Câu hỏi: Trình bày đặc điểm nổi bật của vị trí địa lí tự nhiên nước ta ? Nêu ảnh hưởng của vị trí địa lí đến việc hình thành môi trường tự nhiên của nước ta ... a ) Đặc điểm nổi bật của [r]
Trang 1PHÒNG GD-ĐT TP LONG XUYÊN ĐỀ CƯƠNG TRỌNG TÂM HKII NĂM HỌC 2013 – 2014
BÀI 22: VIỆT NAM - ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI
Câu hỏi: Nêu những biểu hiện chứng tỏ Việt Nam là một trong những quốc gia mang đậm bản sắc tự
nhiên, văn hóa, tiêu biểu về lịch sử của khu vực Đông Nam Á
- Thiên nhiên: mang tính chất Nhiệt đới ẩm gió mùa ẩm
- Văn hóa: Nền văn minh lúa nước; có những phong tục, tập quán, tín ngưỡng gắn bó với các nước trong khu vực
- Lịch sử: Có LS dựng nước và giữ nước lâu dài và phức tạp
BÀI 23: VỊ TRÍ , GIỚI HẠN , HÌNH DẠNG LÃNH THỔ VIỆT NAM
Câu hỏi: Hãy trình bày đặc điểm lãnh thổ Việt Nam.
- Lãnh thổ Việt Nam gồm phần đất liền và phần biển
- Phần đất liền:
+ Kéo dài theo chiều Bắc - Nam tới 1650 km
+ Bề ngang hẹp Nơi hẹp nhất theo chiều tây – đông, thuộc Quảng Bình chưa đầy 50 km
+ Đường bờ biển uốn cong hình chữ S dài 3260 km cùng với đường biên giới đất liền dài 4550 km, tạo thành khung cơ bản của lãnh thổ Việt Nam
- Phần biển:
+ Phần biển Đông thuộc chủ quyền VN mở rất rộng về phía Đông và Đông Nam
+ Trên biển Đông có nhiều đảo, quần đảo
Câu hỏi: Trình bày đặc điểm nổi bật của vị trí địa lí tự nhiên nước ta ? Nêu ảnh hưởng của vị trí địa lí
đến việc hình thành môi trường tự nhiên của nước ta
a ) Đặc điểm nổi bật của vị trí địa lí nước ta :
- Vị trí nội chí tuyến
- Vị trí gần trung tâm khu vực Đông Nam Á
- Vị trí cầu nối giữa đất liền và biển , giữa các nước Đông Nam Á đất liền và Đông Nam Á hải đảo
- Vị trí tiếp xúc của các luồng gió mùa và các luồng sinh vật
b ) Ảnh hưởng của vị trí đến môi trường tự nhiên :
- Làm cho nước ta vừa có đất liền , vừa có vùng biển rộng lớn
- Làm tự nhiên nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm
- Làm tự nhiên nước ta mang tính biển sâu sắc
Câu hỏi: Nêu vị trí , giới hạn lãnh thổ Việt Nam ? Vị trí địa lí và hình dạng của lãnh thổ nước ta có
những thuận lợi và khó khăn g ì cho việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay?
a ) Vị trí địa lí , giới hạn lãnh thổ nước ta:
* Phần đất liền : - Diện tích 331212 km2
- Nằm giữa các vĩ độ 8034’B -> 23023’B ( kéo dài 15 vĩ độ ) và giữa các kinh độ 102010’ Đ – 109024’ Đ ( mở rộng 7 kinh độ )
- Phía Bắc giáp Trung Quốc , phía Tây giáp Lào và CamPuChia , phía Đông , Đông Nam , Tây Nam giáp biển Đông và vịnh Thái Lan
- Nằm trong múi giờ thứ 7 ( giờ GMT )
* Phần biển : - Diện tích 1 triệu km2
- Có 2 quần đảo lớn là Hoàng Sa (Đà Nẵng) và Trường Sa (Khánh Hoà)
b ) Vị trí địa lí và hình dạng của lãnh thổ nước ta có những thuận lợi và khó khăn cho việc xây dựng và bảo
vệ tổ quốc hiện nay :
* Thuận lợi : - Thiên nhiên nước ta mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa
- Có tài nguyên khoáng sản và tài nguyên sinh vật vô cùng quý giá
- Thuận lợi cho phát triển giao thông vận tải, giúp hội nhập dễ dàng với các nước Đông Nam Á và thế giới
* Khó khăn : - Phải luôn chú ý bảo vệ lãnh thổ, chống giặc ngoại xâm
- Nằm trong vùng có nhiều thiên tai : bão , lụt , sóng biển , cháy rừng…
BÀI 24 : VÙNG BIỂN VIỆT NAM
Trang 2Câu hỏi: Hãy trình bày những đặc điểm chung về tự nhiên của biển Đông.
- Biển Đông là một biển lớn, tương đối kín, nằm từ xích đạo đến chí tuyến Bắc, có diện tích 3.477.000 km2 Những đặc điểm chung về tự nhiên của biển Đông
+Biển nóng quanh năm (vùng biển nhiệt đới)
+Chế độ hải văn theo mùa
+Chế độ thủy triều phức tạp và độc đáo
+Độ mặn trung bình từ 30-33%0
+Tài nguyên phong phú, đa dạng, ít bị ô nhiễm
+Thiên tai (bão biển, nước dâng,…)
Câu hỏi: Vì sao phải bảo vệ môi trường biển?
- Biển Đông là một kho tài nguyên lớn nhưng không phải vô tận
- Nguồn lợi thủy hải sản, khoáng sản của biển cũng có chiều hướng giảm sút
- Ở một số vùng biển ven bờ đã bị ô nhiễm
- Ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế đất nước, đối với đời sống người dân
Câu hỏi: Biển đã đem lại những thuận lợi và khó khăn gì đối với kinh tế và đời sống của nhân dân ta?
- Cung cấp tài nguyên: thủy hải sản, khoáng sản
- Có giá trị về GTVT
- Có giá trị về du lịch
- Có ý nghĩa về Khoa học và an ninh quốc phòng
- Khó khăn: thường xảy ra thiên tai là mưa, bão, ô nhiễm môi trường, nguồn lợi thủy hải sản đang giảm sút
BÀI 26 : ĐẶC ĐIỂM TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
Câu hỏi: Chứng minh rằng nước ta có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú , đa dạng ? Giải thích tại
sao Việt Nam là nước giàu tài nguyên khoáng sản ?
* Chứng minh :
- Qua khảo sát thăm dò nước ta có khoảng 5000 điểm quặng và tụ khoáng của gần 60 loại khoáng sản khác nhau , nhiều loại đã và đang được khai thác
- Khoáng sản nước ta khá đa dạng , bao gồm nhiều loại như than , sắt , dầu mỏ , khí đốt , man gan , crôm , bô xít , thiếc …
- Phần lớn các khoáng sản có trữ lượng vừa và nhỏ Một số khoáng sản có trữ lượng lớn là than , dầu khí apatít , đá vôi , sắt , đồng , thiếc , crôm , bô xít
* Giải thích :
- Việt Nam có lịch sử phát triển qua hàng triệu năm , cấu trúc địa chất phức tạp , mỗi chu kì kiến tạo sinh ra một
hệ khoáng sản đặc trưng
- Việt Nam ở vị trí tiếp xúc giữa 2 vành đai sinh khoáng lớn của thế giới : Thái Bình Dương và Địa Trung Hải
Câu hỏi: Dựa vào hình 26.1 trong SGK (trang 97) và kiến thức đã học, hãy nêu sự phân bố và trữ lượng
khoáng sản năng lượng.
- Khoáng sản năng lượng nước ta rất phong phú và đa dạng nhưng phân bố không đều trong không gian
- Khoáng sản năng lượng có 2 nhóm chính:
* Than : rất đa dạng gồm:
- Than antraxit có trữ lượng lớn phân bố tập trung ở Quảng Ninh ( khoảng 3 tỉ tấn, 90 % cả nước), ngoài ra còn
có ở Thái Nguyên, Huỳnh Nhai
- Than nâu : trữ lượng lớn, hàng chục tỉ tấn , tập trung ở ĐB sông Hồng, Lạng Sơn, Nghệ An.
- Than bùn: có trữ lượng lớn và phân bố ở : ĐB sông Cửu Long, với trữ lượng hàng tỉ tấn.
- Dầu mỏ: các mỏ đang khai thác như: Hồng Ngọc , Rạng Đông, Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng Trữ lượng dầu nước
ta khoảng vài tỉ tấn
- Khí đốt: có các mỏ như Lan Đỏ, Lan Tây, (thềm lục địa phía Nam), Tiền Hải (Thái Bình), ngoài ra còn có khí đồng hành Trữ lượng khí đốt khoảng vài trăm tỉ m3
BÀI 27: Thực hành ĐỌC BẢN ĐỒ VIỆT NAM
Câu hỏi: Xác định vị trí của An Giang trên Atlat Địa lý Việt Nam
- An Giang nằm ở phía Tây Nam nước ta
Trang 3- Diện tích: 3536,8 km2
- Dân số: 2250600 người (2008)
- Giáp: + Tây bắc: Campuchia
+ Bắc và Đông: Đồng Tháp
+ Đông nam: Cần Thơ
+ Nam và Tây Nam: Kiên Giang
- An Giang có tọa độ Địa lý: + Cực Bắc: Khánh An – An Phú 10057’B
+ Cực Nam: Thoại Giang – Thoại Sơn
+ Cực Đông: Bình Phước Xuân – Chợ Mới
+ Cực Tây: Vĩnh Gia – Tri Tôn
- Đơn vị hành chính: + 2 thành phố: Long Xuyên
+ 1 thị xã: Tân Châu
+ 8 huyện: An Phú, Phú Tân, Chợ Mới, Châu Thành, Châu Phú, Tịnh Biên, Tri Tôn, Thoại Sơn
BÀI 33 : ĐẶC ĐIỂM SÔNG NGÒI VIỆT NAM
Câu hỏi: Nêu đặc điểm chung của sông ngòi nước ta?
- Nước ta có mạng lưới sông ngòi dày đặc, phân bố rộng khắp nhưng chủ yếu là các con sông nhỏ, ngắn
- Sông ngòi nước ta chảy theo hai hướng chính là tây bắc – đông nam và vòng cung
- Sông ngòi nước ta có hai mùa nước: mùa lũ và mùa cạn
- Sông ngòi nước ta có hàm lượng phù sa lớn
Câu hỏi: Vì sao sông ngòi nước ta có hai mùa lũ và cạn? Vì sao sông ngòi nước ta mang nhiều phù sa?
- Sông ngòi nước ta có hai mùa lũ và cạn: do khí hậu có hai mùa mưa và khô.
- Sông ngòi nước ta mang nhiều phù sa: Do có ¾ địa hình là đồi núi dốc , mưa nhiều lại tập trung vào 1 mùa nên
xói mòn đất đá xảy ra mạnh mẽ , nước mưa cuốn theo đâtá cát chảy xuống lòng sông
Câu hỏi: Vì sao sông ngòi nước ta chảy theo hai hướng chính tây bắc – đông nam và vòng cung?
Sông chảy theo 2 hướng chính : Do hướng địa hinh nước ta chạy theo 2 hướng TB – ĐN và Vòng cung nên sông
ngòi cũng có 2 hướng đó
Câu hỏi: Vì sao phần lớn các sông nước ta đều là sông nhỏ , ngắn và dốc ?
Gợi ý trả lời: Vì ¾ diện tích lãnh thổ nước ta là đồi núi , chiều ngang lãnh thổ hẹp và nằm sát biển
Câu hỏi: Sông ngòi nước ta đem lại những giá trị gì cho đời sống sản xuất và sinh hoạt của con người?
- Bồi đắp phù sa, tạo nên các đồng bằng châu thổ rộng lớn
- Giao thông đường sông
- Thủy điện
- Đánh bắt nuôi trồng thủy sản
- Du lịch sông nước
- Cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt
Câu hỏi: Những nguyên nhân nào làm cho nước sông bị ô nhiễm ? Để dòng sông không bị ô nhiễm chúng
ta cần phải làm gì ?
* Những nguyên nhân làm cho nước sông bị ô nhiễm:
- Rác thải, nước thải các khu dân cư, các đô thị…
- Các hóa chất độc hại từ các khu công nghiệp…
- Rừng cây đầu nguồn bị chặt phá…, nước mưa và bùn cát dồn nhanh xuống dòng sông…
* Các biện pháp…:
- Bảo vệ rừng đầu nguồn… Xử lí tốt các nguồn rác, chất thải sinh hoạt và công nghiệp, dịch vụ…
- Bảo vệ và khai thác hợp lí các nguồn lợi từ sông ngòi…
BÀI 35: THỰC HÀNH VỀ KHÍ HẬU THỦY VĂN VIỆT NAM
Câu hỏi: Vẽ biểu đồ thể hiện chế độ mưa và chế độ dòng chảy của lưu vực sông Hồng.
Lượng mưa (mm) 19,5 25,6 34,5 104,2 222 262,8 315,7 335,2 271,9 170,1 59,9 17,8
Trang 4Lưu lượng (m3/s) 1318 1100 914 1071 1893 4692 7986 9246 6690 4122 2813 1746
Câu hỏi: Vẽ biểu đồ thể hiện chế độ mưa và chế độ dòng chảy của lưu vực sông Gianh.
Lượng mưa (mm) 50,7 34,9 47,2 66 104,7 170 136,1 209,5 530,1 582 231 67,9
Lưu lượng (m3/s) 27,2 19,3 17,5 10,7 28,7 36,7 40,6 58,4 185 178 94,1 43,7
BÀI 41 : MIỀN BẮC VÀ ĐÔNG BẮC BẮC BỘ
Câu hỏi: Hãy nêu đặc trưng khí hậu của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ ? Vì sao miền này tính chất nhiệt
đới bị giảm sút mạnh ?
* Đặc trưng khí hậu miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ :
Trang 5+ Tính chất nhiệt đới bị giảm sút mạnh , mùa đông lạnh giá mưa phùn , gió bấc , lượng mưa nhỏ , một năm có trên 20 đợt gió mùa cực đới tràn về Mùa đông đến sớm và kết thúc muộn Nhiệt độ thấp có thể xuống dưới 00C
ở miền núi và 50C ở đồng bằng
+ Mùa hạ nóng ẩm và mưa nhiều Đặc biệt là tiết mưa ngâu vào giữa mùa hạ ( tháng 8 ) mang lại lượng mưa lớn cho khu vực đồng bằng sông Hồng
* Miền này tính chất nhiệt đới bị giảm sút mạnh vì:
- Nằm sát chí tuyến Bắc, địa hình chủ yếu là đồi núi thấp, hướng vòng cung; tiếp nhận nhiều đợt gió mùa đông bắc khô và lạnh
- Là miền có mùa đông lạnh nhất cả nước; ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và đời sống con người
Câu hỏi: Hãy nêu các loại tài nguyên thiên nhiên ở miền Bắc và Đông Bắc Bộ.
- Miền Bắc và Đông Bắc Bộ có tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng:
+ Có nhiều tài nguyên khoáng sản nhất so với cả nước, nổi bật nhất là than đá
+ Tài nguyên rừng phong phú
+Tài nguyên du lịch: cò nhiều cảnh quan đẹp
+ Có tiềm năng thủy điện lớn
Câu hỏi: Hãy nêu những khó khăn do thiên tai gây ra và một số biện pháp cần làm để bảo vệ môi trường
tự nhiên ở miền Bắc và Đông Bắc Bộ.
- Những khó khăn do thiên tai gây ra đối với miền Bắc và Đông Bắc Bộ: bão lụt, hạn hán, giá rét; mất cân bằng sinh thái; rừng bị chặt phá nặng nề, đất đai bị xói mòn, biển bị ô nhiễm
- Biện pháp:
+ Khai thác khoáng sản hợp lý
+ Trồng và bảo vệ rừng, bỏ dần hình thức đốt nương làm rẫy
+ Xử lý chất thải, phân loại rác thải
Câu hỏi: Hãy nêu vị trí và phạm vi lãnh thổ của miền Bắc và Đông Bắc Bộ.
- Gồm: khu đồi núi tả ngạn sông Hồng và khu đồng bằng Bắc Bộ
- Vị trí:
+ Bắc: Trung Quốc (ngoại chí tuyến và á nhiệt đới), chịu ảnh hưởng của gió mùa cực đới lạnh giá
+ Đông và Đông Nam: vịnh Bắc Bộ
+ Tây và Tây Nam: miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ
Câu hỏi: Địa hình phần lớn là đồi núi thấp với nhiều c.c núi mở rộng về phía bắc và quy tụ ở Tam Đảo ?
- Đa dạng: địa hình cacxtơ có ở nhiều nơi
- Cao nhất: thượng nguồn sông chảy: núi cao > 2000m, sơn nguyên Đồng Văn
- Cao phía Tây Bắc, thấp dần phía đông Nam
- Địa hình: đồi núi thấp, đồng bằng rộng; sông ngòi phát triển, toả khắp
- Sông ngòi hướng Tây Bắc-Đông Nam, vòng cung
- Thung lũng rộng, độ dốc nhỏ, lượng phù sa lớn, 2 mùa lũ và cạn
Câu hỏi: Tài nguyên phong phú đa dạng với nhiều cảnh quan đẹp nổi tiếng.
- Giàu khoáng sản nhất cả nước: than, sắt, thiếc…
- Nguồn năng lượng thuỷ điện
- Cảnh đẹp nổi tiếng: vịnh Hạ Long, hồ Ba Bể, rừng Cúc Phương…
- Khó khăn: Bão lụt, hạn, giá rét, rừng bị chặt phá, đất xói mòn, biển ô nhiễm…
BÀI 42 : MIỀN TÂY BẮC VÀ BẮC TRUNG BỘ
Câu hỏi: Nêu những đặc điểm tự nhiên nổi bật của miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ ?
- Địa hình cao nhất Việt Nam Có hướng núi Tây Bắc – Đông Nam
- Mùa đông đến muộn và kết thúc sớm Mùa hè có gió mùa Tây nam khô nóng
- Tài nguyên khoáng sản phong phú , đa dạng, giàu tiềm năng thuỷ điện, nhiều bãi biển đẹp
Trang 6Câu hỏi: Em hãy giải thích tại sao ở miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ có mùa đông ngắn hơn và ấm hơn
miền Bắc và Đông Bắc Bộ ?
- Do nằm xa ảnh hưởng của gió mùa đông bắc
- Bị các dãy núi chắn nên những đợt gió mùa đông bắc có ảnh hưởng đến miền đều bị biến tính và nóng dần lên
do vượt núi hoặc đi về các vĩ độ thấp hơn (ở Bắc Trung Bộ)
Câu hỏi: Hãy nêu những khó khăn do thiên tai gây ra và vấn đề giảm nhẹ thiên tai ở miền Tây Bắc và
Bắc Trung Bộ ?
- Những khó khăn:
+ Đây là miền thường xuyên có nhiều thiên tai Tại các vùng núi, thiên tai là sương muối, giá rét, lũ bùn, lũ quét Tại vùng duyên hải là bão lụt, hạn hán, gió Tây khô nóng
+ Phải luôn sẵn sàng và chủ động phòng chống thiên tai
- Biện pháp:
+ Khôi phục và phát triển diện tích rừng
+ Bảo vệ và nuôi dưỡng các hệ sinh thái ven biển, đầm phá và cửa sông
Câu hỏi: Hãy nêu vị trí và phạm vi lãnh thổ của miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ ?
- Kéo dài trên 7vĩ tuyến
- Có vị trí từ hữu ngạn sông Hồng đến dãy Bạch Mã
Câu hỏi: Địa hình cao nhất Việt Nam:
- Là miền núi non trùng điệp, nhiều núi cao, thung lũng sâu
+ Các dãy núi chạy theo hướng Tây Bắc Đông Nam, so le nhau, xen giữa là các cao nguyên đá vôi đồ sộ
+ Dãy Hoàng Liên Sơn: Là dãy núi cao và đồ sộ nhất Việt Nam, đỉnh Phan-xi-păng cao nhất 3143m
+ Duyên hải Bắc Trung Bộ các dãy núi lan sát biển, xen với đb chân núi và các cồn cát trắng Tạo các cảnh quan đẹp và đa dạng
- Sông ngòi ngắn, dốc, lắm thác ghềnh
- Khí hậu - sinh vật: Phân hóa theo độ cao.Có đủ các vành đai từ nhiệt đới chân núi ôn đới trên núi cao
Câu hỏi: Khí hậu đặc biệt do tác động của địa hình:
- Mùa đông đến muộn và kết thúc sớm
+Miền núi thường chỉ kéo dài trong 3 tháng (12,1,2)
+ Nhiệt độ cũng thường cao hơn so những nơi có cùng độ cao ở miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ từ 230C
- Mùa hạ có gió Tây Nam khi vượt qua dãy Trường Sơn bị biến tính trở nên khô nóng (gió Lào)
- Mùa mưa có xu hướng chậm dần từ Tây Bắc Bắc Trung Bộ
Câu hỏi: Tài nguyên phong phú đang được điều tra và khai thác:
- Khoáng sản: Có hàng trăm mỏ và điểm quặng: Đất hiếm, crôm, thiếc, sắt,ti tan, đá quý, đá vôi
- Sông ngòi có giá trị lớn về thủy điện
- Tài nguyên rừng: Với nhiều vành đai thực vật khác nhau, một số nơi còn bảo tồn được nhiều loài sinh vật quý hiếm
- Tài nguyên biển: Thật to lớn và đa dạng: Hải sản, các danh lam thắng cảnh đẹp, các bãi tắm nổi tiếng
Câu hỏi: Bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai:
- Việc bảo vệ và phát triển diện tích rừng là khâu then chốt
- Bảo vệ, nuôi dưỡng các hệ sinh thái ven biển, đầm phá, cửa sông
- Luôn sẵn sàng và chủ động phòng chống thiên tai
* Những khó khăn do thiên nhiên gây ra:
- Khó khăn: giá rét, lũ quét, gió phơn tây nam khô nóng, bão lụt
- Các biện pháp chủ yếu: bảo vệ rừng, chủ động phòng và tránh thiên tai