Liên Xô sụp đổ, kéo theo đó là sự thoái trào của chủ nghĩa xã hội, đời sống của người dân đã có những sự thay đổi lớn. Sau khi thoát khỏi sự kiềm chế của Liên Xô, các nước thuộc Liên bang Xô Viết trước đây đã nhanh chóng bung ra, hòa nhập vào môi trường khu vực của mình. Một số nước có sự gắn bó liên kết với nhau hơn trước, hình thành các nhóm nước xích lại gần nhau. Những mâu thuẫn do khác biệt về mặt chính trị ,đa dạng về mặt chính sách và lợi ích của các quốc gia thành viên làm cho tình hình nội bộ căng thẳng. Nhân tố bên ngoài như sự mở rộng và can thiệp của các nước phương Tây cũng là mối đe dọa cho các quốc gia trong không gian Hậu Xô Viết. Do đó, các quốc gia đều có mong muốn giải quyết các vấn đề này, tuy nhiên, các quốc gia đều mới tách ra khỏi Liên Bang Xô Viết nên còn non trẻ, vì vậy họ phải liên kết với nhau để hợp tác giải quyết các xung đột, thách thức trong khu vực, góp phần gìn giữ hòa bình.
Trang 1Seminar Nga: Lợi ích nào đóng vai trò quan trọng NHẤT trong việc duy trì liên kết ở không gian Hậu Xô Viết? (chính trị? an ninh? kinh tế? văn hóa?)
I Tổng quan về duy liên kết ở không gian Hậu Xô Viết
1 Về chính trị - xã hội
- Liên Xô sụp đổ, kéo theo đó là sự thoái trào của chủ nghĩa xã hội, đời
sống của người dân đã có những sự thay đổi lớn Sau khi thoát khỏi sự kiềm chế của Liên Xô, các nước thuộc Liên bang Xô Viết trước đây đã nhanh chóng bung ra, hòa nhập vào môi trường khu vực của mình Một số nước có sự gắn bó liên kết với nhau hơn trước, hình thành các nhóm nước xích lại gần nhau
(Các nhóm nước xích lại gần nhau: Baltic – Phần Lan; Trung Á – Afghanistan, Iran; Caucasus – Iran, Thổ Nhĩ Kỳ; Trung Âu – Áo, Đức)
- Những mâu thuẫn do khác biệt về mặt chính trị ,đa dạng về mặt chính
sách và lợi ích của các quốc gia thành viên làm cho tình hình nội bộ căng thẳng Nhân tố bên ngoài như sự mở rộng và can thiệp của các nước phương Tây cũng là mối đe dọa cho các quốc gia trong không gian Hậu
Xô Viết Do đó, các quốc gia đều có mong muốn giải quyết các vấn đề này, tuy nhiên, các quốc gia đều mới tách ra khỏi Liên Bang Xô Viết nên còn non trẻ, vì vậy họ phải liên kết với nhau để hợp tác giải quyết các xung đột, thách thức trong khu vực, góp phần gìn giữ hòa bình
2 An ninh
Giữ vai trò quan trọng trong các nội dung hợp tác của SNG và là một trong những biểu hiện rõ rệt nhất của xu hướng liên kết khu vực Điều này xuất phát từ bối cảnh Hậu Xô Viết, khi mà các quốc gia thành viên, ngoài trừ Nga, có tiềm lực quân sự yếu kém, không có khả năng tự mình ngăn chặn và chống lại các lực lượng khủng bố, cực đoan hay tình hình phát
Trang 2ép và phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng tới biên giới nước Nga từ phía NATO và EU cũng như sự cạnh tranh lợi ích của các nước lớn trong khu vực càng làm gia tăng nhu cầu hợp tác về an ninh chính trị, quân sự giữa các nước thành viên trong khối SNG
3 Kinh tế
- Cả 15 nước đều gặp phải suy thoái, khó khăn về kinh tế trong nhiều năm
liên tục Sau khi tách ra khỏi Liên Bang Xô Viết, mỗi quốc gia SNG, ngay từ khi bắt đầu tồn tại chủ quyền, phải đối mặt với sự cần thiết phải
"tìm ra con đường riêng của mình" Các nước SNG thực hiện chuyển đổi
từ nền kinh tế tập trung kế hoạch, quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường Sau một thời gian điều chỉnh chính sách và đặc biệt là với sự liên kết kinh tế trong cộng đồng các quốc gia độc lập nói riêng và liên kết kinh
tế với các quốc gia khác trên thế giới, tham gia vào nhiều tổ chức hợp tác kinh tế khác nhau nói chung, nền kinh tế của các nước SNG đã có những
sự khởi sắc đáng kể
- Dẫn chứng: Năm 1996-1997, những dấu hiệu về sự ổn định kinh tế và
một số tăng trưởng đã xuất hiện Nhìn chung, vào thời điểm đó, các công
ty và hộ gia đình, mức độ lớn, đã thích ứng với các điều kiện của quan hệ thị trường Dần dần, lạm phát-kỳ vọng lớn của các nhà cung cấp và khách hàng giảm, về cơ bản là do chính sách tài chính nghiêm ngặt Điều này đến lượt nó đã có tác động thuận lợi đến việc giảm tỷ lệ lạm phát và cải thiện môi trường đầu tư
4 Văn hóa
- Các nước trong không gian hậu Xô Viết trải qua nhiều năm dưới nền văn
hóa cũng như nền giáo dục của Liên Xô Nên khi tách ra độc lập sẽ xuất hiện 2 xu hướng:
Trang 3 Khẳng định bản sắc văn hóa quốc gia
Vẫn duy trì liên kết với Nga
- Những thành tựu chủ yếu về văn hóa xã hội:
Hoàn thành hơn 250 dự án hợp tác về văn hóa, khoa học – giáo dục, giao lưu thanh niên, bảo trợ xã hội, y tế, di cư lao động, thành lập không gian thông tin chung
Duy trì vai trò của tiếng Nga là ngôn ngữ trao đổi chung giữa các nước thành viên
II Lợi ích quan trọng nhất trong việc duy trì Liên kết ở các quốc gia
Hậu Xô Viết là lợi ích KINH TẾ
Quan hệ giữa các nước thành viên trước khi ra đời là quan hệ giữa các bộ phận cấu thành trong một nền kinh tế thống nhất nay phải tách ra thành những bộ phận độc lập, do vậy, không tránh khỏi những mất cân đối ở mức
độ khác nhau trong các nền kinh tế thành viên Hơn nữa, hợp tác trước kia của các nước được tập trung chủ yếu trong khối SEV Khi khối này giải thể, buộc các nước phải thay đổi cơ chế hợp tác và xác lập lại quan hệ đối tác với các đối tác trong bối cảnh mới Do đó, việc liên kết khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh này Nhóm chúng tôi cho rằng lợi ích kinh tế
là lợi ích quan trọng nhất trong việc duy trì liên kết ở các quốc gia Hậu Xô Viết bởi 4 luận điểm sau:
1 Các nước trong không gian Hậu Xô Viết mong muốn nhanh chóng thoát khỏi khủng hoảng kinh tế
Sau khi Liên Xô tan rã, mối liên hệ kinh tế bị cắt đứt bởi vì trước đó các quốc gia đều theo đuổi mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung, phụ thuộc
Trang 4biệt lập hoàn toàn về kinh tế mà vẫn có nhu cầu tiêu dùng sản xuất phụ thuộc lẫn nhau Với bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa cùng với sự thành công của các cuộc cách mạng khoa học công nghệ, sự thành lập và có những thành công nhất định của các tổ chức, cộng đồng kinh tế như EEC, NAFTA, AFTA Việc khôi phục các quan hệ kinh tế giữa các quốc gia SNG đã trở thành nhu cầu cấp bách dưới sức ép của các quá trình chính trị
và kinh tế
2 Kinh tế giúp đảm bảo duy trì và thúc đẩy các mối quan hệ về an ninh, cũng như đảm bảo mối quan hệ về chính trị - xã hội - văn hóa
Để đối mặt với những thách thức từ Mỹ và các quốc gia phương Tây, cách tốt nhất để liên kết với các quốc gia hậu Xô viết khác là thành lập 1 liên minh kinh tế Thành lập không gian kinh tế thống nhất ở SNG cũng
là con đường duy nhất để giảm bớt sự căng thẳng trong quan hệ giữa các dân tộc
3 Kinh tế giúp nâng cao vị trí của quốc gia trên trường thế giới
Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế Nga, nhất là từ sau khi Putin lên cầm quyền cho thấy vị thế của Nga trên trường quốc tế Nga luôn đặt sự hợp tác với các quốc gia trong không gian hậu xô viết lên hàng ưu tiên và những mối liên kết thường dựa trên lĩnh vực hợp tác kinh tế là chính Đây cũng có thể được coi là một lợi ích quan trọng nhất giúp duy trì liên kết trong không gian hậu Xô Viết Khi kinh tế phát triển, sẽ có những nguồn lực để đảm bảo an ninh, ổn định chính trị trong nước, đảm bảo cuộc sống cho người dân và nâng cao vị thế trên trường quốc tế
4 Liên kết kinh tế trong SNG đáp ứng lợi ích của tất cả các nước thành viên
Trang 5Các nhà lãnh đạo các nước SNG hiểu rằng, bước quá độ sang kinh tế thị trường là một quá trình lâu dài, và quá trình đó còn kéo dài hơn nữa nếu thực hiện chính sách kinh tế biệt lập Hiện thực đời sống kinh tế ở SNG chỉ ra rằng, chỉ có thể sử dụng một cách có hiệu quả những thành tố quyết
định sự giàu có trên lãnh thổ “hậu Xô Viết” (như các cơ sở sản xuất của các ngành mũi nhọn trong chế tạo máy, hóa học, hóa dầu, tổ hợp công nghiệp quân sự, các xí nghiệp sản xuất những hàng hoá tiêu dùng phức tạp về mặt kỹ thuật, các công trình kết cấu hạ tầng về giao thông và năng lượng điện) trong sự phối hợp với các thành tố khác của nền kinh tế thống
nhất trước kia Mặt khác, nhu cầu của các nước SNG về cung cấp sản phẩm cho nhau vẫn tồn tại, vì khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới chưa cao
Có thể nói, liên kết kinh tế trong SNG đáp ứng lợi ích của tất cả các nước Việc những người đứng đầu chính phủ 8 nước SNG đạt được thỏa thuận
để ký Hiệp định về khu vực mậu dịch tự do trong khuôn khổ SNG cũng do
họ ý thức được một cách sâu sắc hơn tầm quan trọng và lợi ích thu được
từ liên kết SNG