Để làm được điều đó cần hiểu về cách nhìn cách cảm nhận, lý giải hiện tượng sự vật....của học sinh hay nói cách khác là “ngôn ngữ tạo hình” trong bộ môn mĩ thuật, mà cụ thể ở đề tài nghi[r]
Trang 1Phần 1 THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho họcsinh trong tiết học vẽ tranh đề tài
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Dạy học môn Mĩ thuật
3 Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Lý, nữ
Ngày tháng/năm sinh: 01- 07-1977
Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm
Chức vụ, đơn vị công tác: Trường tiểu học Hiệp Hoà – Kinh Môn – Hải Dương
Trang 2Tôi mạnh dạn đưa ra một chút kinh nghiệm dạy học “Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho học sinh trong tiết học vẽ tranh đề tài ” Tôi đã dùng
giải pháp áp dụng các phương pháp dạy học mới, sử dụng phương tiện dạy học linhhoạt, bên cạnh đó sử dụng lồng ghép các hoạt động trò chơi, hoạt động thưởng thức
âm nhạc vào dạy học để tạo hứng thú và phát huy tính tích cực của học sinh trongcác tiết học vẽ tranh Tôi áp dụng thành công, các tiết Vẽ tranh Đề tài đạt hiệu quảcao, học sinh hào hứng vẽ bài phát huy tính tích cực sáng tạo qua các bài học Tôithấy đây là giải pháp hiệu quả và đưa ra để đồng nghiệp tham khảo góp ý bổ sungcho đề tài hoàn thiện hơn, để từ đó nâng cao được chất lượng tiết dạy của giáo viên
và các bài thực hành của học sinh đẹp hơn, chất lượng hơn
Trang 3Phần 2
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
A / ĐẶT VẤN ĐỀ 1- Lí do chọn đề tài:
Mỗi người mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trưng riêng của từngngành nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trường của mình Nghề dạyhọc được coi là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con ngư-
ời Muốn trở thành con người hữu ích, đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà ường Dạy học đã khó, dạy mỹ thuật càng khó hơn Bởi ngoàiviệc dạy học sinh những kiến thức cơ bản thì việc học mỹ thuật còn phải đemlại niềm vui cho mọi người, làm cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ởtrong mình, xung quanh mình trở nên gần gũi đáng yêu hơn Đồng thời học mỹthuật giúp mọi người tự tạo ra cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu cách lý giảicủa bản thân, làm cho cuộc sống thêm tươi vui hạnh phúc Dạy và học mĩ thuật
tr-ở tiểu học không nhằm đào tạo họa sĩ hay người làm nghệ thuật mà nhằm giáodục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh Chủ yếu tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúclàm quen và thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp vận dụng cái đẹp vào trongcuộc sống hằng ngày Để làm được điều đó cần hiểu về cách nhìn cách cảm
nhận, lý giải hiện tượng sự vật của học sinh hay nói cách khác là “ngôn ngữ tạo hình” trong bộ môn mĩ thuật, mà cụ thể ở đề tài nghiên cứu này được tìm
hiểu thông qua phân môn vẽ tranh.Việc tìm hiểu đặc trưng ngôn ngữ tạo hình ởhọc sinh TH sẽ giúp cho giáo viên giảng dạy đánh giá một cách tích cực đúngđắn, gây hứng thú cho cả người học và người dạy, tìm ra được phương pháp,cách thức giảng dạy phù hợp đối tượng, lứa tuổi Tuy nhiên dạy như thế nào?Dạy thật tốt hay bình thường còn phụ thuộc ý thức, đạo đức nghề nghiệp củamỗi chúng ta năng lực chuyên môn
Với mong muốn trở thành người giáo viên dạy tốt, dạy giỏi, hoàn thành tốtcông tác nhiệm vụ, mỗi người giáo viên cần có rất nhiều yếu tố: chuyên mônnghiệp vụ, kiến thức kinh nghiệm, và lòng say nghề yêu trẻ Trong thực tế dạy
Mĩ thuật, đặc biệt trong các giờ dạy tiết vẽ tranh giáo viên vẫn còn rất lúng túng,thực hiện chưa có hiệu quả việc đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tínhtích cực của học sinh Giáo viên còn phải làm việc nhiều trong giờ dạy học, giáoviên còn nói rất nhiều, sử dụng phương tiện dạy học chưa hợp lý, chưa khoahọc Học sinh ít được hoạt động để tự tìm ra kiến thức Các em chỉ được trả lờicác câu hỏi phát hiện đơn giản, hầu như thời gian của giờ học, học sinh chỉ ngồinghe và thực hành ít thời gian không đủ để làm bài tập.Tiết học trở nên nặng nề,
Trang 4căng thẳng không gây hứng thú và phát huy được tính tích cực, sáng tạo của họcsinh; Học sinh trở nên thụ động làm theo các gợi ý của thầy là chủ yếu tiết họckhông hiệu quả.
Là một giáo viên mĩ thuật trực tiếp giảng dạy tôi luôn băn khoăn và cốgắng học hỏi về vấn đề vận dụng việc đổi mới phương pháp phát huy tính tíchcực của học sinh trong dạy phân môn vẽ tranh Làm thế nào qua một tiết học màgiáo viên vừa tổ chức cho học sinh hiểu được mục đích của đề tài vừa vẽ đượcmột bài vẽ mang đúng nghĩa là giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, mở rộng vốnsống vốn kinh nghiệm cho học sinh? Làm thế nào để học sinh hứng thú và phát
huy được tính tích cực của mình mà vẫn đảm bảo đặc trưng bộ môn? “ Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho học sinh trong tiết học vẽ tranh đề tài ” theo hướng đổi mới phương pháp thì làm thế nào? Đó là vấn đề
tôi quan tâm và là lý do tôi chọn đề tài này
2- Mục đích nghiên cứu:
Trong đề tài này hoàn toàn vì một mục đích chung của mục tiêu dạy học
mĩ thuật trường tiểu học là; Tuỳ từng địa phương, từng đối tượng học sinh ta cóthể áp dụng các bước lên lớp và cách dạy cho phù hợp
Những yêu cầu của tiết dạy phân môn vẽ tranh cần đạt được là một tiết pháthuy tính tích cực, chủ động của học sinh, học sinh không những cảm thụ vẻ đẹptranh đề tài mà còn hào hứng thực hành vào bài vẽ, biết vận dụng vào cuộc sốnggiúp cho cuộc sống ngày thêm hồn nhiên trong mắt trẻ thơ
3- Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh trường tiểu học nơi tôi dạy học
4-Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Trong giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài này tôi chỉ đưa ra các cách cơbản và đơn giản khi thực hiện thiết kế và thực hiện hoạt động dạy và học, trongphạm vi của các tiết trong phân môn vẽ tranh đề tài
5- Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Xây dựng được phương hướng thiết kế các hoạt động trong dạy phânmôn vẽ tranh
- Xây dựng cách thức tổ chức các hoạt động trong giờ dạy phân môn vẽtranh
6- Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu lý thuyết để tìm ra cơ sở lý luận
- Khảo sát thực tế dạy học mỹ thật ở trường TH, dạy thực nghiệm
- Phân tích, lý giải, đối chiếu, chứng minh
- Qua sách báo, băng hình, khai thác thông tin trên mạng Internet, traođổi kinh nghiệm với đồng nghiệp…
7 Những đóng góp của kinh nghiệm
Trang 5Qua nghiên cứu kinh nghiệm “Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho học sinh trong tiết học vẽ tranh đề tài ” giúp bản thân tôi nói riêng
và những giáo viên Mĩ thuật nói chung, coi mọi giải pháp góp phần nâng cao hứngthú học tập của học sinh phát huy được tư duy, khả năng sáng tạo để từ đó nâng caođược chất lượng tiết dạy của giáo viên và các bài thực hành của học sinh đẹp hơn,hoàn thiện hơn
Với đề tài tôi chọn nghiên cứu hy vọng được đóng góp một phần nhỏ bé củamình vào việc dạy và học môn Mĩ thuật ở Tiểu học đạt kết quả cao
8 Thời gian nghiên cứu:
Bắt đầu từ năm học 2012 đến 2014 khi tôi trực tiếp giảng dạy môn mỹthuật khối 1,2,3,4,5, và qua các đợt tập huấn dạy học nhằm phát huy tính tíchcực chủ động của học sinh
Với bộ môn mỹ thuật hiện nay nói riêng, giáo viên giảng dạy mỹ thuậtcòn ít kinh nghiệm, không có cơ hội thảo luận và nghiên cứu sâu vấn đề Bởithời lượng tiết còn ít, mỗi trường chỉ có một giáo viên việc trao đổi và thảoluận gặp nhiều khó khăn Đồng thời đây cũng là bộ môn mới được đưa vào gầnđây nhằm đáp ứng nhu cầu thị hiếu của con người, luôn luôn hướng tới cái đẹp,tìm kiếm và sáng tạo cái đẹp Nhu cầu thị hiếu thẩm mỹ của con người ngàycàng cao cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, cho nên việc nhìn nhận và thư-ởng thức cái đẹp của đại bộ phận nhân dân là vấn đề tất yếu khách quan, khôngchỉ là đối với người lớn, mà tất cả các đối tượng, từng lớp, lứa tuổi trong xã hội.Giảng dạy mỹ thuật ở trường tiểu học cũng nhằm mục tiêu trên Trongquá trình giảng dạy người giáo viên cần chú ý đặc điểm lứa tuổi học sinh, mỗilứa tuổi sẽ có cách cảm nhận suy nghĩ và lý giải về cái đẹp khác nhau Ngườilớn có cách cảm nhận lôgic và khoa học tạo nên một cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ
em thì có cách cảm nhận ngây thơ, nhìn sự vật qua lăng kính màu hồng, khôngvướng bận những nguyên tắc, trăn trở mà chủ yếu tập trung tình cảm sự yêuthích của mình vào bài vẽ Cho nên bài vẽ học sinh thường đem lại cho ta nhiềucảm xúc và tình cảm mới lạ Nói là vậy nhưng mỗi lứa tuổi, mỗi mức độ cách
Trang 6cảm nhận của con người luôn đổi thay Là người giáo viên dạy mỹ thuật cầnnắm bắt được đặc điểm này của học sinh để có phương pháp giảng dạy tốt nhất,phát huy được năng lực sự đam mê của các em
Dạy mỹ thuật cũng như dạy các bộ môn khác đối tượng chủ yếu là họcsinh, dạy cho học sinh theo những nội dung yêu cầu chương trình đã quy định.Nhưng dù dạy bất cứ cái gì thì cần phải tìm hiểu rõ đối tượng cần truyền đạt là
ai, đối tượng nào, truyền đạt ở mức độ nào
Ở đây đối tượng tìm hiểu là học sinh TH, mà cụ thể là học sinh trường tôi.Lứa tuổi từ 6 đến 10 tuổi với những đặc điểm tính cách nhận thức riêng Bộmôn mỹ thuật là môn học mà kiến thức của nó vừa cụ thể, rõ ràng vừa chungchung trừu tượng, khó thấy khó nhìn, là loại kiến thức có ở xung quanh ta, lấynhững sự vật hiện tượng quanh ta để biểu đạt Điều đó đòi hỏi giáo viên ngoàiviệc phải nắm vững kiến thức chuyên môn thì cần phải linh hoạt vận dụng cácphương pháp mới phù hợp với bài học Trong đó giáo viên phải tạo được sựhứng thú và phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh trong các bài học Vẽ
tranh đề tài để các em coi như bài học là một sân chơi “ Chơi là học, học như
chơi ” mà tiết học vẫn hiệu quả Khi học xong một tiết học đó HS phải đạt được
mục tiêu đề ra, HS hiểu bài, thực hành tốt, biết vận dụng vào kĩ năng sống,không học sinh nào bỏ bài, nhiều bài vẽ tốt sáng tạo HS thích vẽ lớp học sinhđộng thì đó là tiết học thành công Đây là điều tôi luôn trăn trở và tìm chomình một giải pháp tốt nhất để áp dụng trong quá trình dạy học không chỉ riêngvới phân môn Vẽ tranh đề tài mà áp dụng với tất cả các phân môn khác
2 Thực trạng
2 1 Học sinh
Trong nhà trường, hầu hết các em HS đều rất thích học môn học Mĩ thuật.Tuy nhiên, sự quan tâm đến môn học này ở các bậc phụ huynh còn nhiều hạnchế, nhiều em còn thiếu sách Mĩ thuật, màu vẽ, bút chì Các bậc phụ huynh chủyếu yêu cầu các em chú trọng vào những môn như Toán, Tiếng Anh, nên nhiềukhi môn Mĩ thuật bị coi nhẹ Chính vì vậy các yếu tố trên đã ảnh hưởng rấtnhiều đến việc tiếp thu bài của các em
Học sinh chưa nắm bắt được cách xây dựng hình tượng điển hình, bài vẽ cònchung chung, mang nặng tính chất hình thức
Trong khi tiến hành bài vẽ các em không theo trình tự tiến hành các bướclàm bài, mà làm theo ngẫu hứng, thích vẽ cái gì thì vẽ cái nấy, ít chú trọng trướcsau hay chính phụ trong bài vẽ
Học sinh Tiểu học chưa có thói quen sưu tầm tài liệu phục vụ cho bài vẽhiệu quả hơn, và chưa có thói quen quan sát nhận xét sự vật hiện tượng cho bài
vẽ có chiều sâu và hiệu quả hơn
Trang 7Kỹ năng sử dụng màu sáp, màu bút dạ, màu nước của học sinh Tiểu học cònkém.
Giờ học vẽ còn trầm, học sinh vẽ bài uể oải, chán nản, không phát được tínhtích cực sáng tạo của HS, tiết học đạt hiệu quả không cao, học sinh nhút nhát, rụt
rè chưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, nhiều học sinh không hoànthành bài (kêu khó, không biết vẽ)
Một số vật mẫu vẫn chưa đầy đủ giáo viên tự tìm kiếm hoặc phải chuẩn bị đểdạy học Phần lớn giáo viên đều cho rằng: đồ dùng trực quan của môn Mỹ thuậthiện nay là chưa đầy đủ, phần lớn đều do giáo viên tự thiết kế thêm,…
Bên cạnh đó giáo viên đã ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy họcmôn Mỹ thuật và mang lại hiệu quả cao, gây hứng thú cho học sinh đặc biệt làtrong các tiết học phân môn thường thức Mỹ thuật Với cách dạy này giáo viên
có thể sử dụng nhiều trò chơi để tổng kết bài học và củng cố kiến thức
Trang 83 Các giải pháp cụ thể:
3.1 Những yếu tố quan trọng tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo trong quá trình thực hiện dạy tiết Vẽ tranh đề tài hiệu quả
3.1.1 Phát huy và nâng cao vai trò của người thầy:
Chúng ta đã biết: Toàn ngành giáo dục đang nỗ lực đổi mới phương phápdạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạtđộng học tập Đó chính là con đường hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu dạyhọc Chức năng cơ bản của người thầy là chỉ đạo, tổ chức các hoạt động ấy đểhọc sinh chủ động chiếm lĩnh nội dung học tập bằng những phương pháp thíchhợp với từng bài học
Muốn gây được hứng thú cho các em trong tiết học thầy cô giáo phải giữvai trò chủ đạo trong việc tổ chức điều khiển mọi hoạt động nói chung cũng nhưhoạt động nhận thức riêng của học sinh
Đối với tôi, mỗi khi đến trường, đến lớp tôi luôn tạo cho mình một tâmthế vững vàng, bình tĩnh tự tin Muốn vậy tôi phải tập cho mình một tư thế đĩnhđạc, tác phong nhanh nhẹn, giọng nói truyền cảm Bước lên bục giảng tôi phải làmột người hoàn toàn mới, đầy nhiệt huyết với nhiệm vụ cao cả là đưa các embước vào một thế giới nghệ thuật của trí tưởng tượng, tính sáng tạo, thế giới củacái đẹp và tìm hiểu nó thông qua các bài học vẽ tranh đề tài Như vậy trong suốtgiờ dạy mĩ thuật cả thầy và trò đều trở thành những nghệ sĩ trên bục giảng và ởtrên lớp
Cũng như các đồng nghiệp khác trước giờ lên lớp bao giờ tôi cũng chuẩn
bị nghiên cứu kỹ giáo án, thiết kế giáo án điện tử thành thạo, tham khảo tìm tưliệu bài giảng, tìm ra những phương pháp phù hợp cho từng bài dạy và từng khốilớp khác nhau Liên hệ ra một số môn học khác để bài dạy được phong phú nhưmôn: Hát nhạc, Tiếng Việt …
Trong khi dạy giáo viên chỉ phụ thuộc vào SGK thì bài dạy sẽ không đạtđược hiệu quả cao vì SGK là chuẩn kiến thức cũng là một tài liệu để tham khảo.Bên cạnh việc chuẩn bị giáo án tốt tôi còn tự làm, sưu tầm tài liệu, vẽ tranh phục
vụ cho bài dạy của mình
Từ đó tôi rút ra kinh nghiệm: Muốn có được một giờ dạy vẽ tranh đề tàitốt thì người thầy có một vai trò vô cùng quan trọng nhất là việc tạo ra sự thíchthú, tạo ra được khí thế trong tiết học và có được một tiết học đạt hiệu quả caonhất
3.1.2 Chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học:
Trang 9Tôi luôn nghĩ rằng: Trong một tiết học muốn gây được hứng thú và
sự thích thú cho học sinh thì việc chuẩn bị đồ dùng là rất quan trọng
Giáo viên phải đầu tư cho việc chuẩn bị đồ dùng, thích hợp đáp ứng yêucầu bài dạy
Đồ dùng phải đáp ứng được tính thẩm mỹ không tùy tiện cẩu thả, đồ dùngphải phong phú và đa dạng
VD: Khi dạy bài - Vẽ tranh môi trường tôi chuẩn bị vẽ tranh có nội dungkhác nhau ( quét sân, tưới cây, lao động )
Để học sinh dễ phân tích và quan sát khơi dậy hứng thú cho các em
Ngoài đồ dùng giáo viên phải sưu tầm thêm tranh vẽ của học sinh Giúpcác em học tập kinh nghiệm của các bạn và biến nó thành kinh nghiệm của bảnthân Khi vẽ tranh các em sẽ phát huy được những mặt tối đa và hạn chế nhữngmặt chưa tốt trong cách sắp xếp bố cục và sử dụng màu sắc trong bài
Một số hình thức trực quan hết sức cần thiết khác chính là cuộc sống hàngngày đang diễn ra xung quanh các em
VD: trường em, nhà em, cánh đồng lúa, đường làng
Sử dụng đồ dùng có hiệu quả, giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ
VD: Bài 2 – lớp 1 vẽ vật nuôi trong nhà
Ở phần quan sát nhận biết đặc điểm của vật nuôi trong nhà, giáo viên cóthể đưa đồ dùng để học sinh quan sát nhận xét và tìm đặc điểm riêng của các convật
- Giáo viên có thể vẽ thêm một số tranh phục vụ cho từng bài dạy và bằngnhững chất liệu khác nhau như bút sáp, màu nước, màu bột …
3.1.3Tạo tình huống khi vào phần giới thiệu bài
Đối với từng khối lớp khác nhau tôi chọn cách vào bài phù hợp có thểdùng những bài hát, trò chơi, những hình ảnh liên quan đến đến bài học
VD: Khi dạy bài “Đề tài an toàn giao thông” cho học sinh lớp 5, tôi chocác em quan sát các đoạn băng về những hình ảnh giao thông
Khi các em quan sát xong tôi đặt câu hỏi
Hỏi: Các em có suy nghĩ gì khi nhìn thấy những hình ảnh này?
(Nếu chúng ta không chấp hành đúng luật giao thông thì sẽ gây ra những
vụ tai nạn thương tâm)
Hỏi: Vậy chúng ta phải làm gì để hạn chế tai nạn giao thông?
Trang 10(Hiểu chấp hành đúng luật giao thông Tuyên truyền cho mọi người cùngthực hiện).
Hỏi: Các em tuyên truyền bằng những hình thức nào?
(Tuyên truyền bằng bài viết, hành động, bằng vẽ tranh)
VD: Khi dạy đề tài vẽ tranh đề tài con vật nuôi - Học sinh lớp 1
Tôi cho một học sinh lên bảng và làm các động tác về các con vật mà các
em biết trong gia đình em
- Học sinh quan sát và nêu tên các con vật đó
Như vậy việc giới thiệu đối với một bài mới rất cần thiết và càng cần thiếthơn nếu người giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích thích, hứngthú đối với học sinh Vậy để làm thế nào để có được cách vào bài như thế?
Theo tôi để làm được điều này người thầy trước hết phải tìm hiểu kỹ bàidạy, xem xét, tìm ra cách lạ hay gây ấn tượng và cụ thể hơn là cách chọn nhữnghình ảnh phù hợp liên quan đến bài học
3.1.4 Phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong phát hiện kiến thức mới.
Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo bằng cách đặtnhững câu hỏi kêu gợi thông tin, kích thích tính tò mò của học sinh
Mỗi giáo viên có một cách khai thác bài khác nhau, có thể cho các emkhai thác trên tranh ảnh, hoặc đặt câu hỏi trả lời
Ở mỹ thuật, phương pháp vấn đáp được sử dụng nhiều Phương pháp vấnđáp kích thích được học sinh suy nghĩ, giúp học sinh hiểu, áp dụng vào bài vẽcủa mình
VD: Bài “Vẽ tranh đề tài phong cảnh’’
Hỏi: Em hãy nêu thế nào là tranh phong cảnh?
(Tranh phong cảnh là tranh vẽ về cảnh vật xung quanh em Tranh phongcảnh vẽ cảnh là chính có thể điểm thêm người cho bức tranh thêm sinh động.)
Vì sao lại phải đặt câu hỏi như thế? Phải làm thế nào để có những câu hỏivừa sát nội dung của bài lại vừa dễ hiểu với học sinh? Để làm được điều này tôi
đã suy nghĩ và chắt lọc ra những câu hỏi không phải chỉ xoay quanh nội dungbài học mà còn liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày củacác em Điều này sẽ thôi thúc học sinh phải tư duy, nghĩ lại những hoạt động đã
và đang xảy ra xung quanh mình
VD: Khi dạy bài Vệ sinh môi trường tôi cho các em quan sát 1 bức tranh
và đặt câu hỏi
Trang 11Hỏi: Bức tranh này vẽ các bạn đang làm gì?
(Tranh vẽ các bạn học sinh đang quét sân trường)
Hỏi: Hình dáng, điệu bộ của các bạn như thế nào?
(Hình dáng của các bạn sinh động, mỗi bạn một việc, bạn quét sân, bạnhót rác, bạn sách xô …)
Hỏi: Em có nhận xét gì về màu sắc của bức tranh này?
(Hs nêu nhận xét về màu sắc bức tranh, bức tranh vẽ màu hình ảnh chínhnổi bật hơn hình ảnh phụ, kết hợp hài hòa 2 gam màu nóng, lạnh và đã biết cách
sử dụng độ đậm, nhạt trong bài.)
Khi câu hỏi đưa ra giáo viên cũng muốn nhiều cánh tay giơ lên xungphong trả lời và mong được nhiều em nói đúng, nói hay Nhưng giáo viên chỉchú ý đến việc nêu câu hỏi mà không chú ý nghe câu hỏi hoặc việc làm khác thìhọc sinh không còn hứng thú trả lời, các em sẽ thấy câu hỏi của mình không cógiá trị và không muốn phát biểu nữa và giáo viên phải chú ý đến từng nhận thứccủa các em để khai thác nội dung bài Để tình trạng này không bao giờ xảy ra,người thầy phải tôn trọng câu trả lời của học sinh, chăm chú thực sự khi nghehọc sinh trả lời và có thái độ với tất cả các câu trả lời dù đúng hay chưa đúng.Không được chê bai hay phản đối câu trả lời của học sinh dù là câu trả lời sai.Bởi khi học sinh trả lời các em đều nghĩ cả thầy cô và các bạn đang chờ đợi ýkiến của mình mà khi trả lời xong cô lại chê thì em đó sẽ xấu hổ với lớp như vậycác em sẽ sợ phát biểu và gây ra kết quả không mong muốn trong giờ học
VD: Khi vẽ tranh về cảnh biển
- Giáo viên giới thiệu tranh, học sinh quan sát
Hỏi: Em hãy cho biết bức tranh vẽ phong cảnh gì?
(Phong cảnh biển)
Hỏi: Trong bức tranh có những hình ảnh gì?
(Tranh có thuyền, núi, mây trời… )
Hỏi: Hình ảnh chính trong bức tranh là gì?
(Hình ảnh chính là thuyền, núi, nước)
Sau khi học sinh trả lời giáo viên phải chỉ vào những nơi, những hình ảnh
mà học sinh nói tới trong bức tranh Có như vậy các em mới thấy rõ câu trả lờicủa mình đúng hay chưa đúng Sau mỗi câu trả lời của học sinh giáo viên cầnchốt và bổ sung cho học sinh nghe
* Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho học sinhtrong thời gian thực hành
Trang 12Trong khi làm bài giáo viên phải nắm vững tâm lý của học sinh để từ đóxây dựng kế hoạch và phương pháp tác động vào các em tạo ra được không khícạnh tranh trong học tập (khen bạn vẽ đẹp), kích thích sự sáng tạo, xóa bỏ tưtưởng chán học không muốn trong học tập Từ một nhóm học sinh khá giáo viên
có thể dùng làm hạt nhân kích thích gây ra một làn sóng lan truyền trong họctập
* Tạo hứng thú, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho học sinh khiđánh giá kết quả học tập của các em
Khi đánh giá tranh vẽ của các em cần phải dựa trên đặc điểm tâm sinh lýcủa lứa tuổi, từ các khối lớp khác nhau giữa học sinh lớp 1 và lớp học sinh lớp 5
Không nên áp đạt lấy tiêu chuẩn đánh giá tranh vẽ của người lớn để đánhgiá các em Dựa trên những yếu tố có thể phân loại và đánh giá đúng với khảnăng để khích lệ học sinh học tập là chủ yếu
Khi đánh giá cần căn cứ vào yêu cầu của bài học, động viên khuyến khíchcác em có tính sáng tạo Những em học sinh yếu không nên chê bai quá nhiềuvới những em chưa đạt mà chỉ nên nhắc nhở, động viên các em bài sau cố gắng
vẽ tốt hơn Như vậy mới tạo ra cho các em sự tìm tòi, hứng thú say mê và thểhiện cái mới sáng tạo trong bài vẽ của mình
* Tạo hứng thú, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho học sinh quaviệc nhận xét bài của bạn
Khi kết thúc giờ học, giáo viên treo tranh của học sinh để học sinh tự nhậnxét những bài vẽ tốt, qua đó kích thích các em cố gắng trong bài học của mìnhcòn những bài chưa đẹp các em có thể rút ra kinh nghiệm cho bài học sau
3.1.5 Tổ chức lồng ghép các trò chơi, hội thi phù hợp.
Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh được thực hiện ở
tất cả các môn học Đối với việc giảng dạy môn mỹ thuật càng yêu cầu vận dụngphương pháp này một cách hợp lý để tạo hứng thú và phát huy tính sáng tạo củacác em trong bài học
Môn mỹ thuật là một môn học nghệ thuật Vì vậy giáo viên phải tổ chứcsao cho giờ học nhẹ nhàng thoải mái mang tính nghệ thuật và có thể tổ chứcbằng nhiều hình thức như lồng ghép trò chơi Lồng ghép trò chơi không chỉ kíchthích các em hoạt động mà còn giúp các em phát triển trí nhớ, trí tưởng tượngsáng tạo thông qua việc tái tạo nội dung, hình tượng, tiếng kêu, tiếng động …đểxây dựng hình ảnh của bài vẽ
Nhưng khi sử dụng trò chơi giáo viên có thể áp dụng vào từng bài họckhác nhau, có bài thì giáo viên cần lồng ghép trò chơi có bài thì không cần
Giáo viên phải biết lồng ghép đúng tùy từng nội dung của các bài học cóthể ở phần mở bài, thực hành hay ở cuối bài học
Trang 13VD1: Bài vẽ con vật lớp 2
Giáo viên có thể cho chơi trò chơi ngay ở phần đầu Cho cả lớp hát bài hát
có tên con vật sau đó hỏi trong bài hát có tên những con vật gì Sau đó giáo viêngiới thiệu bài mới Hoặc có những bài giáo viên có thể cho phần trò chơi dướicuối bài để củng cố bài
VD2: Bài vẽ tranh đề tài Mẹ hoặc cô giáo ( MT2 )
Sau khi nhận xét xong bài của học sinh, cô giáo có thể cho các em chơi tròchơi.Thi tìm hiểu những bài hát nói về mẹ hoặc cô giáo, các bạn nêu tên bài hát
và hát một vài câu.Qua trò chơi giúp các em nhận biết và cảm thụ thêm và đâycũng là cách học thoải mái nhẹ nhàng Các em vừa được học lại vừa chơi tròchơi Sau khi học xong các em có cảm giác thoải mái, hứng thú, hưng phấn chomôn học sau
3.1 6 Giới thiệu sản phẩm, tranh vẽ, mở triển lãm tranh theo từng chủ đề.
Sau khi học sinh hoàn thành bài vẽ của mình, học sinh mang sản phẩm lên
trưng bầy có thể GV cho HS dán bài lên bảng hoặc trình chiếu trên máy chiếu đa
vật thể ( sử dụng khi dạy BGĐT ), tuỳ từng nội bung bài học mà giáo viên có
hình thức tổ chức khác nhau Sau đó giáo viên gọi học sinh nhận xét bài của bạn,đánh giá theo 3 mức độ sau: Hoàn thành tốt: A+, Hoàn thành: A, Chưa hoànthành: B Và tìm ra bài mình yêu thích Qua đó giúp học sinh học tập nhữngkinh nghiệm để vẽ tốt bài vẽ của mình Những em hoàn thành tốt bài vẽ, giáoviên khen, khuyến khích, tuyên dương các em để vẽ tốt bài sau Còn những emchưa hoàn thành giáo viên động viên, khích lệ các em cố gắng hoàn thành bài vẽsau
3 2 Các bước tiến hành bài giảng Vẽ tranh đề tài đã áp dụng giải pháp tạo hứng thú và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho HS tiểu học
Hoạt động Vẽ tranh là hoạt động thực hành, cần tổ chức sao cho thôngqua các hoạt động này học sinh hứng thú, chủ động tích cực sáng tạo tham gia
và thể hiện hết khả năng của bản thân, sự hướng dẫn của giáo viên là cần thiếtnhưng cần đúng lúc, đúng chỗ và mang nhiều tính động viên khích lệ và gợi ý.Nếu không sẽ làm học sinh mất hứng thú ảnh hưởng không tốt đến kết quả bàivẽ
Khi dạy tiết Vẽ tranh tôi tiến hành như sau:
3.2.1 Chuẩn bị:
Tôi thiết kế bài giảng, BGĐT, nghiên cứu kĩ bài dạy trước khi lên lớp 3ngày, thiết kế bám sát theo chuẩn kiến thức kĩ năng Bên cạnh đó tôi tìm hiểutham khảo thêm các phương pháp dạy trên vô tuyến, băng đĩa hình, sách, báo…Ngoài việc thiết kế bài giảng trước khi lên lớp, tôi chuẩn bị đồ dùng trực quan:Tranh vẽ của học sinh về đề tài liên quan đến bài học, các tranh phải có nét điểnhình, đặc biệt có thể giúp giáo viên khai thác phục vụ tốt cho bài dạy ( các bứctranh có 3 loại : Tốt, trung bình và loại chưa tốt ), tranh của giáo viên vẽ hoặc đồ
Trang 14dùng, hình gợi ý cách vẽ, hoặc những dụng cụ cần thiết phục vụ cho bài vẽ ngoàitrời, máy chiếu, băng đĩa hình…Tôi dặn học sinh chuẩn bị bài ( sưu tầm tranhảnh, bài vẽ của học sinh liên quan đến bài vẽ ), đồ dùng học Mĩ thuật.
3.2.2 Tiến hành bài giảng.
Trình tự tiến hành tổ chức tiết dạy phải đầy đủ theo các bước nhất định.Thời gian trong giờ giảng phải được phân phối hợp lý, giáo viên phối hợp linhhoạt các phương pháp dạy học Các bước dạy bài Vẽ tranh đề tài (Các hoạt độngdạy - học chủ yếu)
Bài mới:
*Giới thiệu bài.
Tuỳ theo nội dung bài và thực tế lớp học, giáo viên giới thiệu tạo hứng thúhọc tập Mĩ thuật cho học sinh nêu yêu cầu của bài học
Ví dụ 1 : Bài 3 - Vẽ tranh Đề tài các con vật quen thuộc (Mĩ thuật lớp 4)
Giáo Viên minh hoạ nhanh hình các con vật trên bảng (hoặc dán mô hình cáccon vật vẽ sẵn) Hỏi học sinh
+ Đây là những con vật gì? Hãy kể tên những con vật đó? Chúng có quenthuộc với em không?
- Các em có thích vẽ một trong số những con vật đó không?
- Hôm nay cô sẽ dạy chúng ta vẽ đề tài con vật quen thuộc
Giáo viên viết bài học lên bảng
Cách khác giới thiệu bài này : Giáo viên cùng học sinh chơi trò chơi đoáncon vật qua tiếng kêu ( giáo viên ghi âm tiếng kêu các con vật hoặc giáo viên giảgiọng (khẩu thuật rồi vào bài)
Hoặc giáo viên mở băng hình do giáo viên cóp từ chương trình thế giớiđộng vật (quay các hoạt động các con vật gần gũi, dễ nhận biết) cho học sinhquan sát rồi đoán cả tên các con vật giáo viên vào bài
Ví dụ 2 : Bài 28 - Vẽ tranh Đề tài : An toàn giao thông (Mĩ thuật lớp 4)
Giáo viên cho học sinh quan sát tranh di động giống hình rối dẹt ( do giáoviên tự làm ) chơi trò chơi hai bạn Bi và Bống tham gia giao thông trên đường đihọc về, nhận xét bạn nào đi đúng và bạn nào đi sai đường
+ Bạn nào đi đúng đường? Tại sao em biết?
+ Bạn nào đi sai đường? Vì sao?
- Quan sát các bạn đi trên đường xảy ra điều gì (Giáo viên di động hìnhcác nhân vật) Bi đi trên vỉa hè rất an toàn còn Bống đi dưới lòng đường không
để ý, xe ô tô lao tới
+ Bạn Bống xảy ra điều gì?(Giáo viên diễn tả hành động Bống bị ô tô đâmvào và ngã ra sau)
+ Các em học tập bạn nào ?
Hôm nay, các em có thích tham gia giao thông cùng bạn Bi và bạn Bốngqua bài Vẽ tranh Đề tài An toàn giao thông không (Giáo viên ghi bảng)
Trang 15Ví dụ 3 : Bài 34- Vẽ tranh Đề tài phong cảnh (Mĩ thuật lớp 2) Giáo viên
cho học sinh xem băng đĩa hình quay một số phong cảnh thiên đẹp và một sốdanh lam thắng cảnh hỏi học sinh
- Đây là những cảnh đẹp gì ?
Những cảnh đẹp đó được vẽ lại, gọi là tranh phong cảnh Em có thích vẽmột bức tranh phong cảnh đẹp không? Giáo viên ghi đầu bài lên bảng
Ví dụ 4 : Bài 23 - Vẽ tranh Đề tài Mẹ hoặc Cô giáo (Mĩ thuật lớp 2) Giáo
viên đọc bài thơ Mẹ và Cô của nhà thơ Trần Quốc Toản Hoặc cho cả lớp hát bài
Mẹ và Cô giáo
Nghe thơ hoặc hát về Mẹ và Cô giáo Các em có thích vẽ tranh về mẹhoặc cô giáo để tặng mẹ hoặc cô giáo không? Giáo viên ghi đầu bài lên bảng
Ví dụ 5 : Bài 29 - Vẽ tranh Đàn gà (Mĩ thuật lớp 1)
Giáo viên cho học sinh quan sát mô hình khu vườn tự tạo và mô hình đàn
gà : gà trống, gà mái (đồ chơi làm thủ công ) mô hình gà con làm bằng len
+ Trong khu vườn, có những con vật gì đi kiếm mồi ?
+ Các em có thích vẽ chúng không ?
+ Hôm nay cô sẽ dạy các em vẽ tranh Đàn gà nhé Giáo viên ghi bảng,giới thiệu bài
a Hoạt động 1 : Tìm, chọn nội dung đề tài.
- Mỗi đề tài có nhiều chủ đề khác nhau, cần giúp học sinh hiểu được nộidung chủ đề, để các em nhớ lại và tưởng tượng được những hình ảnh có liênquan đến nội dung bài vẽ
- Giáo viên sử dụng đồ dùng tranh vẽ tự làm, tranh vẽ của học sinh, videoclip quay các hình ảnh cụ thể (những tranh, ảnh, hình ảnh dùng để minh hoạ cần
có nhiều nét điển hình tiêu biểu giúp cho học sinh hiểu nội dung đề tài và tìmchọn cách vẽ dễ dàng) cho học sinh quan sát nhận xét tìm, chọn nội dung đề tài
Ở phần này, tốt nhất giáo viên nên chuẩn bị một hệ thống câu hỏi cụ thể từ dễđến khó có liên quan trực tiếp đến nội dung chủ đề Dùng các câu hỏi này đểgiúp học sinh tìm hiểu và tiếp cận với đề tài Những câu hỏi nên gắn với nộidung và được minh hoạ bằng tranh, ảnh, hình ảnh cụ thể, tránh những câu hỏikhó Nên dùng phương pháp gợi mở gây hứng thú để lôi cuốn học sinh khi trảlời câu hỏi
Ví dụ 1: Bài 19 Vẽ tranh - Đề tài Ngày Tết (Lễ hội) mùa xuân (Mĩ thuật
5)
+ Giáo viên dùng tranh, ảnh hoặc băng hình cho học sinh xem
+ Em quan sát không khí ngày tết, lễ hội ra sao?
+ Tranh tranh, ảnh (băng hình) ngày tết (Lễ hội) có những hoạt động gì ?+ Những hình ảnh gì nổi bật nhất ?
+ Hãy kể những hình ảnh xung quanh ?
+ Em quan sát thấy màu sắc của Ngày Tết (Lễ Hội) trong tranh (ảnh) hoặchình ra sao ? có tươi vui, rực rỡ thể hiện đúng cảnh ngày Tế (Lễ Hội) không?