(Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

(Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (Bài thảo luận môn tư tưởng hồ chí MInh) Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

KHOA KINH TẾ - LUẬT

-o0o -

BÀI THẢO LUẬN

HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Giáo viên hướng dẫn: Ngô Thị Huyền Trang Nhóm thực hiện : Nhóm 2

Lớp học phần : 2073HCMI01

BẢNG PHÂN CÔNG THẢO LUẬN

1 Trần Thị Lan Anh Mở đầu và kết luận đề tài chính

2 Vũ Hoàng Vân Anh Làm word hoàn chỉnh

3 Vũ Phương Anh Mở đầu và kết luận đề tài phụ

4 Vũ Hoàng Bách I.1.2 Nguyên tắc xây dựng CNXH trong thời kỳ

quá độ

5 YIACHONG Chouvang Vận dụng của đề tài chính

6 Bùi Thu Cúc Vận dụng của đề tài phụ

7 Nguyễn Hữu Định I.1.1 Tính chất, đặc điểm, nhiệm vụ của thời kỳ

đã để lại cho hậu thế một tài sản vô cùng quý giá Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủnghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là nội dungrất quan trọng trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là sản phẩm sáng tạocủa Hồ Chí Minh trên cơ sở kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống dântộc, tiếp thu kinh nghiệm cách mạng xã hội chủ nghĩa trên thế giới, trung thành

và vận dụng sáng tạo lý luận Mác-Lênin về chủ nghĩa xã hội và con đường đilên chủa nghĩa xã hội vào thực tiễn Việt Nam

Ngày nay, điều kiện trong nước và thế giới đã có những biến đổi sâu sắc,nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn còn ý nghĩa to lớn

Với mong muốn góp phần làm sáng tỏ thêm những quan điểm của chủ tịch

Hồ Chí Minh, đánh giá quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ

quá độ ở Việt Nam nên nhóm đã chọn đề tài:” Tư tưởng Hồ Chí Mính về thời kỳ

quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam” Hồ Chí Minh đã khẳng định con

đường cách mạng Việt Nam là tiến hành giải phóng dân tộc, hoàn thành cáchmạng dân tộc dân chủ nhân dân, tiến dần lên chủ nghĩa xã hội

II NỘI DUNG

CHƯƠNG I: LÝ THUYẾT VỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THỜI KÌ

QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 1.1 Khái niệm về thời kì quá độ

- Quan niệm của chủ nghĩa Mác- Lenin về thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã

hội: Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kì cải biến cách mạng sâu sắctoàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thực hiện sự chuyển biến từ xãhội cũ sang xã hội mới – xã hội chủ nghĩa

- Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là quan điểm về một hình

thái quá độ gián tiếp cụ thể - quá độ từ một xã hội thuộc địa, nửa phong kiến,nông nghiệp lạc hậu đi lên chủ nghĩa xã hội

1.2 Tính chất, đặc điểm và nhiệm vụ của thời kì quá độ

1.2.1 Loại hình

- Theo quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lenin, tồn tại hai loại hinh quá độ lênchủ nghĩa xã hội đó là quá độ trực tiếp từ CNTB lên CNXH và quá độ gián tiếp

từ xã hội tiền tư bản lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển TBCN

- Đảng và nhân dân ta đa lựa chọn đi lên CNXH bỏ qua chế độ tư bản chủnghĩa Lựa chọn loại hình quá độ này là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với điều kiệnlịch sử, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân và xu thế phát triển của thời đại

Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là thời kì cải biến xã hội cũ

chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta Chúng ta phải thay đổi triệt để những nếpsống, thói quen, ý nghĩ và thành kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn năm Chúng taphải thay đổi quan hệ sản xuất cũ, xóa bỏ giai cấp bóc lột, xây dựng quan hệ sảnxuất mới không có bóc lột áp bức Muốn thế chúng ta phải dần dần biến nước ta

từ một nước nông nghiệp lạc hậu thành một nước công nghiệp Chúng ta phảidần dần tập thể hóa nông nghiệp Chúng ta phải tiến hành cải tạo xã hội chủnghĩa đối với công thương nghiệp tư nhân, đối với thủ công nghiệp Chúng taphải biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước văn hóa cao và đời sốngtươi vui hạnh phúc Chúng ta lại phải tiến hành những nhiệm vụ đó trong nhữngđiều kiện đặc biệt của nước ta, nghĩa là trên cơ sở của một xã hội vừa mới thoátkhỏi ách thực dân, phong kiến, hết sức lạc hậu và trong hoàn cảnh nước ta đang bịchia cắt làm hai miền Đây là công cuộc biến đổi sâu sắc nhất, khó khăn nhất, vìvậy tiến lên chủ nghĩa xã hội không thể một sớm một chiều mà phải làm dần dần

Từ việc chỉ rõ tính chất của thời kì quá độ, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng vấn đề

cơ bản là phải xác định đứng bước đi và hình thức phù hợp với trình độ của lựclượng sản xuất, biết kết hợp các khâu trung gian, quá độ, tuần tự từng bước, từthấp đến cao Vì vậy xây dựng chủ nghĩa xã hội đòi hỏi một năng lực lãnh đạomang tính khoa học, vừa hiểu biết các quy luật vận động xã hội để phù hợp vớitình hình thực tế nước ta

1.2.3 Đặc điểm

Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã được HồChí Minh chỉ rõ Theo Người, đặc điểm lớn nhất là từ một nước nông nghiệp lạchậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, không trải qua giai đoạn phát triển tư bảnchủ nghĩa

Nước ta cũng có các đặc điểm như các nước khác khi bước vào thời kì này

đó là sự tồn tại đan xen giữa các yếu tố của xã hội cũ với những yếu tố của xãhội mới trên các lĩnh vực; là giai đoạn đầu, khi các yếu tố của xã hội cũ hợp lạichiến thắng những yếu tố của xã hội mới xuất hiện

Đặc điểm này chi phối tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội nhằmtừng bước xóa bỏ triệt để các tàn tích của chế độ thực dân, phong kiến, đồngthời từng bước gây dựng các mầm mống cho chủ nghĩa xã hội phát triển, đó làmột tất yếu đồng thời nó cũng làm nảy sinh nhiều mâu thuẫn Trong đó Hồ ChíMinh đặc biệt lưu ý đến mâu thuẫn cơ bản của thời kỳ quá độ, đó là mâu thuẫngiữa nhu cầu phát triển cao của đất nước theo xu hướng tiến bộ và thực trạng

luận và thực tiễn đòi hỏi được nhận thức và giải quyết thoả đáng để tìm ra conđường, hình thức, bước đi và cách làm phù hợp Trong giai đoạn phát triển tưbản chủ nghĩa lên cái thiếu hụt lớn nhất của chúng ta là thiếu hụt về cơ sở vậtchất - kỹ thuật, về trình độ phát triển kinh tế - xã hội, văn hoá mà loài ngườiđạt được trong thời đại tư bản chủ nghĩa

Từ một nước nông nghiệp lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá nặng nề, bỏ quachế độ tư bản, quá độ gián tiếp lên chủ nghĩa xã hội, đặt ra biết bao khó khănphức tạp mà Hồ Chí Minh đã sớm chỉ rõ: “Việt Nam ta là một nước nông nghiệplạc hậu, công cuộc đổi xã hội cũ thành xã hội mới gian nan phức tạp hơn việcđánh giặc’’ Lên chủ nghĩa xã hội từ hai bàn tay trắng, chúng ta phải giải quyếtmâu thuẫn lớn nhất trong thời kỳ quá độ ở nước ta là mâu thuẫn giữa yêu cầuxây dựng một chế độ xã hội mới có kinh tế công - nông nghiệp hiện đại, văn hoá

và khoa học - kỹ thuật tiên tiến với tình trạng lạc hậu, kém phát triển cùng baothế lực cản trở, phá hoại chúng ta Vì vậy “Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa làmột cuộc biến đổi khó khăn nhất và sâu sắc nhất” Do đó “chúng ta phải xâydựng một xã hội hoàn toàn mới xưa nay chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta.Chúng ta phải thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ và thành kiến

có gốc rễ hàng ngàn năm biến nước ta từ một nước nông nghiệp thành mộtnước công nghiệp” Tuy nhiên, muốn “tiến lên chủ nghĩa xã hội” thì không phải

“cứ ngồi mà chờ” là sẽ có được chủ nghĩa xã hội Nếu nhân dân ta mọi người cốgắng, phấn khởi thi đua xây dựng, thì thời kỳ quá độ có thể rút ngắn hơn

1.2.4 Nhiệm vụ.

Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam theo

Hồ Chí Minh: Đấu tranh cải tạo, xóa bỏ tàn tích của chế độ xã hội cũ, xây dựngcác yếu tố mới phù hợp với quy luật tiến lên chủ nghĩa xã hội trên tất cả các lĩnhvực của đời sống Chúng ta là phải xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật củachủ nghĩa xã hội tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp và nông nghiệphiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến Trong quá trình cách mạng xã hội chủnghĩa, chúng ta phải cải tạo nền kinh tế cũ và xây dựng nền kinh tế mới, mà xâydựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, mối quan tâm hàng đầu của Hồ ChíMinh là làm sao cho Đảng không mắc các bệnh quan liêu, xa dân, thoái hoá biếnchất, làm mất lòng tin của dân, suy giảm năng lực lãnh đạo của Đảng Đồng thờiphải chú trọng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ngày càng trongsạch, vững mạnh và hoạt động hiệu quả, thực sự là nhà nước của dân, do dân, vìdân

Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nội dung nhiệm vụ cụ thể trong thời kỳ quá độ lênCNXH rất toàn diện:

- Về chính trị: xây dựng chế độ dân chủ vì đây là bản chất của chủ nghĩa xã

hội Muốn xây dựng chế độ này, phải chống tất cả các biểu hiện của chủ nghĩa

cá nhân, trước hết ở trong Đảng, trong bộ máy chính quyền từ cấp cơ sở đếTrung ương đồng thời phải bồi dưỡng, giáo dục để nhân dân có tri thức, có nănglực làm chủ chế độ xã hội Đồng thời phải chú trọng xây dựng nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày càng trong sạch, vững mạnh và hoạtđộng hiệu quả, thực sự là nhà nước của dân, do dân, vì dân Một nội dung quantrọng khác trong lĩnh vực chính trị mà Hồ Chí Minh hết sức quan tâm là củng cố

mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất với nòng cốt là liên minh công nhân - nôngdân - trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản nhằm không ngừng tăngcường khối đại đoàn kết toàn dân vì sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Về kinh tế: cải tạo nền kinh tế cũ, xây dựng nền kinh tế mới có công

nghiệp và nông nghiệp hiện đại Giữa cải tạo và xây dựng thì xây dựng là nhiệm

vụ chủ chốt và lâu dài và phải luôn gắn với việc thực hiện đầy đủ quyền làm chủcủa nhân dân Hồ Chí Minh rất coi trọng quan hệ phân phối và quản lý kinh tế.Theo Người, quản lý kinh tế phải dựa trên cơ sở hạch toán, đem lại hiệu quả cao,

sử dụng tốt các đòn bẩy để phát triển sản xuất Người khẳng định chủ trươngthực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động: làm nhiều hưởng nhiều, làm íthưởng ít, không làm không hưởng

- Về văn hóa: triệt để tẩy trừ mọi di tích thuộc địa và ảnh hưởng nô dịch của

văn hóa đế quốc đồng thời phát triển những truyền thống tốt đẹp của văn hóadân tộc và hấp thụ những cái mới của văn hóa tiến bộ trên thế giới Người đặcbiệt nhấn mạnh nội dung xây dựng con người mới, đồng thời Người đề cao vaitrò của văn hoá, giáo dục và khoa học kỹ thuật; Người luôn coi trọng việc nângcao dân trí, đào tạo sử dụng nhân tài trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Về các quan hệ xã hội: thay đổi triệt để những quan hệ cũ đã trở thành

thói quen trong lối sống, nếp sống của con người; xây dựng được một xã hội dânchủ, công bằng, văn minh, đảm bảo mỗi con người có điều kiện cải thiện đờisống riêng của mình trong sự hài hòa với đời sống chung, lợi ích chung của tậpthể

1.2 Một số nguyên tắc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kì quá độ

Xác định xây dựng chủ nghĩa xã hội là quá trình sâu sắc nhưng phức tạp,lâu dài, khó khăn, gian khổ, đòi hỏi tính năng động, sáng tạo Song theo Hồ ChíMinh, tính năng động, sáng tạo ấy phải tuân thủ nhiều nguyên tắc, trước hết là:

 Thứ nhất, mọi tư tưởng, hành động phải được thực hiện trên nền tảng

- Lênin Chính vì vậy Người luôn nhắc nhở, khuyến khích, động viên mọi ngườiphải không ngừng “học lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa

Mác - Lênin”, phải “cụ thể hoá chủ nghĩa Mác-Lênin cho thích hợp với điềukiện hoàn cảnh từng lúc và từng nơi”.

 Thứ hai, phải giữ vững độc lập dân tộc.

Tự do cho đồng bào, độc lập cho Tổ quốc là mục đích của Hồ Chí Minhkhi ra đi tìm đường cứu nước Khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời,Người đã khẳng định “toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần vàlực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy” Ngay cảđiều mong muốn cuối cùng của người trước khi từ trần cũng là đất nước thốngnhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh vì trong tư tưởng của Người, đối với mộtdân tộc thì “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” Độc lập dân tộc là mục tiêutrước hết của mỗi dân tộc; Còn đặt trong mối quan hệ với chủ nghĩa xã hội vàchủ nghĩa xã hội là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc trường tồn vớiđầy đủ ý nghĩa chân chính của nó

 Thứ ba, phải đoàn kết, học tập kinh nghiệm của các nước anh em.

Xác định “Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của lực lượng hoà bình,dân chủ, xã hội chủ nghĩa trên thế giới”, Hồ Chí Minh quan niệm “Sự đoàn kếtgiữa lực lượng các nước Xã hội chủ nghĩa và sự đoàn kết, nhất trí giữa các ĐảngCộng sản và công nhân tất cả các nước với ý nghĩa quan trọng bậc nhất” Trong

sự đoàn kết này, Cách mạng Việt Nam phải học tập kinh nghiệm của các nướcanh em song không được áp đặt những kinh nghiệm ấy một cách máy móc màphải vận dụng nó một cách sáng tạo Mặc dù đánh giá rất cao thành tựu xâydựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, song Hồ Chí Minh khẳng định “Ta không thểgiống Liên Xô, vì Liên Xô có phong tục tập quán khác, có lịch sử địa lý khác

Ta có thể đi con đường khác để tiến lên Chủ nghĩa xã hội”

 Thứ tư, xây phải đi đôi với chống.

Theo Hồ Chí Minh, muốn đạt được và giữ được thành quả của cách mạngthì cùng với việc xây dựng các lĩnh vực của đời sống xã hội phải chống lại mọihình thức của các thế lực cản trở, phá hoại sự phát triển của Cách mạng

Người căn dặn: “Đối với kẻ địch phải luôn tỉnh táo, giữ vững lập trường,quyết không vì hoàn cảnh hoà bình mà mất cảnh giác Phải luôn sẵn sàng đập

tan mọi âm mưu độc ác của kẻ địch, bảo vệ những thành quả của Cách mạng,bảo vệ lao động hoà bình của nhân dân” Phải chống lại “căn bệnh” “nghenhững lời bình luận không đúng cũng làm thinh, không biện bác ai nói sao, ailàm gì cũng mặc kệ” Đối với tàn dư của xã hội cũ “phải thay đổi triệt để nhữngnếp sống, thói quen ý nghĩ và thành kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn năm” Đốivới mỗi người phải đánh thắng kẻ địch bên trong là chủ nghĩa cá nhân bởi chủnghĩa cá nhân như một thứ vi trùng độc hại, sản sinh ra bệnh tham lam, bệnhkiêu ngạo, bệnh háo danh, bệnh vô tổ chức, vv Những thứ bệnh không chỉ độchại cho người đó mà còn làm hại đến nhân dân, đến tổ chức Đảng.

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA

XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀO

CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI HIỆN NAY

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủnghĩa xã hội ở Việt Nam là một di sản vô giá của dân tộc ta, đó là cơ sở, nềntảng hình thành đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, nhân tốquyết định thắng lợi của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam suốtmấy thập kỷ qua

Ngày nay, công cuộc đổi mới của Đảng và nhân dân ta dưới ánh sáng tưtưởng Hồ Chí Minh đã và đang giành nhiều thành tựu quan trọng Tuy nhiên,trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, cách mạng nước ta đangđứng trước những thử thách gay gắt

II.1 Thực trạng

- Chưa nhận thức sâu sắc được những khó khăn còn tồn tại lâu dài trong

thời kỳ quá độ lên CNXH Trong thời kỳ quá độ, chúng ta dễ có những nhậnthức không toàn diện, lệch lạc

của hình thái kinh tế-xã hội cũ, không tính hết khó khăn, phức tạp của sự đanxen và đấu tranh giữa cái cũ, lỗi thời, lạc hậu với những cái mới đang hìnhthành, có xu hướng tiến bộ và phải trải qua một quá trình lâu dài, cái mới tiến bộkhẳng định xu hướng phát triển hợp với điều kiện mới

nhất là khi nó đang trong giai đoạn hình thành, đang phải trải qua những bước

“quá độ”

- Chưa có những nhận thức đúng đắn, cụ thể về “con người mới xã hội chủ

nghĩa” trong thời kỳ quá độ lên CNXH Đó là những con người đang trong quátrình hoàn thiện từng bước, từng mặt, đáp ứng yêu cầu từng lĩnh vực, địa vị xãhội từng người

- Về nhận thức bổ sung trong việc thực hiện công bằng, bình đẳng trong

thời kỳ quá độ lên CNXH

Công bằng xã hội và bình đẳng xã hội là hai khái niệm có nội hàm quan

hệ chặt chẽ với nhau, nhưng không thể đồng nhất là một Trong CNXH, nhất làthời kỳ quá độ, bình đẳng xã hội hoàn toàn là chưa thể thực hiện được; cái mà xãhội có thể đạt được là công bằng xã hội

nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm, không hưởng” Tuy nhiên, trongthời kỳ quá độ, những người thuộc nhóm xã hội yếu thế, người không còn khảnăng lao động, hay bị bệnh tật bẩm sinh, tai nạn không thể lao động để nuôisống bản thân, thì xã hội phải có trách nhiệm đảm bảo lợi ích thiết thân cho họ,

đó mới là CNXH Vì thế, “bình đẳng” theo nghĩa “sự ngang nhau hoàn toàn”trên mọi phương diện trong thời kỳ quá độ là chưa thể thực hiện được

- Nhận thức bổ sung, phát triển luận điểm “dân chủ mới” trong thời kỳ quá

độ lên CNXH : chưa nhận thức sâu sắc về “Dân chủ mới” trong thời kỳ quá độvới tính cách là một chế độ chính trị - xã hội đang được xây dựng theo nhữngnguyên tắc và mục tiêu xã hội chủ nghĩa