Giáo án tôi đi học, trong lòng mẹ 5512

CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ VÀ MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao thông tin về tácgiả, tác phẩm; PTBĐ, bố cụccủa tác phẩm Hiểu được diễnbi

TUẦN 1

CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP Thời gian thực hiện: 09 tiết (từ tiết 1 đến tiết 9)

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học Nghệ thuật miêu

tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút ThanhTịnh

- Khái niệm hồi kí, cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng

mẹ Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân

vật Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khôhéo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đềcủa văn bản cụ thể Chủ đề văn bản, những thể hiện của chủ đề trong văn bản

- Nắm bắt được yêu cầu của văn bản về bố cục Biết cách xây dựng bố cục văn bảnmạch lạc, phù hợp với đối tượng, phản ánh, ý đồ giao tiếp của người viết và nhậnthức của người đọc

- Ôn tập, củng cố những kiến thức cơ bản về tính thống nhất về chủ đề củavăn bản, bố cục của văn bản

- Ôn tập, củng cố kiến thức về văn bản Tôi đi học, Trong lòng mẹ, thực hành

3 Phẩm chất: Bồi dưỡng tình cảm đẹp đối với tuổi học trò, đối với thầy cô, cha

mẹ, biết lên án cái ác, cái xấu

II CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ VÀ MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

thông tin về tácgiả, tác phẩm;

PTBĐ, bố cụccủa tác phẩm

Hiểu được diễnbiến tâm trạngcủa nhân vật

"tôi"

Phân tích đượccác từ ngữ, chitiết, hình ảnhthể hiện cảmxúc của nhânvật

Viết được bàivăn ghi lại ấntương về ngàyđầu tiên đi họccủa mình

Trong lòng

mẹ

thông tin về tácgiả, tác phẩm;

nhận biết vị trí,PTBĐ, bố cụccủa đoạn trích

Hiểu được nỗiđau khổ và tìnhyêu thương mẹcủa bé hồng, sựtàn nhẫn của bàcô

Phân tích đượccác từ ngữ, chitiết, hình ảnhthể hiện cảmxúc, bản chấtcủa nhân vật

Trình bày đượccảm nghĩ vềnhân vật trongđoạn trích

của văn bản Tôi

đi học, Trong lòng mẹ

Hiểu được cách

để đảm bảo tínhthống nhất vềchủ đề của vănbản

Phân tích đượctính thống nhất

về chủ đề củavăn bản

Tạo được vănbản có tínhthống nhất vềchủ đề

Bố cục của

văn bản Nhận biết được

bố cục của văn

bản Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Người thầy đạo cao đức trọng

Hiểu được mốiquan hệ giữa cácphẩn trong bốcục, cách bố trí,sắp xếp nội dungphần thân bàitrong bài văn

Phân tích đượccách trình bày ý

đoạnn trích

Sắp xếp được

hệ thống ýtrong văn bản

Hiểu được ýnghĩa của chủ

đề, bố cục trongmỗi văn bản

Phân tích đượctính thống nhất

về chủ đề, bốcục của văn bản

Viết được vănbản có bố cục,chủ đề

Hiểu được vaitrò của các phép

tu từ, hình ảnh,chi tiết trong cácđoạn trích

Trả lời được cáccâu hỏi trắcnghiệm, tự luậnxoay quanh mỗivăn bản

Viết được đoạnvăn, bài văntrình bày cảmnghĩ về nhânvật

III CHUẨN BỊ

1 Giáo viên:

- Thiết kế tiến trình dạy học

- Máy chiếu, phiếu học tập

2 Học sinh:

- Đọc, soạn bài trước và tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của các văn bản, tìm đọc các

tư liệu liên quan đến chủ đề

- Ôn tập lại kiến thức về văn nghị luận, lập luận chứng minh

IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học Nghệ thuật miêu tả

tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

Bồi dưỡng tình cảm đẹp đối với tuổi học trò, đối với thầy cô, cha mẹ

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Sách giáo khoa, máy tính có kết nối mạng, máy chiếu

- Kế hoạch bài học

- Phiếu học tập:

- Tư liệu, hình ảnh về tác giả, tác phẩm

III Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Xác định vấn đề a) Mục tiêu: Tạo tâm thế cho HS, kích thích HS tìm tòi, khám phá về văn bản

b) Nội dung: HS nghe bài hát và trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm:

- HS chia sẻ được những ấn tượng về ngày đầu tiên đi học của mình

- Bài hát gợi liên tưởng đến truyện Tôi đi học của Thanh Tịnh

- Tác phẩm thể hiện những rung cảm tinh tế của chú bé trong buổi tựu trường đầutiên; có bố cục chặt chẽ, có chủ đề rõ ràng và thống nhất

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

- Nghe bài hát Ngày đầu tiên đi học

- Hãy chia sẻ với cô giáo và các bạn những ấn tượng về ngày đầu tiên đi học của em

- Bài hát gợi cho em liên tưởng đến bài học nào trong chương trình Ngữ văn 8?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- 2 HS trả lời

- HS khác nhận xét, bổ sung

Bước 4: Kết luận, nhận định

GV chốt câu trả lời, dẫn vào bài học

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

a) Mục tiêu: HS nắm được

- Thông tin về các tác giả, kiểu văn bản, chủ đề, bố cục của văn bản Tôi đi học,

- Những rung động tinh tế của chú bé trong ngày tựu trường

b) Nội dung: Học sinh đọc SGK, tìm hiểu khái quát khái về văn bản, nội dung từng

- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời các câu hỏi

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS trình bày câu trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung

Bước 4: Kết luận, nhận định

GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp chốt kiến thức

H: Giới thiệu đôi nét về tác giả Thanh

- Sáng tác của ông toát lên vẻ đằmthắm, tình cảm trong trẻo, êm dịu

Thanh Tịnh là cây bút có mặt trên khá nhiều lĩnh vực: truyện ngắn, truyện dài,

truyện thơ, bút kí song ông thành công nhất ở truyện ngắn và thơ Những truyện hay của ông toát lên tình cảm êm dịu, trong trẻo Văn ông nhẹ nhàng mà thấm sâu,

dư vị vừa man mác buồn thương vừa ngọt ngào quyến luyến “ Tôi đi học” là một tác phẩm như vậy Truyện ngắn là “ những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường” qua hồi tưởng của nhân vật “ tôi’.

Nội dung 2: Tìm hiểu văn bản Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

GV đặt câu hỏi, giao phiếu học tập cho HS

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời vào phiếu học tập

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS trình bày câu trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung, chấm vào phiếu học tập củabạn

- Còn lại: tâm trạng "tôi" lúc đón nhậnbài học đầu tiên

Phiếu học tập Câu hỏi Nội dung trả lời

1 Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Tác dụng của ngôi kể?

1 Truyện kể theo ngôi thứ nhất Ngôi kể này giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc

- Đoạn 2: Tiếp -> “Cả ngày nữa”: Cảm nhận của nhân vật “tôi” lúc ở sân trường

- Đoạn 3: Tiếp -> Hết: Cảm nhận của “tôi” trong lớp học

4 Dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” được kể theo trình tự nào?

- Trình tự diễn biến tâm trạng nhân vật

5 Theo mạch hồi tưởng ấy em thấy văn bản xuất hiện những nhân vật nào?

5 Tôi, mẹ, ông đốc, các bậc PH, thầy giáo, những cậu học trò

6 Qua dòng hồi tưởng ấy, tác giả muốn diễn tả điều gì ?

6 Cảm xúc và tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

=> Xuyên suốt toàn bộ tác phẩm là những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

qua hồi tưởng của tác giả Đó cũng chính là chủ đề của tác phẩm

7 Văn bản là một truyện ngắn được viết theo phương thức tự sự So với các vănbản tự sự khác em thấy văn bản “Tôi đi học” có điều gì khác biệt?

7 Không xây dựng cốt truyện (không có cốt truyện) với các sự kiện nhân vật đểphản ánh những xung đột xã hội

- Xoay quanh tình huống “Tôi đi học” là những kỷ niệm mơn man của buổi tựutrường: Bộc lộ tâm trạng của nhân vật “tôi”

8 Từ đó em rút ra những nhận xét gì về đặc điểm của truyện ngắn “Tôi đi học” (vănphog của tác giả)?

8 Văn phong của Thanh Tịnh đậm chất trữ tình

(Văn bản tự sự nhưng giàu giá trị biểu cảm)

Truyện ngắn bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật “ tôi” Qua dòng hồi tưởng

đó mà tác giả diễn tả cảm giác, tâm trạng của” tôi” trong buỏi tựu trường đầu tiên Theo đó, trình tự diễn tả kỉ niệm từ hiện tại nhớ về dĩ vãng : Những biến chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường khơi gợi trong lòng nhân vật “ tôi”những kỉ niệm trong sáng của ngày đầu tiên đến trường.

H: Trong toàn bộ tác phẩm, kỉ niệm về

buổi tựu trường đầu tiên của nhân vật

“tôi” được miêu tả ở những thời điểm

nào?

Quan sát toàn bộ tác phẩm chỉ ra các thời

điểm:

- Khi cùng mẹ trên đường tới trường

- Lúc ở sân trường, xếp hàng vào lớp

- Khi ngồi trong lớp học

3 Phân tích

H: Kỉ niệm về buổi tựu trường được khơi

nguồn từ thời điểm, thời gian, không gian

nào?

H: Hình ảnh nào đã gợi lên trong lòng

“tôi” kỉ niệm về ngày đầu tiên đi học? Vì

sao nỗi nhớ buổi tựu trường đầu tiên lại

được khơi nguồn từ hình ảnh ấy?

H: Tìm từ ngữ diễn tả tâm trạng của nhân

vật tôi khi nhớ lại những kỉ niệm đó?

cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình

kết hợp với nghệ thuật nhân hóa tạo ấn

tượng sâu đậm trong lòng người đọc

Ngay từ những dòng đầu của tác phẩm,

những câu văn thấm đẫm chất trữ tình như

một cánh cửa dịu dàng mở ra dẫn người

đọc vào một thế giới đầy ắp những sự vật,

những con người, những cung bậc tình

cảm đẹp đẽ trong sáng, đáng nhớ Quá

khứ được đánh thức với bao kỉ niệm ùa

về Cả một chuỗi tâm trạng lần lượt hiện

lên trên từng trang truyện

a Hình ảnh khơi nguồn kỉ niệm:

- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu

- Thời gian: buổi mai đầy sương thu vàgió lạnh

- Không gian: trên con đường làng dài

- Tâm trạng: nao nức, mơn man, tưngbừng rộn rã => Từ láy, rút ngắn khoảngthời gian giữa quá khứ và hiện tại, làmcho người đọc thấy chuyện đã xảy ra từbao năm mà như mới vừa xảy ra

- Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

-> Hình ảnh so sánh, nhân hóa đặc sắctạo nên đoạn văn đầy chất thơ, diễn tảtâm trạng bồi hồi, xúc động của "tôi"khi nhớ lại ngày đầu tiên đi học

- Ý nghĩ: non nớt, ngây thơ, chỉ người

- Chi tiết chân thực,hình ảnh so sánh đẹp,giàu chất thơ diễn tảtâm trạng hồi hộp,cảm giác bỡ ngỡ pha

thạo mới cầm nổi bút thước:

+ Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như 1 làn mây lướt ngang trên ngọn núi.

+ Họ như con chim con đứng bên bờ

tổ, nhìn quãng trời muốn bay, nhưngcòn ngập ngừng e sợ => thể hiện khátvọng khám phá chân trời tri thức

- Khi xếp hàng, nghe gọi tên và rời taymẹ: chơ vơ, lúng túng, dềnh dàng, runrun, giật mình và lúng túng, như quảtim ngừng đập, khóc nức nở, thấy xamẹ

- Một loạt động từ,tính từ, từ láy gợi tả,miêu tả chân thực,hình ảnh so sánh đặcsắc đã diễn tả tâmtrạng rụt rè, lúngtúng, lo lắng, bịn rịnkhi thực sự xa mẹ vàtrở thành cậu học trònhỏ Đó là cảm xúchồn nhiên, trong sángcủa tuổi thơ

Khi ngồi trong

lớp học

- Mùi hương lạ, thấy lạ với bức hìnhtreo trên tường

- Lạm nhận bàn ghế, chỗ ngồi là củamình

- Không hề thấy xa lạ với người bạnmới ngồi bên, quyến luyến

- Nhìn theo cánh chim, kn cũ sống lại

- Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩmđánh vần đọc:

Bài viết tập: Tôi đi học

- Tự sự kết hợp vớim.tả, thể hiện sự thíchthú, cảm giác xốnxang, vừa lạ vừa quenvới mọi vật, với ngườibạn ngồi bên và thểhiện sự tự tin, nghiêmtúc khi bước vào giờhọc

=> Với việc sử dụng hàng loạt các từ láy, hình ảnh so sánh đặc sắc, đoạn trích đãdiễn tả tinh tế diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầutiên “Tôi” đã cảm nhận sâu sắc về sự lớn lao, thiêng liêng của ngôi trường làng

Mĩ Lí, đồng thời cũng nhận thức về sự tự lập của bản thân trong việc đến trườnghọc tập

c Thái độ, cử chỉ của người lớn

- Thể hiện tấm lòngthương yêu, sự quan tâm

và tinh thần trách nhiệmcủa gia đình và nhàtrường đối với thế hệ trẻ

- Đó là môi trường GD ấm

áp, là nguồn nuôi dưỡng Ông đốc - Nhìn học trò với cặp mắt hiền từ

và cảm động

- Tươi cười nhẫn nại chờ lũ học trò các em trưởng thành, tạo

niềm tin yêu với học trò

Thầy giáo trẻ - Gương mặt tươi cười, đón hs

trước cửa lớp

Nếu ví các em nhỏ ngày đầu tiên đi học là những cánh chim đang chập chững rời tổ

để bay vào bầu trời bao la đầy nắng và gió thì cha mẹ, thầy cô chính là những bàntay nâng đỡ, những làn gió đưa ru, những tia nắng soi đường để cánh chim đượccất lên mạnh dạn khoáng đạt trên bầu trời Nhờ những bàn tay, những làn gió mát,những tia nắng chứa chan tình thương và trách nhiệm ấy, cậu học trò trong câuchuyện này đã nhanh chóng hoà nhập vào cái thế giới kì diệu của mái trường Đó làmột môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn cổ vũ, động viên, giúp cho các emtrưởng thành Một thế giới mới rộng mở tình yêu thương, mơ ước, niềm tin đangchào đón các em

Nội dung 3: Tổng kết a) Mục tiêu:

HS nắm được nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

b) Nội dung: HS tổng kết giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm

c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

- Về nghệ thuật

- Về nội dung

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua câu hỏi:

Tác phẩm có những đặc sắc gì về nội dung và nghệ thuật?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lítinh tế, nhẹ nhàng tha thiết

- Bố cục truyện theo dòng hồi tưởng

2 Nội dung

Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm

trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên được ghi nhớ mãi

Hoạt động 3: Luyện tập a) Mục tiêu:

HS bày tỏ được cảm xúc về ngày đầu tiên đi học

b) Nội dung: HS viết đoạn văn theo yêu cầu

c) Sản phẩm: Đoạn văn của HS

- Đảm bảo đúng yêu cầu hình thức

- Đảm bảo nội dung

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

Viết đoạn văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi khai trường đầu tiên

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ, viết đoạn văn

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS trình bày đoạn văn

Bước 4: Kết luận, nhận định

GV nhận xét, bổ sung

Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu:

HS vận dụng kĩ năng tự sự, miêu tả, biểu cảm trong đời sống

b) Nội dung: Nhiệm vụ giao về nhà

c) Sản phẩm: Câu chuyện của HS

d) Tổ chức thực hiện

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

GV giao nhiệm vụ về nhà cho HS: Bộc lộ với bố mẹ những ấn tượng sâu sắc của em

về ngày khai trường năm học 2021- 2022 này

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS thực hiện ở nhà

Điều chỉnh:

………

………

………

………

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ Ngôn ngữ

truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làmkhô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

- Trung thực, trách nhiệm với bản thân và trong công việc

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Sách giáo khoa, máy tính có kết nối mạng, máy chiếu

- Kế hoạch bài học

- Phiếu học tập

- Tư liệu, hình ảnh về văn bản, tác giả

III Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Xác định vấn đề a) Mục tiêu: Tạo tâm thế cho HS, kích thích HS tìm tòi, khám phá về văn bản

b) Nội dung: HS nghe bài hát về mẹ Gặp mẹ trong mơ của bé Minh Chiến và trả lời

câu hỏi

c) Sản phẩm:

- HS chia sẻ được những ấn tượng về mẹ của mình

- Bài hát gợi liên tưởng đến vb Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng

- Tác phẩm thể hiện sâu sắc tình mẫu; có bố cục chặt chẽ, có chủ đề rõ ràng vàthống nhất

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

- Nghe bài hát Gặp mẹ trong mơ

- Hãy chia sẻ với cô giáo và các bạn về người mẹ của em

- Bài hát gợi cho em liên tưởng đến bài học nào trong chương trình Ngữ văn 8?