+ Kết quả thí nghiệm của nhóm bạn Tuấn và Hải: Mức nước ở lọ A (cây có lá) đã bị giảm, chứng tỏ rễ của cây có lá đã hút một lượng nước, cán cân lệch về phía đĩa có lọ B (cây không lá), c[r]
Trang 1Tuần 14 Ngày soạn: 3/11/2013
Bài 24: PHẦN LỚN NƯỚC VÀO CÂY ĐI ĐÂU?
I/ MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Lựa chọn được cách thiết kế 1 thí nghiệm chứng minh cho kết luận : Phần lớn nước do rễ hút vào cây đã được lá cây thải ra ngoài bằng sự thoát hơi nước hoặc cấu tạo lỗ khí phù hợp chức năng thoát hơi nước
- Nêu được ý nghĩa quan trọng của sự thoát hơi nước qua lá
- Nắm được những điều kiện bên ngoài ảnh hưởng đến sự thoát hơi nước qua lá
- Giải thích được ý nghĩa của một số biện pháp kĩ thuật trong trồng trọt
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng so sánh, nhận biết kết quả thí nghiệm tìm ra kiến thức
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức yêu thích bộ môn
II/ CHUẨN BỊ
1.Chuẩn bị của giáo viên:
- Tranh vẽ phóng to hình 24.1 – 24.3 SGK
2.Chuẩn bị của học sinh:
- Xem lại bài Cấu tạo trong của phiến lá
- Đọc trước bài ở nhà
II/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Nắm sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ:
- Muốn chứng minh được cây có hô hấp, ta phải làm những thí nghiệm nào?
- Hô hấp là gì? Vì sao hô hấp có ý nghĩa quan trọng đối với cây?
3 Bài mới : PHẦN LỚN NƯỚC VÀO CÂY ĐI ĐÂU?
Giới thiệu bài: Chúng ta biết cây cần dùng nước để quang hợp và sử dụng cho một
số hoạt động khác nên hàng ngày rễ phải hút rất nhiều nước Nhưng theo nghiên cứu của các nhà khoa học cây chỉ giữ lại một phần nhỏ Còn phần lớn nước đã đi đâu?
Hoạt động 1 Thí nghiệm xác định phần lớn nước vào cây đi đâu?
- GV cho HS nghiên cứu SGK tr 80, trả
lời câu hỏi:
1 Một số HS đã dự đoán điều gì?
2 Để chứng minh cho dự đoán đó, họ đã
làm gì?
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm để lựa
chọn thí nghiệm
- GV ghi vào góc bảng sự lựa chọn của
các nhóm -> yêu cầu đại diện nhóm trình
bày thí nghiệm và giải thích lí do lựa
chọn của nhóm
- HS nghiên cứu SGK tr
80, trả lời câu hỏi đạt:
1 Phần lớn nước do rễ hút vào đã được lá thải
ra ngoài
2 Làm thí nghiệm chứng minh dự đoán
- HS thảo luận nhóm để lựa chọn thí nghiệm
- Các nhóm trình bày kết quả thảo luận
+ TN của Dũng và Tú:
Chứng minh cây có sự
Phần lớn nước
do rễ hút vào cây đã được thải
ra ngoài bằng sự thoát hơi nước qua lá
Trang 2GV gợi ý: cho HS nhắc lại dự đoán ban
đầu ? Sau đó xem lại thí nghiệm của
nhóm Dũng và Tú đã chứng minh được
điều nào của dự đoán, còn nội dung nào
chưa chứng minh được? Thí nghiệm của
nhóm Tuấn, Hải chứng minh được nội
dung nào? Giải thích?
- GV chốt lại đáp án sau khi lớp đã thảo
luận:
+ Trong thí nghiệm các bạn đều phải sử
dụng 1 cây tươi có rễ, thân mà đã ngắt bỏ
lá để làm đối chứng với cây có đủ rễ,
thân, lá Làm như vậy sẽ chứng minh
được vai trò của lá trong thí nghiệm
+ Kết quả thí nghiệm của nhóm bạn Tuấn
và Hải: Mức nước ở lọ A (cây có lá) đã bị
giảm, chứng tỏ rễ của cây có lá đã hút
một lượng nước, cán cân lệch về phía đĩa
có lọ B (cây không lá), chứng tỏ chính
lượng nước do rễ hút lên đã được thoát ra
ngoài và qua lá Mức nước ở lọ B (cây
không có lá) gần như giữ nguyên, chứng
tỏ cây không có lá không hút nước và
cũng không có hiện tượng thoát hơi nước
qua lá, kết quả là lượng nước ở lọ B vẫn
giữ nguyên Do vậy, đĩa cân có lọ B nặng
hơn đĩa cân có lọ A
+ Kết quả thí nghiệm của nhóm Dũng và
Tú: Mới chỉ chứng minh được ở cây có lá
đã có hiện tượng thoát hơi nước, cây
không lá không có hiện tượng đó Nhưng
thí nghiệm chưa chứng minh được lượng
nước thoát ra là do rễ hút lên, bởi vì trong
hiện tượng hô hấp cây cũng thải ra hơi
nước
- GV cho HS nghiên cứu hình 24.3
thoát hơi nước qua lá:
Vì ở cây bị ngắt hết lá thì thành túi vẫn trong suốt chứng tỏ cây hạn chế thoát hơi nước khi ngắt hết lá chưa chứng minh rõ rễ cây hút một lượng lớn nước
+ TN của Tuấn và Hải:
Nhằm chứng minh rễ cây đã hút nước liên tục
và hút nhiều nước, và lượng nước hút lên được thoát ra ngoài qua lá
HS trả lời: Nhóm Tuấn, Hải chứng minh được toàn bộ nội dung dự đoán
- HS lắng nghe và ghi nhận
- HS quan sát hình, chú
ý chiều mũi tên đỏ để biết con đường mà nước thoát ra ngoài qua lá
Hoạt động 2 Ý nghĩa của sự thoát hơi nước qua lá
- GV gọi HS đọc SGK tr.81, trả lời câu
hỏi: Vì sao sự thoát hơi nước qua lá có ý
nghĩa rất quan trọng đối với đời sống của
cây?
- GV tổng kết lại ý kiến -> yêu cầu HS
- HS đọc SGK tr.81, trả lời:
+ Tạo sức hút -> vận chuyển nước và muối khoáng từ rễ -> lá
+ Làm dịu mát cho lá
- HS rút ra kết luận
- Tạo ra sức hút làm nước và MK hòa tan vận chuyển được từ rễ lên lá
- Làm lá dịu mát
để cây khỏi bị ánh
Trang 3GV ?: Tại sao khi bứng cây đi trồng ở nơi
khác thường phải chọn ngày râm mát và tỉa
bớt lá hoặc cắt ngọn?
HS: Khi bứng cây đi trồng, bộ rễ bị mất 1 phần, khả năng hút nước của rễ suy yếu, cần có thời gian hồi phục Phải chọn ngày râm mát và tỉa bớt
lá hoặc cắt ngọn nhằm giảm bớt sự thoát hơi nước ở cây, tránh cây bị héo và chết
cao đốt nóng
Hoạt động 3: Những điều kiện bên ngoài nào ảnh hưởng đến sự thoát hơi nước
qua lá
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả lời
câu hỏi SGK tr.82
- GV gợi ý: Khi nào lá cây thoát hơi
nước nhiều? Nếu cây thiếu nước sẽ xảy
ra hiện tượng gì?
- GV giúp HS hoàn thiện đáp án:
+ Người ta phải tưới nhiều nước cho cây
trong những ngày nắng nóng, khô hanh
hoặc có gió mạnh vì trong những ngày
đó cây bị mất nhiều nước Khi cây bị
thiếu nước, lá không quang hợp được,
các hoạt động sống khác cũng bị ngừng,
cây khô héo, có thể bị chết.
+ Điều đó chứng tỏ sự thoát hơi nước
qua lá phụ thuộc vào những diều kiện
bên ngoài như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm
của không khí
- GV nhận xét -> yêu cầu HS rút ra kết
luận
- HS nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi SGK tr.82
- HS lắng nghe
- HS rút ra kết luận
Các điều kiện
bên ngoài như: ánh sáng, nhiệt
độ, độ ẩm, không khí, ảnh hưởng đến sự thoát hơi nước của lá
4 Củng cố
- Sử dụng câu hỏi 1,2 SGK
- Gọi HS đọc ghi nhớ Đọc mục “Em có biết”
5 Dặn dò:
- Học bài và trả lời câu hỏi cuối sách
- Đọc phần Em có biết ?
- Chuẩn bị củ dong ta, củ hành, đoạn xương rồng, tranh ảnh lá biến dạng khác
- Kẻ bảng SGK tr 85 vào tập
IV Rút kinh nghiệm:
Trang 4Tuần 14 Ngày soạn:03/11/2013
Bài 25: Thực Hành: BIẾN DẠNG CỦA LÁ
I/ MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Nêu được những đặc điểm về hình thái môi trường và chức năng của một số loại lá biến dạng
- Hiểu được ý nghĩa biến dạng của lá
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, nhận biết kiến thức từ vật mẫu
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật
II/ CHUẨN BỊ
1.Chuẩn bị của giáo viên:
- Tranh một số loại lá biến dạng
- Mẫu: một số loại lá biến dạng: Cây mây, đậu hà lan, cây hành, bèo đất, củ riềng, xương rồng
2 Chuẩn bị của học sinh:
GV Chuẩn bị một số loại lá biến dạng thường gặp
HS - Sưu tầm mẫu theo nhóm đã phân công và tiến hành ép khô theo lời dặn của GV
- Kẻ bảng SGK tr.85 vào vở
II/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Nắm sĩ số học sinh
2 Kiểm tra
3 Bài mới :
Giới thiệu bài: Phiến lá thường có dạng bản dẹt, chức năng chính của lá là chế tạo chất dinh dưỡng cho cây Nhưng do ở một số cây do thực hiện một số chức năng khác, lá đã bị biến dạng Vậy biến dạng của lá như thế nào?
Hoạt động 1 Có những loại lá biến dạng nào?
- GV yêu cầu HS hoạt động
nhóm: quan sát hình và trả lời
câu hỏi mục SGK tr.83
- GV treo bảng phụ lên bảng
yêu cầu các nhóm hoàn thành
bảng
- GV nhận xét, sửa chữa kết
quả
- GV yêu cầu HS đọc mục Em
có biết? -> tìm thêm một vài
loại cây biến dạng nữa
BẢNG
- HS hoạt động nhóm: quan sát hình và trả lời câu hỏi mục SGK tr.83
- Đại diện các nhóm hoàn thành bảng bài tập trên bảng
- HS tự sửa chữa vào tập
- HS đọc mục Em có biết? -> kể thêm một vài loại cây có lá biến dạng
Như nội dung bảng
Tên vật mẫu Đặc điểm hình thái của lá biến dạng Chức năng của lá
biến dạng
Tên lá biến dạng
Trang 5nước gai
Lá đậu Hà lan Lá ngọn có dạng tua cuốn Giúp cây leo lên cao Tua cuốn
Lá mây Lá ngọn có dạng tay có móc Giúp cây bám để leo lên cao Tay móc
Củ dong ta Lá phủ trên thân rễ, có dạng vảy mỏng, màu nâu nhạt Che chở, bảo vệ cho chồi của thân rễ Lá vảy
Củ hành Bẹ lá phình to thành vảy dày, màu
trắng
Chứa chất dự trữ cho
Cây bèo đất Trên lá có nhiều lông tuyến tiết chất dính thu hút và có thể tiêu hóa ruồi Bắt và tiêu hóa ruồi Lá bắt mồi
Cây nắp ấm
Gân lá phát triển thành cái bình có nắp đậy, thành bình có tuyến tiết chất dịch thu hút và tiêu hóa được sâu bọ
Bắt và tiêu hóa sâu bọ chui vào bình Lá bắt mồi
Hoạt động 2 Biến dạng của lá có ý nghĩa gì?
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- GV yêu cầu HS xem lại bảng học
tập ở hoạt động 1 -> nêu ý nghĩa biến
dạng của lá
- GV có thể gợi ý:
+ Có nhận xét gì về hình thái của các
lá biến dạng so với lá thường?
+ Những đặc điểm biến dạng đó có
tác dụng gì đối với cây?
Hãy kể tên các lá biến dạng trong
thực tế mà em biết?
- HS xem lại bảng học tập ở hoạt động 1 ->
nêu ý nghĩa biến dạng của lá với sự hướng dẫn của GV
+ Hình thái đa dạng và khác với hình thái lá bình thường
+ Thích hợp với các chức năng khác trong những hoàn cảnh khác nhau
HS kể: Tua cuốn: lá
bí ngô, lá mướp
Lá vảy: riềng, nghệ, ngãi, …
Lá dự trữ: tỏi, củ hành tím, …
Lá của một số loại cây biến đổi hình thái thích hợp với chức năng ở những điều kiện sống khác nhau
4 Củng cố
- Sử dụng câu hỏi SGK:
Câu 2 Đáp án: Những loại lá biến dạng phổ biến như: Lá biến thành gai lá biến thành tua cuốn lá dự trữ lá tay móc lá tay móc
- Lá xương rồng ở nơi khô hạn lá biến thành gai có tác dụng giảm bớt sự thoát hơi nước, giúp cây thích nghi với điều kiện khô hạn
5 Dặn dò:
- Học bài và trả lời câu hỏi cuối sách
- Đọc phần Em có biết ?
- Chuẩn bị rau má, củ khoai lang, củ gừng,
lá cây thuốc bỏng ( tất cả có mầm)
IV Rút kinh nghiệm:
Duyệt của tổ chuyên môn