Các di sản có giá trị nổi bậtnhư cụm thác nước Đray Nur và Đray Sáp trên sông Sêrêpốk, những thân cây gỗ Thủytùng hiếm có trong núi Chư A Thai, không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên…
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KHÁCH SẠN – DU LỊCH
BÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN: TÀI NGUYÊN DU LỊCH
ĐỀ TÀI: KHAI THÁC CÁC TÀI NGUYÊN DU LỊCH CỦA
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, Tây Nguyên đang là một trong những điểm đến du lịch được quan tâmtrong việc thai thác và triển khai các hoạt động du lịch Nhắc đến Tây Nguyên, người tahay nghĩ đến một vùng đất hoang sơ, đầy nắng và gió, với những con đường đất đỏ khúckhuỷu, hiểm trở Với diện tích tự nhiên hơn 50 nghìn km2 (chiếm hơn 16% diện tích cảnước), Tây Nguyên bao gồm 5 tỉnh Đắk Nông, Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum và LâmĐồng Sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên kỳ thú, là nơi có nhiều dân tộc cùng sinh sốngvới nhau, tạo nên những bản sắc văn hóa đặc trưng Từ đó nơi đây đã xây dựng được một
hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng và đặc sắc Các di sản có giá trị nổi bậtnhư cụm thác nước Đray Nur và Đray Sáp trên sông Sêrêpốk, những thân cây gỗ Thủytùng hiếm có trong núi Chư A Thai, không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên… cùngvới các lễ hội lớn như: Lễ hội cồng chiêng, Lễ hội cà phê, Du lịch bản Đôn… đã tạo nênnhững nét độc đáo cho du lịch Tây Nguyên
Tây Nguyên có tiềm năng và những lợi thế lớn về du lịch trên cơ sở đầu tư khaithác lâu bền các cảnh quan thiên nhiên đặc thù và truyền thống văn hóa dân tộc lâu đời.Trong những năm qua, du lịch vùng Tây Nguyên có những bước phát triển khá, góp phầnđáng kể vào phát triển kinh tế - xã hội của vùng Tuy nhiên, tài nguyên du lịch của TâyNguyên chưa được khai thác bài bản và còn nhiều bất cập do chưa tận dụng được mộtcách đầy đủ các lợi thế để thu hút đầu tư cho phát triển du lịch Chính vì thế nhóm 3 tiếnhành nghiên cứu đề tài “Khai thác các tài nguyên du lịch của vùng du lịch Tây
Nguyên”.
Bài thảo luận gồm 3 chương:
Chương 1: Tài nguyên du lịch vùng tây nguyên.
Chương 2: Khai thác tài nguyên du lịch vùng tây nguyên
Chương 3: Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch vùng tây nguyên.
Với kiến thức về chuyên môn và thời gian tìm hiểu về nguồn tài nguyên du lịchcũng như khai thác nguồn tài nguyên du lịch tại Tây Nguyên của nhóm còn hạn chế nênkhi thực hiện đề tài này khó tránh khỏi những sai sót, rất mong thầy cô bỏ qua và đónggóp ý kiến để nhóm có thêm kinh nghiệm và sẽ hoàn thành tốt hơn những bài thảo luậnsắp tới
Nhóm 3 xin chân thành cảm ơn!
Trang 3CHƯƠNG 1: TÀI NGUYÊN DU LỊCH VÙNG TÂY NGUYÊN
1.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên vùng Tây Nguyên
1.1.1 Khái quát về vị trí địa lý của Tây Nguyên
Tây Nguyên là khu vực với địa hình cao nguyên bao gồm các tỉnh xếp theo thứ tự
vị trí địa lý từ phía Bắc xuống Nam gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và LâmĐồng Tây Nguyên là vùng thuộc miền Trung Việt Nam; phía bắc giáp với tỉnh QuảngNam; phía đông giáp các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, NinhThuận, Bình Thuận; phía nam giáp với Đồng Nai, Bình Phước; phía tây giáp với các tỉnhAttapeu (Lào) và Ratanakiri, Mondulkiri (Campuchia)
Tổng diện tích 54.641km² Tổng dân số khoảng 4,4 triệu người (2002)
Khí hậu Tây Nguyên có hai mùa rõ rệt là mùa khô và mùa mưa Mùa khô nónghạn, thiếu nước trầm trọng, mùa mưa nóng ẩm
Tài nguyên nước: Tây Nguyên có 4 hệ thống sông chính: Thượng sông Xê Xan,thượng sông Sêrêpôk, thượng sông Ba và sông Đồng Nai
Tài nguyên đất: Đất ở Tây Nguyên được xem là tài nguyên cơ bản của vùng, thuậnlợi cho phát triển nông lâm nghiệp Đất ở đây chủ yếu là đất đỏ Bazan
Tài nguyên rừng: Rừng ở đây rất giàu về trữ lượng và đa dạng về chủng loài
Tài nguyên khoáng sản: khoáng sản tương đối ít, có quặng bôxít chiếm trữ lượnglớn Bên cạnh đó còn có vàng, than, bùn, chiếm số lượng nhỏ
Ý nghĩa:
+ Tây Nguyên dễ dàng tiếp nhận nguồn vật tư kĩ thuật, thiết bị, lương thực, thựcphẩm, hàng tiêu dùng từ các vùng khác chuyển đến Ngược lại nguồn nguyên liệu củavùng cũng dễ dàng vận chuyển đến thị trường tiêu thụ
+ Giao lưu, buôn bán với các nước trong tiểu vùng sông Mê Kông
+ Có vị trí quan trọng về mặt an ninh quốc phòng
1.1.2 Đặc điểm địa chất, địa hình
Địa hình Tây Nguyên khá đa dạng, ngoài những núi cao thung lũng sâu hiểm trở còn
có những cao nguyên, bình sơn nguyên lớn, những miền trũng và đồng bằng khá rộng, lànhững thung lũng giữa núi và những dải bồi tích các sông lớn Địa hình núi cao, bao bọc
cả 3 mặt bắc, đông và nam của vùng Phía bắc được khống chế bởi dãy núi Ngọc Linh làdãy núi đồ sộ nhất ở bắc Tây Nguyên, chạy dài theo hướng tây bắc - đông nam với chiều
Trang 4dài đến gần 200 km Phía đông được án ngữ bởi những dãy núi nối tiếp nhau thành mộtbức tường ngăn cách Tây Nguyên với dải đồng bằng ven biển duyên hải Nam Trung bộ,trong đó có những dãy núi chính như dãy An Khê, dãy Chư Đju, dãy Vọng Phu, dãy TâyKhánh Hòa, dãy Chư Yang Sin, dãy Bi Đúp Phía Nam, được bao bọc bới những dãy củaTrường Sơn Nam với những dãy Brai An, Bơ Nam So Rlung.
Ở Tây Nguyên có mặt khá đầy đủ các thành tạo phun trào, xâm nhập, biến chất cótuổi từ Arkei đến Đệ tứ Các thành tạo Arkei, Proterozoi chỉ lộ ra ở Gia Lai, Kon Tum vàĐắk Lắk còn ở Lâm Đồng chủ yếu gặp các thành tạo Mesozoi và Kainozoi Các khối địachất:
+ Đới Kon Tum: Gồm các khối: Ngọc Linh, Đak Lây – Sa thầy, Ngọc Tuôm, KonTum, Đak Đơ Rây, Kon Hà Nừng – Kim Sơn, Đak Bla, An Khê, Cheo reo, Chư sê,…
+ Đới Srepok: có mặt khối Đak Lin – Cơ Mơ Rông
+ Đới Đà Lạt: Gồm các khối: Bản Đôn, Buôn Ma Thuật – Krong A Na, Bù Prang,Đơn Dương,
Với đặc điểm thổ nhưỡng đất đỏ Bazan ở độ cao khoảng 500m đến 600m so vớimực nước biển, Tây Nguyên rất phù hợp với những cây công nghiệp như cà phê, ca cao,
hồ tiêu, dâu tằm, cây điều và cây cao su cũng đang được phát triển tại đây Cà phê là câycông nghiệp quan trọng số một ở Tây Nguyên Tây Nguyên cũng là vùng trồng cao sulớn thứ hai sau Đông Nam Bộ và đang tiến hành khai thác mỏ quặng Bô xít Tây Nguyêncũng là khu vực ở Việt Nam còn nhiều diện tích rừng với thảm sinh vật đa dạng, trữlượng khoáng sản phong phú hầu như chưa khai thác và tiềm năng du lịch lớn, Tâynguyên có thể coi là mái nhà của Miền Trung, có chức năng phòng hộ rất lớn Tuy nhiên,nạn phá rừng, hủy diệt tài nguyên thiên nhiên và khai thác lâm sản bừa bãi chưa ngănchặn được tại đây có thể dẫn đến nguy cơ làm nghèo kiệt rừng và thay đổi môi trường,sinh thái ( đoạn này m xem lại chút mình nên tập trung địa chất, địa hình tránh lặp ý sangphần đặc điểm sinh vật và đa dạng lãnh thổ vì ko cần thiết)
1.1.3 Đặc điểm thủy – hải văn
Tây Nguyên là một vùng núi và cao nguyên rộng lớn với tổng diện tích tự nhiên xấp
xỉ bằng 18% diện tích cả nước Do đặc điểm địa lý tự nhiên nên khí hậu của Tây Nguyênchia làm hai mùa rõ rệt: Mùa mưa thường bắt đầu từ tháng đầu tháng 5 và kết thúc vàocuối tháng 10, mùa khô bắt đầu từ đầu tháng 11 và kết thúc vào tháng 4 năm sau Cáckhu vực thuộc phía Đông Tây Nguyên mùa mưa bắt đầu và kết thúc muộn hơn các khuvực còn lại khoảng từ 15- 20 ngày Độ ẩm không khí trung bình năm ở Tây Nguyên
Trang 5khoảng 82%, tháng có độ ẩm cao nhất là tháng 9 trung bình 90%, tháng có độ ẩm thấpnhất là tháng 3 trung bình 70% Tây Nguyên có 2 hướng gió chính theo 2 mùa: mùa mưagió Tây Nam thịnh hành thường thổi nhẹ khoảng cấp 2, cấp 3; mùa khô gió Đông Bắcthịnh hành thường thổi mạnh cấp 3,cấp 4 có lúc gió mạnh lên cấp 6, cấp 7 Mùa khô giótốc độ lớn thường gây khô hạn ( phù hợp với phần khí hậu, Thủy- hải văn là nước cầnxem lại giáo trình tránh đi sai hướng Vd :
- Độ chứa nước của đất đá: Do đất đá có độ nứt nẻ và độ rỗng khác nhau, nên khả năngchứa nước của chúng cũng khác nhau
- Độ khoáng hóa của nước dưới đất: Nước dưới đất ở Tây Nguyên hầu hết có độ khoánghóa thấp (M ≤1 g/l), chỉ có một số nguồn nước có độ khoáng hóa cao hơn (M >1 g/l),nhưng đối với nước khoáng có thanh phân chia độ khoáng riêng theo yêu cầu chuyênmôn, chỉ phân chia thang khoáng của nước dưới đất thành 2 cấp: siêu nhạt (M<1 g/l) vànhạt (M = 0,1-1 g/l) )
Trong giai đoạn chuyển mùa từ mùa khô sang mùa mưa Các hiện tượng thời tiết cựcđoan như dông, lốc, mưa đá thường xảy ra với tần suất cao Đối với mùa mưa, do địa bànđồi núi xen thung lũng, sông suối hẹp và gấp khúc nên mỗi khi mưa lớn thường xảy ra lũquét, lũ ống và sạt lở đất Theo thống kê, hàng năm thiệt hại do thiên tai gây ra cho cácđịa phương ở Tây Nguyên lên đến hàng chục tỷ đồng, ảnh hưởng không nhỏ đến sinhhoạt, sản xuất của nhân dân trên địa bàn
Chế độ thủy văn của các sông, suối Tây Nguyên chịu ảnh hưởng trực tiếp của chế độmưa hàng năm Phần lớn sông suối của vùng là phần thượng lưu của những hệ thống sôngchính chảy xuống các đồng bằng ven biển Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và sangCampuchia Các sông suối ở Tây Nguyên tập trung trong ba hệ thống chính: hệ thốngsông Ba, hệ thống sông Mê Kông, hệ thống sông Đồng Nai, địa phận tỉnh Lâm Đồng ỞTây Nguyên còn có hàng loạt hồ tự nhiên và nhân tạo có khả năng tích trữ hàng tỷ m3nước, có tác dụng điều tiết dòng chảy, phục vụ các yêu cầu phát triển thủy lợi, thủy điện,cung cấp nước, cải thiện môi trường Mùa khô nước các sông cạn kiệt gây khó khăn choviệc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và giao thông trên các sông lớn
( xem lại và lựa chọn, tóm tắt nd phù hợp hơn nhé)
1.1.4 Đặc điểm sinh vật và đa dạng sinh học lãnh thổ
Trang 6Tây nguyên là vùng được đánh giá có đa dạng sinh học cao và tài nguyên sinh vậtphong phú nhất Việt Nam với nhiều vùng sinh thái và các hệ sinh thái có nét độc đáo củaTây Nguyên.
Tây nguyên là một trong những vùng có tính đa dạng sinh học rất cao của ViệtNam Rừng Tây Nguyên giàu về trữ lượng, đa dạng về chủng loại Trữ lượng rừng gỗchiếm tới 45% tổng trữ lượng rừng gỗ của cả nước Diện tích rừng Tây Nguyên là 3.015,5nghìn ha chiếm 35,7% diện tích rừng cả nước Các cây dược liệu quí được tìm thấy ở đâynhư sâm bổ chỉnh, sa nhân, địa liền, thiên niên kiện, hà thủ ô trắng, và các cây thuốc quí
có thể trồng được ở đây như atisô, bạch truật, tô mộc, xuyên khung
Hệ động vật hoang dã cũng rất phong phú có ý nghĩa kinh tế và khoa học Các tỉnhTây Nguyên với diện tích rừng núi rộng lớn, là địa bàn tập trung động vật hoang dã phongphú và giàu có nhất cả nước, trong đó có những loài quý hiếm được xếp vào danh sáchbảo vệ của thế giới Đàn voi ở Đắk Lắk có số lượng nhiều nhất cả nước Ngoài voi, cácđộng vật quý hiếm như bò xám, bò rừng, bò tót, trâu rừng, nai cà tong, hươu vàng, hươuđầm lầy, cheo cheo (hươu chuột), hổ báo cùng một số loài chim quý như công, trĩ sao, gàlôi, gà tiền, cao cát, chim đuôi cụt (cút xanh) phân bố khá nhiều ở Tây Nguyên Đặc biệt,các khu rừng nguyên sinh Nam Kar (Đắk Lắk), Yor Đôn (Buôn Đôn), Ea Sô (Ea Kar), CưYang Sin (Krông Bông) của tỉnh Đắk Lắk, Kon Cha Răng và Kon Ka Kinh (K’bang) củatỉnh Gia Lai có đàn động vật hoang dã khá phong phú
1.1.5 Đặc điểm tài nguyên du lịch tự nhiên khác
Tây Nguyên được thiên nhiên ưu đãi nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng, núi, caonguyên, sông suối, thác nước, hồ… và cả hệ động thực vật hết sức phong phú, trong đó cónhiều khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia… Những tài nguyên có giá trị để khai thácphát triển du lịch bao gồm: cảnh quan dọc các sông Đắk Bla, Pa Cô, Serepok, Krông Ana,Krông Nô, Đồng Nai…; hệ thống các hồ lớn và đẹp như Tuyền Lâm, Đan Kia Suối Vàng(Lâm Đồng), Hồ Lắk (Đắk Lắk), Biển Hồ (Gia Lai), các hồ thủy điện (Yaly, Đại Ninh…);
hệ thống các thác nước như Dray Sap, Trinh Nữ, Diệu Linh, Phú Cường, Lưu Ly,Pongour, Cam Ly, Pren… Tất cả những cảnh quan thiên nhiên ấy đều có thể khai thác trởthành điểm tham quan hết sức lý tưởng Có thể kể đến 1 vài cảnh quan như:
Đắk Nông có những danh lam thắng cảnh như: Hệ thống thác gồm: thác Bảy Tầng(thác Len Gun), thác Dray Sáp, thác Gia Long, thác Trinh Nữ, thác Ba tầng, thác Lưu Ly,thác Đắk G’lun, thác Liêng Nung, thác Cô Tiên; suối khoáng Đắk Mol; các khu bảo tồnthiên nhiên Nam Nung, Tà Đùng; hệ thống hồ: Hồ Tây, Hồ Trúc, Hồ Doãn Văn, Hồ EaS’no, Hồ Đắk R’Tih…
Trang 7Lâm Đồng với trung tâm du lịch Đà Lạt – thành phố ngàn hoa với nhiều cảnhquan, núi, hồ, thác, một hệ thống biệt thự cổ phong phú hấp dẫn Hệ thống hồ của LâmĐồng như Đan Kia Suối Vàng, hồ Tuyền Lâm, hồ Xuân Hương, hồ Than Thở, hồ ĐạiNinh… là những điểm tài nguyên đặc sắc có thể khai thác xây dựng các sản phẩm du lịchtham quan, nghỉ dưỡng hồ Hệ thống cảnh quan như đỉnh Lang Biang; các rừng thôngcảnh quan; các thác nước (Đam B’ri, Cam Ly, Prenn, Pongour…); các VQG (Bidoup –Núi Bà, Cát Lộc – Cát Tiên) và các khu bảo tồn tự nhiên (Mađagui…) là những tàinguyên du lịch tự nhiên có sự hấp dẫn độc đáo đối với khách du lịch.
1.1.6 Đặc điểm tài nguyên khí hậu Tây Nguyên
Chịu ảnh hưởng của khí hậu cận xích đạo; nhiệt độ trung bình năm khoảng 20 0Cđiều hoà quanh năm biên độ nhiệt ngày và đêm chênh lệch cao trên 5,5 0C Khí hậu Tây
Nguyên được chia thành 2 mùa: mùa khô và mùa mưa Mùa khô nóng hạn, thiếu nướctrầm trọng, mùa mưa nóng ẩm, tập trung 85-90% lượng mưa của cả năm
Mưa mùa ở Tây Nguyên diễn ra từ tháng 5 và kết thúc vào dương tháng 10 Thờigian này, Tây Nguyên mưa nhiều khiến con đường đất đỏ trở nên trơn trượt khó đi hơnbao giờ hết Những ngày mưa xối xả ở Tây Nguyên có thể gây ra lũ quét Thế nhưng, đây
là mùa mưa làm lại vẻ ngoài rắn rỏi của Tây Nguyên thêm phần mạnh mẽ, áo khoác mớisau một mùa khô kéo dài Đặc biệt, mùa mưa tạo điều kiện tốt cho các thác nước ở TâyNguyên hoạt động mạnh và trở nên hùng vĩ hơn bao giờ hết ( ko cần thiết những câuvăn dùng nhiều tính từ miêu tả)
Mùa mưa Tây Nguyên với những thác nước hoạt động mạnh mẽ
Mùa khô ở Tây Nguyên sẽ bắt đầu từ tháng 11 và kết thúc vào tháng 4 năm sau CảTây Nguyên không còn ướt, thay vào đó là những tia nắng ấm áp, chan hòa Tuy nhiênđến Tây Nguyên vào mùa khô, bạn vẫn cảm nhận được cái lạnh se se vào đêm và sáng
Trang 8sớm Vào mùa khô, bạn có thể dễ dàng tham quan khám phá thành phố, làng mạc ởTây Nguyên (Tránh lan man nên tóm gọn ý và có sự liên kết, nêu những nét đặc trưngđọc lên là thấy đây là của vùng TN: Trong giai đoạn chuyển mùa từ mùa khô sang mùamưa, các hiện tượng thời tiết cực đoan như giông, lốc, mưa đá thường xảy ra với tần xuấtcao Đối với mùa mưa, do địa bàn đồi núi xen thung lũng, sông suối hẹp và gấp khúc nênmỗi khi mưa lớn thường xảy ra lũ quét, lũ ống và sạt lở đất )
Mùa khô Tây Nguyên không quá nóng, buổi tối và sáng sớm se lạnh
Hầu hết du lịch Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng thu hút nhiều du khách ghé thăm vàomùa khô nhất vì “thành phố mộng mơ – xứ sở ngàn hoa” này luôn đặc biệt Có rất nhiềuđịa điểm du lịch Đà Lạt check in sống ảo tuyệt đẹp mà không thể kể xiết như hồ TuyềnLâm, Kombi land, đồi chè cầu đất, cổng trời Đà Lạt… Nhưng một số lựa chọn khác cũngthích hợp vào mùa khô là Buôn Ma Thuột, Pleiku và Kon Tum cũng rất thú vị Mỗi nơiđều mang đang dáng vẻ đặc trưng riêng, có đi mới biết tất cả những gì trước mắt bạn vềcảnh đẹp Tây Nguyên quyến rũ nhường nào Phong cảnh thật ấn tượng của rừng cây, thácnước, hồ và sông suối Tây Nguyên vào mùa khô đáng để bạn đi bộ và leo núi vì có rấtnhiều thứ để xem cũng như khám phá Ở phía nam, Vườn quốc gia Nam Cát Tiên là mộttrong những địa điểm đa dạng sinh học nhất Đến với vườn quốc gia Nam Cát Tiên khi dulịch Tây Nguyên mùa khô, bạn được trải nghiệm đi xe Jeep đến Bàu sấu, tận mắt chứngkiến cây Tung khổng lồ, vượt thác Bến Cự với dãy đá liên hoàn nối nhau vào mùa khôhay tìm hiểu lịch sử đời sống của bản làng Tà Lài ( phần này đang đi lan man ko tập trungvào khí hậu)
1.2 Tài nguyên du lịch văn hóa Tây Nguyên
1.2.1 Các di tích lịch sử văn hóa ( phân bố dung lượng nd bị chênh lệch)
Trang 9Hòa cùng dòng chảy với lịch sử đấu tranh vĩ đại của dân tộc Việt Nam, TâyNguyên ngày nay vẫn giữ gìn được rất nhiều các di tích lịch sử oai hùng của ông cha đánhgiặc thời xưa Những di tích không chỉ là một lời nhắc nhở đối với thế hệ mai sau mà còn
là địa điểm tiềm năng để phát triển du lịch trong tương lai
Kon Tum có di tích lịch sử Ngục Kon Tum, Ngục Đắk Glei, di tích lịch sử danh
thắng Măng Đen
Nằm ở phía Tây thị xã Kon Tum, hạ lưu con sông Đăk Blam, di tích lịch sử ngụcKon Tum là nhà tù do người Pháp xây dựng để giam giữ các tù binh chính trị, các nhà yêunước, chiến sỹ cách mạng của nước ta trong giai đoạn cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh năm
1930 - 1931 Sau năm 1975, khi mà chiến tranh đã kiến thúc và đất nước được trả lại độclập tự do thù nơi đây trở thành khu di tích lịch sử của nước ta Đến nay, nơi đây còn lạitám bia tưởng niệm và ngôi mộ của các liệt sĩ Theo số liệu ghi lại, nơi đây đã giam giữtầm 500 tù binh chính trị của nước ta và gần một nửa các chí sĩ yêu nước đã nằm lại đâymãi mãi Nơi đây thực sự có nhiều ý nghĩa đối với nhân dân Tây Nguyên bởi nó thể hiệnlòng yêu nước của nhân dân miền Nam cũng như ghi lại những năm tháng gian khó củađồng bào Tây Nguyên nói riêng và nhân dân cả nước nói chung
Gia Lai có các di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia như: Tây Sơn Thượng Đạo, Di
tích Plei ơi, Di tích Vườn mít, Chiến thắng Plei Me, Chiến thắng đường 7 – Sông Bờ
Đắk Lắk có nhiều di tích lịch sử văn hóa và cách mạng như Nhà Đày Buôn Ma
Thuột, Đình Lạc Giao, Biệt điện Bảo Đại, Khu đồn điền Cada…
Đắk Nông gồm có Di tích lịch sử địa điểm như Di tích lịch sử Ngục Đắk Mil,
Địa điểm chiến thắng đồi 722 – Đăk Săk, Căn cứ kháng chiến liên tỉnh B4 – liên tỉnh IV
Lâm Đồng có nhiều di tích văn hóa lịch sử như Ga Đà Lạt, Thánh địa Cát Tiên,
nhà lao thiếu nhi Đà Lạt
Tại Đắk Lắk:
+ Buôn Đôn - nơi chung sống của rất nhiều sắc tộc như Ê Ðê, M’nông, Gia rai, Lào,Thái… cũng là nơi có nghề săn bắt và thuần dưỡng voi rừng với những điểm tham quannổi tiếng được biết tới: Mộ Vua Săn Bắt Voi Khunjunob, Biệt Điện Bảo Đại, khu nhàsàn cổ, cầu treo,
+ Buôn Jun với những ngôi nhà sàn với lối kiến trúc mang đậm cổ truyền Tây Nguyên.+ Buôn Ako Dhong với nhà cổ đặc trưng, không gian văn hóa truyền thống của cácđồng bào dân tộc, lắng nghe lời ca, điệu nhạc đầu hấp dẫn, mang đậm nét đẹp của núirừng Tây Nguyên
Trang 10+ Làng cà phê Trung Nguyên không chỉ là nơi giới thiệu về cà phê Nơi đây còn trưngbày hàng trăm hiện vật mang tính lịch sử của các dân tộc Tây Nguyên Hiện vật có thể làcông cụ sản xuất, nhạc cụ của người bản địa nơi đây.
Ngoài ra còn có các di tích khác như: Khu Du Lịch Đồi Tâm Linh; Nhà Thờ ThánhTâm; Tháp Chăm Yang Prong; Khu Du Lịch Kotam; Bảo Tàng Đắk Lắk; Chùa Sắc TứKhải Đoan; đồn điền cà phê Cada; Nhà đày Buôn Mê Thuột
Tại Gia Lai: Có các di tích lịch sử văn hóa, trong đó có cả những di tích cấp quốc gia
như: Chùa Minh Thành; Nhà thờ Pleichuet; Bảo tàng tỉnh Gia Lai; Làng Plei Ốp; Quảngtrường Đại Đoàn Kết; Làng Plei Phung; Chùa Bửu Minh; Di tích Tây Sơn Thượng Đạo;Nhà lao Pleiku, Làng kháng chiến Stơr, Chiến thắng đường 7 sông Bờ; Chùa BửuMinh…
Tại Kon Tum: Nhà thờ Chánh tòa Kon Tum; Cầu treo Kon Klor (có thể ghé thăm làng
dân tộc Bah Nar, làng cổ Kon K'tu để cảm nhận được nét đẹp giản dị của những ngườidân hiền lành chất phác và trải nghiệm những nét văn hóa truyền thống của người dânnơi đây); Ngã ba Đông Dương; Tòa giám mục; Ngục Kon Tum; Nhà rông kon Klor;Chùa Bác Ái ( được vua Bảo Đại sắc phong là "Sắc tứ Bác ái tự" để tôn vinh vẻ đẹp vàgiá trị của ngôi chùa linh thiêng xứ núi non hùng vĩ); Di tích chiến thắng Đăk Tô; NgụcĐăk Glei; Tượng Đức Mẹ măng Đen; di tích lịch sử danh thắng Măng Đen…
Tại Đắk Nông: Khách du lịch sẽ được tham quan các di tích, danh thắng được xếp hạng
di tích quốc gia trên địa bàn Ðắk Nông như: Di tích lịch sử địa điểm lưu niệm N’TrangGưh, Cụm di tích lịch sử N’Trang Lơng, Di tích lịch sử cách mạng căn cứ kháng chiếnB4 – Liên tỉnh IV Nam Nung, Di tích lịch sử Ngục Đăk Mil…
Tại Lâm Đồng: có nhiều di tích văn hóa lịch sử như Dinh I, Dinh II, Dinh III, khách sạn Palace; chùa Linh Sơn, Linh Phong, Linh Ẩn, Linh Quang, Linh Phước; Thiền viện Trúc Lâm; Nhà Thờ Con Gà; Bảo Tàng Dân Tộc Học Lâm Đồng;
1.2.2 Lễ hội văn hóa dân gian
Tây Nguyên với các sắc thái văn hóa vô cùng phong phú và đa dạng, được biểuhiện qua kho tàng văn học truyền miệng, qua nghệ thuật cồng chiêng, qua các lễ hội củacác dân tộc Tây Nguyên Thông qua các biểu hiện đặc sắc này, chúng ta sẽ hiểu đượcnhững đặc điểm, bản sắc độc đáo, đặc thù của vùng văn hoá Tây Nguyên – một vùng vănhoá hình thành và phát triển chủ yếu trên cơ cở của nền “văn minh nương rẫy”, khác cơbản so với “văn minh lúa nước” ở vùng đồng bằng
Lễ hội Cồng Chiêng Tây Nguyên ( phần này hơi dài)
Cồng chiêng đại diện cho văn hoá Tây Nguyên, được sử dụng trong nhiều nghi lễ,tín ngưỡng quan trọng Cồng chiêng được xem là ngôn ngữ giao tiếp hàng đầu của conngười với thần thánh và thế giới siêu nhiên, là nét đặc trưng của truyền thống văn hóa cácdân tộc Tây Nguyên Cồng chiêng là nhạc cụ nghi lễ, các loại nhạc cồng chiêng trước hếtđáp ứng cho yêu cầu của mỗi lễ thức Mỗi dân tộc ở Tây Nguyên có cách tổ chức cồngchiêng khác nhau, có ít nhất 3 phong cách âm nhạc cồng chiêng Tây Nguyên Cồng
Trang 11chiêng Êđê nhịp điệu phức tạp, tốc độ nhanh, cường độ lớn; cồng chiêng M’nông cường
độ không lớn dù tốc độ khá nhanh; cồng chiêng Ba Na – Giarai thiên về tính chất chủđiệu, bề trầm của cồng vang lên âm sắc vững chãi, hoành tráng Không chỉ có vậy, tiếngcồng chiêng còn đem đến cho đời sống của người Tây Nguyên sự lãng mạn Đó chính lànguồn gốc của những áng sử thi, thơ ca đi vào lòng người
Ngày 15/11/2005, UNESCO công nhận “Không gian văn hoá cồng chiêng TâyNguyên là kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại” Sự kiện này có ýnghĩa to lớn đối vói cả nước nói chung và Tây Nguyên nói riêng, khơi dậy niềm tự hào vềtruyền thống văn hoá vừa đa dạng phong phú, vừa độc đáo và giàu bản sắc của các dântộc Tây Nguyên
Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên bao trùm 5 tỉnh Tây Nguyên, tậphợp của nhiều dân tộc thiểu số Cồng chiêng Tây Nguyên là nơi chứa đựng những giá trịkiệt tác của nhân loại Không chỉ có sức hấp dẫn đặc biệt ở sự đa dạng độc đáo kỹ thuậtdiễn tấu mà cồng chiêng còn là biểu tượng cho sự tổng hoà các giá trị văn hóa đa dạngnhư: giá trị biểu thị đặc trưng và bản sắc văn hóa vùng; giá trị biểu thị đặc trưng văn hóatộc người hoặc nhóm tộc người; giá trị phản ánh đa chiều; giá trị nghệ thuật; giá trị sửdụng đa dạng; giá trị vật chất; giá trị biểu thị sự giàu sang và quyền uy; giá thị tinh thần;giá trị cố kết cộng đồng và giá trị lịch sử
Hội đua voi ở Tây Nguyên thường được tổ chức 2 năm một lần Đây là dịp để quy
tụ, tôn vinh trí tuệ, sức mạnh, sự khéo léo của những nhà thuần dưỡng voi người dânM’Nông Lễ hội thường được tổ chức tại Buôn Đôn, Đắk Lắk – nơi được mệnh danh làthủ phủ của loài voi Các hoạt động trong lễ hội đua voi ở Buôn Đôn bao gồm: lễ cúngNước, lễ cúng sức khỏe cho Voi, lễ ăn trâu mừng mùa (Lễ Đâm Trâu), lễ hội văn hoá cácdân tộc huyện Buôn Đôn, thi Voi đá bóng, thi Voi chạy, thi Voi bơi, lễ cúng lúa mới (Lễmừng mùa), lễ tắm Voi sau khi kết thúc các hoạt động của Voi tại Lễ hội Lễ hội với ýnghĩa tôn vinh sự mưu trí, sức mạnh, phản ánh những nét văn hóa đặc thù đặc sắc củanhững người con Tây Nguyên
Lễ hội cà phê là một lễ hội được tổ chức ở TP.Buôn Ma Thuột tỉnh Đắk Lắk Đây
là một lễ hội lớn ở Tây Nguyên nhằm quảng bá rộng rãi thương hiệu Cà phê Buôn MaThuột
Lễ hội được tổ chức hai năm một lần từ 09/3 đến 16/3, là dịp để tôn vinh những cống hiếncủa người trồng và kinh doanh cà phê Nơi diễn ra nhiều hoạt động đa dạng, hấp dẫn gópphần thu hút đầu tư, sự chú ý của du khách trong và ngoài nước
Trang 12(- Lễ mừng cơm mới: Khi cây H’lưng đầu buôn, cây Ê-táp giữa làng ra nụ, nở hoa, đóchính là lúc buôn làng tổ chức Lễ Cơm Mới (thường được tổ chức vào tháng 10) Lễ hộiđược tổ chức tại nhà riêng hoặc nhà Rông sau vụ thu hoạch của đồng bào Ba Na ở Gia Lai
và Kon Tum Lễ được tổ chức để tạ ơn thần lúa và lễ hội mừng mùa thu hoạch mới, cầumong cho ruộng nương ngày càng nhiều thóc lúa Dân làng cúng thần lúa bằng heo hoặc
gà trước khi sử dụng lúa để ăn hoặc mang đi biếu Lễ Cơm Mới được tổ chức đơn giản vàkhông tốn kém
- Lễ Bỏ Mả: Các dân tộc Tây Nguyên tổ chức Lễ Bỏ Mả cho người chết sau từ 1 – 3 năm.
Lễ Bỏ Mả diễn ra từ tháng 1 đến tháng 3 hàng năm, sau khi thu hoạch vụ mùa xong, thờitiết mát mẻ, hoa rừng nở rộ
- Lễ hội mừng năm mới tổ chức hàng năm vào tháng 12 sau khi thu hoạch lúa nương là
dịp đồng bào ăn mừng vụ mùa Đây là lễ hội mang đậm nét văn hóa cộng đồng của các dân tộc Tây Nguyên
Sử thi Tây Nguyên là một giá trị tinh thần, được đồng bào Tây Nguyên lưu giữ trong trí nhớ và được diễn xướng trong các sinh hoạt cộng đồng Khách du lịch thông qua hoạt động thăm quan, xem trình diễn của các dân tộc càng bị thu hút hơn bởi mức độ hùng tráng của những áng sử thi
Ẩm thực ( lựa chọn lại những món ăn nổi tiếng khi nhắc tới TN)
Món Heo lai hấp ống tre được chế biến theo ẩm thực truyền thống của người Êđê
tại Đắk Lắk và được phối trộn, tẩm ướp từ các nguyên liệu thiên nhiên sẵn có, vì thếmang đến hương vị đặc trưng riêng có ở nơi đây
Thịt heo lai làm nên nét riêng của món ăn, heo lai được nhân giống từ heo cỏ (heo ỉ) vớiheo rừng Cùng với quá trình chế biến, món ăn là cả một câu chuyện về văn hóa và bảo vệmôi trường
Bún đỏ là món ăn nổi tiếng ở Đắk Lắk mà bất kỳ du khách nào cũng muốn thử.
Sợi bún được trụng trong nồi nước dùng hầm từ xương, gạch cua, hạt điều nên có màu đỏđặc trưng Bún được ăn cùng thịt heo mỏng, thịt cua, tóp mỡ, trứng cút Rau ăn kèm món
ăn này gồm giá đỗ, cải xanh và rau cần
Gà nướng Buôn Đôn: Thịt gà ở đây có vị thơm ngon rất khác bởi cách nuôi gà
công phu, tất cả đều được thả vườn, ăn côn trùng, cỏ non và lúa rẫy Để gà nướng cóhương vị đặc trưng, nước sả là thành phần không thể thiếu Gà sau khi nướng trên lửathan được ăn cùng với muối ớt, cơm lam, rượu cần
Phở khô Gia Lai là món ăn thân thuộc mỗi ngày của người dân địa phương Đặc
trưng của món ăn này là sợi phở khô mảnh và dai, tạo cảm giác sần sật trong khoang
Trang 13miệng mỗi khi cắn từng sợi phở Nước dùng được hầm từ gà, bò, xương heo có vị ngọtthanh, ăn kèm với thịt băm, rau sống.
Dế chiên giòn: Món ăn này dần dần trở nên phổ biến với mọi người bởi dinh
dưỡng và hương vị mới lạ mỗi khi ăn Có rất nhiều loại dế như dế cơm, dế than, dế lửanhưng để chế biến món ăn thì chỉ có dế cơm mới đem lại hương vị Để món ăn thêm khóquên người ta nêm gia vị gồm ớt, lá chanh, sả thái nhỏ vào rang chung
Xôi măng: Ở Kon Tum, xôi măng được nhắc đến như một món ăn sáng quen
thuộc của người dân Măng được tẩm ướp vừa vị, kho cùng thịt hoặc cá để ăn kèm với xôidẻo Vì có bột nghệ nên món ăn mang màu vàng đặc trưng, hấp dẫn ( măng le nổi tiếnghơn thay vì chỉ là xôi măng)
Rượu cần: Đối với đồng bào Tây Nguyên, rượu cần trước hết và vật để dâng hiến cho cácthần, sau đó đến nhu cầu của con người, đó chính là một nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng.Qua đó, con người xích lại gần nhau hơn, thêm thương yêu đùm bọc nhau hơn
Cơm lam: Cơm Lam được coi là món ăn của núi của rừng bởi chắt lọc trong đó vị ngọtcủa dòng suối mát trong đầu rừng và hương thơm của rừng tre nứa xanh ngút đầu non…
ăn cùng với thịt gà hay thịt lợn rừng nướng (những thứ thịt này cũng được nướng trongống tre) Tuy nhiên, cơm Lam ngon nhất khi ăn với muối vừng (mè)
Gỏi lá: Lấy các loại lá này cuốn thành hình phễu để gắp vào đó các loại thức ăn Các món
ăn kèm với lá như thịt heo ba chỉ, tôm rang, da heo thái mỏng bóp trộn cùng bột gạo nếprang Nước chấm được làm từ hèm rượu, được khử qua dầu ăn, lẫn cùng trứng vịt thànhloại nước chấm sền sệt Tiêu để nguyên cả hạt, muối hạt, ớt cay xanh, hành… là nhữnggia vị không thể thiếu Kẹp đủ các loại lá, bỏ vào đó thịt, tôm, da heo, gia vị… rồi ăn cùngmột lúc, nhai càng kỹ càng dễ nhận ra nhiều hương vị khác nhau vừa có vị chan chát, vừangòn ngọt, chua chua và vừa bùi béo ngậy của thịt, tôm
Măng Le: Mùa mưa đi dọc các đường quốc lộ Tây Nguyên ta thường bắt gặp không biếtbao nhiêu chợ măng Ngoài măng ra không có hàng hoá gì khác Người Ba Na, Gia Rai,
Xê Đăng mình trần da đen cháy ngồi như bất động trên những gùi măng le đợi người đếnmua
Thịt nai: Thịt nai món đặc sản chủ yếu của vùng rừng núi Tây Nguyên chỉ còn phong phú
ở Đắk Lắk Người dân ở đây cho nai ăn những nguyên liệu tự nhiên nên thịt khá thơm vàdai, ít gân, mỡ màu trắng ngà, mềm hơn cả thịt bê non Thịt nai được chế biến thành nhiềumón ăn hấp dẫn như: nai nướng, nai xào lăn, nai nhúng giấm, sườn nai rán… Đặc biệt làmón thịt nai khô dai dai, cay cay còn nguyên mùi khói được nhiều người tâm đắc, khenngợi, khách du lịch có thể mua ít thịt nai khô về làm quà đặc sản Đắk Lắk cho gia đình,bạn bè
Cà phê chồn: Nếu không nhắc đến cà phê chồn thì thật là một thiếu sót vô cùng lớn, càphê Chồn là một món quà tặng vô cùng độc đáo và giá trị Nếu người được tặng yêu thích
cà phê thì đây chính xác là món quà tuyệt vời nhất, còn người chưa từng thử bao giờ, chỉngửi mùi cà phê sau khi pha là đã muốn thử ngay và luôn cho xem Để làm ra được loại
cà phê thì khá công phu nhưng bù lại người uống sẽ được thưởng thức loại cà phê hảohạng nhất với hương vị đặc trưng không loại cà phê nào có được
Trang 14Bơ sáp: nhiều vùng cũng có nhưng bơ sáp Đăk Lăk dẻo quánh, có vị béo thơm đặc trưng
mà không loại bơ nào sánh được Khi đến Đăk Lăk vào khoảng tháng 5 tới tháng 8 khách
du lịch sẽ gặp mùa bơ
1.2.3 Các làng nghề truyền thống của Tây Nguyên
Những ngành nghề thủ công truyền thống đã gắn bó ngàn đời với cuộc sống ngườidân của vùng Tây Nguyên Đó không đơn thuần là những vật dụng mà còn chứa đựngnhững giá trị văn hóa, thẩm mỹ, phong tục tập quán và tâm hồn, tâm linh của người dânnơi đây Trước hết, có thể kể đến những làng nghề dệt thổ cẩm, đan lát mây tre, làm rượucần, nghề rèn…
Nghề dệt thổ cẩm M’Nông ( hơi dài)
Hiện nay, ở Đăk Nông có nhiều làng nghề dệt thổ cẩm được lưu giữ và phát triểnnhư: Bon tại xã Đắk Nia, Gia Nghĩa, Đăk Sô, Quảng khê và một số bon làng tại huyện CưJút Theo truyền thống của đồng bào M’Nông, người ta thường chọn nền vải là màu đen,tượng trưng cho đất; màu đỏ tượng trưng cho sự dũng cảm, sức mạnh siêu nhiên, khátvọng tình yêu; màu xanh tượng trưng cho màu của trời, sông núi; màu vàng tượng trưngcho sự hài hoà, mơ ước, khát vọng trong cuộc sống của con người Tây Nguyên Nguyênliệu thường được dùng để dệt váy, áo thổ cẩm của người M’Nông là những nguyên liệu
có sẵn trong thiên nhiên như bông, vỏ cây, rễ cây…
Đây là một nghề truyền thống đã có từ lâu đời, tồn tại và phát triển cùng với sựphát triển của buôn, bon làng Khi làm nghề này, người ta đã sử dụng được nguồn nguyênliệu tại chỗ, tạo công ăn việc làm, mang lại thu nhập cho gia đình tại địa phương
Làng nghề thổ cẩm Đắk Lắk
Thổ cẩm đẹp với những đường nét, hoa văn độc đáo là cả một quá trình lao độngkhá công phu và mệt nhọc từ trồng bông, cán bông, kéo sợi, nhuộm màu và dệt Khungdệt của đồng bào Tây Nguyên tuy đơn giản nhưng rất đa dạng, có loại chuyên dành choviệc dệt váy, dệt chăn, lại có loại chuyên dệt những tấm vải có kích thước nhỏ hơn như làtúi thổ cẩm, là khăn địu, là khố…
Làm rượu cần, sản phẩm dùng men lá rừng ủ với gạo nếp, hạt kê, bắp, sắn…
đựng trong các ghè, ché, hầu hết đồng bào ở các huyện, thành phố đều có nghề này
Nghề đan lát mây tre, sản phẩm chủ yếu phục vụ cho sinh hoạt sản xuất: gùi, giỏ,
phên nứa… tập trung ở địa bàn thành phố và huyện Kon Plông
Nghề rèn với sản phẩm chủ yếu là các dụng cụ sản xuất: dao, rựa, cuốc… được
phân bố đều khắp trên các làng ở các huyện, thành phố
Trang 15Nghề mộc dân dụng, đồ gỗ cao cấp: bàn, ghế, giường, tủ… tập trung chủ yếu ở địa
bàn thành phố và một số ít ở thị trấn các huyện
(- Nghề đúc cồng chiêng: Làng đúc đồng Phước Kiều có từ đầu thế kỷ 17 và đã phát triểntrên 400 năm Với tuổi đời đã trải qua, làng nghề đã cung cấp hơn 4.000 bộ chiêng các loại cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên như Ê Đê, Ba Na, Jrai, Xê Đăng,
M’nông, Mạ, Chu Ru…, góp phần tích cực trong việc bảo tồn và phát huy di sản “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên”
- Nghề rèn với sản phẩm chủ yếu là các dụng cụ sản xuất: dao, rựa, cuốc… được phân bố đều khắp trên các làng ở các huyện, thành phố
- Nghệ thuật tạc tượng: Tây Nguyên đại ngàn không chỉ nổi tiếng với văn hóa cồng
chiêng, những pho sử thi truyền miệng bên bếp lửa, mà còn được biết đến với những pho tượng gỗ thô mộc và hồn nhiên như chính con người và núi rừng nơi đây Tượng gỗ dân gian là một loại hình văn hóa khá độc đáo liên quan nhiều đến nghi lễ và lễ hội của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên Những nghệ nhân đã đưa sử thi của dân tộc mình vào nét điêu khắc gỗ, tạo nên các hình khối nhiều cảm xúc)
CHƯƠNG 2: KHAI THÁC TÀI NGUYÊN DU LỊCH VÙNG TÂY NGUYÊN PHỤC
để đáp ứng nhu cầu lưu trú của du khách
+ Đà Lạt là điểm đến trung tâm của vùng với nhiều loại hình lưu trú như khách sạn, nhànghỉ, homestay,
Một số khách sạn:
+ Kon Tum: Indochine Hotel, khách sạn Bình Minh, Green Hotel,
+ Buôn Mê Thuột: khách sạn Hai bà Trưng, Eden Hotel, khách sạn Mường Thanh,
+ Gia Lai: khách sạn Mê Kong, Queen Hotel, Boston Hotel,
+ Đà Lạt: khách sạn Dreams, Summy Đà Lạt Hotel, khách sạn Đà Lạt Sky,
Ngoài ra còn có nhiều homestay trên khắp địa bàn các tỉnh thuộc vùng Tây Nguyên
để phục vụ nhu cầu lưu trú đa dạng của du khách
- Cơ sở ăn uống
+ Vùng Tây Nguyên có nhà hàng, quán ăn phục vụ những món đặc sản, truyền thống vàđặc sản của nhiều vùng miền khác nhau trong và ngoài nước, các cơ sở ăn uống tập trung
ở những điểm du lịch hấp dẫn như Đà Lạt, Buôn Mê Thuột, Kon Tum