Tế bào phân chia như thế nào?” - Hiểu được ý nghĩa của sự lớn lên và phân chia tế bào ở thực vật chỉ có những tế bào mô phân sinh mới có khả năng phân chia.. - Kĩ năng hợp tác và chia sẻ
Trang 1à y so ạ n
Dạy
Ngày Tiết
Tiết 5 + 6 + 7 + 8:
CHỦ ĐỀ: TẾ BÀO THỰC VẬT (4 tiết)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức, kĩ năng
a Kiến thức:
- HS tự làm được 1 tiêu bản thực vật: vảy hành, cà chua
- HS xác định được: các cơ quan của thực vật đều được cấu tạo bằng tế bào, những thành phần cấu tạo chủ yếu của tế bào, khái niệm về mô
- HS trả lời được câu hỏi “Tế bào lớn lên như thế nào? Tế bào phân chia như thế nào?”
- Hiểu được ý nghĩa của sự lớn lên và phân chia tế bào ở thực vật chỉ có những tế bào mô phân sinh mới có khả năng phân chia
b Kỹ năng:
- Kĩ năng hoạt động nhóm
- Kĩ năng hợp tác và chia sẻ thông tin trong hoạt động làm tiêu bản, quan sát tế bào
- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, quản lí thời gian, trình bày kết quả quan sát
- Rèn luyện kỹ năng quan sát hình vẽ, nhận biết kiến thức
2 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh:
a Các phẩm chất: Tự tin, chủ động, trung thực
- Có trách nhiệm với môi trường tự nhiên
b Các năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hoạt động nhóm
- Năng lực tự học
c Các năng lực chuyên biệt:
- Năng lực làm và quan sát tiêu bản qua kính hiển vi, so sánh, hình thành kiến thức sinh học
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
* Tiết 5:
- Tiêu bản 2 loại tế bào thực vật nói trên
- H 6.2 và 6.3/ 22 sgk
- 4 kính hiển vi + 4 bộ đồ thực hành
* Tiết 6
- Tiêu bản tế bào thịt quả cà chua
- H 6.2 và 6.3/ 22 sgk
- 4 kính hiển vi + 4 bộ đồ thực hành
* Tiết 7 : Tranh phóng to H 7.1 -> 7.5/ SGK
* Tiết 8 : Tranh phóng to H 8.1, 8.2/ 27 sgk
Trang 22 Học sinh:
* Tiết 5 + 6:
- Học thuộc cách sử dụng kính hiển vi
- Đọc trước bài thực hành
- Chuẩn bị mẫu vật/ nhóm
* Tiết 7: sưu tầm tranh ảnh về tế bào thực vật
* Tiết 8: Ôn lại khái niệm trao đổi chất ở cây xanh
II TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A Hoạt động khởi động
- Các bước sử dụng kính hiển vi?
B Hoạt động hình thành kiến thức
GV nêu yêu cầu cần đạt của bài:
- Làm được tiêu bản tế bào cà chua hoặc tế bào vẩy hành
- Vẽ lại được hình sau khi quan sát được
- Các nhóm thực hành không nói to, không đi lại lộn xộn
=> Phát kính và dụng cụ thực hành cho các nhóm, phân công nhiệm vụ
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ ND CẦN ĐẠT
HĐ1 Hướng dẫn ban
đầu
- Yêu cầu các nhóm tự
đọc cách tiến hành lấy
mẫu
HĐ2 Hướng dẫn
thường xuyên: Quan
sát TB biểu bì vảy
hành, TB thịt quả cà
chua dưới kính hiển vi
- Yêu cầu mỗi nhóm cử
đại diện lấy mẫu và tiến
hành quan sát qua kính
- Quan sát, hướng dẫn:
* Tiết 5: Dùng kim mũi
mác lột 1 lớp thật mỏng ở
vảy hành, trải phẳng trên
lam kính đã có nước cất
* Tiết 6: Cắt đôi quả cà
chua, dùng kim mũi mác
cạo một ít thịt quả cà
chua lên lam kính
+ Nhỏ 1 giọt nước lên
lam kính
+ Đậy lamen nhẹ nhàng
- Tự đọc thông tin thu nhận kiến thức
- 1 đại diện nhóm tiến hành làm tiêu bản
- Theo dõi
- HS tự làm được tiêu bản tế bào biểu bì vảy hành, tế bào thịt quả cà chua
Trang 3trên lam kính, dùng giấy
hút nước
+ Đặt và cố định tiêu bản
trên bàn kính
+ Quan sát tiêu bản dưới
kính hiển vi
- Cho hs quan sát tiêu
bản mẫu đã chuẩn bị
HĐ3 Hướng dẫn kết
thúc: Vẽ tế bào biểu bì
vảy hành, tế bào thịt
quả cà chua
- Treo tranh H 6.2 và
6.3/ 22 sgk -> yêu
cầu hs đối chiếu với hình
đã vẽ
- Hướng dẫn hs vừa quan
sát vừa vẽ
- Yêu cầu các nhóm đổi
tiêu bản để quan sát nhận
xét lẫn nhau
- GV đánh giá kết quả
thực hành, thái độ hs
- Quan sát tranh -> đối chiếu với hình đã vẽ của nhóm phân biệt vách ngăn tế bào
- Tập vẽ tiêu bản quan sát được
- HS tự nhận xét trong nhóm về thao tác làm tiêu bản, sử dụng kính, kết quả
HĐ4 Hình dạng và
kích thước của tế bào
- Đặc điểm của tế bào
vảy hành?
=> Có phải tất cả các cơ
quan của thực vật đều có
cấu tạo giống tế bào vảy
hành không?
- Treo tranh H 7.1-> 7.3/
sgk => Yêu cầu hs trả lời
câu hỏi:
+ Tìm điểm giống nhau
cơ bản trong cấu tạo rễ,
thân, lá?
(Gợi y: mỗi ô nhỏ đó là 1
tế bào)
+ Nhận xét về hình dạng
- Quan sát H/ 23 sgk ->
trả lời câu hỏi:
+ Cấu tạo bằng nhiều tế bào
+ Tế bào có nhiều dạng
- Cơ thể thực vật được cấu tạo bằng tế bào
- Các tế bào có hình dạng và kích thước khác nhau
Trang 4của tế bào thực vật?
- Gọi hs trả lời
- GV: Thân cây gồm các
loại tế bào biểu bì, thịt
vỏ, mạch rây, mạch gỗ,
ruột
- Yêu cầu quan sát kỹ
H7.1/ 23 sgk
? Trong cùng 1 cơ quan
tế bào có giống nhau
không?
=> Các cơ quan của thực
vật như: rễ, lá, thân, hoa,
quả đều cấu tạo bởi các
tế bào Các tế bào có
nhiều hình dạng khác
nhau: hình nhiều cạnh
như tễ bào biểu bì vảy
hành, hình trứng như tễ
bào thịt qủa cà chua, hình
sợi dài như tế bào vỏ cây,
hình sao như tế bào ruột
cây bấc
- Yêu cầu hs nghiên cứu
bảng/ 24 sgk
? Nêu nhận xét về kích
thước của tế bào thực
vật?
- Gọi hs trả lời
? Rút ra kết luận về hình
dạng và kích thước tế
bào?
khác nhau
- Nghe -> nhận xét, bổ sung
- Quan sát tranh
-> Trả lời
- Nghe
- Đọc thông tin trong bảng
-> Kích thước của các loại tế bào thực vật rất nhỏ và khác nhau Ví dụ
tế bào mô phân sinh, tế bào biểu bì vảy hành mắt thường không nhìn thấy được Nhưng cũng có những tế bào khá lớn như
tế bào thịt quả cà chua, tép bưởi, sợi gai mà mắt
ta nhìn thấy được
- Nghe -> nhận xét
HĐ5 Cấu tạo tế bào
- Yêu cầu hs nghiên cứu
thông tin/ sgk
Tế bào gồm:
- Vách tế bào
Trang 5- Treo tranh câm Sơ đồ
cấu tạo tế bào thực vật
-> Gọi hs lên chỉ các bộ
phận của tế bào trên
tranh
- Mở rộng: lục lạp trong
chất tế bào có chứa diệp
lục làm cho hầu hết cây
có màu xanh và góp phần
vào qua trình quang hợp
? Tế bào gồm những
thành phần chính nào?
=> Hình dạng, kích thước
của các tế bào khác nhau
nhưng chúng đều có các
thành phần chính là: vách
tế bào, màng sinh chất,
nhân, chất tế bào Ngoài
ra, tế bào còn có không
bào chứa lục lạp có vai
trò trong quang hợp
- Độc lập nghiên cứu thông tin + quan sát H 7.4/ 24 sgk
- HS chỉ trên tranh các bộ phận của tế bào thực vật
- Theo dõi -> nhận xét
- Nêu kết luận
- Màng sinh chất
- Chất tế bào
- Nhân
HĐ6 Mô
- Treo tranh các loại mô
-> yêu cầu HS quan sát
? Cấu tạo, hình dạng các
tế bào của cùng 1 loại
mô? của các loại mô
khác nhau?
? Mô là gì?
- Gọi hs nhận xét
=> Chức năng của các tế
bào trong 1 mô nhất là
mô phân sinh làm cho
các cơ quan của thực vật
lớn lên
- Quan sát tranh trao đổi nhóm
- Trả lời
- Nghe -> bổ sung
Mô gồm 1 nhóm tế bào giống nhau cùng thực hiện 1 chức năng
HĐ7 Sự lớn lên của tế
bào
Thực vật được cấu tạo
bởi các tế bào cũng như
ngôi nhà đựơc xây dựng
Tế bào non có kích thước nhỏ, lớn dần thành tế bào trưởng thành nhờ quá trình trao đổi chất
Trang 6bởi viên gạch Nhưng các
ngôi nhà không thể lớn
lên còn thực vật lại lớn
lên được Cơ thể thực vật
lớn lên do sự tăng số
lượng tế bào qua quá
trình phân chia và tăng
kích thước của từng tế
bào do sự lớn lên của tế
bào Hãy nghiên cứu bài
học hôm nay để hiểu rõ
hơn
- Yêu cầu hs nghiên cứu
thông tin/ 27 sgk + quan
sát H 8.1 -> Thảo luận
nhóm trả lời câu hỏi:
? + Tế bào lớn lên như
thế nào?
+ Nhờ đâu tế bào lớn
lên được?
* Gợi ý:
+ Tế bào trưởng thành là
tế bào không thể không
lớn thêm được nữa và có
khả năng sinh sản
+ Tế bào lớn: bộ phân
nào tăng kích thước? Bộ
phận nào nhiều lên?
+ Màu vàng chỉ không
bào
- Gọi đại diện nhóm trả
lời
- Chuẩn kiến thức:
+ Tế bào non có kích
thước nhỏ, sau đó to dần
lên đến 1 kích thước nhất
định ở tế bào trưởng
thành Tế bào trưởng
thành là tế bào không lớn
thêm được nữa và có khả
năng sinh sản
+ Sự lớn lên của vách tế
bào, màng nguyên sinh,
- Tự nghiên cứu thông tin
và quan sát tranh
-> Thảo luận nhóm, ghi câu trả lời ra nháp
+ Thấy được vách tế bào lớn lên, chất tế bào nhiều lên, không bào to ra
- Nhờ quá trình trao đổi chất tế bào lớn dần lên
- Nghe -> nhận xét, bổ sung
- Nghe
Trang 7chất tế bào, không bào
nhờ quá trình trao đổi
chất Tế bào non: không
bào nhỏ, nhiều Tế bào
trưởng thành: không bào
lớn chứa đầy dịch tế bào
=> Yêu cầu rút ra kết
luận
HĐ8 Sự phân chia tế
bào
- Yêu cầu hs đọc thông
tin và quan sát H 8.2/
sgk
- Đưa sơ đồ:
lớn dần
TB non TB
phân chia
trưởng thành TB
non mới
=> Trình bày sự lớn lên
và phân chia tế bào
- Đưa câu hỏi thảo luận:
+ Tế bào phân chia như
thế nào?
+ Các TB ở bộ phận nào
có khả năng phân chia?
+ Các cơ quan của thực
vật như: rễ, thân, lá lớn
lên bằng cách nào?
- Gọi đại diện nhóm trả
lời
=> Sự lớn lên của các cơ
quan thực vật do 2 quá
trình:
+ Phân chia tế bào
+ Sự lớn lên của tế bào
? Sự lớn lên và phân chia
của tế bào có ý nghĩa gì
đối với thực vật?
- Đọc thông tin và quan sát H 8.2/ sgk -> Nắm được quá trình phân chia của tế bào
- Theo dõi sơ đồ trên bảng
- Nghe
- Thảo luận nhóm
+ Quá trình phân chia/ 28 sgk
+ Tế bào ở mô phân sinh
có khả năng phân chia
+Các cơ quan của thực vật lớn lên nhờ tế bào phân chia
- Nghe -> nhận xét, bổ sung
- Nghe
-HS trả lời
Sự lớn lên và phân chia của tế bào giúp thực vật lớn lên (sinh trưởng và phát triển)
C Hoạt động luyện tập
- Trả lời câu 1,2/ 28 sgk
Trang 8Gợi ý câu 2: Sự lớn lên và phân chia của tế bào làm cho thực vật lớn lên cả về chiều cao và chiều ngang
- Lựa chọn câu trả lời đúng
Câu 1 - Các tế bào ở mô nào có khả năng phân chia?
(Đáp án C) Câu 2 - Tế bào có khả năng phân chia là:
(Đáp án b) Câu 3 - Chọn từ: 2 nhân, phân chia, ngăn đôi điền vào chỗ
“Quá trình phân bào: đầu tiên hình thành sau đó chất tế bào vách tế bào hình thành tế bào cũ thành tế bào con”
- Trả lời câu hỏi 1,2,3/ 25 sgk
- Giải ô chữ/ 26 sgk
- Đọc mục :”Em có biết”
- Ôn lại khái niệm trao đổi chất ở cây xanh
D Hoạt động vận dụng
- Sưu tầm tranh ảnh tế bào một số thực vật khác
E Hoạt động tìm tòi mở rộng
- Chuẩn bị 1 số cây có rễ rửa sạch: Cây nhãn, câycỏ, cây rau cải, cây rau rền, cây hành, cây cam
Ngày duyệt:
Soạn đến tiết 8 - tuần 4
Tổ trưởng: