Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thương khu vực Đống Đa.DOC

Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thương khu vực Đống Đa.

Lời nói đầu

Công cuộc đổi mới của nền kinh tế Việt Nam dới sự chỉ đạo của Đảng và Nhànớc những năm qua đã thu đợc những thành tựu đáng kể (mức tăng trởng GDP bìnhquân đạt 7-9%, kiềm chế lạm phát ở mức một con số, thị trờng trong nớc và quốc tếngày càng đợc mở rộng ) Có đợc những kết quả này là nhờ một phần không nhỏvào sự thành công trong hoạt động thơng mại quốc tế của Việt Nam thông qua việcthực hiện tốt chính sách kinh tế mở và tiến hành các biện pháp cải cách kinh tế trênnhiều mặt theo xu hớng quốc tế hoá và toàn cầu hoá

Nhiều năm trớc đây, hoạt động thơng mại quốc tế của Việt Nam cha phát triển

đúng với khả năng và phát huy tốt vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế Cónhiều nguyên nhân dẫn đến hạn chế này và một trong những nguyên nhân cơ bản làchúng ta thiếu những nguồn vốn tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu trong đó đặcbiệt phải kể đến là nguồn tín dụng ngân hàng

Việc phát triển hình thức tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng không chỉmang lại lợi ích cho hoạt động xuất nhập khẩu mà còn mang lại lợi ích cho toàn xãhội và ngay cả bản thân ngân hàng bởi tín dụng là hoạt động sinh lời chủ yếu củangân hàng Nhận thức rõ vấn đề đó, Chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực

Đống Đa (ICBV) là một ngân hàng chủ lực trong lĩnh vực công thơng nghiệp đãtriển khai đã bắt đầu triển khai hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu và bớc đầu đã cónhững thành công nhất định

Tuy nhiên, hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của ICBV còn nhiều hạn chế,chất lợng tín dụng cha cao Do vậy, việc nâng cao chất lợng tín dụng xuất nhập khẩutrở thành một đòi hỏi bức xúc đối với Ngân hàng hiện nay

Trớc yêu cầu trên tôi chọn đề tài “ Một số giải pháp nhằm nâng cao chất ợng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực

l-Đống Đa” làm luận văn tốt nghiệp của mình.

*0 Ngoài lời nói đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo Luậnvăn đợc kết cấu theo 3 chơng:

Chơng I : Một số vấn đề cơ bản về chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại

Chơng II : Thực trạng chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực Đống Đa

Chơng III : Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực Đống Đa

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu, học hỏi để hoàn thành khoáluận, song chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định Tôi rất mong

nhận đợc sự đóng góp ý kiến quý báu của các thầy cô và các bạn để khoá luận có ýnghĩa hơn.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hớng dẫn ngời đã tận tình giúp

đỡ tôi hoàn thành khoá luận này

Qua đây, tôi xin đợc gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô giáo trongKhoa đã dạy dỗ và cung cấp cho tôi những kiến thức lí luận quí báu

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo và các anh chị Phòng Tín dụngngoài quốc doanh, Chi nhánh Ngân hàng Công Thơng khu vực Đống Đa những ngời

đã nhiệt tình tiếp nhận, tạo điều kiện và cung cấp những kinh nghiệm thực tiễn quantrọng cho tôi trong quá trình thực hiện khóa luận

Chơng I: Một số vấn đề cơ bản về chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

của ngân hàng thơng mại

1.1 tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu

1.1.1 Sự cần thiết phát triển hoạt động xuất nhập khẩu và nhu cầu tài trợ cho xuất nhập khẩu

1.1.1.1 Sự cần thiết phát triển hoạt động xuất nhập khẩu

Bất cứ một quốc gia nào muốn phát triển kinh tế không thể chỉ dựa vào nền sảnxuất trong nớc mà còn phải quan hệ với các nớc bên ngoài Do có sự khác nhau về

điều kiện tự nhiên nh tài nguyên, khí hậu mà mỗi quốc gia có thế mạnh trong việcsản xuất một số mặt hàng nhất định Để đạt đợc hiệu quả kinh tế đồng thời đáp ứng

đợc nhu cầu tiêu dùng ngày một đa dạng ở trong nớc, các quốc gia đều mong muốn

có đợc những sản phẩm chất lợng cao với giá rẻ hơn từ các nớc khác đồng thời mởrộng đợc thị trờng tiêu thụ đối với các sản phẩm thế mạnh của mình Chính từ mongmuốn đó đã làm nảy sinh nhu cầu mua bán trao đổi quốc tế (hay thơng mại quốctế)

Hoạt động thơng mại quốc tế thông qua mối quan hệ rộng rãi vợt ra ngoài biêngiới quốc gia sẽ là cầu nối giữa nền kinh tế trong nớc với nền kinh tế bên ngoài,

đồng thời tạo ra động lực thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế ở mỗi khu vực và trêntoàn thế giới

Thơng mại quốc tế đợc cấu thành bởi hai bộ phận cơ bản xuất khẩu và nhậpkhẩu Do vậy, xác định đợc vai trò quan trọng cũng nh có sự quan tâm thích đáng

đến hoạt động xuất nhập khẩu là nhiệm vụ hàng đầu của hoạt động thơng mại quốc

tế

Đối với Việt Nam, ngoài những đặc điểm nêu trên chúng ta còn có những nét

đặc thù riêng đó là nền kinh tế có xuất phát điểm thấp, cơ sở hạ tầng kĩ thuật lạchậu, công nghệ thủ công đang rất cần đợc đổi mới, bên cạnh đó tiềm lực xuất khẩulại lớn nhng cha đợc khai thác hiệu quả Tất cả những điều này cho thấy hoạt độngxuất nhập khẩu đối với nớc ta càng quan trọng hơn

Vai trò của xuất nhập khẩu đối với sự phát triển kinh tế đợc thể hiện qua một

số khía cạnh cơ bản sau:

*1 Xuất khẩu

- Xuất khẩu đem lại nguồn thu ngoại tệ chủ yếu cho đất nớc tạo điều kiện đẩynhanh quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc

- Xuất khẩu góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển.Thông qua việc đẩy mạnh xuất khẩu, Nhà nớc sẽ khuyến khích các ngành, nghềphát triển bởi họ phần nào có đợc thị trờng tiêu thụ ổn định và mở rộng hơn Đồngthời, sự cạnh tranh gay gắt trên thị trờng quốc tế sẽ tạo cho các nhà sản xuất sự năng

động và sáng tạo trong kinh doanh, sự quan tâm đúng đắn đến việc nâng cao hiệuquả quản lí, đổi mới công nghệ cũng nh nâng cao chất lợng của sản phẩm

- Xuất khẩu tạo điều kiện cho việc nhập khẩu có thể diễn ra thuận lợi hơn nhờnguồn ngoại tệ thu đợc và mối quan hệ quốc tế mà nó tạo ra

để đáp ứng nhu cầu sản xuất tiêu dùng nội địa một cách tốt nhất, từ đó tạo sự ổn

định về cung-cầu trong nớc và cao hơn là sự ổn định kinh tế vĩ mô

- Nhập khẩu có tác động đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng kĩ thuật,

đổi mới công nghệ tạo tiền đề thuận lợi cho sản xuất

- Ngoài ra, nhập khẩu còn có vai trò thúc đẩy xuất khẩu thông qua việc cungcấp các nguyên vật liệu, máy móc thiết bị đầu vào cho xuất khẩu cũng nh góp phần

định hớng sản phẩm, định hớng thị trờng

Cuối cùng, một vai trò hết sức quan trọng của cả xuất và nhập khẩu đối với sựphát triển kinh tế-xã hội đó là tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống nhân dân và

mở rộng hợp tác quốc tế

1.1.1.2 Nhu cầu tài trợ cho xuất nhập khẩu

Do hoạt động thơng mại quốc tế hiện nay là rất đa dạng và vì thế cũng hết sứcphức tạp (nó bao gồm nhiều mối quan hệ nh: thơng mại giữa các nớc phát triển, giữacác nớc đang phát triển, giữa các nớc phát triển và đang phát triển ) nên để phù hợpvới điều kiện Việt Nam cũng nh với đề tài nghiên cứu, ở đây tôi chỉ xin đề cập đếnhoạt động thơng mại quốc tế giữa các nớc phát triển và đang phát triển

- Xuất khẩu hàng hoá từ các nớc phát triển sang các nớc đang phát triển chủyếu là hàng hoá t liệu sản xuất nh máy móc thiết bị, kỹ thuật, công nghệ Đây lànhững hàng hoá mà để hoàn thành hoạt động xuất khẩu cần phải trải qua nhiều giai

đoạn khác nhau từ phân tích nhu cầu, kí kết hợp đồng, sản xuất cung ứng, lắp rápchạy thử đến thanh toán tiền hàng Nhu cầu tài trợ thờng để đáp ứng các chi phícho quảng cáo, thiết kế mẫu mã, sản xuất và cung cấp công trình

- Xuất khẩu hàng hoá từ các nớc đang phát triển sang các nớc phát triển chủyếu là các mặt nh nông, lâm, thuỷ hải sản, hàng thô hay mới qua sơ chế Và nhucầu tài trợ thờng là để thu mua chế biến xuất khẩu, đáp ứng nhu cầu vốn tạm thời

Để có cái nhìn tổng quát về nhu cầu tài trợ nảy sinh trong hoạt động xuất nhậpkhẩu ta sẽ xem xét nhu cầu tài trợ của các nhà xuất khẩu và nhập khẩu hình thànhtrong cùng một hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá máy móc, thiết bị kĩ thuật, côngnghệ.

*3 Nhu cầu tài trợ cho xuất khẩu

Việc thực hiện hoạt động xuất khẩu hàng hoá máy móc thiết bị thờng kéo dài

từ nhiều tháng cho tới vài năm, do đó thông thờng nhu cầu tài trợ thờng nảy sinh ởnhiều giai đoạn khác nhau Cụ thể:

+ Giai đoạn phân tích nhu cầu, thiết kế, tìm kiếm khách hàng, đại diện tại các hội chợ, đàm phán sơ bộ, lập kế hoạch: Đây là giai đoạn đầu tiên và có ý nghĩa

quyết định đối với việc thực hiện các bớc sau của cả hoạt động xuất khẩu Để hoànthành tốt giai đoạn này các chuyên gia phải thực hiện các chuyến đi dài ngày và tiếnhành nhiều cuộc đàm phán, phải làm ra hàng mẫu và mô hình để trng bày, giớithiệu Sau đó họ còn phải hoàn tất các tài liệu thiết kế và tính toán chính xác cho

đàm phán hợp đồng Chi phí cho những hoạt động này không phải nhỏ, đặc biệt vớicác cơ sở kinh doanh tiềm lực tài chính còn hạn hẹp

+ Giai đoạn đa ra đề nghị chào hàng: Các đề nghị chào hàng trong khuôn khổ

đấu thầu quốc tế thờng đợc để kèm theo bản bảo đảm đấu thầu của một ngân hàng

có uy tín trong giao dịch quốc tế Do vậy các doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần đợc

sự giúp đỡ của ngân hàng

+ Giai doạn kí kết hợp đồng: Trong trờng hợp nhà xuất khẩu cha có uy tín cao

ở nớc ngoài, đối tác có thể yêu cầu một bảo đảm giao hàng hoặc bảo đảm hoànthành công trình Đảm bảo này sẽ có hiệu lực nếu việc giao hàng hoặc hoàn thànhcông trình không đúng nh thoả thuận

Trờng hợp khác, nếu nhà xuất khẩu cần tiền đặt cọc mà nhà nhập khẩu là ngờinớc ngoài đang gặp khó khăn và không có khả năng đặt cọc từ nguồn vốn riêng củamình thì nhà xuất khẩu có thể đề nghị ngân hàng của mình một tài trợ đặt cọc có lợicho đối tác thơng mại của mình

+ Giai đoạn chuẩn bị sản xuất: Sau khi đã kí hợp đồng, nhà xuất khẩu sẽ tiến

hành chuẩn bị sản xuất Nhất là việc xây dựng các công trình lớn nh, nhà máy, xínghiệp việc này thờng đi kèm với chi phí lớn vợt quá mức đặt cọc

+ Giai đoạn sản xuất: Mặc dù đã có những thoả thuận về việc thanh toán tiếp

theo của ngời mua, trong thời gian này thờng nảy sinh các nhu cầu tài chính cao vềvật t và chi phí liên quan khác vợt qua các khoản thanh toán giữa chừng Ngoài ra,với các mặt hàng lớn nh máy móc công nghệ thì nhiều khi nhà xuất khẩu còn cầnphải đợc tài trợ cho các chi phí xây dựng kho bãi, chuẩn bị mặt bằng sản xuất, đàotạo ngời sử dụng máy móc ở nớc nhập khẩu

+ Giai đoạn cung ứng: Ngay cả trong giai đoạn cung ứng cũng có thể nảy sinh

các chi phí cần đợc tài trợ nh chi phí vận tải, bảo hiểm tuỳ theo điều kiện cungứng

+ Giai đoạn lắp ráp, chạy thử, bàn giao công trình: Sau khi hàng hoá đợc bàn

giao tới địa điểm qui định, nhà xuất khẩu còn cần chi phí cho lắp ráp chạy thử chotới khi đợc ngời mua thu nhận và chấp nhận thanh toán

+ Giai đoạn bảo hành: Trong giai đoạn này ngời mua có quyền yêu cầu đợc

bảo hành ở ngân hàng của nhà xuất khẩu trớc khi thanh toán

+ Thanh toán: Hiện nay, để việc cung cấp hàng hoá xuất khẩu đợc thuận lợi

ngời xuất khẩu thờng phải dành cho ngời mua một u đãi thanh toán trong nhiều năm

mà ngời xuất khẩu và ngân hàng của họ có thể chấp nhận đợc Nhu cầu tài trợ ở giai

đoạn này thờng lớn để đảm bảo vốn cho quá trình tái sản xuất khi mà ngời nhậpkhẩu cha đến hạn phải thanh toán

*4 Nhu cầu tài trợ nhập khẩu

Với hoạt động nhập khẩu, nếu nh nhà xuất khẩu có nhu cầu tài trợ để đẩy mạnhhoạt động bán hàng thì các nhà nhập khẩu cũng nảy sinh nhu cầu tài trợ để muahàng khi khả năng tài chính không đáp ứng đợc Vì vậy về phía nhà nhập khẩu cũnghình thành nhu cầu tài trợ trên nhiều mặt

- Giai đoạn trớc khi kí kết hợp đồng: ở giai đoạn này các nhà nhập khẩu cần

có những chi phí cho việc thuê các chuyên gia phân tích chính xác nhu cầu củamình để tiến hành đấu thầu một cách phù hợp

- Giai đoạn sau khi kí kết hợp đồng: Sau khi kí kết đợc hợp đồng, các nhà

nhập khẩu cần đợc tài trợ để đặt cọc hoặc tạm ứng cho nhà xuất khẩu Ngoài ra,nhiều khi nhà nhập khẩu còn phải nhờ ngân hàng đứng ra bảo đảm để tìm nguồn tàitrợ ở nớc ngoài

- Giai đoạn sản xuất và hoàn thành công trình: Trong giai đoạn này nhà

nhập khẩu có thể phải thực hiện những khoản thanh toán giữa chừng cho nhà xuấtkhẩu hay tài trợ cho các công việc ở điạ phơng để chuẩn bị cho đầu t

- Giai đoạn cung ứng và vận chuyển hàng hoá: Tuỳ theo điều kiện cung ứng

hàng hoá có thể nảy sinh nhiều phí tổn về vận chuyển và bảo hiểm đối với các nhànhập khẩu

- Nhận hàng hoá: Nếu tiến hành thanh toán cung ứng hàng hoá khi xuất trình

chứng từ (có th tín dụng kèm theo hoặc theo điều kiện D/P) thì thờng nhà nhập khẩuchỉ có thể nhận đợc hàng khi giá trị trên hoá đơn đã ghi rõ hoặc có thể tài trợ đợc

- Xử lí tiếp, bán tiếp, tài trợ tiêu thụ: Đối với hàng hoá chủ định bán tiếp thì

nhà nhập khẩu còn có nhu cầu tài trợ giữa chừng cho khoảng thời gian từ khi nhậphàng về tới khi hàng hoá đợc tiêu thụ

Qua việc xem xét nhu cầu tài trợ cho xuất nhập khẩu ở trên ta có thể khẳng

định rằng hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu có một nhu cầu tài trợ rất lớn Vậythì để đáp ứng cho nhu cầu đó có những nguồn tài trợ nào Dới đây là một số nguồntài trợ thờng dùng cho xuất nhập khẩu

1.1.2 Các nguồn tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu

Hoạt động xuất nhập khẩu là một trong những hoạt động kinh tế cơ bản, dovậy nó cũng đợc tài trợ từ rất nhiều nguồn khác nhau Trong đó, những nguồn tài trợthờng đợc sử dụng là:

- Tín dụng thơng mại (hay tín dụng nhà cung cấp): là nguồn tài trợ đợc thực

hiện thông qua hình thức mua bán chịu hàng hoá, dịch vụ với các công cụ chủ yêú là

kỳ phiếu và hối phiếu Đây là nguồn tài trợ ngắn hạn đợc a dùng vì dễ thực hiện, khảnăng chuyển thành tiền mặt cao (thông qua chiết khấu tại các ngân hàng), linh hoạt

về thời hạn Tuy nhiên, các công cụ nh hối phiếu thờng đợc sử dụng trên cơ sở cóngân hàng đứng ra chấp nhận hay bảo đảm

- Các khoản phải nộp phải trả: Bao gồm: thuế phải nộp nhng cha nộp, phải

trả cán bộ công nhân viên và các khoản phải trả phải nộp khác Đây là nguồn tài trợmang tính thời điểm cao vì nó thờng nhỏ và ít ổn định

- Vốn tự có: Tuỳ theo loại hình doanh nghiệp khác nhau mà vốn tự có có thể là

vốn Ngân sách cấp, vốn cổ phần của các sáng lập viên công ty cổ phần hay vốn củachủ doanh nghiệp t nhân

Vốn tự có chủ yếu bao gồm vốn khi thành lập doanh nghiệp nh nói trên vàphần lợi nhuận để lại cộng khấu hao Sử dụng vốn tự có doanh nghiệp có thể giảm

đợc hệ số nợ, tạo sự chủ động trong kinh doanh Tuy vậy, nguồn tài trợ này có hạnchế là qui mô không lớn và nhiều khi chi phí cơ hội của việc giữ lại lợi nhuận cao

- Phát hành cổ phiếu: Với các doanh nghiệp trong điều kiện hiện nay họ có

thể phát hành cổ phiếu công ty để huy động nguồn vốn trung và dài hạn Hình thứcnày có u điểm là doanh nghiệp có đợc sự chủ động trong việc huy động và sử dụngvốn, giảm đợc nguy cơ phá sản khi gặp khó khăn (vì có thể không phải phân chia lợitức cổ phần hoặc có thể hoãn trả lợi tức khi bị lỗ hoặc không có nhiều lãi) hay làmtăng vốn chủ sở hữu, giảm hệ số nợ của doanh nghiệp Tuy nhiên, chỉ có các doanhnghiệp thỏa mãn những điều kiện nhất định mới đợc sử dụng hình thức này Với nớc

ta, do thị trờng tài chính còn cha phát triển nên hình thức tài trợ này còn ít đợc sửdụng hoặc nếu có sử dụng thì vẫn khó có thể đem lại hiệu quả cao

- Phát hành trái phiếu công ty: Đây cũng là một hình thức tài trợ khá phổ biến

trong nền kinh tế thị trờng gần nh cổ phiếu

Tuy nhiên, với trái phiếu doanh nghiệp thờng phải trả lợi tức cố định cho dùhoạt động kinh doanh có lãi hay không Điều này dễ làm tăng khả năng phá sản đốivới doanh nghiệp khi gặp khó khăn về tài chính Ngoài ra, với thị trờng tài chính chaphát triển nh đã nói trên thì hình thức này cũng khó phát huy tốt đợc u thế của nó

- Tín dụng ngân hàng: Ngân hàng có thể tài trợ cho các doanh nghiệp thông

qua nhiều hình thức và với những mục đích sử dụng khác nhau nh: cho vay ngắn hạntheo hạn mức tín dụng, cho vay theo hợp đồng, cho vay có đảm bảo để thu mua dựtrữ, sản xuất, nhập khẩu nguyên vật liệu, đáp ứng nhu cầu vốn lu động Hoặc chovay dài hạn để đầu t dự án, mua sắm máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ Tuỳvào từng doanh nghiệp mà Ngân hàng có thể áp dụng những hình thức nhất địnhsao cho thuận lợi với cả hai bên Một đặc điểm khá nổi bật của tín dụng ngân hàng

là có khả năng linh hoạt về lãi suất cũng nh thời hạn

- Các nguồn tài trợ khác: Ngoài các nguồn tài trợ trên các doanh nghiệp xuất

nhập khẩu còn có thể đợc tài trợ bằng các nguồn nh đầu t nớc ngoài, vay nợ viện trợcủa nớc ngoài, hỗ trợ của Chính phủ Hiện nay các nguồn này thờng cũng đợc sửdụng thông qua các Ngân hàng

Nh vậy, nguồn tài trợ cho xuất nhập khẩu rất đa dạng nhng trong đó nguồn tíndụng ngân hàng nắm giữ một vị trí đặc biệt bởi nó có thể đợc cung cấp thông quanhiều hình thức cho nhiều mục đích sử dụng khác nhau và các hình thức tài trợkhác muốn thực hiện đợc phần nào cũng cần sự hỗ trợ từ phía ngân hàng

1.1.3 Tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu

1.1.3.1 Khái niệm, vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu

*5 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Tín dụng nói chung là một phạm trù kinh tế đợc rất nhiều nhà kinh tế học đềcập đến và do đó cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về tín dụng

Tuy nhiên, theo cách hiểu chung nhất thì: tín dụng là một quan hệ xã hội giữangời cho vay và ngời đi vay, giữa họ có mối liên hệ với nhau thông qua sự vận độngcủa giá trị vốn tín dụng đợc biểu hiện dới hình thái tiền tệ hoặc hiện vật

Trên cơ sở đó ta có thể hiểu “ Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng bằng tiền tệ giữa một bên là ngân hàng, một tổ chức chuyên doanh trên lĩnh vực tiền tệ với một bên là các tổ chức, đơn vị kinh tế-xã hội, các cơ quan Nhà nớc và các tầng lớp dân c ”.

Tín dụng ngân hàng ra đời và ngày càng phát triển mạnh mẽ, nhờ có khả năng

đáp ứng tốt mọi nhu cầu đa dạng về vốn của nền kinh tế mà nó đã không ngừng đợc

mở rộng sang tất cả các ngành, lĩnh vực khác nhau trong đó có lĩnh vực kinh tế đốingoại mà cụ thể hơn là hoạt động xuất nhập khẩu, nó đã trở thành một nguồn tài trợkhông thể thiếu đối với hoạt động xuất nhập khẩu của các quốc gia

*6 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu đợc thể hiệnqua các mặt sau:

- Thứ nhất, giống nh các nguồn tài trợ khác tín dụng ngân hàng là một nguồnvốn quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu để thu mua dự trữ, sảnxuất, tiêu thụ hàng hoá, mua sắm máy móc thông thờng phục vụ cho quá trình sảnxuất cũng nh tái sản xuất của doanh nghiệp.

- Thứ hai, tín dụng ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanhcủa doanh nghiệp trên thị trờng

- Thứ ba, tín dụng ngân hàng thúc đẩy hoạt dộng xuất nhập khẩu diễn ra thuậnlợi nhanh chóng hơn

- Thứ t, do sự cần thiết phải có đợc những giao dịch dễ dàng ít tốn kém, ngờibán cũng nh ngời mua đều cần phải có sự tài trợ của ngân hàng thông qua các hìnhthức tín dụng nh cho vay mở th tín dụng, chuyển trả tiền trực tiếp

- Thứ năm, xuất phát từ tính rủi ro trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩucao và do việc thiếu hiểu biết lẫn nhau giữa ngời mua và ngời bán sự có mặt củangân hàng sẽ là một đảm bảo cho cả hai bên, nhà xuất khẩu sẽ hạn chế đợc nhữngrủi ro không thanh toán khi ngân hàng đứng ra đảm bảo cung cấp tín dụng cho nhànhập khẩu và ngợc lại nhờ nguồn tín dụng của ngân hàng nhà nhập khẩu thực hiện

đợc những nhập khẩu quan trọng trong khi khả năng tài chính của họ cha đáp ứng

đợc

- Thứ sáu, ngân hàng là một đầu mối tiếp nhận các nguồn tài trợ của nớc ngoàicho hoạt động xuất nhập khẩu Bởi vì hiện nay phần lớn các nguồn tài trợ của các tổchức tài chính - tiền tệ quốc tế cho một quốc gia nào đó đợc thực hiện qua các chinhánh ngân hàng nớc ngoài hoặc ngân hàng nớc sở tại

Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu càng có ýnghĩa hơn khi ngân hàng thực hiện các chính sách của Nhà nớc, trong đó có chínhsách hớng về xuất khẩu và thay thế nhập khẩu Ngân hàng sẽ cung cấp cho các nhàxuất nhập khẩu những khoản tín dụng lớn với lãi suất u đãi mà nhờ đó họ có thể giảiquyết vấn đề thiếu vốn trong hoạt động kinh doanh của mình

1.1.3.2 Các hình thức và qui trình tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại

Tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại bao gồm nhiều hình thứckhác nhau và tuỳ trình độ phát triển của ngân hàng và những qui định của pháp luật

mà các ngân hàng lựa chọn áp dụng các hình thức cho phù hợp Dới đây ta sẽ xemxét một số hình thức tín dụng xuất khẩu và tín dụng nhập khẩu thông dụng

1.1.3.2.1.Tín dụng xuất khẩu

Ngân hàng thơng mại cho các cơ sở xuất khẩu vay dới các hình thức nh chovay thông thờng, cho vay trên cơ sở hối phiếu, cho vay trên cơ sở phơng thức thanhtoán nhờ thu, cho vay trên cơ sở phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ

*7 Cho vay thông thờng

Cho vay thông thờng là việc ngân hàng giao cho khách hàng một khoản tiền

để họ sử dụng trong một thời gian nhất định Khi hết hạn, ngời vay phải trả đầy đủcả gốc và lãi Đây là hình thức tín dụng truyền thống, về kỹ thuật và phơng pháp chovay giống nh các dạng tín dụng nội địa tơng ứng thông thờng khác Nó bao gồm cácphơng thức nh cho vay một lần, cho vay theo hạn mức tín dụng và cho vay theo hợp

đồng tín dụng tuần hoàn Đối với các nhà xuất khẩu hình thức tín dụng này ngoàiviệc đợc sử dụng cho các mục đích thu mua sản xuất, chế biến xuất khẩu, đáp ứngnhu cầu vốn lu động nó còn đợc sử dụng để trang trải các chi phí phát sinh trong quátrình sản xuất nh: phí thuê tàu, thuế xuất khẩu

*8 Cho vay trên cơ sở hối phiếu

Nhà xuất khẩu khi cần tiền có thể vay ngân hàng bằng cách đem chiết khấucác hối phiếu cha đến hạn trả tiền (số tiền vay bằng cách chiết khấu hối phiếu thờngnhỏ hơn số tiền ghi trên hối phiếu Số chênh lệch là lợi tức chiết khấu) Hình thức tíndụng này rất phổ biến ở các nớc bởi vì việc chiết khấu thờng dễ dàng và ngay khigiao chứng từ về hàng hoá ngời xuất khẩu đã có thể sử dụng đợc lợi nhuận của hoạt

động xuất khẩu để tái đầu t

Thời hạn vay bằng cách chiết khấu hối phiếu là thời hạn còn lại cha đến hạnthanh toán của hối phiếu Ngời hoàn trả tiền vay và lợi tức là ngời có nghĩa vụ trảtiền ghi trên hối phiếu

Cơ sở để xác định khối lợng tín dụng này là giá trị của hối phiếu sau khi đã trừ

đi giá trị chiết khấu và lệ phí nhờ thu Giá trị chiết khấu thờng đợc xác định ở cácngân hàng theo công thức:

Lck

Tck = M x (1- x t ) - P 360

Trong đó: Tck: Giá trị chiết khấu

M: Mệnh giá hối phiếP: Lệ phí

t: thời gian chiết khấu (ngày)Lck: lãi suất chiết khấu theo năm Trong các yếu tố trên thì lãi suất chiết khấu thờng đợc quan tâm hơn cả Tỷ lệnày phụ thuộc các yếu tố:

- Khả năng thanh toán của nhà nhập khẩu

- Thời hạn thanh toán

- Giá trị hối phiếu

*9 Chiết khấu bộ chứng từ hàng hoá

Đây là hình thức tín dụng của ngân hàng cấp cho nhà xuất khẩu trên cơ sở

chiết khấu bộ chứng từ trớc khi đến hạn thanh toán Với hình thức này ngân hàngtạo điều kiện cho nhà xuất khẩu có thể thu hồi đợc vốn nhanh tơng tự nh chiết khấuhối phiếu Tỉ lệ chiết khấu phụ thuộc vào phơng thức chiết khấu:

- Chiết khấu bảo lu quyền truy đòi: là ngân hàng sau khi thực hiện chiết khấu

bộ chứng từ, sẽ quay lại truy đòi nhà xuất khẩu nếu bên nớc ngoài từ chối thanhtoán, lãi xuất chiết khấu trong trờng hợp này thờng thấp

- Chiết khấu miễn truy đòi: là trờng hợp ngân hàng mua đứt bộ chứng từ, nếu

bên nớc ngoài không thanh toán thì ngân hàng chiết khấu chịu rủi ro, không đợctruy đòi lại khách hàng Tỉ lệ chiết khấu này thờng cao

*10 Tín dụng ứng trớc cho ngời xuất khẩu

Trong quá trình chuẩn bị và thực hiện hợp đồng xuất khẩu các doanh nghiệpcũng có thể đề nghị ngân hàng tạm ứng cho một nghiệp vụ xuất khẩu cho đến khithu đợc lợi nhuận từ hoạt động xuất khẩu Hình thức tín dụng này bao gồm hai hìnhthức cơ bản sau:

- Tín dụng ứng trớc trong phơng thức nhờ thu kèm chứng từ : Sau khi lập song

bộ chứng từ hàng hoá, vận chuyển, bảo hiểm và các chứng từ liên quan khác, nhàxuất khẩu sẽ nộp lên ngân hàng của mình nhờ thu hộ tiền Ngân hàng của nhà xuấtkhẩu sẽ chuyển đến ngân hàng của nhà nhập khẩu (hoặc ngân hàng giao dịch) vớichỉ thị chỉ giao chứng từ khi đã thanh toán (điều kiện D/P: Documents againstPayment) hoặc chấp nhận một hối phiếu đòi nợ kèm theo (điều kiện D/A:Documents against Acceptance)

Trong nghiệp vụ này ngân hàng tham gia chủ yếu với t cách trung gian, thựchiện và thừa hành theo uỷ nhiệm để giảm bớt những rủi ro về tiêu thụ, thanh toáncũng nh về cung ứng Tuy nhiên, từ khi gửi các chứng từ tới ngân hàng xuất khẩucho tới khi xuất trình với ngời thanh toán thờng mất một khoảng thời gian nhất định(đặc biệt khi thoả thuận ngày thanh toán muộn hơn) Điều này làm cho các doanhnghiệp xuất khẩu có thể thiếu vốn tạm thời Khi đó họ có thể yêu cầu ngân hàng ứngtrớc một phần trị giá với bộ chứng từ nhờ thu Khoản tín dụng này có thể do ngânhàng xuất khẩu hay ngân hàng nhập khẩu ứng trớc

Thờng nhà xuất khẩu sử dụng hình thức này để tìm kiếm nguồn tài trợ ngắnhạn phục vụ nhu cầu tiền mặt tạm thời Tín dụng ứng trớc trong phơng thức nhờ thu

có thể xem nh chiết khấu từng phần

- Tín dụng ứng trớc trong phơng thức tín dụng chứng từ : Tín dụng chứng từ

phục vụ đặc biệt cho việc đảm bảo nhiệm vụ cung ứng và thanh toán trong trongquan hệ ngoại thơng nhng nó cũng bao hàm cả các nhân tố tín dụng

Tín dụng ứng trớc đợc sử dụng với L/C điều khoản đỏ Đây là loại th tín dụngqui định một khoản tiền ứng trớc của nhà nhập khẩu cho nhà xuất khẩu vào mộtthời điểm xác định, trớc khi xuất trình bộ chứng từ hàng hoá Các điều khoản ứng tr-

ớc thờng đợc qui định trong một điều kiện thuận lợi cho các bên liên lạc thực hiện

Điều khoản này yêu cầu ngân hàng thông báo hoặc ngân hàng xác nhận cấpcho nhà xuất khẩu một khoản tín dụng trớc khi giao hàng Nhà xuất khẩu chịu chiphí liên quan còn ngân hàng mở L/C chịu trách nhiệm về khoản ứng trớc này

Ngời nhập khẩu sẽ qui định rõ tổng giá trị tiền ứng trớc , nó có thể là tỉ lệ phầntrăm hoặc thậm chí toàn bộ giá trị L/C (tuỳ thuộc quan hệ với nhà xuất khẩu) và ng-

ời nhập khẩu sẽ quyết định liệu ngời xuất khẩu sẽ phải xuất trình vật gì làm đảm bảocho ngân hàng thông báo hoặc ngân hàng xác nhận khi nhận tiền ứng trớc Ngânhàng thông báo hoặc ngân hàng xác nhận sẽ thu hồi số tiền ứng trớc cộng với lãi saukhi ngân hàng mở L/C thanh toán (nếu có bộ chứng từ phù hợp) Bên cạnh đó, cácngân hàng này cũng có quyền đòi số tiền này ở ngân hàng mở L/C nếu nhà xuấtkhẩu vì một lí do gì đó không xuất trình đợc chứng từ phù hợp với điều kiện củaL/C

Lời lẽ trong điều khoản đỏ có thể thay đổi tuỳ từng ngân hàng nhng tựu trung

có hai loại:

- Điều khoản đỏ trơn: Tiền đợc ứng trớc với điều kiện ngời xuất khẩu cam kết

bằng văn bản tiền sẽ đợc sử dụng đúng mục đích quy định

- Điều khoản đỏ chứng từ: Tiền sẽ đợc ứng trớc nếu nhà xuất khẩu cam kết

cung cấp giấy nhập kho hoặc các chứng từ khác chứng minh quyền sở hữu hàng hoá

và sau đó xuất trình các chứng từ thanh toán phù hợp với th tín dụng

1.1.3.2.2 Tín dụng nhập khẩu

Các ngân hàng thơng mại cung cấp tín dụng cho nhà nhập khẩu dới các hìnhthức nh cho vay mở th tín dụng, chấp nhận hối phiếu, cho vay thấu chi

*11 Cho vay mở L/C

Th tín dụng L/C là một văn bản pháp lí trong đó ngân hàng mở L/C cam kết

trả tiền cho nhà xuất khẩu nếu họ xuất trình đợc bộ chứng phù hợp với những nộidung của L/C Th tín dụng có tính chất quan trọng là nó đợc hình thành trên cơ sởcủa hợp đồng mua bán nhng sau khi đợc thiết lập, nó lại độc lập hoàn toàn với hoạt

động mua bán

Ngay việc mở L/C đã thể hiện việc cung cấp tín dụng cho nhà nhập khẩu bởivì mọi th tín dụng đều do ngân hàng mở theo đề nghị của nhà nhập khẩu nhngkhông phải lúc nào nhà nhập khẩu cũng có đủ số d trên tài khoản tiền gửi thanh toántại ngân hàng, trong khi đó L/C lại là một đảm bảo thanh toán của ngân hàng tức làngân hàng mở L/C phải chịu mọi rủi ro khi nhà nhập khẩu không thanh toán hoặckhông muốn thanh toán khi L/C đã đến hạn trả tiền

Để tránh rủi ro, trớc khi cho vay các ngân hàng sẽ kiểm tra mục đích, đối tợngnhập khẩu cũng nh khả năng của nhà nhập khẩu để làm căn cứ cho khoản tín dụngcung cấp

Qui trình nghiệp vụ phơng thức tín dụng chứng từ:

(4)

Nhà xuất

(3) (5) (1) (8)

(2) (6) (7)

(1) Nhà nhập khẩu làm đơn xin mở L/C gửi đến ngân hàng của mình yêu cầu đợc

mở một L/C cho ngời xuất khẩu hởng

(2) Căn cứ vào đơn xin mở L/C, ngân hàng mở L/C sẽ lập một L/C và thông quangân hàng đại lí của mình ở nớc ngời nhập khẩu thông báo việc mở L/C và chuyểnL/C đến ngời xuất khẩu

(3) Khi nhận đợc thông báo trên ngân hàng thông báo sẽ thông báo cho nhà xuấtkhẩu toàn bộ nội dung về việc mở L/C và khi nhận đợc bản gốc L/C thì chuyểnngay cho ngời xuất khẩu

(4) Ngời xuất khẩu nếu chấp nhận th tín dụng thì tiến hành giao hàng nếu khôngthì đề nghị ngân hàng mở L/C sửa đổi, bổ sung L/C cho phù hợp với hợp đồng

(5) Sau khi giao hàng ngời xuất khẩu lập bộ chứng từ theo yêu cầu của L/C vàxuất trình thông qua ngân hàng thông báo cho ngân hàng mở L/C xin thanh toán

(6) Ngân hàng thông báo gửi chứng từ cho ngân hàng phát hành yêu cầu thanhtoán cho nhà xuất khẩu

(7) Ngân hàng mở L/C kiểm tra bộ chứng từ nếu thấy phù hợp với L/C thì tiếnhành trả tiền cho nhà xuất khẩu , nếu không thấy phù hợp thì từ chối thanh toán vàgửi trả lại bộ chứng từ cho ngời xuất khẩu

(8) Ngân hàng mở L/C đòi tiền nhà nhập khẩu và chuyển bộ chứng từ cho ngờinhập khẩu sau khi nhận tiền hoặc chấp nhận thanh toán

Ngày nhận nợ đợc và tính lãi khoản cho vay mở L/C là ngày nhà nhập khẩuphải thanh toán cho nhà xuất khẩu (ngày đến hạn thanh toán L/C)

Cho vay mở L/C có u điểm là cung cấp tín dụng kịp thời cho hoạt động nhậpkhẩu Tuy nhiên cũng có rủi ro cho ngân hàng vì L/C chỉ đợc xử lí trên cơ sở chứng

từ chứ không căn cứ trên hàng hoá, nếu hàng hoá kém giá trị hay h hỏng thì ngânhàng dễ bị tổn thất

*12 Tín dụng chấp nhận hối phiếu

Tín dụng chấp nhận hối phiếu là hình thức tín dụng đợc thực hiện trên cơ sở

ngân hàng kí hợp đồng tín dụng với nhà nhập khẩu Trong đó, các ngân hàng cam

kết chấp nhận các hối phiếu mà khách hàng của mình phải thanh toán Hình thức tíndụng này đảm bảo cho ngời nhập khẩu thanh toán khi đến hạn

Tín dụng chấp nhận hối phiếu thờng đợc dùng trong trờng hợp ngời bán thiếutin tởng khả năng thanh toán của ngời mua và họ đề nghị bên mua có một ngân hàng

Ngân hàng thông báo

NH phát hành L/C

đứng ra chấp nhận trả tiền hối phiếu do họ kí phát Nếu ngân hàng đồng ý cũng cónghĩa là ngân hàng đã chấp nhận cung cấp một khoản tín dụng cho bên mua.

Đối với ngân hàng kể từ khi kí chấp nhận hối phiếu cũng chính là thời điểm bắt

đầu gánh chịu rủi ro, nếu ngời mua không có tiền thanh toán cho bên bán khi hốiphiếu đến hạn thanh toán Tuy nhiên, nếu đến thời hạn thanh toán ngời mua có đủtiền thì ngân hàng có thể không phải ứng tiền ra Nh vậy, khoản tín dụng chỉ là hìnhthức, một sự đảm bảo tài chính Lúc này ngân hàng nhận đợc một khoản phí chấpnhận, nó là khoản tiền bù đắp cho chi phí gánh chịu rủi ro của ngân hàng

Tín dụng chấp nhận hối phiếu đem lại sự thuận lợi cho không chỉ ngời xuấtkhẩu mà cả với ngời nhập khẩu:

- Với sự chấp nhận của ngân hàng, nhà xuất khẩu có đợc một sự đảm bảo vững

chắc về khả năng chi trả của hối phiếu và họ có thể đtôi hối phiếu đi chiết khấu tạibất kì ngân hàng nào Khả năng thơng mại của hối phiếu này rất lớn, nó tạo cho nhàxuất khẩu đợc hởng một tỉ lệ chiết khấu u đãi

- Đối với nhà nhập khẩu, hình thức tín dụng này có vai trò quan trọng trong

nghệ thuật thơng mại Nhà nhập khẩu lập một hối phiếu kèm đơn xin vay yêu cầungân hàng ký chấp nhận hối phiếu dù ngân hàng không có quan hệ nợ nần với anh

ta Đó là một sự thoả thuận ngầm, một nghệ thuật vay vốn Sau đó nhà nhập khẩu cóthể đem hối phiếu đã đợc chấp nhận đi chiết khấu tại ngân hàng khác Với khoảntiền thu đợc từ việc chiết khấu nhà nhập khẩu có thể thanh toán trớc hạn cho nhàxuất khẩu để hởng hoa hồng

*13 Tín dụng ứng trớc cho nhập khẩu

Cũng nh các nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu cũng rất cần đợc cho vay theo hìnhthức ứng trớc của ngân hàng Đó là khi họ cần phải thanh toán tiền mặt cho nhà xuấtkhẩu Ngoài ra, nhà nhập khẩu cũng có thể phát sinh nhu cầu tài trợ để thanh toáncho bộ chứng từ khi hàng hoá cha về đến cảng và doanh nghiệp cha tiêu thụ đợchàng hoá để thu hồi vốn Ngân hàng tài trợ trong trờng hợp này có thể sử dụng cácchứng từ hàng hoá làm vật đảm bảo Đây cũng chỉ là việc tài trợ cho các mục tiêuthanh toán ngắn hạn của ngân hàng dành cho các nhà nhập khẩu

1.2 Chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

1.2.1 Khái niệm chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

Tín dụng xuất nhập khẩu ngoài vai trò là một hình thức tài trợ cho các doanhnghiệp xuất nhập khẩu nó còn là một loại sản phẩm dịch vụ và vì thế để hiểu đợcchất lợng tín dụng xuất nhập khẩu ta cần phải hiểu đợc khái niệm về chất lợng sảnphẩm Chất lợng sản phẩm theo hiệp hội tiêu chuẩn Pháp là: năng lực của một sảnphẩm hoặc dịch vụ nhằm thoả mãn những nhu cầu của ngời sử dụng

Từ đó, chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu đợc hiểu là sự đáp ứng một cách tốtnhất yêu cầu của khách hàng trong quan hệ tín dụng, đảm bảo an toàn và hạn chếrủi ro về vốn, tăng lợi nhuận cho ngân hàng, phù hợp với sự phát triển kinh tế đốingoại nói riêng và sự phát triển kinh tế xã hội nói chung Nói cách khác, một khoảntín dụng xuất nhập khẩu có chất lợng phải đảm bảo kết hợp hài hoà lợi ích của babên Ngân hàng, các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu và của xã hội.

Để đánh giá chất lợng của các khoản tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàngmột cách hoàn toàn chính xác là một công việc không dễ bởi nó đòi hỏi phải xemxét trên nhiều mặt, thông qua sự tổng hợp kết quả phân tích nhiều chỉ tiêu khácnhau nh đã nói trên Do vậy, vấn đề đặt ra là cần xem xét những chỉ tiêu nào, vàxem xét ra sao Dới đây là một chỉ tiêu cơ bản để đánh giá chất lợng tín dụng xuấtnhập khẩu của ngân hàng thơng mại

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại

1.2.2.1 Nhóm chỉ tiêu đánh giá chung chất lợng tín dụng

*14 Tổng nguồn vốn huy động: Chỉ tiêu này cho biết khả năng thu hút và cung

ứng vốn của Ngân hàng cho khách hàng Ngoài ra, nó còn cho thấy uy tín và qui môcủa Ngân hàng trên thị trờng Nguồn vốn huy động lớn thờng gắn với những ngânhàng có uy tín cao

*15 Tổng d nợ tín dụng: chỉ tiêu này cho biết Ngân hàng cho vay đợc nhiều hay

ít Tiền gửi tại các tổ chức tín dụng, cho các tổ chức tín dụng hay khách hàng vaynhiều cho thấy Ngân hàng đã tạo đợc uy tín với các bạn hàng, cung cấp nhiều hìnhthức dịch vụ đa dạng, phong phú, tham gia nhiều nghiệp vụ thanh toán

Doanh số cho vay trong kì

*17 Vòng quay vốn tín dụng =

D nợ trong kì

Chỉ tiêu này thể hiện khả năng tổ chức, quản lí vốn tín dụng, đồng thời thểhiện chất lợng tín dụng của ngân hàng trong việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn tíndụng và đáp ứng nhu cầu khách hàng Để có thể đánh giá chính xác chất lợng tíndụng, các tiêu chuẩn tính toán cần phải đồng nhất trong việc áp dụng đối với từngloại cho vay cụ thể

Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng d nợ : Nợ quá hạn là những khoản nợ đã đến hạn thanh

toán nhng khách hàng cha trả đợc Ngân hàng có chỉ tiêu nợ quá hạn trên tổng d nợcàng thấp khả năng gặp rủi ro càng thấp chất lợng tín dụng càng cao Chỉ tiêu nàylại chia ra hai chỉ tiêu cụ thể hơn:

đòi nợ các khoản vay này là rất khó khăn

1.2.2.2.Nhóm chỉ tiêu đánh giá chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

Đối với tín dụng xuất nhập khẩu để đánh giá chất lợng của nó thông thờng tacũng xem xét trên các chỉ tiêu nh trên Tuy nhiên, tập trung vào các chỉ tiêu cơ bảnsau:

D nợ tín dụng xuất nhập khẩu

 Chỉ tiêu d nợ =

Tổng d nợ tín dụng

Chỉ tiêu này cho thấy vị trí của tín dụng xuất nhập khẩu trong hoạt động tíndụng chung của ngân hàng Ngoài ra, nó còn đợc sử dụng để xem xét sự biến độngtrong cơ cấu tín dụng thông qua việc so sánh giữa các thời kỳ khác nhau Tỉ lệ nàycàng cao cho thấy mức độ phát triển nghiệp vụ này càng lớn, tín dụng xuất nhậpkhẩu đóng góp càng nhiều cho các doanh nghiệp và đợc khách hàng tín nhiệm.

Nợ quá hạn tín dụng xuất nhập khẩu

*18 Chỉ tiêu nợ quá hạn =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ khê đọng tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ quá hạn khê đọng =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ quá hạn tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ quá hạn khó đòi =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu

Lợi nhuận từ tín dụng xuất nhập khẩu Chỉ tiêu lợi nhuận =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu

Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của tín dụng xuất nhập khẩu Nó chobiết có bao nhiêu đồng lợi nhuận đợc sinh ra từ một đồng d nợ Chất lợng tín dụngtốt phải gồm cả lợi nhuận mà tín dụng đó mang lại cho ngân hàng

Với những chỉ tiêu trên đây ta mới chỉ có thể xem xét đợc khoản tín dụng xuấtnhập khẩu có chất lợng tốt hay không Nhng vấn đề đặt ra không phải chỉ dừng lại ở

đó mà là phải tìm ra các giải pháp để khắc phục các hạn chế và phát huy những mặtmạnh nhằm nâng cao chất lợng tín dụng cho hoạt động sau này Tức là ta cần phảinắm bắt đợc các nhân tố tác động đến chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

1.2.3 Các nhân tố ảnh hởng đến chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu 1.2.3.1 Các nhân tố từ phía ngân hàng

Các nhân tố từ phía ngân hàng đợc xem là các nhân tố chủ quan, bởi nó là yếu

tố nội tại trong ngân hàng và có tác động một cách trực tiếp đến chất lợng hoạt

động ngân hàng nói chung và chất lợng hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu nóiriêng Các nhân tố này bao gồm: cơ cấu hàng hoá xuất nhập khẩu, chính sách tíndụng, công tác huy dộng vốn, công tác tổ chức của ngân hàng, trình độ, năng lựccủa đội ngũ cán bộ, qui trình nghiệp vụ tín dụng, hoạt động, kiểm tra, kiểm soát nội

bộ, trang thiết bị và sự phối hợp giữa các phòng ban liên quan

- Cơ cấu hàng hoá xuất nhập khẩu : máy móc thiết bị, phân bón, nguyên vật

liệu có ảnh hởng lớn đến chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

- Chính sách tín dụng : Bao gồm các chủ trơng, đờng lối đảm bảo cho hoạt

động tín dụng đi đúng mục tiêu của ngân hàng đồng thời tuân thủ tốt qui định củaChính phủ, NHNN, nó có liên qua đến việc mở rộng hay thu hẹp tín dụng, thay đổicơ cấu tín dụng trong từng thời kỳ và có ý nghĩa quyết định sự thành bại của mộtngân hàng Một chính sách tín dụng đúng đắn sẽ thu hút đợc nhiều khách hàng, đảmbảo khả năng sinh lời của hoạt động tín dụng trên cơ sở mở rộng và nâng cao đợcchất lợng tín dụng Bất cứ một ngân hàng nào muốn có đợc chất lợng tín dụng cao

đều phải có chính sách tín dụng phù hợp với điều kiện của ngân hàng, phải căn cứvào đòi hỏi của thị trờng

- Công tác huy động vốn : Quan hệ đại lý giữ vai trò quan trọng trong công tác huy động vốn của ngân hàng Huy động vốn đối với ngân hàng đợc coi nh hoạt động

cung cấp đầu vào cho sản xuất để tạo ra sản phẩm đầu ra ở các doanh nghiệp Nếunguồn vốn không đợc huy động đầy đủ về số lợng và phù hợp về thời hạn cũng nhloại tiền thì ngân hàng khó có thể đáp ứng đợc các nhu cầu đa dạng của khách hàng

một cách nhanh chóng và đầy đủ Do vậy, chất lợng tín dụng khó có thể đợc nângcao, thậm chí còn trở nên kém hơn.

- Công tác tổ chức của ngân hàng: Một ngân hàng có cơ cấu tổ chức khoa học

sẽ đảm bảo đợc sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các cán bộ nhân viên trongcùng một phòng, giữa các phòng ban với nhau và cao hơn là giữa các ngân hàngtrong cùng hệ thống, từ đó nắm bắt và triển khai tốt việc đáp ứng nhu cầu kháchhàng, nâng cao đợc chất lợng hoạt động tín dụng và đảm bảo đợc tính thống nhất vàhiệu quả trong quá trình hoạt động Ngoài ra Ngân hàng còn phải hạch toán lỗ lãitheo sản phẩm, dịch vụ, theo nhóm khách hàng, theo thị trờng và không ngừngnâng cao uy tín quốc tế của Ngân hàng qua các công ty đánh giá xếp hạng

- Trình độ đội ngũ cán bộ, nhân viên tín dụng xuất nhập khẩu: Đây có thể

coi là yếu tố quan trọng nhất có ý nghĩa quyết định đến sự thành bại của không chỉhoạt động tín dụng mà cả sự tồn tại và phát triển của ngân hàng Hoạt động kinh tế

đối ngoại càng phức tạp, công nghệ ngân hàng càng hiện đại thì đòi hỏi trình độ,năng lực của cán bộ ngân hàng trong lĩnh vực xuất nhập khẩu phải đợc nâng caohơn Với một đội ngũ cán bộ nhân viên có nghiệp vụ giỏi, có đạo đức và năng lựctrong sáng tạo - quản lí, hiểu biết về hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu và thông

lệ quốc tế sẽ giúp ngân hàng hạn chế đợc những rủi ro, nắm bắt đợc những cơ hội tốt

để cho vay và tất yếu sẽ dẫn đến nâng cao chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu củangân hàng

- Qui trình tín dụng: Đây là những trình tự, những giai đoạn, những bớc, công

việc cần phải thực hiện theo một thủ tục nhất định trong việc cho vay bắt đầu từ việcxem xét đơn xin vay của khách hàng đến khi thu nợ nhằm bảo đảm an toàn vốn tíndụng Chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu phụ thuộc vào việc lập ra một qui trình tíndụng xuất nhập khẩu đảm bảo tính khoa học vừa nhanh chóng, thuận tiện, vừa đảmbảo thực hiện đầy đủ nghiêm túc các bớc của qui trình Qui trình tín dụng xuất nhậpkhẩu cũng thờng gồm ba bớc chính:

Xét đề nghị vay của khách hàng và thực hiện chi vay: Trong giai đoạn này chất lợng

tín dụng xuất nhập khẩu phụ thuộc nhiều vào công tác thẩm định khách hàng và việcchấp hành các qui định về điều kiện và thủ tục cho vay của ngân hàng

Kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn vay và theo dõi dự báo rủi ro: việc thiết

lập hệ thống kiểm tra hữu hiệu, áp dụng có hiệu quả các hình thức kiểm tra sẽ gópphần không nhỏ nâng cao chất lợng tín dụng

Thu nợ và thanh lí: Sự linh hoạt của cán bộ tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng

trong khâu thu nợ sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và hạn chế những khoản nợqua hạn, bảo toàn vốn và nâng cao chất lợng tín dụng cho xuất nhập khẩu

- Thông tin tín dụng: Thông tin tín dụng là hết sức cần thiết, nó là cơ sở để

xem xét quyết định cho vay và theo dõi, quản lí khoản cho vay Thông tin tín dụngxuất nhập khẩu có thể thu đợc từ nhiều nguồn khác nhau nh: hồ sơ vay vốn củakhách hàng, nguồn số liệu thống kê của Tổng cục thống kê, số liệu của Bộ Thơng

mại về tình hình xuất nhập khẩu của các đơn vị, doanh nghiệp hay điều tra trực tiếptại các cơ sở, thông tin về thị trờng quốc té, thông tin về khách hàng xuất nhập khẩu

ở nớc ngoài Chất lợng tín dụng chỉ có thể đợc nâng cao khi ngân hàng có nhữngnguồn thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời để dự đoán và đề ra các biện pháp ngănngừa phòng chống rủi ro

- Công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ: Thông qua công tác kiểm tra, kiểm soát

nội bộ, Ban lãnh đạo ngân hàng sẽ nắm đợc tình hình hoạt động kinh doanh đangdiễn ra trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, những thuận lợi, khó khăn cũng nh việc chấphành những qui định pháp luật, nội dung, qui chế, chính sách kinh doanh, thủ tục tíndụng từ đó giúp Ban lãnh đạo có những đờng lối, chủ trơng đúng đắn, giải quyếtnhững khó khăn, vớng mắc, phát huy những nhân tố thuận lợi, nâng cao hiệu quảkinh doanh Chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu phụ thuộc vào việc chấp hành nhữngqui chế, thể lệ, chính sách và mức độ kịp thời phát hiện sai sót cũng nh nhữngnguyên nhân dẫn đến sai sót lệch lạc trong quá trình thực hiện các khoản tín dụng

- Trang thiết bị phục vụ hoạt động tín dụng: Trang thiết bị tuy không là yếu

tố cơ bản nhng có góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lợng tín dụng củangân hàng Nó là công cụ, phơng tiện thực hiện tổ chức, quản lí, kiểm tra, kiểm soátnội bộ Đặc biệt với sự phát triển nhanh của công nghệ thông tin hiện nay các trangthiết bị tin học đã giúp cho ngân hàng có đợc thông tin về các doanh nghiệp xuấtnhập khẩu, thị trờng trong tơng lai và xử lí thông tin nhanh chóng kịp thời, chínhxác, thiết lập tốt mối liên hệ chặt chẽ giữa các phòng ban, bộ phận Trên cơ sở đó cóquyết định tín dụng đúng đắn nhanh chóng, thúc đẩy nghiệp vụ tín dụng diễn ramạnh mẽ với chất lợng cao hơn

1.2.3.2 Các nhân tố từ phía khách hàng

Khách hàng có vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lợng tíndụng bởi họ là những ngời trực tiếp sử dụng các khoản tín dụng để đa vào sản xuấtkinh doanh và thực hiện chi trả cho ngân hàng Một khoản tín dụng chỉ gọi là cóchất lợng khi mà nó đợc khách hàng sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả Để đạt

đợc điều đó bản thân khách hàng cũng cần phải chú trọng đến nhiều khía cạnh khácnhau nh: trình độ, đạo đức của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chiến lợc kinh doanh củadoanh nghiệp, khả năng tài chính Cụ thể là:

*19 Trình độ khả năng và đạo đức của đội ngũ cán bộ lãnh đạo của doanh nghiệp: Trong điều kiện nền kinh tế thị trờng cạnh tranh là một tất yếu Để

tồn tại các doanh nghiệp phải biết nắm bắt và tận dụng các cơ hội trong kinh doanh,

điều này đòi hỏi ban lãnh đạo của doanh nghiệp phải có trình độ có năng lực quản lí

và ra quyết định Khi việc kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra thuận lợi sẽ có tác

động tích cực đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp cho ngân hàng Ngoài ra, trình

độ và đạo đức của ngời lãnh đạo cũng có tác động rất lớn đến việc sử dụng vốn vaycũng nh mong muốn trả nợ của doanh nghiệp từ đó tác động đến chất lợng củakhoản tín dụng

*20 Chiến lợc kinh doanh của doanh nghiệp: Trên cơ sở nhận định, đánh giá

chính xác tiềm năng thế mạnh của doanh nghiệp nh: trình độ công nghệ, khả năngcạnh tranh của sản phẩm dịch vụ, xu hớng phát triển của mặt hàng xuất nhập khẩucủa doanh nghiệp cùng với những khó khăn thuận lợi hiện tại và trong tơng lai.Doanh nghiệp sẽ quyết định chiến lợc mở rộng , thu hẹp hay giữ qui mô kinh doanh

ổn định từ đó xây dựng các kế hoạch cụ thể về sản xuất tiêu thụ Việc xây dựng mộtchiến lợc kinh doanh đúng đắn có ý nghĩa quan trọng đến sự thành công hay thất bạicủa doanh nghiệp Từ đó tác động đến khả năng huy động và trả nợ đối với cácnguồn tài trợ

*21 Tổ chức hoạt động sản xuất và công tác tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp: Hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp đợc tổ chức hợp lí

sẽ nâng cao đợc năng suất lao động, tiết kiệm đợc chi phí, hạ giá thành sản phẩm

đồng thời tăng đợc doanh số bán hàng và tăng lợi nhuận Doanh nghiệp sẽ có điềukiện mở rộng sản xuất kinh doanh, tăng vòng quay và hiệu quả sử dụng vốn và nhthế cũng chính là nâng cao đợc chất lợng các khoản tín dụng đợc cung cấp trong đó

có khoản tín dụng xuất nhập khẩu do ngân hàng tài trợ

*22 Khả năng tài chính của doanh nghiệp: Đây là một yếu tố có tác động đến

việc lựa chọn các nguồn tài trợ của doanh nghiệp, bởi vì thờng thì doanh nghiệp chỉ

đi vay khi mà khả năng tài chính của họ không đáp ứng đợc nhu cầu vốn cho hoạt

động của mình Mặt khác, khả năng tài chính của doanh nghiệp nó còn là cơ sở đểngân hàng quyết định có cho vay hay không, cho vay bao nhiêu và khả năng trả nợcủa doanh nghiệp nh thế nào Điều này, có ý nghĩa đến việc nâng cao chất lợng tíndụng từ cả hai phía ngân hàng và doanh nghiệp

1.2.3.3 Các nhân tố khách quan khác.

- Nhóm nhân tố thuộc về môi trờng kinh tế: Đối với hoạt động tín dụng xuất

nhập khẩu nó cũng bị tác động bởi nhiều nhân tố thuộc môi trờng kinh tế nh: cácchiến lợc phát triển kinh tế của Nhà nớc, thị trờng hàng hoá xuất nhập khẩu, mức

độ cạnh tranh trên thị trờng , chu kì kinh doanh Nhng tác động cụ thể nhất đó là sựbiến động của tỉ giá hối đoái và lãi suất trên thị trờng tiền tệ và lạm phát Bởi vì, nh

ta đã biết nghiệp vụ tín dụng xuất nhập khẩu nó gắn với nghiệp vụ thanh toán quốc

tế (thờng sử dụng nhiều loại tiền tệ khác nhau đợc qui đổi lẫn nhau thông qua tỉ giá)

và lãi suất của ngân hàng nó gắn với lãi suất trên thị trờng, tín dụng ngân hàng là tíndụng bằng tiền tệ

*23 Với vấn đề tỉ giá: Khi tỉ giá hối đoái không ổn định Chẳng hạn giảm đi thì

các doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc hoàn trả khoản tín dụng vay bằngngoại tệ trớc đó, vì cần phải có nhiều tiền vốn nội tệ hơn mới mua đủ số ngoại tệ cần

để trả Do vậy, các doanh nghiệp hoặc là sẽ hạn chế sử dụng vốn tín dụng hoặc sẽkhông trả đợc nợ cho ngân hàng điều này làm cho tín dụng xuất nhập khẩu giảm cả

về qui mô và chất lợng

*24 Với nhân tố lãi suất: mức độ phù hợp giữa lãi suất trên thị trờng với mức lợi

nhuận của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu trong nền kinh tế cũng

ảnh hởng tới chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu Lợi nhuận ngân hàng thu đợc bị giớihạn bởi lợi nhuận của doanh nghiệp sử dụng vốn vay nên với mức lãi suất cao, cácdoanh nghiệp không trả đợc nợ, hoặc sẽ có ý định không muốn trả nợ, từ đó hoạt độngtín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng không còn là đòn bẩy để thúc đẩy sản xuấtkinh doanh phát triển và tất nhiên chất lợng tín dụng cũng giảm sút

*25 Lạm phát: Lạm phát có tác động mạnh lên nhiều mặt nh khả năng tiêu thụ

hàng hoá, giá cả thị trờng, hiệu quả kinh doanh Do vậy, nó tác động mạnh đếnkhông chỉ hoạt động tín dụng mà còn cả nền kinh tế Chẳng hạn trong thời kì lạmphát cao sản xuất kinh doanh bị thu hẹp, đầu t, tiêu dùng giảm, nhu cầu tín dụnggiảm, vốn tín dụng đã thực hiện cũng khó có thể sử dụng có hiệu quả hoặc trả nợ

đúng hạn cho ngân hàng Ngoài ra còn phải kể đến việc công chúng không muốngửi tiền vào ngân hàng để đề phòng việc mất giá tiền tệ Nh thế việc đạt đợc chất l-ợng trong hoạt động tín dụng hầu nh không thể

- Nhóm nhân tố thuộc môi trờng pháp lí: Môi trờng pháp lí tác động đến hoạt động

ngân hàng thông qua hệ thống các luật và các văn bản pháp qui có liên quan đặc biệt là cácpháp lệnh của NHNN, các chủ trơng chính sách phát triển kinh tế của Nhà nớc

Sự thay đổi chủ trơng chính sách của Nhà nớc, các pháp lệnh ngân hàng củaNHNN sẽ làm tăng cao hay giảm bớt chất lợng của hoạt động tín dụng điều này nócần phải đợc đánh giá trong mối quan hệ với việc thực hiện các mục tiêu phát triểnkinh tế hớng về xuất khẩu của Nhà nớc, thực thi chính sách tiền tệ của NHNN Bêncạnh đó cũng cần thấy rằng sự thay đổi môi trờng pháp lí còn có tác động rất lớn

đến hoạt động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu mà cụ thể là các chính sách vềkhuyến khích xuất khẩu hay hạn chế nhập khẩu

Tóm lại, có rất nhiều nhân tố tác động đến chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu Song điềuquan trọng không phải là biết tên các nhân tố đó mà cần phải hiểu rõ sự tác động của chúng vàvận dụng sáng tạo trong điều kiện thực tế của ngân hàng sao cho sự vận dụng đó đtôi lại hiệuquả làm tăng đợc chất lợng của hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu

Với Ngân hàng Công thơng Đống Đa việc áp dụng hình thức tín dụng xuất nhậpkhẩu đã đạt đợc đến mức độ nào, kết quả ra sao và đặc biệt là trong vấn đề chất lợng tíndụng, bên cạnh những mặt đã đạt đợc còn có những hạn chế gì cần đợc giải quyết Taxem xét và trả lời những câu hỏi này ở chơng sau “ Thực trạng chất lợng tín dụng xuấtnhập khẩu tại chi nhánh Ngân hàng Công thơng Đống Đa”

chơng II: Thực trạng chất lợng tín dụng

xuất nhập khẩu tại chi nhánh ngân hàng

công thơng khu vực đống đa

2.1 Khái quát về chi nhánh Ngân hàng công thơng đống đa

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng.

Chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực Đống Đa (ICBV) là một trong cácchi nhánh của Ngân hàng công thơng Việt Nam, đóng tại trụ sở 187 Tây Sơn, HàNội Quá trình hình thành và phát triển của hệ thống ngân hàng công thơng nóiriêng và hệ thống Ngân hàng nói chung là hệ quả của công cuộc đổi mới đất nớc.Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Đống Đa ra đời trên cơ sở Ngân hàng Nhànớc quận Đống Đa (trớc tháng 3 năm 1988) Sau khi nhà nớc ban hành nghị định53-HĐBT (ngày 26/3/1988), “đổi mới hoạt động hệ thống ngân hàng”, hệ thốngNgân hàng Nhà nớc chuyển từ hệ thống ngân hàng một cấp sang hệ thống ngânhàng hai cấp Ngân hàng Công thơng Đống Đa ra đời là một chi nhánh của ngânhàng Công thơng Việt Nam thực hiện đúng chức năng: kinh tế tiền tệ, tín dụng, dịch

vụ ngân hàng và kinh doanh ngoại hối trên địa bàn quận Đống Đa nhằm tạo điềukiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế trên địa bàn khu vực

Tuy vậy địa điểm chính của ngân hàng thực sự là khồng thuận lợi , nh trụ sởchính bị che khuất, việc đi lại giao thông không thuận lợi, nhng với sự năng độngcủa mình, Ngân hàng Công thơng Đống Đa ngày càng kinh doanh có hiệu quả, chữtín ngày càng cao, trở thành một địa điểm tin cậy, có sức thuyết phục đối với kháchhàng.Điều này đợc thể hiện ở nhiều mặt trong hoạt động của ngân hàng

Quận Đống Đa với 26 phờng, trên 40 vạn dân, đợc xếp vào một trong nhữngquận rộng nhất và có kinh tế phát triển nhất ở Hà Nội Mặt khác đây là nơi tập trungnhiều doanh nghiệp quốc doanh lớn, đồng thời lại có nhiều doanh nghiệp tập thể, liêndoanh t nhân hoạt động sản xuất đa dạng, nhiều lĩnh vực khác nhau.Đặc biệt, khucông nghiệp Thợng Đình và nhiều doanh nghiệp cùng t nhân khác nằm rải rác trên địabàn đã tạo cho ICBV một thế mạnh rất lớn Chẳng hạn nh năm 1997, số khách hàng gửi tiết kiệm lên tới 82.600 ngời, ở một số quỹ tiết kiệm đóng rải rác trên địa bàn khu vực Đến năm 1998 số khách hàng mở tài khoản lên tới 200doanh nghiệp và hộ t nhân cá thể, số khách hàng gửi tiết kiệm lên tới 90000 ngời Vìvậy một trong những vấn đề quan trọng đợc đặt ra hiện nay là phải khai thác, thu hút

và giữ đợc khách hàng bằng uy tín của mình

Ngay từ khi mới thành lập, Ngân hàng Công thơng Đống Đa đã có một mạng

l-ới kinh doanh rộng lớn vl-ới một trụ sở chính và mời bốn quỹ tiết kiệm phân bố đềukhắp trong quận và vùng phụ cận Ngân hàng có một đội ngũ lãnh đạo có trình độchuyên môn cao, có năng lực và nhiệt tình trong công tác Ban giám đốc thờngxuyên nắm sát tình hình sản xuất kinh doanh trên địa bàn và của ngân hàng kịpthời giải quyết những khó khăn mới phát sinh, đặt ra mục tiêu và chủ chơng hợp lý,

đặc biệt là chủ chơng xắp xếp đội ngũ cán bộ công nhân viên ngân hàng, Chi nhánhNgân hàng Công thơng Đống Đa không những đã vợt qua thời kỳ khó khăn của

ngân hàng (1989-1992) mà còn đạt là ngân hàng kinh doanh hiệu quả trong nhiềunăm liên tục.

Ngân hàng Công thơng Đống Đa cũng luôn xây dựng cho mình một chiến lợckinh doanh đúng đắn, phù hợp với từng thời kỳ dựa trên bốn mục tiêu chủ yếu màngân hàng coi là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của mình: đó là kinh tế phát triển,

an toàn vốn, tôn trọng pháp luật và lợi nhuận hợp lý Kinh tế phát triển là mục tiêuhàng đầu của ngân hàng đầu của ngân hàng mà theo đó ngân hàng nên tạo môi tr-ờng thuận lợi cho khách hàng kinh doanh, do hiệu quả của khách hàng và hiệu quảcủa ngân hàng và từ đó đổi mới lề lối làm việc An toàn vốn là mục tiêu quan trọng,

do vậy phải có biện pháp cụ thể nh: thẩm định kỹ trớc, trong và sau khi cho vay

Điều này đòi hỏi cấn bộ ngân hàng phải có trác nhiệm , năng lực và kiến thức ,phòng kiểm soát phải hoạt động có hiệu quả Mục tiêu tôn trọng pháp luật đã chứng

tỏ Ngân hàng Công thơng Đống Đa không chỉ chạy theo lợi nhuận đơn thuần, mà lợinhuận đạt đợc trên cơ sở hợp lý trong khuân khổ pháp luật chứ không phải bất chấppháp luật Còn với mục tiêu lợi nhuận hợp lý, Ngân hàng Công thơng Đống Đa luôncho vay theo lãi suất chung trên thị trờng chủ động da dạng hoá các dịch vụ nh : bảolãnh, cầm cố, thu chi tiền mặt theo yêu cầu của khách hàng

Với một hớng đi đúng đắn nh vậy, liên tục nhiều năm gần đây Ngân hàng Côngthơng Đống Đa đã đạt đợc mức lợi nhuận vợt kế hoạch, phục vụ kịp thời và có hiệuquả nhu cầu vốn, tạo môi trờng cho các thành phần kinh tế phát triển sản suất kinhdoanh, góp phần đa nền kinh tế thị trờng theo hớng công nghiệp hoá, hiện đại hoácủng cố vai trò chủ đạo của kinh tế quốc doanh

2.1.2 Cơ cấu tổ chức

Bộ máy lãnh đạo của ngân hàng Công thơng Đống Đa gồm : một giám đốc, hai phógiám đốc và các phòng ban : kinh doanh đối nội, kinh doanh đối ngoại, kế toán tàichính, tiền tệ kho quỹ, kiểm soát, thông tin điện toán, tổ chức hành chính và haiphòng giao dịch

Các dịch vụ Ngân hàng Công thơng Đống Đa cung cấp cho khách hàng gồm: Nhậntiền gửi có kỳ hạn, không kỳ hạn bằng VND và ngoại tệ ; phát hành kỳ phiếu tráiphiếu ngân hàng ; cho vay ngắn hạn cho vay trung dài hạn ; mở L/C ; thanh toánquốc tế ; kinh doanh ngoại tệ ; chuyển tiền

2.1.3.Tình hình hoạt động sản suất kinh doanh của Ngân hàng Công thơng

Đống Đa

Những năm vừa qua là một giai đoạn hết sức khó khăn đối với Việt Nam nóichung và đối với hoạt động của toàn ngành ngân hàng nói riêng Chúng ta phải đốidầu với hai cơn bão lớn: ảnh hởng của cuộc khủng hoảng tiền tệ khu vực và nhữngthiên tai nặng nề liên tiếp Tuy vậy, Việt Nam đã vơn lên và trụ vững trớc những khókhăn thách thức đó Hoà chung thành quả của cả nớc, Ngân hàng Công thơng Đống

Đa đã không ngừng nỗ lực để khẳng định uy tín và vị thế của mình trên thị trờngkhu vực cũng nh quốc tế Và mặc dù còn có những mặt hạn chế nhng ngân hàng đã

đạt những kết quả khá khả quan trong hoạt động kinh doanh Điều này đợc thể hiện

ở những mặt chủ yếu sau:

*26 Về huy động vốn

Chính sách nguồn vốn đợc coi là một trong những chính sách quan trọngquyết định sự thành công của ngân hàng Vì vậy, Ngân hàng Công thơng Đống Đaluôn luôn xác định tạo vốn là khâu mở để xây dựng một mặt bằng ổn định và vữngchắc cho các hoạt động kinh doanh

Với phơng châm coi nguồn vốn trong nớc là quyết định, vốn nớc ngoài làquan trọng và nhận thức đợc vai trò của mối tơng quan giữa vốn nội tệ và vốn ngoại

tệ, Ngân hàng Công thơng Đống Đa đã dạng hoá nguồn vốn bằng nhiều biện pháp

và thông qua các kênh khác nhau trong ngân hàng, chú trọng tăng tỷ trọng vốntrung và dài hạn bằng các biện pháp nh: tăng tiền gửi tiết kiệm của dân c, đồng thờikhai thác triệt các nguồn tài trợ của các tổ chức tài chính- tiền tệ quốc tế

Kết quả của những nỗ lực trên của ngân hàng là trong nhiều năm liên tụcnguồn vốn huy động của Ngân hàng Công thơng Đống Đa luôn tăng trởng đáng kể

và cơ cấu nguồn vốn cũng thay đổi theo hớng tích cực : vốn trong nớc chiếm tỷ lệcao, vốn huy động dài hạn tăng Cụ thể :

- Về tổng nguồn vốn:

Nguồn vốn các năm đều tăng cả về số tơng đối và số tuyệt đối Năm 1999tổng nguồn vốn đạt 1375 tỷ đồng, năm 2000 đạt 1429,5 tỷ đồng, (năm 1999 so vớinăm 2000 tăng chậm là do cuối năm 1999 chi nhánh Ngân hàng Công thơng ThanhXuân tách khỏi chi nhánh Ngân hàng Công thơng Đống Đa) Năm 2001 tổng nguồnvốn đạt 1850 tỷ đồng tăng 29,4% so với năm 2000, trong ki đó nguồn vốn huy độngcũng tăng lên tơng ứng Điều này cho thấy sự phát triển nhanh chóng và vững chắctrong hoạt động quản lí kinh doanh của ngân hàng và Ngân hàng Công thơng Đống

Đa đã tạo đợc uy tín đối với khách hàng trong việc huy động vốn

Để xem xét rõ hơn cơ cấu nguồn vốn giai đoạn 1999 – 2001 ta có biểu 1

BiÓu 1 : C¬ cÊu nguån vèn giai ®o¹n 1999 – 2001

- Về cơ cấu nguồn vốn:

Tiền gửi tiết kiệm năm 1999 chiếm 70,5% tổng nguồn vốn, năm 2000 là82,6% so với năm 1999 Đến năm 2001 tiền gửi tiết kiệm chiếm 64,9% tổng nguồnvốn giảm so với năm 2000 là 177,7% Trongkhi đó tiền gửi của các tổ chức kinh tếtăng nhanh: Năm 2001 tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt 650 tỉ đồng bằng 165,3%

so với năm 2000 tăng 405 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 35,1% tổng nguồn vốn Điều nàycho chúng ta thấy rằng nguồn vốn của chi nhánh không ngừng tăng trởng, đáng kể

là tiền gửi của một số doanh nghiệp mới mở tài khoản có hoạt động lớn Do vậy có

sự thay đổi về cơ cấu nguồn vốn theo hớng có lợi cho hoạt động kinh doanh củangân hàng

Tỷ lệ cho vay trung và dài hạn trong tổng doanh số cho vay năm 2000 là 4,5%giảm so với tỷ trọng 6,5% so với năm 1999 (do Chi nhánh Ngân hàng Công thơngThanh Xuân tách khỏi Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Đống Đa) Nhng đến năm

2001 tỷ trọng cho vay trung và dài hạn là 17,7% so với năm 2000 Nh vậy từ năm1999- 2001 doanh số cho vay trung và dài hạn tăng trung bình 7,6% và doanh sốcho vay từ năm 1999- 2001 giảm 440 tỷ đồng Doanh số thu nợ năm 2000 giảm21,4%, với 335 tỷ đồng so với năm 1999, doanh số thu nợ năm 2001 giảm 170 tỷ

đồng so với năm 2000 bằng 13,8% Doanh số thu nợ từ 1999-2001 giảm trung bình17,6% năm Nh vậy ta có thể rút ra kêt luận mặc dù ngân hàng đã giảm doanh sốcho vay rất nhiều so với năm 1999 nhng doanh số thu nợ vẫn giảm để đạt đợc hiệuquả cao Ngân hàng phải đè cao những giải pháp nhằm cải thiện công tác thu nợ củangân hàng

Để đánh giá toàn diện tình hình sử dụng vốn ta xét chỉ tiêu d nợ Năm 2001,tổng dự nợ các loại tăng 33,8% so với năm 2000 vàtăng so với năm 1999 là 17,8%.Trong đó tín dụng trung và dài hạn tăng nhanh cả về tỷ trọng trong tổng d nợ và mứctăng trên cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng tăng trong nền kinh tế

- Về hoạt động bảo lãnh: cùng với nghiệp vụ kinh doanh, Ngân hàng Côngthơng Đống Đa còn thực hiện các nghiệp vụ bảo lãnh nh: bảo lãnh dự thầu, bảo lãnhthực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng Các doanh nghiệp đợc chi nhánh bảo lãnhchúng thầu đều vay vốn ngân hàng để thực thiện hợp đồng Hoạt động bảo lãnhngày càng phát triển và đạt hiệu quả cao, tổng d nợ bảo lãnh tính đến ngày 31 tháng

12 năm 2001 là 313.000.000.000 trong đó bảo lãnh trung và dài hạn chiếm trên 90%

- Về hoạt động kinh doanh ngoại tệ: quán triệt tinh thần của ban giám đốc:

“Phòng Kinh doanh Đối ngoại phải đảm bảo đủ nguồn vốn ngoại tệ đáp ứng đủ nhucầu thanh toán của khách hàng Chú trọng khai thác những nguồn ngoại tệ có giá cảhợp lý.” Mặc dù kinh doanh trong điều kiện hết sức khó khăn, đặc biệt là ảnh hởngcủa tình trạng nhập siêu Vì vậy, dù không đủ lợng ngoại tệ tại chỗ để đáp ứng đủnhu cầu của khách hàng, nhng đợc sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Ban lãnh đạoChi nhánh, sự hỗ trợ rất hiệu quả của Ngân hàng Công thơng Việt Nam nên Ngânhàng Công thơng Đống Đa vẫn đáp ứng một cách tơng đối đầy đủ về nhu cầu ngoại

tệ, giữ đợc những khách hàng truyền thống có dự nợ cao Tuy nhiên, tình trạng khanhiếm ngoại tệ có thể tiếp tục ảnh hởng không nhỏ tới cơ cấu khách hàng trong thờigian tới

2.2 Thực trạng hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu tại chi nhánh ngân hàng CÔNG THƯƠNG khu vực ĐốNG ĐA.

2.2.1 Đặc điểm hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của Chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực Đống Đa.

Sự chuyển đổi nền kinh tế theo xu hớng mở cửa đã thúc đẩy hoạt động kinhdoanh xuất nhập khẩu của Việt nam phát triển mạnh mẽ ở hầu hết các ngành, lĩnhvực Lĩnh vực công thơng nghiệp mà Ngân hàng Công thơng Đống Đa đang phục vụ

cũng nảy sinh những nhu cầu nhập khẩu cấp thiết về vật t, hàng hoá, máy móc, thiết

bị và nhu cầu hỗ trợ cho xuất khẩu của các tổng công ty, các doanh nghiệp hoạt

động xuất khẩu thuộc mọi thành phần kinh tế vay vốn để thu mua, sản xuất , chếbiến, kinh doanh hàng hoá trong danh mục đợc phép xuất nhập khẩu theo qui định.Sớm nhận thấy vấn đề đó Ngân hàng Công thơng Đống Đa đã mở rộng hoạt độngsang lĩnh vực tài trợ kinh doanh xuất nhập khẩu

Về đặc điểm chung tín dụng xuất nhập khẩu của chi nhánh cũng giống cácngân hàng khác Tuy nhiên nó có một số điểm khác biệt đó là:

- Mặc dù đã tiến hành đa dạng hoá khách hàng, song do luôn phải bám sátnhiệm vụ chính là phục vụ lĩnh vực công thơng nghiệp nên khách hàng chủ yếu vẫn

là các Doanh nghiệp Nhà nớc

- Trong tổng doanh số cho vay thì tỉ trọng tín dụng cho nhập khẩu máy mócthiết bị chiếm tỉ trọng lớn Điều này xuất phát từ các lí do nh nền kinh tế Việt Namcòn nghèo, nhu cầu về máy móc công nghệ lớn mặt khác tại chi nhánh nhận thức vềcho vay xuất khẩu còn nhiều hạn chế dẫn đến nắm bắt nhu cầu và triển khai cho vaykhó khăn Đây chính là một trong những vấn đề mà chi nhánh cần xem xét giảiquyết để có thể đẩy mạnh đợc hoạt động tín dụng xuất khẩu và tạo đợc cơ cấu tíndụng phù hợp cho giai đoạn phát triển sau này

- Hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của chi nhánh đợc thực hiện trên cơ sởphối hợp giữa nhiều phòng ban khác nhau gồm: các phòng tín dụng, phòng nguồnvốn Điều này một mặt tạo điệu kiện cho việc cung cấp tín dụng đợc diễn ra thuậnlợi chính xác hơn song mặt khác cũng gây những khó khăn trong việc điều hànhquản lí điều hành hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu tại Ngân hàng

2.2.2 Các hình thức và qui trình tín dụng xuất nhập khẩu của chi nhánh Ngân hàng Công thơng khu vực Đống Đa

Do tín dụng xuất nhập khẩu còn nhiều mới mẻ và do một số hạn chế riêng nêntại các ngân hàng thơng mại Việt Nam nói chung và Ngân hàng Công thơng Đống

Đa nói riêng mới chỉ áp dụng một số ít các hình thức cho xuất khẩu cũng nh nhậpkhẩu Tuy nhiên, về qui trình chung của hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của

ICBV cũng tơng tự các ngân hàng khác và có thể sơ lợc nh sau:

Bớc 1: Tìm kiếm dự án

Đây là giai đoạn cần thiết phải có sự phối hợp giữa các phòng ban và các chinhánh để tiếp cận với các dự án có hiệu quả Thông qua mối quan hệ của các phòngban nói trên Ngân hàng sẽ nắm đợc tình hình phát triển của các ngành, lĩnh vực vàcác đơn vị cụ thể cũng nh nhu cầu vốn của họ qua đó tìm kiếm các dự án có hiệuquả và xem xét đáp ứng một cách nhanh chóng và thuận tiện nhất

Với tình hình cạnh tranh trong ngành ngân hàng nh hiện nay thì đây có thể coi

là hoạt động mang tính sống còn đối với không chỉ Ngân hàng Công thơng Đống

Đa

Bớc 2: Tiến hành thẩm định và xét duyệt dự án:

Sau khi tìm đợc dự án, các cán bộ tín dụng tiến hành phân tích tín dụng trêncác mặt: Phân tích đánh giá dự án, phân tích đánh giá doanh nghiệp, dự báo khảnăng hoàn trả

+ Hồ sơ kinh tế và quản lí khách hàng gồm : Luận chứng kinh tế kĩ thuật của

dự án đã đợc phê duyệt, đơn xin vay vốn, hợp đồng xuất nhập khẩu, tờ trình, hợp

đồng tín dụng , bảng cân đối tài sản và báo cáo kết quả kinh doanh 3 năm liền, sốhiệu tài khoản đã mở và các tài liệu liên quan khác nh hồ sơ thế chấp, cầm cố, bảolãnh, các hình thức đảm bảo nợ vay

Bớc 4: Thực hiện giải ngân

Sau khi các doanh nghiệp hoàn thành hồ sơ vay vốn và các thủ tục cần thiết thìngân hàng bắt đầu giải ngân Số lợng mỗi lần giải ngân và thời gian giải ngân nhtrong hợp đồng tín dụng

Bớc 5: Kiểm tra và giám sát sử dụng vốn vay

Định kì cán bộ tín dụng xuống chi nhánh và cơ sở để kiểm tra cà xem xét tìnhhình sử dụng vốn vay xem có thực hiện đúng nh hợp đồng hay không và qua đó tìm

ra những thiếu sót để xử lí

Bớc 6: Thu nợ gốc, lãi vay và xử lí nợ

Ngân hàng thực hiện thu nợ gốc và lãi vay theo thoả thuận trong hợp đồng

Đến ngày trả nợ các doanh nghiệp phải chủ động chi trả nếu không ngân hàng sẽ cóquyền trích thu từ tài khoản của doanh nghiệp Nếu hết hạn doanh nghiệp không trả

đợc nợ ngân hàng sẽ chuyển sang nợ quá hạn và tính lãi phạt Nếu vì một lí do nào

đó đợc ngân hàng chấp nhận doanh nghiệp có thể xin gia hạn nợ theo qui định tíndụng

Bớc 7: Kết thúc hợp đồng

Sau khi doanh nghiệp đã trả hết nợ gốc và lãi ngân hàng sẽ cùng doanh nghiệpthực hiện tất toán hợp đồng

Trên đây là qui trình chung tín dụng xuất nhập khẩu của Ngân hàng Công

th-ơng Đống Đa, còn đối với mỗi hình thức tín dụng khác nhau chi nhánh lại có nhữngqui trình cụ thể hơn mà ta sẽ xem xét ở phần sau

+ Các hình thức và qui trình tín dụng xuất nhập khẩu cụ thể

Đối với xuất khẩu

Chi nhánh cho các doanh nghiệp xuất khẩu thuộc mọi thành phần kinh tế vayvốn ngắn hạn để thu mua, sản xuất chế biến kinh doanh hàng hoá trong danh mục đ-

ợc phép xuất khẩu theo qui định

Các doanh nghiệp muốn đợc vay vốn theo hình thức này phải thoả mãn một số

 Về đảm bảo nợ vay doanh nghiệp có các hình thức sau:

- Cầm cố bằng hối phiếu hoặc bộ chứng từ

- Khi có L/C đã mở mà chi nhánh đợc chỉ định là ngân hàng chiết khấu và ngânhàng thông báo

- Nguồn thu từ hợp đồng xuất khẩu, hợp đồng uỷ thác (đối với doanh nghiệpkhông xuất khẩu trực tiếp) xác định rõ khả năng thanh toán của bên mua và chỉ địnhthanh toán về tài khoản của doanh nghiệp tại ngân hàng

- Có hợp đồng xuất khẩu theo chơng trình trả nợ nớc ngoài của Chính phủ.Tuỳ theo mức độ tín nhiệm, khả năng thanh toán hợp đồng xuất khẩu củadoanh nghiệp vay vốn mà quyết định phối hợp, lựa chọn nhiều hình thức bảo đảm nợvay khác nhau

Qui trình tín dụng.

Khi có nhu cầu vay vốn các doanh nghiệp phải gửi đến Ngân hàng Công thơng

Đống Đa hồ sơ xin vay bao gồm:

1) Hồ sơ liên quan đến t cách pháp nhân nh quyết định thành lập doanh nghiệp,giấy phép kinh doanh, điều lệ (nếu có)

2) Các tài liệu về tình hình tài chính của doanh nghiệp gồm các báo cáo quyết toáncác năm trớc và quý gần nhất tính đến thời điểm xin vay

3) Đơn xin vay kèm theo phơng án sản xuất kinh doanh

4) Các tài liệu liên quan đến việc cho phép xuất khẩu theo pháp luật Việt Nam