luận văn thạc sĩ bộ đội biên phòng phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay

Bảo vệ biên giới quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, trong đó quần chúng nhân dân các xã biên giới có vai trò đặc biệt quan trọng. Phát huy vai trò của nhân dân cư trú ở khu vực biên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay là một nhiệm vụ chủ yếu, cấp thiết của Bộ đội biên phòng. Bộ đội biên phòng là lực lượng nòng cốt, chuyên trách, phối hợp với các lực lượng, các ngành hữu quan và chính quyền địa phương trong hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới theo quy định của pháp luật. Đồng thời, là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng ở các xã biên giới thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của để tài

Bảo vệ biên giới quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, trong đó quầnchúng nhân dân các xã biên giới có vai trò đặc biệt quan trọng Phát huy vaitrò của nhân dân cư trú ở khu vực biên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biên giớiquốc gia hiện nay là một nhiệm vụ chủ yếu, cấp thiết của Bộ đội biên phòng

Bộ đội biên phòng là lực lượng nòng cốt, chuyên trách, phối hợp với các lựclượng, các ngành hữu quan và chính quyền địa phương trong hoạt động quản

lý, bảo vệ biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vựcbiên giới theo quy định của pháp luật Đồng thời, là lực lượng trực tiếp tuyêntruyền, giáo dục, vận động quần chúng ở các xã biên giới thực hiện nhiệm vụbảo vệ biên giới quốc gia

Biên giới quốc gia phía Bắc là biên giới giữa Việt Nam với TrungQuốc; do có nhiều vấn đề lịch sử để lại, đây là tuyến biên giới có nhiều tiềmnăng phát triển, đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn, phức tạp nhất,biểu hiện ở các vấn đề như tranh chấp chủ quyền lãnh thổ; lấn chiếm biêngiới; xâm canh, xâm cư; buôn lậu qua biên giới diễn ra ở nhiều cấp độ, quy

mô khác nhau Bảo vệ vững chắc biên giới quốc gia phía Bắc hiện nay lànhiệm vụ vô cùng khó khăn, phức tạp và có nhiều vấn đề nhạy cảm về chínhtrị Để hoàn thành nhiệm vụ, Bộ đội biên phòng phải dựa vào dân, phát huycao nhất vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới trong nhiệm vụ bảo

vệ biên giới quốc gia; đồng thời, xác định đó là một nội dung, nhiệm vụ cơbản, có ý nghĩa chiến lược lâu dài Những năm qua, do Bộ đội biên phòng làmtốt công tác phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới trongnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, phong trào quần chúng nhân dân thamgia bảo vệ biên giới đã có những bước phát triển mới, cả bề rộng lẫn chiềusâu quần chúng nhân dân đã tích cực, chủ động tham gia vào các hoạt động

xây dựng và bảo vệ biên giới quốc gia; đã có hàng vạn lượt nhân dân tham giatuần tra, bảo vệ biên giới; hàng vạn tin có giá trị được quần chúng nhân dâncung cấp kịp thời; góp phần quan trọng giúp Bộ đội biên phòng thực hiệnthắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao.

Trước đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụbảo vệ biên giới quốc gia cũng đặt ra những yêu cầu mới cao hơn Điều đó đòihỏi Bộ đội biên phòng phải phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của quần chúngnhân dân trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Tuy nhiên, trên thực tế,việc phát huy vai trò quần chúng nhân dân trong nhiệm vụ bảo vệ biên giớiquốc gia của Bộ đội biên phòng vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập Đây làmột trong những nguyên nhân dẫn tới nhận thức của nhân dân các xã biên giới

về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia chưa cao; phong trào quần chúng nhândân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia chưa bền vững, chưa trở thành phongtrào tự giác Biên chế, tổ chức của lực lượng trực tiếp làm công tác vận độngquần chúng còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng; một bộ phận cán bộ,

sĩ quan làm công tác vận động quần chúng chưa nhận thức đúng vai trò củaquần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia Những đặcđiểm nêu trên cho thấy, việc nghiên cứu luận giải cơ sở lý luận, thực tiễn và đề

ra giải pháp khả thi nhằm phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòngtrong tình hình mới là rất cấp thiết Đây cũng là lý do để tác giả chọn đề tài

luận văn thạc sĩ: “Bộ đội biên phòng phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay”

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng làmột vấn đề có tính chiến lược lâu dài của các đảng cộng sản Trên cơ sởnguyên lý của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của

Đảng ta về vai trò của quần chúng nhân dân và phát huy vai trò của quần chúngnhân dân, đã có nhiều công trình khoa học đi sâu nghiên cứu vấn đề này ởnhững góc độ, khía cạnh khác nhau; liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài

có các công trình tiêu biểu:

* Những công trình khoa học nghiên cứu về phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Công trình “Phát huy vai trò của các dân tộc thiểu số ở Tây Bắc trong

sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay” [43], đã khái

quát những nét đặc thù cơ bản của các đồng báo các dân tộc thiểu số ở TâyBắc; khẳng định vai trò to lớn của họ trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; đề xuấtnhững giải pháp thiết thực nhằm phát huy cao độ vai trò của các dân tộc thiểu

số ở Tây Bắc tham gia tích cực vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa trong tình hính mới

Công trình “Nhân dân các dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền

an ninh biên giới phía Bắc” [29] Đã góp phần làm rõ những nét đặc thù của

quần chúng nhân dân, nhất là nhân dân các dân tộc thiểu số ở các tỉnh biêngiới phía Bắc; khẳng định vai trò của họ trong sự nghiệp bảo vệ biên giớiquốc gia khu vực phía Bắc; đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằmphát huy cao độ sức mạnh của nhân dân các dân tộc thiểu số tham gia bảo vệbiên giới quốc gia trong tình hình mới

Liên quan đến vấn đề phát huy vai trò của quần chúng nhân dân của Bộ

đội biên phòng còn có công trình: “Phát huy vai trò quần chúng nhân dân các

xã biên giới thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu của Bộ đội biên phòng hiện nay” [31] Công trình đã làm rõ một số vấn đề về đặc điểm, vai trò của

nhân dân các xã biên giới trong nhiệm vụ phòng chống buôn lậu của Bộ độibiên phòng; đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm phát huy sức mạnhcủa quần chúng nhân dân tham gia phòng chống buôn lậu góp phần vào thựchiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòng

Đặc biệt, liên quan vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo

vệ biên giới quốc gia còn có các công trình khoa học tiêu biểu như: “Nghiên cứu xây dựng thế trận biên phòng toàn dân bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới trong tình hình mới” [3]; “Nghiên cứu xây dựng nền biên phòng toàn dân” [4].

Các công trình này đã khái quát những vấn đề cơ bản ông cha ta phát huy sứcmạnh của toàn dân bảo vệ biên giới trong lịch sử; khẳng định vai trò to lớn củaquần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia; bước đầu làm

rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của việc phát huy sức mạnh của toàn dân tham giabảo vệ biên giới quốc gia; đề xuất những giải pháp khả thi nhằm tiếp tục pháthuy hơn nữa sức mạnh của toàn dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia

* Những công trình khoa học nghiên cứu về phát huy vai nhân tố con người Công trình: “Tích cực hoá nhân tố con người của đội ngũ sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” [41]; “Nâng cao vai trò nhân tố chủ quan trong sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay” [6]; “Phát huy nhân tố chủ quan trong tự học của học viên đào tạo sĩ quan công binh hiện nay” [5];

“Phát huy vai trò nhân tố chủ quan của đội ngũ giáo viên trong giáo dục, đào tạo ở Trường sĩ quan Lục quân 2 hiện nay” [37] Các công trình trên đề cập

tới nhiều vấn đề về con người, nhân tố con người, vai trò nhân tố chủ quancủa con người trong và ngoài quân đội

* Những công trình khoa học nghiên cứu về công tác vận động quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia

Liên quan đến vấn đề vận động quần chúng nhân dân tham gia bảo vệbiên giới quốc gia có khá nhiều công trình Tiêu biểu nhất phải kể là công trình

“Đổi mới công tác vận động quần chúng góp phần xây dựng và bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới" [30] Ngoài ra còn có các công trình như: “Công tác vận động quần chúng của Bộ đội biên phòng đấu tranh chống âm mưu "Diễn biến hoà bình" của địch bảo vệ biên giới” [7]; “Công tác vận động quần chúng

công giáo tham gia bảo vệ chủ quyền an ninh vùng biển - đảo của Bộ đội biên phòng tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu trong tình hình mới” [34]; “Nâng cao chất lượng công tác vận động quần chúng của Bộ đội biên phòng tỉnh Lào Cai hiện nay”

[13] Các công trình này đã góp phần làm rõ đặc điểm chức năng nhiệm vụcủa Bộ đội biên phòng; đi sâu làm rõ ý nghĩa, vai trò của công tác vận độngquần chúng trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòng;

đề xuất một số giải pháp có tính khả thi góp phần đổi mới, nâng cao chấtlượng công tác vận động quần chúng của Bộ đội biên phòng

* Những công trình khoa học khác có liên quan

Công trình “Phát triển kinh tế- xã hội miền núi biên giới phía Bắc và

sự tác động của nó tới tăng cường sức mạnh bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới vùng này” [38] Đã góp phần làm rõ vai trò của phát triển kinh tế- xã hội

ở khu vực biên giới đối với sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia; đề xuất một

số giải pháp thiết thực nhằm phát triển kinh tế- xã hội ở miền núi biên giớiphía Bắc góp phần nâng cao sức mạnh của nhân dân tham gia vào sự nghiệpbảo vệ biên giới quốc gia

Đề tài cấp bộ “Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hoá đời sống xã hội nông thôn miện núi, vùng dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta" [39], đã đi sâu phân tích những nhân tố tác động đến tổ chức và hoạt

động của hệ thống chính trị cấp cơ sở vùng dân tộc thiểu số ở các tỉnh miềnnúi, vùng cao phía Bắc nước ta hiện nay, từ những điều kiện tự nhiên, địa lý,đặc điểm dân cư, dân tộc- tộc người cũng như những nhân tố tác động từ thiếtchế xã hội truyền thống; đề xuất những phương hướng cơ bản và những giảipháp chủ yếu nhằm đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thốngchính trị

Công trình "Bộ đội biên phòng Lào Cai tham gia xây dựng cơ sở chính trị

-xã hội ở các -xã, phường biên giới hiện nay" [2], bước đầu làm rõ vai trò của hệ

thống chính trị ở các xã, phường biên giới trong việc phát huy vai trò của quầnchúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia; vai trò của Bộ đội biên phòngbiên phòng đối với việc xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở các xã phườngbiên giới; đề xuất những giải pháp thiết thức giúp Bộ đội biên phòng tham gia cóhiệu quả xây dựng, củng cố hệ thống chính trị xã phường biên giới, góp phần tíchcực phát huy vai trò của quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia

Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến khá sâu sắc nhiều nộidung xung quanh vấn đề phát huy vai trò quần chúng nhân dân trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Song, chưa

có công trình khoa học nào tiếp cận và giải quyết một cách cơ bản có hệ thống

dưới góc độ triết học, xã hội học vấn đề: “Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay” Với đề tài nghiên cứu đã lựa chọn tác giả hy vọng

góp phần làm sâu sắc hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn cấp bách đangđặt ra trong phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới trong thựchiện nhiệm bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòng hiện nay

3- Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

a- Mục đích

Luận chứng cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp cơ bản

để Bộ đội biên phòng phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay

b- Nhiệm vụ

- Làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản về Bộ đội biên phòng phát huy vaitrò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia hiện nay

- Khảo sát, đánh giá thực trạng Bộ đội biên phòng phát huy vai trò của quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

từ 2005 đến 2009

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản để Bộ đội biên phòng phát huy vaitrò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia trong những năm tới.

4- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Bộ đội biên phòng các tỉnh biêngiới phía Bắc phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là những vấn đề có quan hệ đến nhận thức

và hành động của Bộ đội biên phòng các tỉnh phía Bắc mà chủ yếu là các đồnbiên phòng để phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, thời gian từ năm 2005 đến nay

5- Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận của luận văn là hệ thống các quan điểm cơ bản của chủnghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vaitrò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng; các chỉ thị, nghịquyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước về biên giới và công tác biên phòng;những bài viết, những kết quả nghiên cứu của các cơ quan, cá nhân trong vàngoài quân đội có liên quan đến đề tài luận văn

- Cơ sở thực tiễn của luận văn chủ yếu dựa vào số liệu thống kê củaBan Biên giới Bộ Ngoại giao, các cơ quan của Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng,

bộ chỉ huy biên phòng các tỉnh phía Bắc; các số liệu báo cáo tổng kết, các đềtài khoa học cấp Bộ Quốc phòng và cấp Bộ Tư lệnh, các công trình nghiêncứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước về các vấn đề có liên quan kết hợp với kết quả điều tra, khảo sát thực tế của tác giả về thực trạng Bộ độibiên phòng phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay

- Phương pháp nghiên cứu của đề tài là: dựa trên cơ sở phương phápluận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; các

phương pháp lịch sử, phương pháp lôgíc, phương pháp lịch sử kết hợp vớilôgic Ngoài ra tuỳ theo từng vấn đề nghiên cứu, đề tài sử dụng hệ thống cácphương pháp khác như: phương pháp điều tra xã hội học, phỏng vấn, phântích, tổng hợp

6- Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận văn.

Góp phần làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về phát huy vai trò củaquần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biêngiới quốc gia gia của Bộ đội biên phòng

Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp luận cứ khoa học cho công tácvận động quần chúng của Bộ đội biên phòng cụ thể là công tác vận động quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc tham gia bảo vệ biên giới quốc giatrong giai đoạn hiện nay

Những vấn đề lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của đề tàicũng có thể được sử dụng làm cơ sở để mở rộng phạm vi nghiên cứu phát huyvai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biêngiới quốc gia của Bộ đội biên phòng hiện nay

7- Kết cấu của luận văn.

Luận văn gồm 2 chương 4 tiết, phần mở đầu, phần kết luận, phần danhmục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG PHÁT HUY VAI TRÒ QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN CÁC XÃ BIÊN GIỚI PHÍA BẮC

TRONG NHIỆM VỤ BẢO VỆ BIÊN GIỚI QUỐC GIA

1.1 Thực chất Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

1.1.1 Quan niệm về vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định quần chúng nhân dân là người sángtạo ra lịch sử, lịch sử của xã hội loài người trước hết là lịch sử của quần chúngnhân dân Kế thừa những luận điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin tiếptục khẳng định, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, đấu tranh cách mạngcủa quần chúng nhân dân lao động là động lực phát triển của xã hội V.I.Lêninviết: “Cách mạng là ngày hội của những người bị áp bức bóc lột Không lúcnào mà quần chúng nhân dân có thể tỏ ra là người tích cực sáng tạo ra nhữngtrật tự xã hội mới như trong thời kỳ cách mạng Trong những thời kỳ như thếthì nhân dân có thể làm được những kỳ công” [26, tr.131] Theo Người:

"Trong chiến tranh ai có nhiều lực lượng hậu bị hơn, ai kiên trì đi sâu vào quầnchúng nhân dân hơn thì người đó thu được thắng lợi" [27, tr.271]

Thấm nhuần những nguyên lý của chủ nghĩa Mác- Lênin, vận dụngsáng tạo vào thực tiễn Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn xác định đúng đắn vai trò

to lớn của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng Người khẳngđịnh “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, chứ không phải là sự nghiệpcủa cá nhân anh hùng nào”[36, tr.197] Trên cơ sở quán triệt những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của quầnchúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng Trong quá trình lãnh đạo cách

mạng, Đảng ta luôn coi nhân dân là cội nguồn sức mạnh vô tận, là yếu tốquyết định sự thành bại của cách mạng Trong Cương lĩnh xây dựng đất nướctrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta khẳng định: "Sự nghiệpcách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Chính nhân dân làngười làm nên thắng lợi lịch sử Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát

từ lợi ích và nguyện vọng chân chính của nhân dân Sức mạnh của Đảng là ở

sự gắn bó mật thiết với nhân dân"[16, tr.4] Theo đó, trong mọi nhiệm vụ củacách mạng, Đảng ta luôn “dựa vào dân, lấy dân làm gốc”

Đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia- một nội dung quan trọngcủa nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc- Hồ Chí Minh và Đảng cũng luôn xác địnhphải dựa vào nhân dân Nghị quyết 11/NQ-TW ngày 8 tháng 8 năm 1995của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương (khóa VII) đã chỉ rõ: "xâydựng và bảo vệ biên giới quốc gia là nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàndân, tất cả các ngành, các cấp của Nhà nước và các đoàn thể" [17, tr.4] Vớiđịa hình biên giới phức tạp lại kéo dài, lực lượng Bộ đội biên phòng với tổchức, biên chế có hạn, việc quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia không thể

bố trí khép kín, mọi lúc, mọi nơi; song lực lượng của nhân dân thì vô cùngđông đảo, “tai mắt” của nhân dân nơi nào cũng có Do vậy, để hoàn thànhnhiệm vụ của mình, vấn đề then chốt là Bộ đội biên phòng phải biết dựa vàodân, tổ chức nhân dân bảo vệ biên giới quốc gia, đấu tranh chống mọi âmmưu và hành động chống phá của kẻ địch và các loại đối tượng Đương thời,Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Nhân dân có hàng triệu tai, hàng triệumắt, hàng triệu tay chân Cho nên chúng ta phải biết dựa vào dân để hoạtđộng Khi tổ chức được dân, đoàn kết được dân thì việc gì cũng làm được”[35, tr 404]

Quần chúng nhân dân có vai trò là chủ thể chân chính sáng tạo ra lịch sử;tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vai trò của mình, ở mỗi giai đoạn lịch sử

khác nhau thì trạng thái, tính chất của nó cũng khác nhau, điều này do địa vịkinh tế- xã hội của họ quy định Nếu như địa vị là thống trị- người làm chủ xãhội- thì trạng thái, tính chất thực hiện vai trò sẽ là tích cực, chủ động, tựnguyện, tự giác; nếu địa vị là bị trị thì hình thức thực hiện vai trò sẽ là thụđộng, tiêu cực, tự phát Hiện nay, trong xã hội ta, quần chúng nhân dân giữđịa vị là người làm chủ; do vậy, vai trò của quần chúng nhân dân ngày càngđược nâng cao; đồng thời, điều đó cũng quy định, yêu cầu quần chúng nhândân phải thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc một cách ngày càngtích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác hơn nữa.

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhưng cách mạng bao gồm rấtnhiều nhiệm vụ, mỗi nhiệm vụ, trong những thời gian, không gian nhất địnhlại do một bộ phận quần chúng nhân dân cụ thể thực hiện Việc bộ phận quầnchúng nhân dân nào, thực hiện nhiệm vụ gì của cách mạng không phụ thuộcvào ý muốn chủ quan của bất kỳ cá nhân nào mà do cái khách quan quy định.Thực tiễn cho thấy, mỗi nhiệm vụ cụ thể của cách mạng, trong những khônggian, thời gian nào đó đều có liên quan trực tiếp đến lợi ích thiết thân của một

bộ phận quần chúng nhân dân nhất định Do lợi ích quy định, bộ phận quầnchúng nhân dân có lợi ích thiết thân sẽ tham gia vào thực hiện nhiệm vụ cáchmạng một cách trực tiếp, tích cực nhất, và do đó họ trở thành động lực trựctiếp thúc đẩy nhiệm vụ cách mạng đó được thực hiện; tổng hợp tất cả cácđộng lực bộ phận đó mới thành động lực chung thúc đẩy toàn bộ tiến trìnhcách mạng Ăngghen đã từng chỉ rõ: “Nơi nào mà vấn đề đặt ra là phải cải tạohoàn toàn chế độ xã hội thì nơi đó quần chúng phải tự mình tham gia vàocông cuộc cải tạo ấy, phải tự mình hiểu rõ đấu tranh để làm gì và vì sao mình

đổ máu và hy sinh đời sống của mình” [32, tr.127]

Quần chúng nhân dân ở các xã biên giới phía Bắc là một bộ phận quần

chúng nhân dân được giới hạn, phân biệt một cách tương đối về mặt không gian

địa lý, bao gồm những người sinh sống và lao động tại địa bàn các xã biên giới,những người đang trực tiếp góp phần tích cực vào việc xây dựng, phát triển kinhtế- xã hội ở các xã biên giới Cụ thể, quần chúng nhân dân ở các xã biên giới phíaBắc bao gồm: nhân dân, cán bộ, đảng viên cư trú và làm việc thường xuyên, lâudài ở các xã biên giới phía Bắc không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giới tính, trình độ,nghề nghiệp Theo đó, toàn thể nhân dân, cán bộ, đảng viên cư trú và làm việcthường xuyên, lâu dài ở các xã biên giới phía Bắc không phân biệt dân tộc, tôn giáo,giới tính, trình độ, nghề nghiệp chính là đối tượng mà Bộ đội biên phòng hướng tớituyên truyền, giáo dục, giác ngộ, nâng cao nhận thức và hướng dẫn, tổ chức họtham gia thực hiện các nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia.

Bảo vệ biên giới quốc gia là một nội dung quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ

Tổ quốc; do vậy, nó là một nội dung nhiệm vụ của cách mạng; theo đó toàn Đảng,toàn dân, toàn quân đều phải có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ này Đảng, Nhànước ta xác định, xây dựng, quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, khu vực biên giới

là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân Tuy nhiên, không phải mọi người dânđều tham gia một cách trực tiếp, mà chỉ một bộ phận quần chúng nhân dân có lợiích cơ bản, thiết thân gắn bó với sự ổn định và phát triển của khu vực biên giớimới trực tiếp tham gia vào quá trình bảo vệ biên giới quốc gia, đó là quần chúngnhân dân các xã biên giới Điều này cũng có nghĩa, sức mạnh bảo vệ biên giớiquốc gia là sức mạnh tổng hợp của toàn dân, của cả hệ thống chính trị; song độnglực chủ yếu của nguồn sức mạnh này chính là quần chúng nhân dân ở các xã biêngiới Khoản 1, Điều 31, Luật Biên giới quốc gia ghi rõ: “Xây dựng, quản lý, bảo

vệ biên giới quốc gia, khu vực biên giới là nhiệm vụ của Nhà nước và của toàndân, trước hết là của chính quyền, nhân dân khu vực biên giới” [40, tr.7]

Hiện nay, trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, vai trò của quầnchúng nhân dân các xã biên giới được biểu hiện và thực hiện thông qua hàngloạt những hành động cụ thể: Quần chúng nhân dân các xã biên giới là lựclượng chủ yếu, trực tiếp tham gia các hoạt động xây dựng, củng cố, bảo vệ hệ

thống dấu hiệu đường biên, mốc quốc giới; trực tiếp tuần tra bảo vệ biên giớiquốc gia; trực tiếp đấu tranh với kẻ địch các loại đối tượng có âm mưu và hànhđộng xâm hại biên giới quốc gia, xâm hại an ninh trật tự trong khu vực biêngiới; trực tiếp xây dựng, củng cố, bảo vệ tình hữu nghị giữa chính quyền vànhân dân hai bên biên giới; cung cấp thông tin kịp thời, chính xác giúp nângcao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia; trựctiếp tham gia xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế, ổn định xã hội, tạonền tảng vật chất- tinh thần cho việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốcgia

Bảo vệ biên giới quốc gia là vấn đề vô cùng quan trọng thể hiện trongchiến lược bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa Ngược lại, trong chiến lược bảo vệ

tổ quốc, biên giới quốc gia cũng luôn là một nội dung đặc biệt quan trọng cầnđược bảo vệ Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của biên giới quốc gia, trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, Nhà nước ta khẳng định: “Biên giới quốcgia của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thiêng liêng, bất khả xâmphạm Xây dựng, quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quantrọng đối với sự toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền quốc gia, góp phần giữ vững ổnđịnh chính trị, phát triển kinh tế- xã hội, tăng cường quốc phòng và an ninh của

đất nước" [40, tr.4].

Xuất phát từ nhận thức mới của Đảng ta về nội dung bảo vệ tổ quốc, bảo

vệ biên giới quốc gia không chỉ là bảo vệ những yếu tố địa lý- vật chất (tức hệthống dấu hiệu đường biên, mốc quốc giới) mà còn phải là bảo vệ toàn bộ nhữngyếu tố, vật chất- tinh thần có liên quan trực tiếp đến biên giới quốc gia và vấn đềbảo vệ biên giới quốc gia Theo đó, hệ thống dấu hiệu đường biên, mốc quốc giới,

an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, hệ thống chính trị, cơ sở kinh tế- văn

hóa-xã hội, tính mạng và tài sản của nhân dân trong khu vực biên giới; tình đoàn kếtláng giềng hữu nghị giữa chính quyền và nhân dân hai bên biên giới đều lànhững nội dung quan trọng không thể thiếu cần được bảo vệ trong nhiệm vụ bảo

vệ biên giới quốc gia Nghị quyết 11 của Bộ chính trị, Ban Chấp hành Trung ươngĐảng (khóa VII) đã chỉ rõ: "Bảo vệ biên giới trên bộ, trên biển, bảo vệ chủ quyển,toàn vẹn lãnh thổ đất nước; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự xã hội, chống xâmnhập trái phép và chống buôn lậu qua biên giới, bảo vệ tài nguyên đất nước; xâydựng biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển với các nước láng giềng"[17, tr.5].

Từ những điểm trình bày trên, có thể khái quát nội dung bảo vệ biên

giới quốc gia là: Bảo vệ hệ thống dấu hiệu đường biên, mốc quốc giới; bảo vệ

an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ hệ thống chính trị, bảo vệ cơ

sở kinh tế- văn hóa- xã hội, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân trong khu vực biên giới; bảo vệ tình đoàn kết láng giềng hữu nghị giữa chính quyền

và nhân dân hai bên biên giới

Quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia không chỉ làbảo vệ hệ thống dấu hiệu đường biên, mốc quốc giới mà còn gồm nhiều nộidung khác dưới sự hướng dẫn, tổ chức của lực lượng nòng cốt, chuyên trách

là Bộ đội biên phòng Quần chúng nhân dân nói trong luận văn này là đồng

bào các dân tộc ở các xã biên giới phía Bắc, cuộc sống và hành động của họgắn liền với các điều kiện đặc thù về tự nhiên, xã hội, văn hóa, kinh tế, quốcphòng và mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc

Biên giới quốc gia phía Bắc là đoạn biên giới giữa Việt Nam với TrungQuốc dài khoảng 1406 km tính từ ngã ba biên giới giữa Việt Nam, Lào vàTrung Quốc đến bờ biển vịnh Bắc Bộ; đi qua bảy tỉnh biên giới phía Việt Nam

là Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, QuảngNinh (với 31 huyện thị, 161 xã, phường, thị trấn biên giới); tiếp giáp với haitỉnh Quảng Tây và Vân Nam của Trung Quốc, biên giới quốc gia phía Bắc cónhững đặc điểm cơ bản sau:

Một là, về điều kiện tự nhiên

Địa bàn khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc có nhiều núi cao, suối sâu,ghềnh thác, địa hình hiểm trở, chia cắt ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế- xãhội; gây trở ngại cho công tác tuần tra, kiểm soát bảo vệ biên giới, làm ảnh hưởngđến nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới Khí hậu, thời tiết ởđịa bàn khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc rất khắc nghiệt, thiên tai xảy ra thườngxuyên Mùa hè thường có lũ quét, lũ ống, sạt núi, lở đường, giao thông dễ bị tắcnghẽn; mùa đông nhiệt độ xuống rất thấp, nhiều nơi bị sương tuyết bao phủ trongthời gian rất lâu Với đặc điểm như vậy, địa hình, khí hậu ở khu vực biên giới cáctỉnh phía Bắc gây rất nhiều khó khăn cho công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốcgia nói chung, nhiệm vụ phát động phong trào quần chúng bảo vệ biên giới quốcgia nói riêng

Hai là, về điều kiện kinh tế-xã hội

Trong khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc, nhân dân canh tác chủ yếu

là nương rẫy, kinh tế tự cung tự cấp là chủ yếu; sản phẩm phụ thuộc phần lớnvào tự nhiên, năng suất thấp, thường xuyên mất mùa, đói kém Do tập quánsống du canh, du cư của một số tộc người đã gây ra nạn phá rừng, gây mấtcân bằng sinh thái dẫn đến lũ lụt làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sốngcủa nhân dân ở biên giới và các khu vực khác Mặc dù Đảng, Nhà nước ta đã

có nhiều chủ trương, chính sách lớn về phát triển kinh tế ở khu vực biên giới,vùng sâu, vùng xa, làm cho điều kiện kinh tế- xã hội ở khu vực biên giới các tỉnhphía Bắc đã có nhiều cải thiện; bộ mặt bộ mặt nông thôn, bản làng biên giới cónhiều đổi thay, khởi sắc hơn trước Tuy nhiên sự đổi thay chưa lớn, chưa đều;mới chỉ tập trung ở những khu vực thuận lợi, còn lại phần đông vẫn trong tìnhtrạng chậm phát triển Trong 161 xã biên giới phía Bắc có đến 83 xã đặc biệtkhó Nhiều nơi chưa có đường ô tô đến trung tâm xã, phần lớn giao thông chỉthuận lợi trong mùa khô còn mùa mưa bị ách tắc Nhiều hộ nhà dân thườngxuyên thiếu ăn 3 đến 6 tháng/năm; nhà cửa tạm bợ; các xã biên giới phía Bắc thu

nhập bình quân đầu người thấp, tỷ lệ đói nghèo cao nhất so với các vùng trong

cả nước

Khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc là địa bàn cư trú của 21 dân tộc anh

em trong đại gia đình dân tộc Việt Nam Trong quá trình chung sống, các dân tộc

có chung truyền thống đó là đoàn kết, chung sức, chung lòng bảo vệ biên giớiquốc gia Các dân tộc ở khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc có đặc tính chungmang tính chất tự quản dưới hình thức tổ chức xã hội là bản Trong đó, già làng,trưởng bản, trưởng dòng họ có vị trí, vai trò rất quan trọng; họ là những người cóchức sắc, có uy tính được cộng đồng tôn vinh kính trọng; họ có khả năng điềuphối các quan hệ xã hội trong cộng đồng, tiếng nói của họ có tính chất quyếtđịnh Vì vậy, trong phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc muốn đạt hiệu quả cao cần tranh thủ sự ủng hộ của những người này

Ba là, về văn hóa:

Các dân tộc ở khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc đã xây dựng, sáng tạonên các giá trị văn hóa mạng tính đặc thù của cộng đồng từ văn hóa vật chất đếnvăn hóa tinh thần, phong tục, tập quán, tín ngưỡng Trong lịch sử dựng nước,giữ nước và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc ta, văn hóa dân tộc đóng vaitrò hết sức to lớn Duy trì và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt

là truyền thống cộng đồng, yêu nước chống giặc ngoại xâm bảo vệ đất nước; bồidưỡng tính nhân văn trong đạo đức, nếp sống; xây dựng các quy tắc ứng xử vàgiao tiếp văn hóa trong sinh hoạt Đó là điểm tựa để phát huy truyền thống, vănhóa vào sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia Tuy nhiên, thực tế đời sống văn hóahiện nay của các dân tộc ở khu vực biên giới các tỉnh phía Bắc cũng có nhữngbiến đổi theo chiều hướng khác nhau làm mai một, ảnh hưởng tới bản sắc vănhóa dân tộc Mặt khác, do khó khăn về địa lý, dân cư phân tán, việc giao thoagiữa các nền văn hóa còn nhiều hạn chế, nạn “đói văn hóa” chưa được khắcphục; trong khi đó, thực hiện âm mưu chống phá Việt Nam, các thế lực phảnđộng không ngừng tập trung phá hoại nền văn hóa các dân tộc và các giá trịtruyền thống, áp đặt các giá trị ngoại lai làm thay đổi bản sắc văn hóa dân tộc

Công tác giáo dục- đào tạo ở các xã biên giới phía Bắc tuy đã đượcquan tâm đầu tư nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn; tỷ lệ trẻ em thất học, tái

mù chữ còn cao; cơ sở vật chất học đường còn thiếu, nhiều nơi xuống cấpnghiêm trọng; đội ngũ giáo viên còn thiếu, nhất là giáo viên người dân tộc;trình độ dân trí thấp ảnh hưởng lớn đến công tác tuyên truyền, giáo dục nhândân về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhànước nhất là những kiến thức hiểu biết về biên giới quốc gia, về bảo vệ biêngiới quốc gia, về bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới

cả về tính chất và quy mô; các vấn đề tệ nạn xã hội cũng có dấu hiệu gia tăngảnh hưởng không nhỏ đến tình hình trật tự, trị an ở khu vực biên giới

Tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể ở các xã biên giới phía Bắcthường xuyên được củng cố, từng bước phát huy được vai trò lãnh đạo, tổchức thực hiện các chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước,nhất là các chương trình phát triển kinh tế- xã hội ngày càng khá hơn, giữđược sự ổn định chính trị- xã hội, “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.Tuy nhiên, vấn đề nổi nên hiện nay là trình độ văn hóa, năng lực quản lý, điềuhành của cán bộ chủ trì ở các xã biên giới phía Bắc còn nhiều hạn chế Nănglực lãnh đạo của tổ chức đảng, điều hành tổ chức của chính quyền trong thực

hiện các nhiệm vụ của chính quyền chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.Công tác tạo nguồn cán bộ còn nhiều khó khăn, bất cập những hạn chế đóảnh hưởng lớn đến chất lượng hiệu quả nhiệm vụ phát huy vai trò quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc giahiện nay.

Năm là, về quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam và Trung Quốc:

biên giới quốc gia phía Bắc là tuyến biên giới có nhiều tiềm năng pháttriển Tuy nhiên, do có nhiều vấn đề lịch sử để lại, đây là tuyến biên giới còntiềm ẩn rất nhiều yếu tố bất ổn, phức tạp biểu hiện ở các vấn đề như tranhchấp chủ quyền lãnh thổ; lấn chiếm biên giới; xâm canh, xâm cư; buôn lậuqua biên giới diễn ra ở nhiều cấp độ, quy mô khác nhau Sau khi bìnhthường hóa quan hệ giữa hai Đảng, hai Nhà nước Việt Nam và Trung Quốc(1991) Những năm gần đây, tuyến biên giới quốc gia phía Bắc đã cơ bản ổnđịnh và phát triển theo hướng hòa bình hữu nghị; tuy nhiên, những vấn đề bất

ổn trên vẫn chưa được giải quyết triệt để Tình hình trên cho thấy tính phức tạpcủa quan hệ đối ngoại hai bên biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc Nhậnxét về vấn đề nay, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Bộ đội biên phòng lần thứ XIchỉ rõ: “Tình hình phân giới cắm mốc còn nhiều khó khăn phức tạp Phía TrungQuốc tiếp tục lấn chiếm các điểm tranh chấp, tạo ra nơi quản lý thực tế có lợicho họ khi phân giới cắm mốc; đồng thời tăng cường hoạt động tình báo, giánđiệp, câu móc sâu vào nội bộ ta; hoạt động của các loại tội phạm, buôn lậu sẽgia tăng”[14, tr.11]

Những đặc điểm trên đây đặt ra cho công tác phát huy vai trò của quầnchúng nhân dân trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòngnhững yêu cầu và đòi hỏi mới Các đồn biên phòng, nhất là các tổ đội làm côngtác vận động quần chúng cần làm làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục làmcho quần chúng ở địa bàn nhận thức sâu sắc hơn nữa vị trí, vai trò của nhiệm vụbảo vệ biên giới quốc gia và trách nhiệm của mình đối với nhiệm vụ đó

1.1.2 Quan niệm về Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

* Quan niệm về Bộ đội biên phòng- chủ thể phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

Khoản 2, Điều 31, Luật Biên giới quốc gia ghi rõ: “Bộ đội biên phòng

là lực lượng nòng cốt, chuyên trách, phối hợp với lực lượng Công an nhândân, các ngành hữu quan và chính quyền địa phương trong hoạt động quản lý,bảo vệ biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vựcbiên giới theo quy định của pháp luật” [40, tr.7] Vai trò chủ thể nòng cốt,chuyên trách của Bộ đội biên phòng do chức năng nhiệm vụ của Bộ đội biênphòng quy định Điều 5, Pháp lệnh Bộ đội biên phòng ghi rõ:

Bộ đội biên phòng có nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên giới quốc gia,

hệ thống dấu hiệu mốc quốc giới; đấu tranh ngăn chặn các hành vi xâmphạm lãnh thổ biên giới, vượt biên, vượt biển, nhập cư, cư trú trái phép,khai thác trộm tài nguyên và những hành vi khác xâm phạm đến chủ quyền,lợi ích quốc gia, an ninh, trật tự, gây hại đến môi trường ở khu vực biêngiới; chủ trì phối hợp các ngành, địa phương trong hoạt động quản lý, bảo

vệ biên giới quốc gia và duy trì an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vựcbiên giới trên đất liền, các hải đảo, vùng biển và các cửa khẩu [42, tr.4] Vai trò chủ thể nòng cốt, chuyên trách trong nhiệm vụ bảo vệ biên giớiquốc gia của Bộ đội biên phòng được thể hiện ở chỗ, Bộ đội biên phòng là lựclượng trực tiếp tiến hành các hoạt động nghiệp vụ nhằm bảo vệ hệ thống dấuhiệu đường biên, mốc quốc giới; bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội,bảo vệ hệ thống chính trị, bảo vệ cơ sở kinh tế- văn hóa- xã hội, bảo vệ tínhmạng và tài sản của nhân dân trong khu vực biên giới; bảo vệ tình đoàn kếtláng giềng hữu nghị giữa chính quyền và nhân dân hai bên biên giới Đồngthời, Bộ đội biên phòng là lực lượng chủ trì tiến hành các hoạt động hiệp đồngvới các ngành, các lực lượng, chính quyền và nhân dân địa phương nhằm huy

động sức mạnh lớn nhất của cả hệ thống chính trị và xã hội vào thực hiệnnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Bộ đội biên phòng làm tham mưu choĐảng và Nhà nước trong việc đề ra các chủ trương, chính sách liên quan đến sựnghiệp bảo vệ biên giới quốc gia; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các xãbiên giới trong việc tiến hành các hoạt động bảo vệ biên giới quốc gia, trongviệc tuyên truyền, giáo dục quần chúng nhân dân thực hiện các đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham mưu cho cấp ủy,chính quyền các xã biên giới trong việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội nhằmxây dựng khu vực biên giới giàu mạnh làm cơ sở vật chất- tinh thần trực tiếpcho sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia Đặc biệt, Bộ đội biên phòng là lựclượng chủ trì thực hiện nhiệm vụ phát huy vai trò quần chúng nhân dân nóichung, quần chúng nhân dân các xã biên giới nói riêng trong nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia Bộ đội biên phòng "Liên hệ chặt chẽ với quần chúng, dựavào quần chúng để thực hiện nhiệm vụ, đồng thời tuyên truyền vận động quầnchúng nhân dân vùng biên giới, tăng cường đoàn kết dân tộc, thực hiện các chủtrương và chương trình kinh tế- xã hội của Đảng và Nhà nước, tích cực xâydựng, củng cố cơ sở chính trị Xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biênphòng toàn dân vững mạnh, gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận

an ninh nhân dân trên vùng biên giới"[17, tr.6] Thông qua công tác vận độngquần chúng, Bộ đội biên phòng trực tiếp tiến hành tuyên truyền giáo dục, nângcao nhân thức của quần chúng nhân dân các xã biên giới về đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, nhất là vị trí, vai trò,nội dung, nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia; trực tiếp tiến hành tổ chức phongtrào quần chúng tham gia bảo vệ biên giới quốc gia

Bộ đội biên phòng là chủ thể nòng cốt, chuyên trách phát huy vai trò củaquần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biêngiới quốc gia Điều đó cho thấy, phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xãbiên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia là một vấn đề chiến lược lâu

dài được Bộ đội biên phòng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất thực hiện.Tuy nhiên, Bộ đội biên phòng có tổ chức biên chế bao gồm nhiều cấp, nhiềungành, nhiều lực lượng; mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi lực lượng lại có chức năng,nhiệm vụ cụ thể Trong đó, đối với phát huy vai trò quần chúng nhân dân các

xã biên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia thì: lãnh đạo, chỉ đạo làchức năng, nhiệm vụ của cấp ủy, chỉ huy các cấp của Bộ đội biên phòng; quản

lý, hướng dẫn chuyên môn là chức năng nhiệm vụ của ngành vận động quầnchúng trong cơ quan chính trị các cấp Bộ đội biên phòng; tổ chức thực hiện làchức năng nhiệm vụ của các đồn biên phòng mà trực tiếp là đội ngũ cán bộ, sĩquan chuyên trách làm công tác vận động quần chúng

Như vậy, không phải là toàn bộ lực lượng Bộ đội biên phòng nói chungđều quản lý hoặc trực tiếp thực hiện phát huy vai trò quần chúng nhân dân các

xã biên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Trong phạm vi nghiêncứu, luận văn tập trung làm rõ vai trò chủ thể trực tiếp của các đồn biên phòng,

mà chủ yếu là lực lượng cán bộ, sĩ quan làm công tác vận động quần chúng ởcác tỉnh biên giới phía Bắc trong phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

* Khái niệm Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

“Phát huy” hiểu theo nghĩa chung nhất, là làm cho cái hay, cái tốt cótác dụng lan tỏa và tiếp tục nảy nở “Cái hay”; “cái tốt” là những cái vốn có,cái khả năng, cái tiềm tàng bên trong sự vật, đây là những cái do khách quanquy định, không phải là những cái do chủ quan ở bên ngoài đưa vào Nhưvậy, có thể hiểu phát huy là quá trình khơi dậy, thúc đẩy những cái hay, cáitốt vốn có tiềm tàng trong sự vật, làm có cho những cái hay, cái tốt đó ngàycàng bộc lộ rõ ràng hơn, sâu sắc hơn và lan tỏa rộng rãi hơn Theo đó, pháthuy vai trò của quần chúng nhân dân là quá trình khơi dậy, làm cho cái hay,cái tốt tiềm tàng trong quần chúng nhân dân ngày càng bộc lộ ra rõ ràng

hơn, sâu sắc hơn và ngày càng lan tỏa rộng rãi hơn trong quá trình thực hiệnnhiệm vụ cách mạng.

Xét về nguồn gốc, cái hay, cái tốt của quần chúng nhân dân trong thựchiện vai trò của mình, có nguồn gốc sâu xa và nguồn gốc trực tiếp; nguồngốc sâu xa là từ địa vị kinh tế- xã hội của họ Nguồn gốc trực tiếp là nhữngnhân tố bên trong, nó bao gồm các yếu tố thuộc về lĩnh vực chính trị tinhthần như hệ tư tưởng, văn hóa, đạo đức, truyền thống, tâm lý dân tộc Dovây, những “cái hay”, “cái tốt” này chỉ được khơi dậy và bộc lộ ra một cáchsâu sắc nhất khi quần chúng nhân dân nhận thức được đầy đủ về nó Điềunày quy định cơ chế để khơi dậy, làm bộc lộ ra “cái hay”, “cái tốt” của quầnchúng nhân dân trong quá hình họ thực hiện vai trò của mình, là tác độngvào nhận thức, thông qua nhận thức làm chuyển biến về hành động Xét vềhình thức biểu hiệu, “cái hay”, “cái tốt” của quần chúng nhân dân trong thựchiện vai trò của mình, được biểu hiện ra là hệ thống những hành động, hành

vi tham gia thực hiện các nhiệm vụ cụ thể của cách mạng mang tính tíchcực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác Như vậy, có thể khái quát, pháthuy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm

vụ bảo vệ biên giới quốc gia là quá trình các chủ thể tác động vào quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc nhằm nâng cao nhận thức, tạochuyển biến về hành động; làm cho hoạt động tham gia bảo vệ biên giới quốcgia của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trở thành một hoạtđộng xã hội mang tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác

Vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong cácnhiệm vụ của cách mạng nói chung, trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gianói riêng là cái khách quan, cái vốn có; tuy nhiên, ban đầu nó mới chỉ tồn tạidưới dạng “khả năng” Cái “khả năng” không thể tự nó trở thành hiện thực,

mà muốn trở thành hiện thực, nó cần trải qua một quá trình chuyển hóa Theoquan điểm mácxít “khả năng” chuyển hóa thành “hiện thực” chỉ diễn ra trong

những môi trường, điều kiện nhất định Bộ đội biên phòng phát huy vai tròcủa quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc, về thực chất chính là quátrình Bộ đội biên phòng tác động, tạo ra môi trường, điều kiện tốt nhất để

“khả năng” của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm

vụ bảo vệ biên giới quốc gia chuyển hóa thành “hiện thực”

Bộ đội biên phòng phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, có nghĩa Bộđội biên phòng chính là chủ thể tiến hành các hoạt động tác động vào quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc nhằm nâng cao nhận thức của họ,thông qua việc nâng cao nhận thức, tạo chuyển biến về hành động, làm cho

họ tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia một cách tích cực,chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác

Mục tiêu Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các

xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia là huy độngtối đa sự tham gia trực tiếp của quần chúng nhân dân các xã biên giới vàothực hiện các nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, làm cho quầnchúng nhân dân bảo vệ biên giới quốc gia trở thành một phong trào hànhđộng cách mạng mang tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác

Nội dung Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia rất toàndiện, bao gồm: phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc trong nhiệm vụ bảo vệ hệ thống dấu hiệu đường biên, mốc quốc giới;bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ hệ thống chính trị, bảo

vệ cơ sở kinh tế- văn hóa- xã hội, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dântrong khu vực biên giới; bảo vệ tình đoàn kết láng giềng hữu nghị giữa chínhquyền và nhân dân hai bên biên giới

Cơ chế Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các

xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia là một hệ các

tác động của Bộ đội biên phòng, bao gồm hai tác động chính là: Bộ đội biênphòng tác động vào nhận thức và tác động vào hành động của quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc.

Bộ đội biên phòng tác động vào nhận thức của quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc nhằm trang bị tri thức, nâng cao hiểu biết mọi mặt của quầnchúng nhân dân, mà chủ yếu nhất là những tri thức về nhiệm vụ bảo vệ biên giớiquốc gia như nội dung bảo vệ biên giới quốc gia, chủ thể bảo vệ biên giới quốc gia,hình thức bảo vệ biên giới quốc gia, các đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước

có liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Qua đó làm cho quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc ý thức được sâu sắc hơn vai trò, tráchnhiệm của mình đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, trên cơ sở đó, làm cho

họ tích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác trong tham gia bảo vệ biên giớiquốc gia Thực hiện tác động này, Bộ đội biên phòng phải tiến hành tuyên truyền,giáo dục, giác ngộ quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc về nhiệm vụcách mạng nói chung, về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia nói riêng Bộ đội biênphòng tác động vào hành động của quần chúng nhân dân các xã biên giới nhằmđịnh hướng, tập trung, thống nhất, chuẩn hóa hành động của quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc trong thực hiện các nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giớiquốc gia Thực hiện tác động này, Bộ đội biên phòng phải tiến hành tổ chức cácphong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia nhằm thu hútđông đảo quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc tham gia vào các hoạtđộng cụ thể, trực tiếp thực hiện các nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

Bộ đội biên phòng tác động vào quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc bằng hai phương thức chủ yếu là phương thức trực tiếp và gián tiếp Phươngthức trực tiếp là Bộ đội biên phòng trực tiếp tiến hành các hoạt động tuyên truyềngiáo dục nhằm nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc Phương thức này, được thực hiện bằng nhiều hình thức biện pháp cụ thể như:

cử các tổ đội công tác xuống các thôn bản biên giới, trực tiếp thâm nhập, tiếp xúc

quần chúng nhân dân để tiến hành tuyên truyền, giáo dục; tổ chức các buổi tuyêntruyền tập trung; thông qua các cuộc họp của chủ hộ các gia đình trong khu vựcbiên giới, các buổi sinh hoạt của các đoàn thể quần chúng hoặc các dịp lễ hội, sinhhoạt văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc để tuyên truyền, giáo dục; trựctiếp tổ chức các phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốcgia

Phương thức gián tiếp là phương thức mà Bộ đội biên phòng thông qua cácchủ thể khác tác động tới nhận thức, tác động tới hành vi của quần chúng nhândân các xã biên giới phía Bắc Thực hiện phương thức này, Bộ đội biên phòngthông qua hàng loạt các hoạt động, tác động vào các cấp, các ngành, các lựclượng, làm cho họ nhận thức sâu sắc hơn về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia,

về ý nghĩa của nhiệm vụ phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc trong sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia và trách nhiệm của họtrong với nhiệm vấn nhiệm vụ này Đối với Đảng, Nhà nước, Bộ đội biên phòngtiến hành tham mưu đề xuất giúp Đảng, Nhà nước trong việc đề ra các đường lối,chính sách, quyết sách bảo vệ biên giới quốc gia sát đúng với tình hình thực tế;thông qua đó vừa tạo môi trường và điều kiện tốt thuận lợi, vừa huy động tối đasức mạnh của cả hệ thống chính trị vào phát huy vai trò của quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia.Riêng đối với các xã biên giới phía Bắc, Bộ đội biên phòng tiến hành tuyêntruyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên thông qua đội ngũ cán

bộ, đảng viên tác động tới quần chúng nhân dân, nhân cao nhận thức, làm chuyểnbiến hành động của quần chúng nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biêngiới quốc gia; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và các tổ chức quần chúng trongviệc đề ra nghị quyết và kế hoạch; thông qua đó lồng ghép các nội dung nhiệm vụ

cụ thể phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trongnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, làm cho nhiệm vụ này trở thành nhiệm vụchung của cả hệ thống chính trị ở các xã biên giới phía Bắc Đặc biệt, Bộ đội biên

phòng còn thông qua những người có uy tín ở địa phương như: già làng, trưởngbản, trưởng tộc, thủ lĩnh thanh niên để tiến hành tuyên truyền, giáo dục, tác độngvào nhận thức và hành động của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc

Từ những phân tích trên, có thể quan niệm: Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia là tổng hợp các hình thức, các biện pháp mà Bộ đội biên phòng sử dụng tác động vào quần chúng nhân dân ở các xã đó nhằm nâng cao nhận thức, tạo chuyển biến về hành động; làm cho hoạt động tham gia bảo vệ biên giới quốc gia của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc ngày càng mang tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác.

* Một số tiêu chí cơ bản đánh giá Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay:

Việc lượng hoá các tiêu chí cơ bản đánh giá kết quả Bộ đội biên phòngphát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm

vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay có ý nghĩa to lớn trong việc xác địnhcác biện pháp tác động có hiệu quả Qua nghiên cứu và thực tế cho thấy đểđánh giá Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay, cần căn cứvào các tiêu chí cơ bản sau:

Một là, trình độ nhận thức của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía

Bắc về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia và vai trò của họ trong nhiệm vụ đó do

Bộ đội biên phòng tuyên truyền, giáo dục Tiêu chí này lại được đánh giá bằngnhiều tiêu chí cụ thể như: Nhận thức của quần chúng nhân dân các xã biên giớiphía Bắc về nội dung bảo vệ biên giới quốc gia; hình thức bảo vệ biên giới quốcgia; chủ thể bảo vệ biên giới quốc gia; sự am hiểu của quần chúng nhân dân các

xã biên giới phía Bắc về các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhànước có liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia; sự am hiểu của quần

chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc về âm mưu, phương thức thủ đoạn hoạtđộng của kẻ địch và các loại đối tượng trong khu vực biên giới quốc gia

Hai là, chất lượng, hiệu quả của phong trào quần chúng nhân dân tham

gia bảo vệ biên giới quốc gia do Bộ đội biên phòng phát động Tiêu chí này cũngđược đánh giá bằng nhiều tiêu chí cụ thể: Thành phần, số lượng người tham giacác phong trào quần chúng nhân dân bảo vệ biên giới quốc gia, mức độ tích cực,chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác của quần chúng nhân dân khi tham giathực hiện các nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia; khả năng tự chủ,sáng tạo của quần chúng nhân dân khi xử lý các tình huống trong quá trình thamgia bảo vệ biên giới quốc gia; khối lượng, chất lượng nội dung nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia mà quần chúng nhân dân đảm nhận thực hiện

Ba là, phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Bộ đội biên

phòng, trước hết là đội ngũ cán bộ, sĩ quan chuyên trách làm công tác vậnđộng quần chúng Tiêu chí này lại được đánh giá bằng nhiều tiêu chí cụ thểnhư: nhận thức và thực hiện tốt về mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ biêngiới quốc gia, về trách nhiệm của mình trong phát huy vai trò quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc, từ đó xác định trách nhiệm, động cơthái độ đúng đắn trong thực hiện nhiệm vụ của mình; mức độ hoàn thànhnhiệm vụ Những tiêu chí này có thể được đánh gia thông qua phân tíchchất lượng cán bộ, chất lượng đảng viên hàng năm

1.2 Một số vấn đề có tính quy luật về Bộ đội biên phòng phát huy vai trò quần chúng nhân dân ở các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

1.2.1 Phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia phụ thuộc vào công tác tuyên tuyền giáo dục quần chúng nhân dân của Bộ đội biên phòng

Vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới trong sự nghiệp cáchmạng nói chung, trong sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia nói riêng là cái vốn

có, do khách quan quy định Nhưng, không phải bất cứ ai, lúc nào, ở đâu cũngnhận thức được vai trò của mình đối với nhiệm vụ này; mà ngược lại, trên thực

tế, nhiều lúc, nhiều nơi, một bộ phận không nhỏ quần chúng nhân dân còn chưanhận thức được đúng đắn vai trò của mình Do vậy, việc thực hiện vai trò củaquần chúng nhân dân các xã biên giới trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc giacòn nhiều hạn chế, bất cấp, chưa tương xứng với tiềm năng vốn có của mình

Mục tiêu của nhiệm phát huy trò quần chúng nhân dân các xã biên giớiphía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia là làm cho quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc thực hiện vai trò của mình đối với nhiệm

vụ bảo vệ biên giới quốc gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo, tựnguyện, tự giác Để đạt được mục tiêu này, điều kiện tiên quyết là quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc phải nhận thức được đầy đủ vai trò của

mình đối với nhiệm vụ này Trong tác phẩm Lút vích Phoiơbắc và sự cáo

chung của triết học cổ điển Đức, Ph Ăngghen viết: “Tất cả cái gì thúc đẩycon người hành động đều tất nhiên phải thông qua đầu óc họ” [1, tr.438].Như vậy, muốn phát huy được vai trò của quần chúng nhân dân, trước hếtphải giáo dục nâng cao nhận thức của họ, mà trước hết là nhận thức vềnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia và vai trò của họ đối với nhiệm vụ này

Nhận thức là quá trình phản ánh có mục đích, có định hướng cao, nóphụ thuộc vào nhiều yếu tố cả chủ quan và khách quan; mặc dù cái chủ quan

và cái khách quan đều có vai trò nhất định và giữa chúng có mối quan hệ biệnchứng với nhau, song suy đến cùng thì cái khách quan vẫn quyết định Đặcbiệt, trong đó điều kiện nhân tố chủ quan còn nhiều hạn chế, thì yếu tố kháchquan càng đóng vai trò quan trọng hơn Trong quá trình quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc nhận thức về vai trò của mình đối với các nhiệm vụcách mạng nói chung, đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia nói riêng,

do đặc thù của cái chủ quan (chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số ở vùngsâu, vùng xa, trình độ thấp, khả năng nhận thức kém) còn nhiều hạn chế, thì

vai trò của điều kiện khách quan càng có vai trò nổi trội hơn Điều kiện kháchquan của quá trình quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc nhận thức

về vai trò của mình đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia được quy địnhbởi nhiều yếu tố cơ bản như: đường lối chính sách bảo vệ biên giới quốc giacủa Đảng, Nhà nước; sự tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ của các cấp, cácngành, các lực lượng; trong đó, sự tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ của việctuyên truyền, giáo dục, giác ngộ của các cấp, các ngành, các lực lượng trong

hệ thống chính trị là những yếu tố cơ bản trực tiếp

Trên thực tế, tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ quần chúng nhân dân các

xã biên giới phía Bắc về vai trò của họ trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốcgia là trách nhiệm của các cấp, các ngành, các lực lượng Tuy nhiên, vai tròcủa các cấp, các ngành, các lực lượng trong việc tuyên tryền, giáo dục, giácngộ quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc về vai trò của họ trongnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia không ngang bằng nhau; trong đó, dochức năng, nhiệm vụ của mình, Bộ đội biên phòng đóng vai trò là chủ thểnòng cốt, chuyên trách Do vậy, nhận thức của quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc về vai trò của họ đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốcgia phụ thuộc cơ bản, chủ yếu, quyết định vào công tác tuyên truyền, giáodục, giác ngộ của Bộ đội biên phòng

Bộ đội biên phòng tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ quần chúng nhân dân

là thể hiện về mặt năng lực của mình, trước hết là về trình độ hiểu biết sâu rộngmọi mặt Yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi cán bộ, sĩ quan biên phòng làm công tác vậnđộng quần chúng không chỉ nắm vững đường lối, quan điểm của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia; am hiểukhoa học tâm lý mà còn phải am hiểu ngôn ngữ, phong tục tập quán của nhândân địa phương, đặc biệt là của đồng bào các dân tộc ít người Bên cạnh đó, quátrình tiến hành công tác vận động quần chúng còn là quá trình cùng ăn, cùng ở,cùng làm với nhân dân; quá trình đó cán bộ, sĩ quan làm nhiệm vụ vận động

quần chúng không chỉ tuyên truyền, giác ngộ nhân dân về nghĩa vụ trách nhiệmđối với sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia mà còn phải giúp đỡ, hướng dẫnnhân dân phát triển kinh tế, văn hóa; đồng thời đấu tranh chống bài trừ các hủtục lạc hậu Để làm được điều này, rõ ràng đòi hỏi cán bộ, sĩ quan biên phònglàm công tác vận động quần chúng phải có trình độ hiểu biết cao về nhiều lĩnhvực của đời sống xã hội, không chỉ riêng lĩnh vực quốc phòng- an ninh mà cảkinh tế, văn hóa, khoa học Hai là, về năng lực tuyên truyền giáo dục của Bộđội biên phòng, do đại đa số quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc làđồng bào các dân tộc ít người với đặc điểm nổi trội là trình độ văn hóa thấp, khảnăng nhận thức còn nhiều hạn chế; mặt khác lại bị chi phối bởi những vấn đềnhư: ngôn ngữ, đặc điểm tâm lý, phong tục, tập quán đặc trưng riêng của địaphương và tộc người Do vậy, muốn tiến hành tuyên truyền giáo dục cho nhữngđối tượng này đạt chất lượng, hiệu quả cao, đòi hỏi những người thực hiện nóphải biết lựa chọn nội dung, hình thức, phương pháp, thời gian tuyên truyềngiáo dục phù hợp

Vai trò cơ bản, chủ yếu, quyết định của Bộ đội biên phòng trong quá trìnhtuyên truyền, giáo dục, giác ngộ, nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc về vai trò của họ trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốcgia thể hiện ở chỗ Nếu Bộ đội biên phòng làm tốt việc tuyên truyền giáo dục quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia,thì nhận thức của họ về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia được nâng cao; đồngthời, tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tự giác của quần chúng nhândân các xã biên giới phía Bắc trong quá trình tham gia vào thực hiện các nội dungnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia cũng được nâng cao Ngược lại, nếu Bộ độibiên phòng làm không tốt việc tuyên truyền giáo dục quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, thì nhận thức của họ vềnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia sẽ rất hạn chế; đồng thời, quá trình tham gia

vào thực hiện các nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc cũng bộc lộ tính thụ động, tiêu cực.

Thực tiễn cho thấy, ở đâu, lúc nào mà Bộ đội biên phòng làm tốt công táctuyên truyền, giáo dục, giác ngộ quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc

về vai trò, trách nhiệm của họ đối với sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia thì ở

đó, lúc đó, quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc nhận thức đầy đủ vềnội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia và phong trào quần chúng nhân dântham gia bảo vệ biên giới quốc gia cũng rất sôi nổi, rộng khắp, chất lượng, hiệuquả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòng cũngđược nâng lên một cách rõ rệt Ngược lại, ở đâu, lúc nào mà Bộ đội biên phònglàm không tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc về vai trò, trách nhiệm của họ đối với sự nghiệp bảo vệbiên giới quốc gia thì ở đó, lúc đó nhận thức của quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc về nội dung nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia sẽ không đầyđủ; phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia cũnglắng xuống, thậm chí tê liệt, kéo theo nó là chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm

vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội biên phòng hạ thấp rất nhiều

Mặt khác, do hạn chế bởi khả năng nhận thức, trình độ nhận thức củaquần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc chủ yếu dừng lại ở trình độcảm tính Trong khi đó, quá trình Bộ đội biên phòng tiến hành tuyên truyềngiáo dục cho quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc không chỉ truyềnthụ, nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân về nhiệm vụ bảo vệ biêngiới quốc gia cũng là quá trình Bộ đội biên phòng bám đất, bám dân, bám địabàn; cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc với nhân dân; vì vậy

Bộ đội biên phòng luôn gây được lòng tin cậy, yêu mến của nhân dân, Bộ độibiên phòng được dân tin, dân nghe, dân theo Do đó, với cùng một nội tuyêntruyền, nếu Bộ đội biên phòng thực hiện sẽ đạt hiệu quả hơn rất nhiều so vớilực lượng khác thực hiện

Đặc biệt, quá trình Bộ đội biên phòng tiến hành tuyên truyền giáo dục choquần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc không chỉ truyền thụ, nâng caonhận thức của quần chúng nhân dân về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia; màtrong đó, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội biên phòng- những người làm công tác vậnđộng quần chúng- còn thông qua quá trình ấy đã tác động trực tiếp đến tâm tưtình cảm của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc, gây dựng ở họtình đất nước, yêu “quê hương biên giới”, yêu sự nghiệp bảo vệ biên giới quốcgia Có thể nói, thông qua hành động thực tế, Bộ đội biên phòng đã trang bị trithức, tác động vào tình cảm và hình thành, nuôi dưỡng ý chí quyết tâm bảo vệbiên giới quốc gia của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc.

1.2.2 Phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia phụ thuộc vào chất lượng, hiệu quả Bộ đội biên phòng tổ chức phong trào quần chúng tham gia bảo

vệ biên giới quốc gia

Theo quan điểm mácxít, quần chúng nhân dân là lực lượng cơ bản,chủ yếu của cách mạng, song quần chúng nhân dân chỉ trở thành lực lượngchân chính của cách mạng khi họ thực sự tham gia tham gia thực hiện cácnội dung, nhiện vụ cụ thể của cách mạng; thực sự hòa mình vào nhữngphong trào hành động cách mạng Do vậy, muốn phát huy được sức mạnhcủa quần chúng nhân dân cần quy tụ họ vào các phong trào hành động cáchmạng, mà muốn làm được điều này thì vấn đề cơ bản trực tiếp nhất là phải tổchức các phong trào hành động cách mạng

Phong trào quần chúng nhân dân, về thực chất, là một trạng thái hoạtđộng thực tiễn cách mạng của quần chúng nhân dân, đó là những hoạt độngrộng rãi, sôi nổi của đông đảo quần chúng nhân dân nổi lên trong những thờigian, không gian cụ thể, nhằm thực hiện những nhiệm vụ nhất định của cáchmạng Đặc trưng cơ bản của phong trào quần chúng nhân dân là tính tính rộngrãi, tính tự nguyện tự giác, tính tích cực chủ động, tính khoa học, cách mạng

và tính định hướng rất cao Phong trào quần chúng nhân dân chính là “môitrường”, là “điều kiện”, là “địa bàn” để tập hợp và thống nhất sức mạnh củaquần chúng nhân dân; đồng thời, đây cũng là nơi để quần chúng nhân dânphát huy cao độ, sức mạnh tổng hợp của mình, đóng góp tích cực cho cáchmạng Thực tiễn cho thấy khí thế, uy lực, sức mạnh của quần chúng nhân dân

là vô cùng to lớn nhưng nó cũng không phải sinh ra một cách tùy tiện, mà nóchỉ có thể bộc lộ ra trong và thông qua phong trào hành động cách mạng

Phong trào quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc tham gia bảo

vệ biên giới quốc gia là một phong trào hành động cách mạng của quần chúngnhân dân ở các xã biên giới phía Bắc nhằm thực hiện mục tiêu cụ thể của nhiệm

vụ cách mạng hiện nay là nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Phong trào quầnchúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia là “môi trường”, là “điềukiện”, là “phương tiện” để tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc; tổ chức, thống nhất sức mạnh của họ tập trung vào thực hiệnnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Đồng thời, đây cũng là điều kiện, môitrường để quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc thông qua đó phát huyvai trò chủ thể và sức mạnh chân chính của mình đóng góp cho sự nghiệp cáchmạng nói chung, đóng góp cho sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia, nói riêng.Mặt khác, là tổng thể những hoạt động nhằm khơi dậy sức mạnh bên trong củaquần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc và chuyển biến sức mạnh đóthành hành động cách mạng hiện thực để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia Mục đích quan trọng nhất của phát huy vai trò của quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốcgia, là tổ chức trên thực tế các phong trào quần chúng nhân dân các xã biên giớiphía Bắc tham gia bảo vệ biên giới quốc gia

Thông qua tuyên truyền, giáo dục, nhận thức của quần chúng nhân dâncác xã biên giới phía Bắc về nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia từng bướcnâng cao, nhưng nếu như chỉ dừng lại ở đây, quần chúng nhân dân cũng chưa

đóng góp gì cụ thể, đáng kể cho sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia Bởi vì,

đó mới chỉ là hoạt động nhận thức, nhận thức mới chỉ bổ sung tri thức, nângcao trình độ của ý thức mà vai trò sức mạnh của ý thức chỉ phát huy thôngqua hoạt động thực tiễn Điều này có nghĩa, sức mạnh của quần chúng nhândân chỉ bộc lộ, phát huy thông qua hành động; chỉ có thông qua phong tràohành động cách mạng, quần chúng nhân dân mới thực sự thực hiện là mộtbước nhảy về chất; đây chính là bước chuyển từ nhận thức cách mạng thànhhành động cách mạng Từ nhận thức về vị trí, vai trò của nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia và trách nhiệm của họ trong nhiệm vụ đó trở thành hànhđộng cụ thể, cảm tính để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia củaquần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc Do đó, việc tổ chức phongtrào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia có vai trò quyếtđịnh trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả công tác phát huy vai trò của quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giớiquốc gia

Tổ chức phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giớiquốc gia là thể hiện về mặt năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn của Bộ độibiên phòng Trong phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc tham gia bảo vệ biên giới quốc gia, vấn đề then chốt nhất là tổchức trên thực tế các phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biêngiới quốc gia Năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn là phẩm chất đặc biệtquan trọng, nó quyết định đến thành bại của khâu cuối cùng để thực hiệnbước nhảy về chất từ nhận thức trở thành hành động Theo đó, năng lực chỉđạo, tổ chức hoạt động thực tiễn chính là yếu tố trực tiếp quyết định chấtlượng hiệu quả hoạt động thực tiễn của chủ thể Thực tiễn cho thấy, nhậnthức cố nhiên là quan trọng, cái cần thiết đầu tiên nhưng sức mạnh của nhậnthức cũng chỉ có thể được hiện thực hóa khi nó được chuyển hóa thông quahoạt động chỉ đạo, tổ chức hành động thực tiễn

Năng lực tổ chức phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biêngiới quốc gia của Bộ đội biên phòng thực chất chính là năng lực tập hợp,hướng dẫn quần chúng nhân dân tham gia vào giải quyết những nội dung cụ thểcủa nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Năng lực này biểu hiện và được đánhgiá trên thực tế bằng nhiều tiêu chí, trong đó tiêu chí quan trọng nhất chính làchất lượng, hiệu quả của việc quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắctham gia và hoàn thành các nội dung của nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia.Ngược lại, nếu xem xét một cách biện chứng thì chất lượng hiệu quả của việcphát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụbảo vệ biên giới quốc gia phụ thuộc vào nhiều nhân tố, song có một nhân tố cơbản chính là năng lực tổ chức phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệbiên giới quốc gia của Bộ đội biên phòng.

Trên thực tế, hoạt động bảo vệ biên giới quốc gia diễn ra trong nhữngkhông gian, thời gian vô cùng khắc nghiệt, hơn nữa lại nhằm thực hiện những nộidung công việc hết sức khó khăn gian khổ Trước hết, về mặt không gian, đó làkhu vực biên giới với đặc điểm nổi bật là địa hình phức tạp trải dài, lại bị chia cắtbởi núi cao, vực sâu điều kiện khí hậu khắc nghiệt; về mặt thời gian, có rất nhiềunội dung của nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia diễn biến bất ngờ không kể ngàyđêm, có những nhiệm vụ đòi hỏi thời gian kéo dài; đặc biệt, bản thân hoạt độngbảo vệ biên giới quốc gia đã bao hàm trong đó vô vàn những khó khăn gian khổ,

kể cả hy sinh mất mát Tất cả những khó khăn đó tác động mạnh mẽ đến tâm tưtình cảm và gây trở ngại rất lớn đến việc quần chúng nhân dân các xã biên giớiphía Bắc tham gia vào các nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia cùng Bộ đội biênphòng Do vậy, nếu không có năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn, đội ngũ cán

bộ, sĩ quan làm công tác vận động quần chúng không thể hoàn thành nhiệm vụ

Tổ chức phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốcgia là trách nhiệm của các cấp, các ngành, các lực lượng trong hệ thống chính trị;

tuy nhiên, vai trò của các cấp các ngành, các lực lượng không ngang bằng nhau.Trong đó, do chức năng, nhiệm vụ của mình, trong tổ chức phong trào quầnchúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia, Bộ đội biên phòng đóng vaitrò là chủ thể nòng cốt chuyên trách Với vai trò là chủ thể nòng cốt chuyêntrách, hoạt động của Bộ đội biên phòng đóng vai trò quyết định trực tiếp đếnchất lượng hiệu quả việc tổ chức phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo

vệ biên giới quốc gia Vai trò quyết định trực tiếp đó thể hiện ở chỗ: Nếu Bộ độibiên phòng làm tốt nhiệm vụ tổ chức phong trào quần chúng nhân dân thamgia bảo vệ biên giới quốc gia, phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo

vệ biên giới quốc gia sôi nổi, rộng khắp, thu hút được đông đảo quần chúngnhân dân tham gia với tinh thần tích cực, chủ động, sáng tạo, tự nguyện, tựgiác Ngược lại, nếu Bộ đội biên phòng làm không tốt việc tổ chức phong tràoquần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia, thì phong trào quầnchúng nhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia sẽ lắng xuống, lâm vàothoái trào; đồng thời, quá trình tham gia vào thực hiện các nội dung nhiệm vụbảo vệ biên giới quốc gia của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắccũng bộc lộ tính thụ động, tiêu cực Thực tiễn cho thấy, ở đâu, lúc nào mà Bộđội biên phòng làm tốt công tác tổ chức phong trào quần chúng nhân dântham gia bảo vệ biên giới quốc gia thì ở đó, lúc đó, phong trào quần chúngnhân dân tham gia bảo vệ biên giới quốc gia cũng rất sôi nổi, rộng khắp, chấtlượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia được nâng lênmột cách rõ rệt Ngược lại, ở đâu, lúc nào mà Bộ đội biên phòng làm khôngtốt công tác tổ chức phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ biêngiới quốc gia, thì ở đó, lúc đó phong trào quần chúng nhân dân tham gia bảo

vệ biên giới quốc gia cũng lắng xuống, thậm chí tê liệt, kéo theo nó là chấtlượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia hạ thấp rấtnhiều

1.2.3 Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia phụ thuộc vào chất lượng, hiệu quả Bộ đội biên phòng tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở các xã biên giới phía Bắc

Hệ thống chính trị ở các xã biên giới phía Bắc bao gồm các tổ chứcĐảng, chính quyền, hội đồng nhân dân, mặt trận tổ quốc, hội cựu chiến binh,đoàn Thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân trong đó, cấp ủy, chính quyềnđịa phương có vai trò quan trong nhất

Cấp uỷ, và chính quyền các xã biên giới phía Bắc là tổ chức chính trị trựctiếp lãnh đạo, quản lý kinh tế- xã hội và con người ở địa phương; là “người” trựctiếp tuyên truyền, giáo dục, lãnh đạo quần chúng nhân dân các xã biên giới phíaBắc thực hiện theo chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước;trong đó có nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia Căn cứ vào nội dung, yêu cầucủa nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, cấp ủy chính quyền các xã biên giớiphía Bắc xây dựng kế hoạch, chuẩn bị lực lượng tổ chức thực hiện các nội kếhoạch bảo vệ biên giới quốc gia phù hợp với đặc điểm tình hình của từng giaiđoạn cụ thể Đồng thời, cấp ủy, chính quyền địa phương cũng là lực lượng chủchốt trong tổ chức hướng các hoạt động, các phong trào bảo vệ biên giới quốcgia theo chủ trương chung của Nhà nước Trong khi đó, vai trò của quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc giađược thực hiện thông qua các phong trào thi đua bảo vệ an ninh biên giới, gìngiữ an ninh trật tự địa bàn Nội dung các phong trào rất phong phú, hình thức rất

đa dạng, nhưng phong trào quần chúng có đạt hiệu quả hay không còn phụ thuộcrất lớn vào thái độ và khả năng tổ chức phát động các phong trào của cấp uỷ,chính quyền các biên giới phía Bắc Nếu cấp uỷ, chính quyền các xã biên giớiphía Bắc mạnh, và quan tâm đến nhiệm vụ này, họ sẽ tập trung lãnh đạo, chỉ đạoviệc phát huy được vai trò quần chúng nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo

vệ biên giới quốc gia, qua đó chất lượng, hiệu quả phát huy vai trò của quần

chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc được nâng lên Ngược lại, nếu cấp uỷ,chính quyền các xã bảo vệ biên giới quốc gia ít quan tâm đến nhiệm vụ này, họ

sẽ không tập trung lãnh đạo, chỉ đạo việc phát huy được vai trò quần chúng nhândân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, kéo theo là nhiệm vụphát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm

vụ bảo vệ biên giới quốc gia nói riêng kém hiệu quả, kém chất lượng

Các tổ chức chính trị khác như: Hội đồng nhân dân, mặt trận tổ quốc,hội cựu chiến binh, đoàn Thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân Đây lànhững tổ chức chính trị- xã hội có cơ sở lớn nhất, bám rễ rộng rãi, chặt chẽtrong xã hội và có ảnh hưởng sâu sắc nhất trong quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc Do vậy, sự nhất trí, ủng hộ của các tổ chức này có ảnhhưởng rất lớn đến việc thực hiện các nhiệm vụ nói chung, nhiệm vụ phát huyvai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụbảo vệ biên giới quốc gia nói riêng

Xét về mặt chủ thể, phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia là trách nhiệmchung của cả hệ thống chính trị; trong đó, hệ thống chính trị ở các xã biên giớiphía Bắc cũng là những chủ thể rất quan trọng Khoản 1, Điều 31, Luật Biêngiới quốc gia ghi rõ: Xây dựng, quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, khu vựcbiên giới là nhiệm vụ của Nhà nước và của toàn dân, trước hết là của chínhquyền, nhân dân khu vực biên giới

Cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị ở các xã biên giới phía Bắc

có vai trò rất quan trọng, quy định trực tiếp chất lượng hiệu quả việc phát huyvai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia Tuy nhiên, vai trò đó mới chỉ tồn tại ở dạng “khả năng”,muốn “khả năng” trở thành “hiện thực” cần nhiều điều kiện khác; một trongnhững điều kiện quan trọng nhất đó là sự tác động của Bộ đội biên phòng Bởi

vì, là một chủ thể của phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, nhưng các hệ thốngchính trị ở các xã biên giới phía Bắc không phải là những chủ thể chính; dovậy, khi thực hiện nhiệm vụ này, hệ thống chính trị ở các xã biên giới phía Bắckhông tiến hành độc lập, mà bao giờ cũng hiệp đồng chặt chẽ và được sự thammưu, giúp đỡ đắc lực của lực lượng nòng cốt, chuyên trách đó là Bộ đội biênphòng Theo đó, việc tham mưu chính xác của Bộ đội biên phòng có vai tròquyết định đến việc huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị ở các xã biêngiới phía Bắc trong việc phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biêngiới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia.

Việc tiến hành tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trịkhác ở các xã biên giới phía Bắc thực hiện các nhiệm vụ nói chung, trong nhiệm

vụ phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trongnhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia nói riêng được Bộ đội biên phòng tiến hànhthông qua hoạt động xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở các xã biên giới phíaBắc Thông qua việc xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở các xã biên giớiphía Bắc, Bộ đội biên phòng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phươngtrong việc hoạch định các kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, xãhội, quốc phòng, an ninh; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trongviệc lựa chọn cán bộ, tạo nguồn cán bộ mà còn cử cán bộ, sĩ quan biên phòngtrực tiếp tăng cường công các trong cấp ủy, chính quyền các xã biên giới phíaBắc Thông qua hàng loạt nội dung biện pháp công tác của mình, Bộ đội biênphòng không chỉ làm cho các kế hoạch xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa,

xã hội ở các xã biên giới phía Bắc gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế với quốc

phòng-an ninh mà còn hướng tới việc phát huy vai trò của quần chúng nhân dân các xãbiên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia

Nếu Bộ đội biên phòng làm tốt nhiệm vụ xây dựng, củng cố hệ thống chínhtrị ở các xã biên giới phía Bắc, sẽ huy động được tối đa sức mạnh tổng hợp của hệthống chính trị ở các xã biên giới phía Bắc vào phát huy vai trò của quần chúngnhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, trên

cơ sở đó nâng cao chất lượng, hiệu quả của nhiệm vụ này Ngược lại, nến Bộ độibiên phòng làm không tốt nhiệm vụ xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở các xãbiên giới phía Bắc, việc huy động sức mạnh của hệ thống chính trị ở các xã biêngiới phía Bắc sẽ kém hiệu quả, kéo theo nó là chất lượng, hiệu quả việc phát huyvai trò của quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệbiên giới quốc gia không cao

Cần lưu ý, xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở các xã biên giới phíaBắc là trách nhiệm chung của các cấp, các ngành, các lực lượng trong hệ thốngchính trị Tuy nhiên, căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ riêng của mình, từng cấp,từng ngành hướng vào xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở các xã biên giớiphía Bắc với những nội dung và mục đích khác nhau Trong đó, Bộ đội biênphòng xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở các xã biên giới phía Bắc nhằmmục đích huy động tối đa sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị ở địaphương, đặc biệt là của cấp ủy, chính quyền địa phương để phát huy vai trò quầnchúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốcgia

1.2.4 Phát huy vai trò quần chúng nhân dân các xã biên giới phía Bắc trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia phụ thuộc vào chất lượng, hiệu quả Bộ đội biên phòng tham gia xây dựng, phát triển kinh tế- xã hội của các xã đó

Theo quan điểm duy vật lịch sử, con người cũng như các hoạt động có

ý thức của nó, luôn bị ảnh hưởng bởi các điều kiện kinh tế, chính trị, vănhoá, xã hội của mỗi thời kỳ lịch sử mà ở đó mỗi con người sinh ra, lớn lên