Ngoài việc tổ chức cho học sinh th c hiện các nhiệm vụ học tập ở t ên lớp, cần chú t ọng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở ngoài lớp học và ở nhà, có thể thông q a các hoạt ng th[r]
Trang 1UBND TỈNH LÂM ĐỒNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Số: 1598/SGDĐT- GDTrH
V/v hướng dẫn dạy và học
môn Vật lí năm học 2014 - 2015
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Lâm Đồng, ngày 11 tháng 9 năm 2014
Kính gửi:
- Các h ng Giáo dục và Đào tạo;
- ác n v t c th c
Th c hiện công văn số 1395/SGDĐT – GDT H ngày 12/8/2014 của Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng về Hướng dẫn th c hiện nhiệm vụ Giáo dục T ng học năm học 2014 –
2015, Ph ng Giáo dục T ng học hướng dẫn m t số n i d ng về việc t iển khai dạy học b mônVật lí như sa :
I NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM
1 Tiếp tục ổi mới mạnh mẽ phư ng pháp dạy và học nhằm phát h y tính tích c c, chủ
ng, sáng tạo của học sinh; chú t ọng phát t iển phẩm chất và năng l c học sinh q a b môn vật
lí Tăng cường kỹ năng th c hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải q yết các vấn ề th c tiễn Đa dạng hóa các hình thức học tập, chú t ọng các hoạt ng t ải nghiệm sáng tạo, nghiên
cứ khoa học của học sinh t ong lĩnh v c vật lí Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và
t yền thông t ong dạy và học, chú t ọng dạy học phân hoá, tạo s hứng thú yê thích học tập
b môn vật lí cho học sinh
2 Tiếp tục ổi mới hình thức, phư ng pháp thi, kiểm t a, ánh giá kết q ả học tập và èn
l yện của học sinh theo hướng phát t iển phẩm chất và năng l c học sinh trên c sở bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng môn vật lí, bảo ảm t ng th c, khách q an và a dạng hóa loại hình kiểm t a ánh giá
3 hú t ọng việc xây d ng và t iển khai dạy học các chủ ề tích hợp, lồng ghép; tăng cường
các hoạt ng nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào giải q yết các vấn ề th c tiễn; phong trào t làm và sử dụng ồ dùng dạy học cho giáo viên
4 Chú t ọng ổi mới sinh hoạt ch yên môn nhằm nâng cao vai t và phát h y hiệ q ả hoạt
ng của tổ/nhóm ch yên môn t ong nhà t ường Tiếp tục th c hiện sinh hoạt tổ/nhóm ch yên môn thông q a hoạt ng nghiên cứ bài học Tích c c tham gia các hoạt ng ch yên môn, các c c thi, trao ổi giao lư học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy-giáo dục thông q a các
h i ngh và q a diễn àn Vật lý Giáo dục Lâm Đồng vatlylamdong.com
II NHỮNG NHIỆM VỤ CỤ THỂ
1 T ch c hực h n n h úc, l nh hoạ , sán ạo chương trình
1.1 T ên c sở ảm bảo ch ẩn kiến thức, kỹ năng và thái b môn vật lí của từng cấp
học t ong chư ng t ình giáo dục phổ thông, các n i d ng giảm tải môn vật lí, các t ường THPT, ph ng GDĐT chỉ ạo các tổ (nhóm) ch yên môn, các c sở giáo dục t ng học chủ
ng, linh hoạt t ong việc th c hiện chư ng t ình, tiếp tục chủ ng xây d ng kế hoạch dạy học,
phân phối chư ng t ình chi tiết theo kh ng thời gian 37 t ần th c học (học kỳ I có 19 tuần, học kỳ II
có 18 tuần) phù hợp với iề kiện của từng t ường, ảm bảo hoàn thành chư ng t ình học kỳ I và
hoàn thành chư ng t ình vào c ối năm học úng thời gian q y nh thống nhất t ên toàn tỉnh, có
ủ thời lượng dành cho l yện tập, ôn tập, thí nghiệm, th c hành và kiểm t a nh kỳ; t ần học thứ nhất từ 18/8/2014
Trang 21.2 Thông q a chư ng t ình vật lí phổ thông, sách giáo khoa, ch ẩn kiến thức kỹ năng
và các tài liệ liên q an, các t ường TH T, ph ng GDĐT hướng dẫn và tạo iề kiện cho các
tổ (nhóm) ch yên môn, giáo viên ược chủ ng l a chọn n i d ng, xây d ng các chủ ề dạy học môn vật lí và các chủ ề tích hợp, liên môn, ồng thời xây d ng kế hoạch dạy học phù hợp với các chủ ề và theo hình thức, phư ng pháp và kỹ th ật dạy học tích c c; chú t ọng kỹ năng giải q yết vấn ề, kỹ năng thí nghiệm th c hành, kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn vào giải q yết các vấn ề th c tiễn cho học sinh
Kế hoạch dạy học của tổ/nhóm ch yên môn, giáo viên phải ược lãnh ạo nhà t ường phê d yệt ồng thời thông qua ph ng Giáo dục T ng học sở GDĐT t ước khi th c hiện và là căn cứ ể thanh t a, kiểm t a
1.3 T ên c sở kế hoạch dạy học ã ược phê d yệt, tổ/nhóm ch yên môn, giáo viên
có thể thiết kế tiến t ình dạy học cụ thể cho mỗi chủ ề mà không nhất thiết phải theo bài/tiết
t ong sách giáo khoa Mỗi chủ ề có thể ược th c hiện ở nhiề tiết học, mỗi tiết có thể chỉ
th c hiện m t hoặc m t số bước t ong tiến t ình sư phạm của bài học ác nhiệm vụ học tập
có thể ược th c hiện ở t ong hoặc ngoài giờ t ên lớp Ngoài việc tổ chức cho học sinh th c hiện các nhiệm vụ học tập ở t ên lớp, cần chú t ọng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở ngoài lớp học và ở nhà, có thể thông q a các hoạt ng tham q an, ngoại khóa, các c c thi ứng dụng vật lí vào th c tiễn có tổng kết ánh giá, út kinh nghiệm
2 Đ ớ phươn pháp dạy học và k ể ra, đánh á
2.1 Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học
Phư ng pháp và hình thức dạy học phải chú t ọng phát t iển năng l c của học sinh trên các mặt:
- hải phát h y tính tích c c, t giác, chủ ng của học sinh, hình thành và phát t iển năng l c t học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin, ), t ên c sở ó
t a dồi các phẩm chất linh hoạt, c lập, sáng tạo của tư d y
- ó thể chọn l a m t cách linh hoạt các phư ng pháp ch ng và phư ng pháp ặc thù của môn vật lí ể th c hiện T y nhiên dù sử dụng bất kỳ phư ng pháp nào cũng phải ảm bảo ược ng yên tắc “HS t mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với s tổ chức, hướng dẫn của GV”
- Việc sử dụng phư ng pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức dạy học T ỳ theo mục tiê , n i d ng, ối tượng và iề kiện cụ thể mà có những hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học t ong lớp, học ở ngoài lớp ần ch ẩn b tốt về phư ng pháp ối với các giờ th c hành ể ảm bảo yê cầ èn l yện kỹ năng th c hành, vận dụng kiến thức vào th c tiễn, nâng cao hứng thú cho người học
- ần sử dụng ủ và hiệ q ả các thiết b dạy học môn học tối thiể ã q i nh ó thể
sử dụng các ồ dùng dạy học t làm nế xét thấy cần thiết với n i d ng học và phù hợp với
ối tượng HS Tích c c vận dụng công nghệ thông tin t ong dạy học nhằm phát h y tính tích
c c, chủ ng, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của học sinh; khắc phục lối t yền thụ
áp ặt m t chiề , ghi nhớ máy móc
- Tổ chức dạy học phân hoá theo năng l c của học sinh d a theo ch ẩn kiến thức, kỹ năng của hư ng t ình giáo dục phổ thông môn vật lí cấp TH S, TH T Giáo viên chủ ng thiết kế bài giảng linh hoạt, khoa học, sắp xếp hợp lý các hoạt ng của giáo viên và học sinh, m t giáo
án ạt yê cầ cần thể hiện ược việc ổi mới phư ng pháp dạy học và bám sát ch ẩn KTKN
Cụ hể, trong bà soạn phần k ến h c, kỹ năn , há độ cần n u rõ các phẩ chấ , năn lực cần rèn luy n cho học s nh hôn qua bà dạy Các phẩ chấ , năn lực này cũn cần được chỉ rõ ron các hoạ độn của bà dạy (thể hiện ở c t thứ 3 của giáo án: Mục tiê cần
ạt) Ngoài ra, giáo án cũng cần thể hiện õ những n v kiến thức tích hợp, liên hệ th c tiễn, vận dụng kiến thức liên môn
Trang 3- Hình thức tổ chức dạy học cần a dạng, chú ý các hoạt ng t ải nghiệm sáng tạo, nghiên cứ khoa học của học sinh liên q an ến các lĩnh v c vật lí ứng dụng; sử dụng các hình thức dạy học t ên c sở ứng dụng công nghệ thông tin và t yền thông như: các phần mềm dạy học vật lí, các thí nghiệm ảo, Tổ chức và ng viên học sinh tích c c tham gia c thi nghiên
cứ khoa học kỹ th ật học sinh t ng học lĩnh v c Vật lí - ông nghệ theo ông văn số 4241/BGDĐT ngày 24/6/2013 của B GDĐT và c thi vận dụng kiến thức liên môn ể giải
q yết các tình h ống th c tiễn dành cho học sinh t ng học theo công văn số 5111/BGDĐT ngày 23/7/2013 của B GDĐT
Ngoài việc tổ chức cho học sinh th c hiện các nhiệm vụ học tập ở t ên lớp, cần coi t ọng giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh học tập ở nhà, ở ngoài nhà t ường dưới dạng các bài
th yết t ình, các báo cáo nghiên cứ phù hợp với học sinh…
- Tăng cường tổ chức các hoạt ng có gắn với b môn vật lí như: “Hội thi thí nghiệm -
thực hành của học sinh”, “Hội thi tự làm và sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên”, “Ngày hội công nghệ thông tin”, “Ngày hội sử dụng ngoại ngữ”… nhằm kh yến khích giáo viên và học sinh
tăng cường sử dụng hợp lý, khai thác tối a tác dụng của các thiết b dạy học, phư ng tiện nghe nhìn, ph ng học b môn; sử dụng ngoại ngữ, chủ ng t làm thiết b dạy học
2.2 Đổi mới kiểm tra và đánh giá
- Đổi mới kiểm t a ánh giá t ong dạy học b môn vật lí theo hướng chú t ọng ánh giá phẩm chất và năng l c của học sinh hú t ọng ánh giá q á t ình: ánh giá t ên lớp; ánh giá bằng hồ s ; ánh giá bằng nhận xét; tăng cường hình thức ánh giá thông q a sản phẩm d
án; bài th yết t ình; kết hợp kết q ả ánh giá t ong q á t ình giáo dục và ánh giá tổng kết
c ối kỳ, c ối năm học ác hình thức kiểm t a, ánh giá ề hướng tới phát t iển năng l c của học sinh; coi t ọng ánh giá ể giúp ỡ học sinh về phư ng pháp học tập, ng viên s cố gắng, hứng thú học tập của các em t ong q á t ình dạy học Việc kiểm t a, ánh giá không chỉ là việc xem học sinh học ược cái gì mà q an t ọng h n là biết học sinh học như thế nào, có biết vận dụng không
- hủ ng kết hợp m t cách hợp lý, phù hợp giữa hình thức t ắc nghiệm t l ận với t ắc nghiệm khách q an, giữa kiểm t a lý th yết và kiểm t a th c hành t ong các bài kiểm t a Tiếp tục nâng cao yê cầ vận dụng kiến thức liên môn vào th c tiễn Khi chấm bài kiểm t a phải
có phần nhận xét, ng viên s cố gắng, tiến b của học sinh Việc cho iểm có thể kết hợp giữa ánh giá kết q ả bài làm với theo dõi s cố gắng, tiến b của học sinh hú ý hướng dẫn học sinh ánh giá lẫn nha và biết t ánh giá năng l c của mình
- Th c hiện nghiêm túc việc xây d ng ề thi, kiểm t a theo ma t ận, trong ó cần chỉ rõ các kỹ năn cần được k ể ra; với các t ường có iề kiện, t ong các ề kiểm t a vật lí phần
t ắc nghiệm khách q an có thể th c hiện việc a các câ hỏi nhiề l a chọn úng thay vì chỉ có các câ hỏi 1 l a chọn úng như t ước ây Về iểm bài th c hành th c hiện như năm học
t ước: Mỗi học kỳ có tối a m t bài th c hành lấy iểm kiểm t a 1 tiết (hệ số 2)
- Tăng cường a câ hỏi, bài tập kiểm t a theo nh hướng phát t iển năng l c ể bổ s ng cho thư viện câ hỏi của t ường Tăng cường xây d ng "Ng ồn học liệ mở" (thư viện) câ hỏi, bài tập, ề thi, kế hoạch bài dạy, tài liệ tham khảo có chất lượng t ên website của B (tại a chỉ http://giaoducphothong.edu.vn) và của b môn vật lí Lâm Đồng tại a chỉ
http://vatlylamdong.com/forum.php Đ ng viên giáo viên và học sinh tích c c tham gia Diễn
àn t ên mạng (http://danhgia.truonghocao.edu.vn) về ổi mới kiểm t a ánh giá theo nh hướng phát t iển năng l c học sinh
3 Đ ớ s nh hoạ chuy n ôn
- Tổ ch yên môn sinh hoạt theo hướng tăng cường giúp ỡ vì s tiến b của các thành viên t ong tổ thông q a t ao ổi, thảo l ận về các chủ ề, n i d ng giảng dạy, út kinh
Trang 4nghiệm, tháo gỡ những khĩ khăn vướng mắc trong giảng dạy t ánh sinh hoạt tổ chỉ mang tính s vụ
- Tiếp tục t iển khai th c hiện ổi mới sinh hoạt ch yên mơncủa tổ/nhĩm ch yên mơn thơng q a hoạt ng nghiên cứ bài học theo hướng dẫn và mơ hình Sở ã t iển khai t ong năm học 2013 – 2014 Thống nhất lập kế hoạch hoạt ng tổ/nhĩm chuyên mơn và kế hoạch cá nhân theo mẫ Sở ã gửi về các n v
- ác tổ cần cĩ kế hoạch từng bước nâng cao năng l c tiếng Anh vật lí cho giáo viên,
t iển khai thí iểm dạy học vật lí song ngữ tiếng Anh tại các t ường TH T ch yên Thăng Long, Bảo L c và tại các t ường TH T khác cĩ ủ iề kiện ĩ thể tổ chức dưới dạng ch yên ề, ngoại khĩa…
- Thơng qua sinh hoạt tổ ch yên mơn, các tổ cũng cần cĩ kế hoạch biện pháp nâng cao t ình ch yên mơn, nghiệp vụ sư phạm của giáo viên t ong tổ Đẩy mạnh tổ chức các sinh hoạt ch yên ề, tham gia tích c c các hoạt ng ch yên mơn của a phư ng, của ngành, tăng cường giao lư học hỏi về ch yên mơn, chia sẻ kinh nghiệm Tiếp tục ng viên giáo viên tham gia tích c c diễn àn Vật lý Giáo dục Lâm Đồng (vatlylamdong.com
- Đối với các t ường ch yên biệt: Tổ Vật lí t ường TH T h yên Thăng Long, TH T
chuyên Bảo L c cần nắm vững chư ng t ình, các ch yên ề ch yên sâ cũng như cập nhật các nhiệm vụ năm học mới 2014-2015 ể cĩ kế hoạch dạy học phù hợp, từng bước t iển khai thí iểm dạy học vật lí song ngữ tiếng Anh ác t ường Dân t c n i t ú cần nắm vững n i d ng
chư ng t ình, các n i d ng giảm tải mơn vật lí ể áp dụng cho phù hợp với ối tượng học
sinh Các t ng tâm GDTX cĩ hệ bổ túc văn hĩa cần lư ý việc dạy học theo úng ch ẩn KTKN kết hợp với việc lồng ghép các n i d ng bảo vệ mơi t ường, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệ q ả, giáo dục kỷ năng sống vào bài học hú t ọng ến việc biên soạn ề kiểm
t a cần cĩ ma t ận thống nhất cho từng bài kiểm t a bám sát ch ẩn kiến thức kỷ năng Ngồi a cần chú ý những n i d ng giảm tải t ong chư ng t ình ch ẩn TH T ể áp dụng giảng dạy, a
ề kiểm t a cho các lớp bổ túc
III CƠNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
1 Đẩy mạnh việc phát hiện và ào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi vật lí, lập i t yển ể
tham gia thi học sinh giỏi cấp tỉnh Tích c c ch ẩn b ể tham gia H i ngh cơng tác bồi dưỡng học sinh giỏi cấp THPT t ong năm học 2014 – 2015 (sẽ cĩ kế hoạch iêng của Sở GDĐT)
2 Đề thi học sinh giỏi Vật lý trong năm học 2014-2015 ở các cấp chủ yếu vẫn ra
theo dạng đề tự luận Việc dạy bồi dưỡng và a ề thi học sinh giỏi cần chú ý ến phư ng án
th c hành t ên giấy thi liên quan đến nội dung chương trình vật lí phổ thơng đã được quy định
3 Hàng năm, Sở ( h ng KTKĐ L) sẽ cĩ văn bản hướng dẫn về n i d ng và phạm vi ề
thi học sinh giỏi tỉnh TH S và TH T T y nhiên nội dung chương trình bồi dưỡng tại các
n v hàng năm cần phải bảo ảm những n v kiến thức như sau:
3.1 Thi học sinh giỏi Vật lý lớp 9:
Dựa vào nội dung chương trình Vật lý THCS, cụ thể như sau:
* Kỳ thi vòng Huyện, Thị, Thành phố:
- Toàn bộ phần Cơ học ở lớp 6 và 8 (có nâng cao,bổ sung các công thức định lượng)
- Toàn bộ phần nhiệt học ở lớp 6 và 8 (bổ sung các công thức định lượng)
- Toàn bộ phần quang học lớp 7 (có bổ sung cách vẽ ảnh qua gương)
- Chương I phần Điện học lớp 9
Trang 5* Kỳ thi vòng Tỉnh: Gồm các nội dung đãõ có ở vòng huyện, thị, thành phố, đồng
thời thêm các nội dung sau:
- Toàn bộ phần Điện từ (Chương II) lớp 9
- Toàn bộ chương III - phần quang lớp 9 (Bổ sung công thức thấu kính)
3.2 Thi học sinh giỏi vật lý lớp 12:
Dựa vào nội dung chương trình Vật lý THPT (chương trình nâng cao):
* Thi chọn học sinh giỏi tỉnh:
- Toàn bộ phần cơ học lớp 10
- Toàn bộ phần Vật lý phân tử và nhiệt học ở lớp 10
- Toàn bộ phần điện học, từ trường, cảm ứng điện từ ở lớp 11
- Toàn bộ phần Quang hình học lớp 11
- Toàn bộ phần Cơ học vật rắn, Dao động cơ học, Sóng cơ học - âm học, Dòng điện xoay chiều (không phân nhánh), Sóng điện từ lớp 12
Tùy theo thời iểm thi mà cĩ thể thêm bớt n i d ng cho phù hợp với kiến thức ã học
* Thi chọn học sinh dự thi quốc gia
Nội dung thi ở vòng này ngồi những kiến thức theo chư ng t ình vật lí TH T nâng cao cịn bao gồm cả các chuyên đề chuyên sâu mà Bộ GD&ĐT đã quy định cho trường
Chuyên theo công văn số 10803/ BGDĐT-GDTrH ngày 16/12/2009 hướng dẫn thực hiện
chương trình chuyên sâu các môn chuyên cấp THPT Ngồi a các n v cũng cần chủ ng
nắm n i d ng các ch yên ề bồi dưỡng cho giáo viên ch yên hàng năm của B GDĐT
Nội dung bồi dưỡng và thi ở các vòng không chỉ là những vấn đề cơ bản của chương trình Vật lý THCS, THPT mà còn bao gồm những kiến thức và kỷ năng nâng cao cho từng đơn vị kiến thức
Nội dung và yêu cầu như kỳ thi học sinh giỏi THCS vòng tỉnh Trong đó trọng tâm là chương trình vật lý lớp 9
Sở Giáo dục và Đào tạo ề ngh các n v t iển khai Hướng dẫn b mơn Vật lí ến giáo viên t ong tổ ch yên mơn và tạo iề kiện th ận lợi ể giáo viên th c hiện tốt các n i dung nêu trên
- Lãnh ạo Sở;
- Các phịng GDĐT;
- ác n v t c th c;
- Phịng KT-KĐ LGD;
- Website Phịng GDTrH;
- Lư : VT, GDT H