV và cộng đồng để trả lời các câu hỏi và hiểu sâu hơn nội dung, ý

nghĩa của bài học Có thể thấy tiến trình thực hiện DHDA có thể chia thành 5 giai

đoạn:

Giai đoạn 1: Xây dựng ý tưởng dự án, quyết định chủ đề Việc lựa chọn chủ

đề dự án tùy thuộc vào hứng thú, quan tâm, kinh nghiệm của HS GV đề xuất một

số đề tài để hướng HS chọn lựa GV cần tạo ra một tình huống xuất phát, chứađựng một vấn đề, hoặc đặt một nhiệm vụ cần giải quyết, trong đó liên hệ với hoàncảnh thực tiễn xã hội và đời sống

Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch dự án Với sự hướng dẫn của GV, HS xây

dựng kế hoạch dự án, trong đó xác định những công việc cần làm, nguồn lực cầnthiết (vật liệu, kinh phí, tài liệu tham khảo, chuyên gia), thời gian dự kiến, phươngpháp tiến hành, sự phân công công việc

Giai đoạn 3: Thực hiện dự án Các thành viên thực hiện công việc như kế

hoạch Trong giai đoạn này HS thực hiện hoạt động trí tuệ và hoạt động thực tiễn,thực hành, những hoạt động này xen kẽ và tác động qua lại lẫn nhau Kết thúc giaiđoạn này nhóm phải có được sản phẩm của dự án

Giai đoạn 4: Giới thiệu sản phẩm dự án Các nhóm giới thiệu sản phẩm dự

án Các sản phẩm có thể được trình bày dưới dạng bài trình chiếu, bài thu hoạch,văn bản, áp phích hay tờ rơi,… trong nhiều dự án sản phẩm vật chất được tạo raqua hoạt động thực hành Sản phẩm của dự án cũng có thể là những hành động phivật chất, chẳng hạn việc biểu diễn một vở kịch, việc tổ chức một sinh hoạt nhằmtạo ra các hoạt động xã hội

Giai đoạn 5 Đánh giá Trong dạy học tích cực nói chung và dạy học DHDA

nói riêng, đánh giá đóng một vài trò quan trọng Không chỉ đánh giá sản phẩm dự

án mà chính quá trình làm việc của HS cũng cần được có một sự đánh giá đúngđắn Từ đó HS rút được kinh nghiệm cho mình Cần có đánh giá sản phẩm và đánhgiá quá trình với nhiều hình thức như: GV đánh giá, HS tự đánh giá, đánh giá đồngđẳng, Phương pháp DHDA là phương pháp dạy học tích cực (người dạy – ngườihọc – học liệu – môi trường…), khắc phục nhược điểm của phương pháp truyềnthụ áp đặt một chiều; đồng thời kết hợp hài hoà giữa dạy kiến thức công cụ vớikiến thức phương pháp, đặc biệt chú trọng dạy cách học, phương pháp tự học đểngười học có thể học tập suốt đời

6.5.1.2 Hoạt động TNST trong nhà trường THPT

Có thể nói việc đưa hoạt động TNST thành một môn học trong hệ thống giáo

dục là một khâu đột phá trong thực hiện thực hiện mục tiêu “phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học” Bởi lẽ hoạt động TNST là các hoạt động giáo

dục thực tiễn được tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trườngphổ thông Hoạt động TNST là một bộ phận của quá trình giáo dục, được tổ chứcngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ chohoạt động dạy học

Thông qua việc tham gia vào các hoạt động TNST, HS được phát huy vai tròchủ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân Các em được chủđộng tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từ thiết kế hoạt độngđến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứatuổi và khả năng của bản thân.… Từ đó, hình thành và phát triển cho HS những giátrị sống và các năng lực cần thiết

Thông qua hoạt động TNST, HS phát triển 3 phẩm chất sống yêu thương,sống trách nhiệm và sống tự chủ, hình thành và phát triển 8 năng lực chung như:năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực thẩm mỹ; nănglực thể chất; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác; năng lực tính toán; năng lựccông nghệ thông tin và truyền thông và 5 năng lực đặc thù cụ thể là năng lực thamgia và tổ chức hoạt động; năng lực tự quản lý và tổ chức cuộc sống cá nhân; nănglực tự nhận thức và tích cực hóa bản thân; năng lực định hướng nghề nghiệp; nănglực khám phá và sáng tạo

Để tổ chức hoạt động TNST, GV xây dựng kế hoạch hoạt độngTNST Việcthiết kế các hoạt động TNST được tiến hành theo các 8 bước sau:

Bước 1: Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động TNST: Từ nhiệm vụ, mục

tiêu và chương trình giáo dục, nhà giáo dục cần tiến hành khảo sát nhu cầu, điềukiện tiến hành Xác định rõ đối tượng thực hiện

Bước 2 : Đặt tên cho hoạt động: Tên của hoạt động TNST cần đảm bảo: Rõ

ràng, chính xác, ngắn gọn, phản ánh được chủ đề và nội dung của hoạt động Tạođược ấn tượng ban đầu cho học sinh

Bước 3 : Xác định mục tiêu của hoạt động: Là dự kiến trước kết quả của

hoạt động; yêu cầu cần đạt về tri thức, kĩ năng, thái độ và định hướng giá trị

Bước 4 : Xác định nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức của

hoạt động: Nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức hoạt động TNST

cần phù hợp với bài học, điều kiện hoàn cảnh cụ thể của lớp, của nhà trường vàkhả năng của HS

Bước 5: Lập kế hoạch: Xây dựng nguồn lực (nhân lực - vật lực - tài liệu) và

thời gian, không gian cần cho việc hoàn thành các mục tiêu

Bước 6 : Thiết kế chi tiết hoạt động trên bản giấy

Trong bước này, cần phải xác định:

- Có bao nhiêu việc cần phải thực hiện?

- Các việc đó là gì? Nội dung của mỗi việc đó ra sao?

- Tiến trình và thời gian thực hiện các việc đó như thế nào?

Bước 7 : Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình hoạt động

GV tiến hành rà soát, kiểm tra lại nội dung và trình tự của các việc, thời gianthực hiện cho từng việc, xem xét tính hợp lý, khả năng thực hiện và kết quả cần đạtđược khâu nào, bước nào, nội dung nào hay việc nào thì kịp thời điều chỉnh

Bước 8: Lưu trữ kết quả hoạt động vào hồ sơ của học sinh.

GV thu sản phẩm, các phiếu đánh giá, chấm điểm của HS làm cơ sở cho việcđánh giá, nhận xét quá trình thực hiện nhiệm vụ của HS, làm căn cứ minh chứngcho HĐ TNST và phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát của chuyên môn

6.5.2 Đề xuất xây dựng kế hoạch dạy học Sử dụng phương pháp dạy học

dự án kết hợp với trải nhiệm sáng tạo trong dạy học chuyên đề Phong cách ngôn ngữ báo chí:

* Mục đích

- Đề xuất được kế hoạch dạy học sử dụng phương pháp DHDA kết hợp vớihoạt động TNST đảm bảo các đề mục, nội dung theo quy định chung

* Các điều kiện thực hiện

- Các mẫu kế hoạch của Sở GD&ĐT Sơn La về hướng dẫn xây dựng kếhoạch bài học

- Các mẫu kế hoạch dạy học của GV trong tổ chuyên môn ngữ văn và các tổkhác

* Cách thực hiện:

Bước 1: Tìm hiểu các mẫu kế hoạch tổ chức hoạt động TNST, kế hoahcj bài học dạy học chuyên đề Nghiên cứu các mẫu kế hoạch của Sở GD&ĐT Sơn

La về hướng dẫn xây dựng kế hoạch bài học Các mẫu kế hoạch dạy học của GVtrong tổ chuyên môn ngữ văn và các tổ khác.

Bước 2: Xây dựng kế hoạch dạy học chuyên đề Phong cách ngôn ngữ báo

chí Chuyên đề dạy học phải đảm bảo những yêu cầu chung của chuyên đề dạy

học như: Xác định vấn đề cần giải quyết trong chủ đề; Xác định nội dung chuyênđề; Xác định yêu cầu cần đạt của chủ đề; Xác định và mô tả mức độ yêu cầu củamỗi loại câu hỏi/bài tập để sử dụng kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất củahọc sinh trong dạy học; Biên soạn các câu hỏi, bài tập cụ thể theo các mức độ yêucầu đã mô tả; Thiết kế tiến trình dạy học cho chuyên đề:

CHUYÊN ĐỀ: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

I BƯỚC 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong chủ đề

- Chủ đề là sự kết hợp của 06 tiết học bao gồm:

+ Phong cách ngôn ngữ báo chí (2 tiết)

+ Bản tin (1 tiết)

+ Luyện tập viết bản tin (1 tiết)

+ Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn (1 tiết)

+ Luyện tập Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn (1 tiết)

II BƯỚC 2: Xác định nội dung chủ đề

- Về lý thuyết: Đặc điểm phương tiện diễn đạt của văn bản báo chí; Đặc trưngphong cách ngôn ngữ báo chí; Một số thể loại chính của văn bản báo chí; Bản tin;Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn

- Thực hành: vận dụng tạo lập một số sản phẩm thuộc phong cách ngôn ngữbáo chí với những thể loại và hình thức tồn tại khác nhau

III BƯỚC 3: Xác định yêu cầu cần đạt của chủ đề

1.Kiến thức:

– Giúp học sinh nắm được khái niệm, đặc trưng ngôn ngữ báo chí và phongcách ngôn ngữ báo chí Phân biệt được ngôn ngữ báo chí với ngôn ngữ ở văn bảnkhác được đăng tải trên báo

– Giúp học sinh nắm được các phương tiện diễn đạt và các đặc trưng củangôn ngữ báo chí

– Giúp học sinh bước đầu nắm được mục đích, yêu cầu, cách làm một số thểloại báo chí thông thường từ đó tập làm “phóng viên” qua những bài tập thực hành

2 Kĩ năng:

Chuyên đề sẽ giúp học sinh rèn luyện các kĩ năng sau:

– Kĩ năng thuyết trình

– Kĩ năng phỏng vấn và trả lời phỏng vấn

– Kĩ năng lập kế hoạch cá nhân

– Kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin

– Kĩ năng làm việc nhóm, tổ chức sự kiện

– Kĩ năng giao tiếp, tuyên truyền

Nội dung chủ đề dạy học hướng học sinh tới những phẩm chất cần có của thế

hệ trẻ hiện đại: sống có trách nhiệm, sống tự chủ, biết yêu thương và trân trọngnhững giá trị tốt đẹp của cuộc sống

4 Năng lực:

Hướng tới hình thành và phát triển ở học sinh:

- Năng lực chung: năng lực giao tiếp, hợp tác; năng lực tự học; năng lực giảiquyết vấn đề; năng lực đọc hiểu; năng lực kết nối thông tin; năng lực giao tiếp, ứngxử; năng lực quản lí bản thân

- Năng lực đặc thù bộ môn: năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt: tiếp nhận vănbản và tạo lập văn bản; năng lực thẩm mỹ; năng lực thực hành, thuyết trình

IV BƯỚC 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập để sử dụng kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học.

Hiểu đượckhái niệmngôn ngữ báochí, yêu cầuriêng về sửdụng ngônngữ của cácthể loại chủyếu của vănbản báo chí vàđặc điểm củaphong cáchngôn ngữ báochí

Học sinh nắmđược những nộidung được phảnánh trong một sốthể loại báo chíthường gặp

Phân tích đượcđặc trưng phongcách ngôn ngữbáo chí với cácphong cách ngônngữ khác đăngtải trên báo.Viết được mộtvăn bản thườnggặp thuộc phongcách ngôn ngữbáo chí

cơ bản của

Nắm được cácbước cơ bản

để viết bản tin,

bố cục và yêucầu của các

Khai thác và lựachọn tin, xâydựng bố cục cho 1bản tin

Viết được tinngắn, tin tổnghợp

và trả lờiphỏng vấntrong đờisống

Hiểu đượcnhững yêu cầu

cơ bản và cáchthức thực hiệnphỏng vấn vàtrả lời phỏngvấn

Xác định đượcchủ đề, mục đíchphỏng vấn, xâydựng được hệthống câu hỏiphỏng vấn

Xác định đượcyêu cầu đối vớihoạt động trả lờiphỏng vấn

Thực hiện đượchoạt động phỏngvấn và trả lờiphỏng vấn vềmột vấn đề xãhội có tính thời

-Nêu đặc điểm của bảntin?

-Nêu đặc điểm củaphóng sự?

-Nêu đặc điểm của tiểuphẩm

-Những văn bản báochí trên đây thuộc thểloại nào?

-Nêu một số thể loạibáo chí mà em biết?

-Các dạng tồn tại củabáo chí?

-Nêu đặc điểm cácphương tiện diễn đạt(từ vựng, ngữ pháp,biện pháp tu từ) và đặctrưng của ngôn ngữbáo chí?

-Phân biệt 2 thể loạibáo chí: Bản tin vàphóng sự?

-Ngôn ngữ báo chí

có chức năng gì?

Nêu mục đích, yêu cầucủa bản tin?

bảo yêu cầu gì?

Bản tin cần cónhững nội dungnào?

Hãy cho biết tiêuchuẩn để lựa chọntin và những nộidung cơ bản cần làm

Xác định những yêucầu cơ bản đối vớihoạt động phỏngvấn?

Xác định những yêucầu đối với người trảlời phỏng vấn?

em quan tâm?

- Xây dựng kịch bảnphỏng vấn với chủđề: phong chống táchại của thuốc lá,rượu bia

V BƯỚC 6: Thiết kế tiến trình dạy học cho chủ đề

I HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

– Phương pháp dạy học: Dạy học theo dự án kết hợp với trải nghiệm sáng tạo

II CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS xem 1 đoạn video Sứ mệnh báo chí truyền thông trong kỷ nguyên số

- GV nêu câu hỏi thảo luận:

(1) Sứ mệnh cơ bản nhất, thiêng liêng nhất của báo chí là gì?

(2) So sánh nhiệm vụ, chức năng của báo chí trong xã hội cũ với sứ mệnh củabáo chí trong thời đại công nghệ số hiện nay?

Bước 2 : Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS xem video, suy nghĩ, trao đổi để tìm câu trả lời

Bước 3 : Báo cáo kết quả học tập

GV gọi HS trả lời cá nhân HS khác nhận xét, thảo luận, bổ sung…

GV định hướng, hỗ trợ

Bước 4 : Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét câu trả lời của HS Cho điểm câu trả lời xuất sắc Chốt lại vấn đề

và dẫn vào bài mới

Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Tiết 1+2:

TÌM HIỂU LÝ THUYẾT VỀ PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

I TÌM HIỂU CHUNG VỀ NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

* Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được khái niệm, đặc trưng ngôn ngữ báo chí và

phong cách ngôn ngữ báo chí Phân biệt được ngôn ngữ báo chí với ngôn ngữ ởvăn bản khác được đăng tải trên báo

* Nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ cho học sinh:

- Có những thể loại văn bản báo chí nào?

- Ngôn ngữ báo chí tồn tại ở những dạng nào?

- Mụa đích sử dụng ngôn ngữ báo chí là gì?

* Phương thức thực hiện: Học sinh thảo luận cặp đôi, (nhóm 2 học sinh)

* Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh trên Phiếu học tập 1

* Tiến trình thực hiện:

Hoạt động cua Thầy -Trò Yêu cầu cần đạt

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc

SGK sau đó trao đổi cặp đôi và hoàn

Bước 3 : Báo cáo kết quả học tập:

– Giáo viên gọi từ 1 đến 3 đại diện của

cặp đôi báo cáo kết quả thảo luận

– Học sinh nhóm khác theo dõi, nhận

xét, bổ sung

I Tìm hiểu chung về ngôn ngữ báo chí

1 Một số thể loại của văn bản báo chí

- Một số thể loại văn bản báo chí: Bản tin, phóng sự, tiểu phẩm, Phỏng vấn, bình luận, thời sự, trao đổi ý kiến, thư bạn đọc, quảng cáo…

- Văn bản báo chí tồn tại ở hai dạngchính: Báo viết và báo nói Ngoài ra còn

có báo hình, báo điện tử

- Ngôn ngữ báo chí là ngôn ngữ dùng đểthông báo tin tức thời sự trong nước vàquốc tế, phản ánh chính kiến của tờ báo

và dư luận của quần chúng, nhằm thúcđẩy sự tiến bộ của xã hội

Bước 4 : Đánh giá kết quả thực hiện

II CÁC PHƯƠNG TIỆN DIỄN ĐẠT CỦA NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

1 Các phương tiện diễn đạt

* Mục tiêu: Học sinh hiểu được đặc điểm các phương tiện diễn đạt của ngôn ngữ

báo chí

* Nhiệm vụ: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm Quy định vị trí chỗ ngồi, thời

gian thảo luận nhóm Thời gian 03 phút Các nhóm cử đại diện lên trả lời

- Nhóm 1: Tìm hiểu Bản tin

- Nhóm 2: Tìm hiểu Phóng sự

- Nhóm 3: Tìm hiểu Bình luận

- Nhóm 4: Tìm hiểu Tiểu phẩm

* Phương thức thực hiện: Thảo luận nhóm, vấn đáp.

* Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh trên Phiếu học tập 2:

Hoạt động cua Thầy -Trò Yêu cầu cần đạt

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

– Giáo viên giao nhiệm vụ: cho học

sinh xem tài liệu học tập để hoàn

câu thường được sử dụng trong mỗi

loại văn bản báo chí (câu đơn, câu

đơn đặc biệt, câu phức,…)

+ Về biện pháp tu từ, trong các văn

bản có biện pháp tu từ không? Đó là

biện pháp tu từ nào? (nhân hóa, ẩn dụ,

so sánh,…)

Bước 2 : Thực hiện nhiệm vụ học

II Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí

1 Các phương tiện diễn đạt

* Về từ vựng: Ngôn ngữ báo chí có từ

vựng phong phú và đa dạng Mỗi thểloại báo chí thường có một mảng từvựng chuyên dùng

+ Tin tức: Thường dùng các danh từ chỉtên riêng, địa danh, thời gian, sự kiện…+ Phóng sự: Thường dùng các động từ,tính từ, miêu tả hoạt động, trạng thái,tính chất của sự vật, sự việc,…

+ Bình luận: Thường sử dụng các thuậtngữ chuyên môn, chính trị, kinh tế…+ Tiểu phẩm: Thường sử dụng các từngữ dân dã, hóm hỉnh, đa nghĩa,…các từngữ đồng nghĩa, trái nghĩa để so sánh,đối chiếu,…

Học sinh trao đổi, thảo luận để hoàn

thành phiếu học tập

Bước 3 : Báo cáo kết quả thảo luận:

– Giáo viên gọi đại diện một nhóm

báo cáo kết quả thảo luận

– Học sinh nhóm khác theo dõi, nhận

– Giáo viên kết luận:

* Về ngữ pháp: Câu văn đa dạng nhưng

thường ngắn gọn, súc tích, chặt chẽ,đảm bảo tính chính xác của thông tin

* Về biện pháp tu từ: Sử dụng các biện

pháp tu từ linh hoạt và rất hiệu quả

II CÁC PHƯƠNG TIỆN DIỄN ĐẠT CỦA NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

1 Các phương tiện diễn đạt

* Mục tiêu: Học sinh hiểu được các đặc trưng cơ bản của ngôn ngữ báo chí.

* Nhiệm vụ: Học sinh làm việc cá nhân.

- Nhận xét về mức độ cập nhật thông tin của các văn bản báo chí?

- Dung lượng của các văn bản báo chí trên có đặc điểm gì?

- Nhận xét về cách đặt tiêu đề của các bài báo? (Có hấp dẫn người đọc không? Vìsao?)

* Phương thức thực hiện: Phương pháp đàm thoại, vấn đáp.

* Sản phẩm: Câu trả lời của học.

* Tiến trình thực hiện:

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

Giáo viên hướng dẫn học sinh nghiên

cứu kỹ các ngữ liệu của hoạt động 2

và hoàn thành phiếu học tập cá nhân

sau:

Bước 2 : Thực hiện nhiệm vụ học

tập:

Học sinh suy nghĩ, trả lời vào phiếu

2 Đặc trưng của ngôn ngữ báo chí

a, Tính thông tin thời sự:

+ Luôn cung cấp thông tin mới nhấthàng ngày trên mọi lĩnh vực hoạt động

xã hội

+ Các thông tin phải đảm bảo tính chínhxác, và độ tin cậy

b, Tính ngắn gọn: Ngắn gọn, đảm bảo

học tập.

Bước 3 : Báo cáo kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập:

– Giáo viên yêu cầu 3 học sinh trình

bày kết quả làm việc

– Học sinh khác theo dõi, nhận xét, bổ

sung (nếu có)

– Giáo viên nêu câu hỏi:

Qua việc tìm hiểu những nội dung

trên, hãy nêu những đặc trưng cơ bản

của ngôn ngữ báo chí?

– Học sinh suy nghĩ, trả lời

– Học sinh khác theo dõi, nhận xét, bổ

sung (nếu có)

Bước 4 : Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập: Giáo viên nhận xét,

đánh giá, bổ sung Giáo viên kết luận

lượng thông tin cao và có tính hàm súc

c, Tính sinh động, hấp dẫn:

+ Thể hiện ở nội dung thông tin mới mẻ,cách diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, và khảnăng kích thích sự suy nghĩ tìm tòi củabạn đọc

+ Thể hiện ở cách đặt tiêu đề cho bàibáo

IV TÌM HIỂU THỂ LOẠI BẢN TIN

* Mục tiêu: Học sinh hiểu được mục đích, yêu cầu của bản tin.

* Nhiệm vụ: Học sinh làm việc cá nhân Trả lời câu hỏi

- Mục đích yêu cầu của bản tin?

- Những loại bản tin nào?

- Cách viêt bản tin?

* Phương thức thực hiện: Phương pháp đàm thoại, vấn đáp.

* Sản phẩm: Câu trả lời của học.

* Tiến trình thực hiện:

Hoạt động cua Thầy -Trò Yêu cầu cần đạt

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc kỹ

bốn bản tin trong ngữ liệu và hoàn

thành các thông tin vào phiếu học tập

số 4, sau đó trình bày vào bảng của

nhóm:

– Giáo viên nêu câu hỏi:

+ Mục đích và yêu cầu của các bản

tin?

+ Hãy nhận xét về đặc điểm của từng

loại bản tin (về nội dung và hình

sự có ý nghĩa trong đời sống

- Yêu cầu: Đảm bảo tính thời sự; Tinphải có ý nghĩa xã hội; Nội dung tinphải chân thực, chính xác

+ Cột Mức độ miêu tả của bản tin: cần

đánh giá xem bản tin được trình bày

vắn tắt hay chi tiết, trình bày theo quá

trình của sự kiện hay mang tính tổng

hợp

+ Cột Loại tin: xếp các bản tin theo

các loại tin vắn, tin thường, tin tường

thuật, tin tổng hợp

Bước 2 : Thực hiện nhiệm vụ học tập:

Học sinh suy nghĩ, thảo luận và điền

thông tin vào phiếu học tập số 4 Sau

đó hoàn thành vào bảng nhóm

Bước 3 : Báo cáo kết quả thảo luận:

– Giáo viên yêu cầu một nhóm cử đại

diện trình bày kết quả thảo luận

– Các nhóm khác theo dõi, nhận xét,

bổ sung (nếu có)

– Học sinh suy nghĩ, trả lời

– Học sinh khác theo dõi, nhận xét, bổ

– Giáo viên kết luận:

- Tin tường thuật: Phản ánh từ đầu đếncuối sự kiện một cách chi tiết, cụ thể

- Tin tổng hợp: Thông tin tổng hợpnhiều sự kiện xung quanh một hiệntượng nào đó

II Cách viết bản tin :

1 Khai thác và lựa chọn tin.

b Cách mở đầu bản tin

- Thông báo khái quát về sự kiện và kếtquả

c Cách triển khai chi tiết bản tin

- Cụ thể, chi tiết các sự kiện, giải thíchnguyên nhân, kết quả tường thuật chitiết các sự kiện

Hoạt động 5 TÌM HIỂU THỂ LOẠI PHỎNG VẤN.

* Mục tiêu: Học sinh hiểu được mục đích, ý nghĩa của hoạt động phỏng vấn, yêu

cầu đối với người phỏng vấn và người trả lời phỏng vấn

* Nhiệm vụ: HS trả lời các câu hỏi

+ Trong hoạt động báo chí và trong cuộc sống, ta thường gặp những hoạt độngphỏng vấn nào?

+ Mục đích của những cuộc phỏng vấn ấy là gì?

Nếu được phỏng vấn, chúng ta cần chú ý điều gì?

* Phương pháp dạy học: Vấn đáp, làm việc theo cặp đôi.

* Tiến trình thực hiện:

Hoạt động cua Thầy -Trò Yêu cầu cần đạt

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

– Giáo viên nêu câu hỏi:

+ Trong hoạt động báo chí và trong

cuộc sống, ta thường gặp những hoạt

động phỏng vấn nào?

I MỤC ĐÍCH, TẦM QUAN TRỌNG CỦA PHỎNG VẤN VÀ TRẢ LỜI PHỎNG VẤN:

- Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn là mộtcuộc hỏi- đáp có mục đích , nhằm thuthập hoặc cung cấp thông tin về một chủ

+ Mục đích của những cuộc phỏng

vấn ấy là gì?

– Học sinh suy nghĩ, trả lời câu hỏi

– Học sinh khác theo dõi, nhận xét, bổ

sung

– Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ

sung

– Giáo viên giao nhiệm vụ: cho học

sinh xem clip phỏng vấn của Đài

truyền hình Việt Nam và hoàn thành

phiếu học tập sau:

Bước 2 : Thực hiện nhiệm vụ học tập:

Học sinh suy nghĩ, thảo luận, hoàn

thành phiếu học tập

Bước 3 : Báo cáo kết quả thảo luận:

– Giáo viên gọi đại diện hai nhóm

trình bày kết quả thảo luận

– Học sinh suy nghĩ, trả lời

– Học sinh khác theo dõi, nhận xét, bổ

sung (nếu có)

– Giáo viên kết luận:

đề được quan tâm

- Không phải bất cứ cuộc trò chuyện,hỏi đáp nào cũng mặc nhiên được coi làphỏng vấn Chỉ là phỏng vấn khi cuộctrò chuyện ấy được thực hiện nhằm mụcđích rõ ràng là để thu thập thông tin vềmột chủ đề quan trọng, có ý nghĩa

- Tôn trọng phỏng vấn và trả lời phỏngvấn là tôn trọng sự thật, tôn trọng quyềnđược bày tỏ ý kiến của công chúng và vìthế là một biểu hiện của tinh thần dânchủ trong xã hội văn minh

II Những yêu cầu cơ bản đối với hoạt động phỏng vấn

1.Chuẩn bị phỏng vấn

- Xác định:

+ Chủ đề phỏng vấn + Mục đích phỏng vấn + Đối tượng phỏng vấn + Người thực hiện phỏng vấn + Phương tiện phỏng vấn

- Hệ thống câu hỏi phỏng vấn phải:Ngắn gọn, rõ ràng; phù hợp với mụcđích và đối tượng phỏng vấn; làm rõđược chủ đề, liên kết với nhau và đượcsắp xếp theo một trình tự hợp lí

2 Tiến hành phỏng vấn

- Ngoài những câu hỏi đã chuẩn bị sẵncần có thêm một số câu hỏi gợi mở, đưađẩy để câu chuyện không rời rạc, khônglạc đề

- Thái độ thân tình, đồng cảm, lắng nghe

và chia xẻ thông tin với người trả lời-Kết thúc cuộc phỏng vấn cần cảm ơnngười trả lời phỏng vấn

3 Biên tập sau khi phỏng vấn

- Không được thay đổi nội dung phỏngvấn nhưng có thể thay đổi, sửa chừa một

số từ ngữ, sắp xếp lại câu cho rõ ràngmạch lạc

- Có thể ghi lại nét mặt, điệu bộ, cử chỉ

III NHỮNG YÊU CẦU ĐỐI VỚI NGƯỜI TRẢ LỜI PHỎNG VẤN

- Người trả lời phỏng vấn cần có phẩmchất:

+ Thẳng thắn, trung thực, dám chịutrách nhiệm về lời nói của mình.

+ Trả lời trúng chủ đề, ngắn gọn, sâusắc, hấp dẫn Có thể pha chút hóm hỉnh,gây ấn tượng cho công chúng

Tiết 3: TRIỂN KHAI DẠY HỌC DỰ ÁN KẾT HỢP VỚI TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO VỚI CHỦ ĐỀ PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

* Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức về phong cách ngôn ngữ báo chí, bản

tin, phỏng vấn và trả lời phỏng vấn để xây dựng kế hoạch hoàn thành sản phẩmthực hành

- Giúp học sinh hình thành được nhóm, bầu được nhóm trưởng, thu ký, phâncông các thành viên trong nhóm Chuẩn bị các phương tiện thực hiện sản phẩm

* Nhiệm vụ: Học sinh làm việc cá nhân Trả lời câu hỏi

- Các nhóm bốc thăm nội lựa chọn thể loại báo chí, phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

- Nhóm trưởng đại diện ký hợp đồng với giáo viên bộ môn

- Cách viết bản tin?

* Phương thức thực hiện: Phương pháp đàm thoại, vấn đáp, làm việc nhóm

* Sản phẩm: Câu trả lời của học.

* Tiến trình thực hiện:

Hoạt động cua Thầy -Trò Yêu cầu cần đạt

Bước 1, Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

– Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, quy định thời

gian thực hiện nhiệm vụ

– Giáo viên giao nhiệm vụ:

(1) Các nhóm bốc thăm lựa chọn một trong năm

thể loại văn bản báo chí

(2) Thực hành các sản phẩm báo chí theo thể loại

đã bốc thăm để chọn thể loại (Gồm các thể loại:

Bản tin; Phóng sự; Phỏng vấn; Tiểu phẩm)

(3) Tổ chức cho học sinh kí kết hợp đồng dự án

Phiếu học tập số 3

(4) Các nhóm thảo luận bàu tổ trưởng, thư ký,

phân công, xây dựng kế hoạch thực hiện dự án

Phiếu học tập số 4

Bước 2 : Thực hiện nhiệm vụ học tập:

Học sinh suy nghĩ, thảo luận, dự kiến kế hoạch

thực hiện nhiệm vụ

Giáo viên gợi ý:

- GV gợi ý:

+ Các nhóm xác định được những việc cần làm,

thời gian dự kiến, phương pháp tiến hành

+ Học sinh có khả năng tìm kiếm thông tin trong

-HS chia nhóm: 4 nhóm theo

tổ; bầu nhóm trưởng, thư kýnhóm

- Học sinh lựa chọn chủ đề,đăng ký với giáo viên ( Kýhợp đồng thực hiện nhiệm

vụ theo Mẫu 01)

- HS xây dựng và hoàn thiện

kế hoạch thực hiện nhiệm vụ(hợp đồng) theo mẫu