Tình trạng dinh dưỡng và khẩu phần thực tế của bệnh nhân xơ gan được quản lý tại bệnh viện đa khoa đống đa năm 2020 2021

BỌ GIÁO DỰC VÀ DÀO TẠO BỌ Y TẺTRƯỞNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGVYẺNTHỊMAI TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG VÀ KHÁƯ PHÀN THựC TÉ CỦA NGƯỜI BỆNH xo GAN ĐƯỢC QUẢN LÝ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA DÓNG ĐA NĂM 2021 N

BỌ GIÁO DỰC VÀ DÀO TẠO BỌ Y TẺ

TRƯỞNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

NGVYẺNTHỊMAI

TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG VÀ KHÁƯ PHÀN THựC TÉ CỦA NGƯỜI BỆNH xo GAN ĐƯỢC QUẢN LÝ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA DÓNG ĐA

NĂM 2021

Ngành dàn tạo: Cữ nhản dinh dường

Mà ngành: D720303KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP CỪ NHẤN Y KHOA

KHÓA 2017-2021

NGƯỜI HƯỚNG DÃN KHOA HỌC:

PGS.TS Nguyen Quang Dùng

HÀ NỘI - 2021

va thực hãnh trong mõi trường sư phạm chuyên nghiệp Trong thời gian học tập ư dãy tôi không chi dược bồi dường kiến thúc, kỳ nâng thục hành y khoa

mà cỏn dược học tập vả trao dối kỳ nâng liếp xúc với người bệnh

Tôi xin chân thánh cam ơn Ban giám hiệu, viện dào tạo Y học dự phòng và Y tế cõng cộng, han giâm đốc bệnh, viộn da khoa Đống Đa và tập the khoa tniycn nhiềm bộnh viện đa khoa Đống Da dà giúp đô và tạo diều kiện cho tôi trong quá trinh học táp và hoàn thiên khóa luận tổt nghiệp nảy

Tôi xin gưi lòi cam ơn sâu sốc tởi PGS.TS Nguyễn Quang Dùng Phó trương bộ môn Dinh dường và vộ sinh an toàn thực phàm Thây lá người thây mầu mực tận t inh chi bao cho tỏi nhùng kiên thức vã kinh nghiệm trong suốt quá trinh học tập Giúp dờ tôi trong việc chọn đê tài nghiên cửu hương dẫn cách tiên lianh vá góp phển quan trụng dê tôi hoan thành khóa luận tỡt nghiệp này

Tôi xin tràn trvmg cam ơn: Các thầy cỏ cỏ trong hội dông khoa học bào

vệ khóa luận tổt nghiệp và thầy cô ớ bộ môn Dinh dường và vệ sinh an toàn thực phàm dà giành nhiều thởi gian dọc và dõng góp cho tôi nhửng ý ki en quý báu đê nàng cao chất lượng khóa luận

Tòi xin chân thanh cam ơn nhùng người thân trong gia đính, bạn bé đà tạo mọi diều kiộn động viên, khích lộ tận tính giúp dờ tôi trong qua trinh học tập vã hoãn thiộn khóa luận tốt nghi ộp nảy

Ha Nội ngay 21 tháng 5 nám 2021

Sinh viên

: <€

LÒI CAM DOAN

Tôi là Nguyen Till Mai sinh viên tô 36 lớp Y4M Trường Đại hục Y

Ha Nội xin cam đoan:

1 Đây là khoa luận tot nghiệp do ban thân tòi trực tiếp thực hiện dưới

sự hướng dần cua thầy PGS.TS Nguyen Quang Dùng

trung thực vả khách quan, dà được xác nhận cà chãp thuân cùa cơ sư nơi nghiên cứu

Tỏi xin hoãn toàn chịu trách nhiộm về nhùng cam kết nảy

Ha Nội ngày 21 tháng 5 nảm 2021

Sinh viên

: <€

DANH MỤC CHÍ VIẾT TAT

DANH Mực BlEl dò • ••••ta ••••■•• • ••••• •••••• • • • • ••• • •••••• • • ••••••

I

1.33 Các chi sô sinh hoa xẽt nghiệm

1.3.4 Hoi ghi khâu phân ân

CHƯƠNG II: ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHẤP NGHIÊN cũ V

1819

2.2 Đối tượng nghiên cứu • • • • ••••••• 20

: <€

2.3 Thiết ke nghiên cửu

2.4 Cữ mau • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• • ••••• • ••••• •• •• • • •• •• •• • • • •• • • ••••••• • •■•••• ••••••• • ••• • • •••• 2.5 Phương pháp chọn mầu

2.6 Biển sổ vã các chi số nghiên cứu

2.7 Phương pháp thu thập sổ liệu

2.8 Phương pháp phân tích số liệu

2.9 Sai số vã khơng die sai số

2.10 Đạo đức nghiên cứu

CHƯƠNG 111: KÉT QUẢ NGHIÊN' cứu. 3.1 Thông tin chung cùa người bệnh tham gia nghiên cữu 3.2 Tiền sư và bênh lý kẽm theo cua người bệnh tham gia nghiên cửu

3.3 Thực ưụng sư dụng rượu bia cua người bênh tham gia nghiên cứu 3.4 Tinh trạng dinh dường cua ngươi bộnh tham gia nghiên cưu

3.5 Mo ta khẩu phần thực tế cua người bệnh tham gia nghiên cứu

I1 l.Ơ^Kí l^v • I.•••••• •■■■■•■■■■■•••••••• ■■ •••• ■■■••••••• •••••••■«

4.1 Thõng tin chung cùa người bênh tham gia nghiên cứu

4.2 Tiền sử vã bệnh lý kèm theo của người bênh tham gia nghiên cứu 4.3 Thục trụng sư dụng rượu bia cua người bộnh tham gia nghiên cứu 4.4 Tinh trạng dinh dường cua người bénlì tham gia nghiên cứu

4.5 Mõ tá khâu phần thực tề cùa người bệnh tham gia nghiên cứu

K •••• ••••« ■*•■•.«(•■.■•• ■■ (■•■ ■••■«■■■ •

KHUYẾN NGHỊ • ••••••••••••••••••• •••••••• •■•••••••• • ••••••••••••••••••••••••••••• •• •••••• •• ••••••• TÀI LIỆU THAM KHAO • ••••••• •• •••••• •• •••• •• •••••••••••••• •• «•••••••«••• •••■•••••• • •••••• • •••• 21 • ••• * 21 25 26 27 •••• * r 29 31

32 • ••• 35 41

41

42 43 46

49

51

: <€

BNO Body mass index (Chi số khối cơ the)

nặng bệnh tật toán cầu)

: <€

DANH MỤC BÁNG

Bang 3 I Dác diêm chung cùa người bộnh 27

Bang 3.2 Cãc bộnh lý kẽm theo cùa người bệnh 29

Bang 3.3 Thực trạng sư dụng rượu, bia cua người bệnh 31

Bang 3.4 Cán nặng vồ chiểu cao trung binh cua người bệnh 32

Bang 3 5 Tình trụng dinh dường cúa người bệnh theo chi sỗ BM1 32

Bang 3.6 Pliản bỗ nguy cơ dinh dưỡng theo SGA cua người bệnh 33

Bang 3 7 Danh giá tinh trụng dinh dường SGA theo độ xơ hóa gan 33

Bang 3.8 Phản bỗ tinh trụng dinh dường theo Albumin Cua người bệnh 34

Bang 3 9 Cơ cáu khâu phân àn cua người bênh so vơi nhu cáu khuyến nghi Bang 3 10 Cơ cẩu khấu phần án cua người bệnh tham gia nghiên cứu so với hường dần cũa ESPEN 2019 36

Bang 3 11 Gia ưị trung binh một so vitamin, chất khoáng trong khấu cua người bệnh 37

Bang 3 12 So sánh khâu phần cua người bệnh xơ gan dựa trên tinh trạng dinh dưỡng theo SGA 38

Bang 3.13 Ty lộ người bệnh ãn bừa phụ tơi 39

{ Bang 3 14 Giã tri trung binh năng lượng, các chát sinh năng lượng cua bửa phụ trước khi di ngu đêm

Biêu đồ 3 2 Tỷ lệ người bệnh có virus viêm gan HBV7HCV 29Biêu đồ 3 3 Tý lệ dộ xơ hỏa gan theo phương phâp siêu âm FbroScan cứa người bệnh tham gia nghiên ciiu - - 30Bicu dỡ 3 4 Phàn bơ nâng lượng tử các chất dinh dường da lượng ương khấu phân ãn • ••••••••••• •• • ••••••••••• •••••••••••••••••••••• •••••• •• •••■•••••••••• ••«••• •••••••• •• • •••••••■••••• 36Biêu đỗ 3 5 Tằn suất bừa phụ tốí/tuần cua người bệnh 39

: <€

TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG VẢ KHÁU PHÀN THỤC TÊ CÙA NGƯỜI BỆNH XO GAN Dư'ực QƯẢN LÝ TẠI BỆNH MỆN ĐA KHOA DÓNG DA NÁM 2021

Tóm lắt:

Nghiên cứu mỏ tá tà cat ngang bảng phương pháp phong vắn vã thu thập sổ đo nhân trắc Nghiên cừu dược thực hiện nhăm đánh giá tỉnh trạng dinh dưông vả mò tá khắu phẩn ân thực tể cua 62 người bệnh xơ gan diều trị ngoại trú tai bệnh viện đa khoa Dồng Đa Kct qua nghiên cứu cho thấy, theo BMI tỷ lộ thừa cản lá 16.1% vả tỳ lộ thiêu năng lượng trường đicn là 9.7% Không có người bệnh béo phi Theo SGA, người bệnh có nguy cơ suy dinh dường múc độ nhẹ chiêm 29.1% không có ai có nguy cư suy dinh dường tnửc nộng Theo albumin, ty lộ người bệnh suy dinh dường mức nhẹ là 4.8%

va mức trung binh la 1.7% So vói khuyến nghi đinh dường làm sàng cũa Việt Nam ty lò nguừi bênh có năng lượng trung binh khâu phân dựĩ la 17,7% lượng protein dụt là 72.6% nàng lượng trung binh từ lipid đạt là 80,6% So với hướng đản ESPEN năm 2019, ty lệ người bệnh có năng lượng trung binh khắu phần dạt là 38,7%, lượng protein lả 51,6% và náng lượng trung binh từ glucid dạt là KX.7% Lượng sẳt, kèm vitamin c vả vitamin BI trong khấu phần àn hàng ngày cớ tròn 50% nguờỉ bệnh dụt theo nhu cầu khuyến nghị Ty

lệ người bệnh có lượng vitamin A vitamin B2 và vitamin Bl2 đạt so với nhu cầu khuyến nghị cho người trưởng thành Việt Nam tương đối thấp ( nho hơn 50%) Tứ két qua nghiên củu, khuyến nghị khoa dinh dưỡng càn táng cường còng lác lu van, giảo dục tiuyền thõng VC dinh dường cho người bệnh xơ gan

va sang lọc dinh dường mỏi lần khảm dinh kỳ bảng cõng cụ SGA

Từ khóa:

Dinh dường Xơ gan, Bệnh viện Da khoa Đống Da suy dinh dường

: <€

A cross-sectional descriptive study by interviewing and collecting anthropometric measurtõients was canied out to assess nutritional status and describe actual dietary intake of 62 cirrhosis patient treated as outpatients at the Dong Da General hospital Research results show that according to BNfl the overweight rate is 16 1% and the underweight rate is 9.7% There were no obese patients According to SGA the mildly moderaiely malnourished rate

is 29.1% no one is at risk of severely malnourished According to albumin, the rate of light malnutrition patients is 4.8% and moderate malnutrition patients is 1.7% Compared with the clinical nutritional recommendations of Vietnam, tlie percentage of patients with average dietary energy was 17.79% protein intake was 72.6% average energy from lipids was 80.6 % Compared with the 2019 ESPEN guidelines, the proportion of patients with average dietary energy’ was 38.7% protein intake was 51.6% and average energy from glucose was 88.7% The amount of iron zinc, vitamin c and vitamin Bl in the daily diet has more than 50% of patients meeting the recommended needs The proportion of patients with vitamin A vitamin B2 and vitamin B12 reaching the recommended needs for Vietnamese adults is relatively low (less than 50%) From the research results, recommended that the nutrition depaitment should strengthen counseling, education and communication on nutrition for cirrhosis patients and nutritional screening at each periodic examination using the SGA tool

Keywords:

Nutrition, cirrhosis Dong Da general hospital, malnutrition

ĐẠT VÁN DẺ

Xơ gan là tính trạng các tể bão gan bi tôn thương lien lục trong một thin gian dai các mò SCO sê liên tục thay the cac mõ bi tòn thương dẫn tới xơ gan Khi cãc mõ SCO xuẩt hiên ngáy câng nhiều SC ngản chặn dòng máu lưu thòng qua gan lảm suy giám chức nâng gan nghiêm trọng l

Xơ gan đà trớ thánh vẩn đề sức khóe cộng đồng, có thê gảy tử vong nhưng phòng trảnh dược Theo nghiên cứu về gánh nậng bệnh tật toàn cẩu (The Global Burden of Disease study : GBD) ty lộ mắc xơ gan trên toàn thế giới dao dộng từ 4.5-9.5% dàn số 2 Nâm 2019 có khoang 1.6 triệu ca tư vong do xơ gan xếp hạng thứ 11 VC nguyên nhãn gãy tư vong mòi nản?

Mặc dù xơ gan CỚ xu hướng gia lãng ơ Vici Nam nhưng sô liệu chinh xác về các ca bênh còn han chế Theo dừ liệu y tề tứ GBD năm 2017 tại Việt Nam xơ gan là nguyên nhan thứ 7 gây tư vong, láng 28.8% sơ người tư vong

so với năm 20074

Dinh dường rất quan trọng với xơ gan VI nó giúp gan bị tồn thương thực hiện được chức năng, giam nguy cư nhicm trúng vả cỏ inning, cung cáp nâng lượng hàng ngày và gũp kéo dãi sư sống cho người bệnh xơ gan

Suy dinh đường ( SDD) lã gánh nặng ơ ngưởỉ bệnh xơ gan nỏ liên quan đền sự tiến ưiên cua suy gan vã nhùng biến chửng bao gom nhiêm trũng, bệnh nào gan vã cỡ trướng Dây cùng lã yếu tồ dự bao vê ly lè sống sót thấp hơn ờ những ngươi bệnh xơ gan vâ người bệnh đưọc ghép gan5 Bên Canh dó ty lẽ người bệnh xơ gan bl SDD tâng lữ 20% ờ người bệnh XV gan còn bù đen hơn 60% ơ những người benh XV gan mẳt bủ vởi số ca mắc xơ gan ngây cảng tang ớ Việt Nam đảnh giá tỉnh trạng dinh dường (TTDD) lã cần thiết giúp can thiệp dinh dường hợp lý và kịp thời, tir dó tàng số ca hồi phục va giam tỹ lệ tứ vong Tuy nlãẽn hiện tại chưa cớ phương pháp nào được

COI là “tiêu chuẩn vàng” đê xác đinh chinh xác vấn đề VC ílinh dường cua người bệnh xo gan

Phóng vắn khâu phần ãn cung cầp chinh xác thõng tin về cliế độ ân vá kha năng ân cua người bệnh, giúp xãc định chất dinh dường cần diều chinhđê dưa ra biện pháp can thiệp họp lý

Bệnh viện Da khoa Dồng Da là bệnh viện hạng 2 năm trẽn địa bân quận Đổng Đa, Thù dô I lả Nội Năm 2020 khoa truyền nhicm cua bệnh viện

đà điểu trị cho 1492 bệnh nhân có bệnh về gan ( 1215 bệnh nhãn diều tri ngoại trú tại phỏng khám vả 277 bệnh nhãn nội trú)s Dỗ gõp phần nâng cao chầi lượng châm sóc điểu trị giam các biến chứng, chi plũ y tế nít ngằn thòi gian nam viện vá nàng cao chất lượng cuộc sống cho ngưởị bệnh bộnh gan nôi chung và xơ gan nói riêng, việc chain sóc dinh duỏng đẽ cỏ che dộ ăn hợp lý

la thực sự cần tliièt ơ Viột Nam chưa co nhiều nghiên cưu VC tinh trựng dinh dường vã khẩu phân ãn trẽn người bệnh xo gan ngoại trú Từ cac lý do trãi, nghiên cứu " Tình trạng dinh dưòiig va khấu phần thực lế cua người

dược tiến hành với các mục tiêu:

1 Dành giá tinh trụng dinh dưỡng cua người bệnh xơ gan được quan lý tại bênh viện Da khoa Dồng Da năm 2021

2 Mõ ta khâu phan àn thục tế cua người bệnh xơ gan được quan lý tụi bệnh viện Da khoa Dưng Da nãm 2021

•W.- ?TC : <€

CHƯƠNG I: TỎNG QUAN TÀI I.IỆU

1.1 hại cưomg VC bệnh xơ gan

Xơ gan là lính trạng các tế bảo gan bi tồn thương liên tục trong một thời gian dài các mô SCO sê liên tục thay the các mô bi tôn thương dàn tới xơ gan Khi cảc mó sẹo xuất hiện ngày càng nhiều SC ngăn chận dõng mâu lim thòng qua gan lảm suy giám chửc nảng gan nghiêm trọng 1

Bộnlì được biết dền từ thế ky thử 5 tnrớc Cõng nguyên vói các mõ ta cua Hypocrates Nảm 1819 giáo sư y khoa người Pháp R.Laennec trong một bái báo đà đặt tèn cho bệnh này là "cirrhosis” theo gốc nghía từ riềng Hy Lụp có nghía lá " gan màu vàng cam" 10

1.12 Nguyên nhan

CÓ nhiều nguyên nhãn gảy ra xơ gan Trên thể giới, cỏ khoang 57% người bênh xơ gan do viêm gan trong dớ khoang 30% do viêm gan B khoang 27% do xiêm gan c u uổng rượu cùng là nguyên nhãn chính gây xơ gan có khoang 20% người bệnh xơ gan do rượu !J

Rượu: 10-20% những người uống rượu nhiều trong một thập ky ườ lèn mÂc xơ gan i: Rượu lâm tôn thương gan lừ đõ ngăn chân sự chuyên hỏa bính thường cua protein chất béo và carbohydrate Tôn thương nảy xay ra thõng qua sự hình thành acetaldehyde từ ruọu mã bàn thân nõ lã

: <€

chất phím ủng kềt quã cuối cúng tạo ra các U1Ô xơ vã colagcn trong gan Chúng tập hợp vói nhau tạo thành các nôt tai sinh Tại Mỹ xơ gan do rưựu chiếm khoang 40% các ca tử vong do xơ gan B.

Virus Viêm gan c (HBC) gãy viêm tôn thương gan trong vải chục

nầm tinh trạng viêm và tôn thương nảy có the dản dến xơ gan 20-30% người bệnh viêm gan c mạn tinh tiến triềm thành xơ gan trong vòng 20 năm :4

Virus viêm gan B (HBCj gảy viêm vã tôn thương gan Khoáng

20% người bộnh viêm gan B mạn tinh tiên triẻn thành xơ gan Trên thế giời có khoang 75 đen 100 triệu người có the bị xơ gan do viẻm gan B mụn tinh

Thoái hóa mõ mờ không do rượu (Non-alcohohc steaỉohepatữis);

Trong viêm gan do thoái hóa mó mờ không do rượu, chát bẽo tích tụ ưong gan vả cuối cùng gày ra mô SCO Loại viêm gan này có liên quan den bệnh tiểu đường béo phi (chiếm khoáng 40% người bệnh viêm gan thoái hóa mỏ mỏ không do rượu), suy đinh dường protein, bộnh mạch vành vả diều tri biing thuốc steroid Rồi loạn này tương tự như dầu hiợu cùa bệnh gan do niợu, nhưng người bệnh không có tiền sư uổng rượu 15

Xơ gan ã mật giạẻn phát (Primary biliary cholangitis) xay ra khi cac ống mật b| tôn thương do quá trinh lự mien dịch, dàn đến tôn thương gan Ihữphãt1J

Viêm dường mat xơ hóa nguyên phin (Primary sclerosing cholangitis) đặc tnmg bới tinh trạng viêm lan tòa vả xơ hóa đường một mạn tinh Bicu hiện cua bệnh là ngứa, đi ngoài phân mờ thiếu hụt vitamin tan trong chất béo và rối loạn chuyên hóa xương :J

: <€

Các bệnh về mạch máu như suy tim phái mụn tinh.

Ngoài ra còn các nguyên nhàn khác như nhiễm khuân (sàn mang, giang mai H1V gây viêm dường mật xơ hóa), các bênh chuyền hõa bệnh

di truyền (bệnh gan ứ đựng glycogen, bênh gan xơ hóa dạng nang, protein niệu ), bệnh mạch máu ( Hòi chửng Budd-Chiari) do thuốc và nhiễm độc (Isoniazid, llalouracil Mcthotrcxat, Diclofclac, Aílactoxin),.,.1.13 Dần hiệu, triệu chúng và phàn loại

Xơ gan có nhiêu dâu hiệu và triệu chứng Nhùng đàu hiệu vả triộu chứng này có thê lã kết qua trực ticp cua sụ suy giam tế bào gan hoặc thir phát do tăng ap lực tinh inụch cưa Một sổ biêu hiỹn cua xơ gan không độc tnmg.có thè xay ra ớ những bệnh lỷ kliãc Vi ộc không có bất kỳ dấu hiệu nào cũng không lùựi trứ kha năng bi xơ gan Xơ gan tiền triền chậm vã tữ từ thầm lặng trước khi biêu lùên cac triôu chứng rỏ rẻt Suy nhược vá sụt càn thường lã nhùng triệu chứng ban dầu Nhiều người bi xơ gan có thê cam thầy khóe mạnh vả sống trong nhiều nám mà không cần ghép gan Điều nãy lã do gan cỏ thế hoạt động lương dối tốt ngay ca khi nó bị tốn thương khá nàng

Phân ỉoựi theo chức nàng gan chìa làm 2 thê

- Xu gan cỏn bu: triệu chững lãm sàng không nhiêu đo người bệnhvàn lam việc được

Cảc triệu chứng cơ năng: mệt moi giam cân chan ãn đau hạ sườn phái, có thê có các đợt chay mâu mùi hoác các đám bầm tím dưới da kha năng làm việc cùng như hoạt dộng tinh dục kém

Thực thê: có thè vàng da hoác sạm da giàn mao mạch dưới da dưới dạng chân chim hoậc sao mạch, gan to mật độ chằc cứng,

- Xơ gan null bú: gan không còn thực hiện dược chức năng, người bộnhcõ các triệu chúng và biến chứng nghiêm trọng

Hội chứng suy tê báo gan: vàng da tữ nil ự đến nặng, chay máu mùi chay mau chân răng, phù 2 chi cô trướng co the từ mức độ vữa đen rất to

Hội chứng tâng áp lực tinh mạch cưa: lách to tuần hoan bang hộ cứa chu giàn tính mạch thục quán với mức độ khac nhau, cõ the có các rói loạn

về thần kinh và tâm thần

1.14 Bien chứng

Chay màn đo tảng àp lực ỉihh mạch cưa: thường gập nhất do giàn vô

tihh mạch thục quan, tinh mạch phinli VỊ đỏi khi ơ thản, hang vị hoặc tá tràng Dày là một biến chứng nâng, có tý lệ tư vong cao Ty lộ xuất huyết và tư vong phụ thuộc vào mức độ cua xơ gan r

Bệnh lý nâo gan: duợc coi lã tinh trạng thay dôi chúc năng thân kinh ơ người xơ gan Dây cùng la biên chưng thương gặp cua Iigưừi bệnh xơ gan Sự xuất hiện bênh lý nảo gan anh hương nhiều den chat lượng cuộc sống cùng như kha nang sổng thêm cùa người bênh Có nhiều yểu tố gãy nên bênh lý này trong đó quan trọng nhất là vai trô cua amoniac máuIS

•W.- ?TC : <€

Cô irirtmg- Sự xuất hiộn dịch trong ô bụng dược coi là một biên chửng thê hiộn một bước ngoặt cho biết tiên lượng không tốt với ty lộ tư vong lẩn lượt là 15% sau I năm và 44% khi theo dõi 5 nám Dãy là hậu qua cua viộc táng ãp lực tinh mạch cưa sự thay dõi của dông mâu đến các tạng, thay dôi huyết dộng, sự giừ muối và giữ nước cua thận Trong 10 nám kẽ từ klii chân doán xơ gan khoang 10% người bènh có biến chứng cô trướng20

Hội chững gan thận: lá hòi chửng suy thân xuất hiện ớ người bệnh xơ gan cố trướng có creatiniti > 1.5 mmol 'dl Cõ 2 thề2122:

HỘI chừng gan phôi: là tinh trạng thiếu máu ơ dộng mạch và giần các

mạch máu bèn trong phổi, hậu quá là thiều oxy tạo nên cảc shut bên ưong phôi nối giừa hệ thồng mạch cưa và mạch phối trán dịch mảng phổi, lâng áp lực phối nguyên phát, rời loạn thòng khi và thiêu máu xtỏi X.Q ngực có dạng khám và co hoành lẽn cao 24

Nhiễm khuân dịch cò trưởng: cùng la một biến chững thường gặp ở

người bènhxơ gan Phan lớn la tư phát, không phát hiên được đường vào Da phan vi khuân có nguồn gốc từ dường úéu hóa cua người bênh nuôi cấy chu yều ỉã E.Coli hoãc Streptococci nhõm D Chân doản xác định khi bạch cẩu đa nhãn trong dịch cỏ trướng > 250/mn?2Í

Huyct khtii n'nh mạch cưa người xơ gan có khuynh hướng bị các huyết

khối ờ tihh mạch sâu, đặc biệt lã hệ tinh mạch cưa Có khoang gân 0.6-15.8% người bệnhxơ gan hoậc tàng áp lực tữili mạch cưa có nguy co gỳp biên chứng nay2627

Ung thư biêu mõ tè bàỡ gan: xơ gan được coi là yếu tố nguy cơ hàng đau gây ung thư gan nguyên phát:s

1.1.5 Dịch tê

Trên thể giới:

Xo gan đà trở thanh vần đề sức khoe cộng đồng, có thề gày tứ vong nhưng phông trânh đưực Theo GBD ty lộ mảc xơ gan trên toàn the giỏi phó biến từ 4.5-9.5% dãn sổ2

Năm 2019 lại Mỳ Cháu Àu và Nhật Ban ty lộ phô biến cua xo gan có nguyên nhãn tư các bệnh lý VC gan lãn lư«/t là 0.27% 0.1% và 0.39% dãn SO29

Sự gia tăng tý lệ xơ gan là do tăng gánh nàng cùa cãc yểu tô nguy cơ HBV vá HCV là hai yếu tố nguy cơ đần đến xơ gan Theo báo cáo viêm gan toàn cầu năm 2017 cua Tổ chức Y té Thế giói (WHO), 325 triệu người đà bị nhiem HBV và HCV năm 2015 Viêm gan B cố tỳ lệ mắc cao nhát ở khu vục Tây Thái Bỉnh Dương vã Cháu Phi với 6.2% và 6.1% dân số trương thàrih Trong đó khu vục Đông Nam Ả ước tinh có khoang 49 triộu người(2%) bị nhiễm

Theo bão cáo cua GBD có khoang 1 triệu người tứ vong do xơ gan trên toán thè giời nàm 2010 lảng nhiều so với nám 19X0 la 676 000 người tư vong.31 Hiện tại xơ gan gây ra khoáng 1.6 triợu ca tư vong, lá nguyên nhân gày tư vong phô biến thứ 11 mói nAm

: <€

Tại Việt Nam:

Mặc dù xơ gan có xu hương gia tăng ỡ Việt Nam nhưng số liệu chinh xac về cảc ca bệnh còn hạn chế

Theo báo cáo cua WHO về viêm gan B tại Việt Nam ước tính số người bệnh xơ gan mất bù do viêm gan B lá 90704 người vào năm 2017 và dự kiến táng 10% vào nãm 2030

Theo dữ liệu y te từ GBD, nám 2017 tại Việt Nam, xơ gan là nguyên nhản thứ 7 gày tư vong, tâng 28,8% sổ người tử vong so với nám 2007 Khi

so sánh tý lệ tư vong sớm do xơ gan tại Việt Nam và các khu vực khác, tỳ lệ nãy tỗng đáng kê so vời mức trung binh4

1.2 Dinh (lining

1.2.1 Tinh trạng dinh duỡng và \<r gan

ĨTDD la tàp hợp các đàc điếm chức phận, cấu trúc vã hóa sinh phan ánh mức đáp ứng nhu cầu dinh dường cùa cơ the

báng vế năng lượng ân vào và nâng lượng tiêu hao hoặc chất dinh dường cữa một người Thuật ngử SDD dề cộp đến 3 nhỏm tinh trụng lởn: thiếu dinh dường (gầy còm thắp cói và nhẹ cân), không dư vitamin hoặc khoáng chất, thìra càn béo phi vã dẫn đen cac bệnh không lây nhicm hên quan đèn che độ

ăn uống 33

SDD và xơ gan: Một biến chưng thường gặp cua xơ gan là SDD nó liên quan đen sự lien trién cua suy gan va lứiửng biền chửng bao gốm nhiễm trúng, bệnh nào gan vá cô trương f Do đó ty lê người bênh xơ gan bị SDD

tâng tử 20% ớ người bệnh xơ gan côn bù đến hơn 60% ơ nhừng người bênh

xơ gan mất bũ Nhiều nguyên nhãn khác nhau gảy $DD ơ người bộnhxơ gan

: <€

bao gồm ăn uống kém tăng đao thai protein ở ruột giam tông hợp protein, tàng chuyên hóa vã kèm hấp thu'4

Sudhir Maharshi và cộng sự đã nghiên cưu và chi ra rang tý lê SDD cao

ớ người bệnh xo gan với nhiều phương pháp đánh giá khác nhau (59.5- 71,4%) Các biến chững cần nhập viện va ty lệ tư vong ơ các người bệnh xơ gan cô SDD nhiều hơn so với người bệnh xơ gan dược nuỏi dường tốt34

Hội chửng teo cơ ơ người bệnh xơ gan; SDD liên quan chặt chè tới hội cbửng teo cơ dãy là một trong những bion chửng phồ biến nhát liên quan den

tý lệ sổng sót cua người bệnh xơ gan Hội chứng này dược dặc trưng bới sự mất dần khôi lượng vá sức mạnh cua cơ và xương, hay gặp ơ người trương thành màc bộnh ung thư va bệnh mạn tinh phô biên như xơ gan Teo cơ anh hương tới chầt lượng cuộc sõng người bộnh vã có thê tư vong Khổi lượng cơ giám liên quan đến ty lê tư vong cao hơn ơ ngươi bệnh xơ gan3S

1.22 Dinh dường chu người bệnh xơ gan

Theo hướng dản thực hành dinh dưỡng lảm sáng mới nhất cùa ESPEN cho người bệnh xơ gan nôm 2019, nhu cẩu năng lượng cua người bệnh xơ gan

có biến chững cấp tinh, cô trướng,., hoác SDD cằn nâng lượng h<m Có nhiều giai thích cho khuyên cảo này nhưng chú yếu là sự tâng chuyển hỏa cua người bệnh xơ gan.Với người bênh xơ gan tốc độ oxy hóa glucose giam

vá tốc độ san xuẩt glucose ơ gan thấp mậc dù táng tạo gluconeogenes do cạn kiệt glycogen ơ gan Do đó diêu kiộn trao đôi chát nhanh sau một dem tương

tụ như tinh trụng dơi kéo dài ơ những ngươi khoe mạnh Tinh trụng nãy trơ nen trầm trọng hơn do chế độ ân uống giam do nhiêu nguyên nhàn nhu khó tiêu, chán ãn man tinh, hạn che muôi khiến dồ ãn khừng ngon, táng áp lực tính mạch cưa làm giam nhu dộng ruột, giam hâp thu dinh dường vã mất protein Các yểu tố khác làm giam khẩu phần ản như hạn chề protein trong

Cảc còng thức dùng đê tinh nhu cầu nàng lượng (NCNL) fin vảo:

Công tbítc cua WHO nâm 1985

NChỉL ỉ.33 X nàng lượng chuyên hàu cơ ban

Còng thức Harris Benedict năm 1919

.VCV£qOT= 10 X cán nựngtkg) - 625 X chiều cao (em) - 5 X tuồi (námỉ + 5

NCNL^=10 X càn nụng(kg) -6.25 X chiều cao (em) - 5 X ruồi (năm) -161

Cóng thức tinh nhanh

NCNL= 25-30 Kcaì X cán nặng 'kgj

Với người bợnh xu gan còn bú nên sư dụng trọng lượng cơ the thực tế

và người bệnh xơ gan mất bù có cò trướng hoặc plnì thũng nên dũng cân năng

lý tường

Càn nặng lỳ tương = chiêu cao X BM1K

BN4I|ýtuXỊ cua nam la 22 kg/nf cua nữ la 21 kg/nr

• Carbohydrates

VỚI người bộnh xơ gan sau khi hấp thu tốc độ oxy hỏa glucose bị giam, toe độ san xuat glucose Ư gan tháp, quá trinh tân tạo đường lãng do cạn kiêt gỉycoggeti ớ gan De kháng insulin anh hướng den chuyên hóa Ư cư

xương: sụ hap thu glucose vả thài bo glucose chưa bị oxy hóa quá trinh tòng hợp glycogen b| giam trong khi quã trnih oxy hoa glucose vồ sim xuất lactase van dicn ra bính thường sau khi cung cấp glucose Do đó người bệnh xư gan nên tàng lượng thức ăn ngọt tư nhiên như trái cây sữa tinh bột khoai lang

• Protein

Trong nhiều năm đã có nhiều tranh cài vè lượng protein ăn vào cua người bệnh xơ gan Với quan niệm cù người bênh xơ gan nên hạn chế tiêu thụ protein đẽ hạn che sự tông hợp amoni và sự khư protein thanh các axit amin thơm, đặc biệt ơ người bộnh nào gan Tuy nhiên, người bệnh xơ gan vàn

có thê tiêu thụ vả tích lùy protein một cách hiêu qua Ngoài ra người bênh xơ gan bi SĐĐ vả người bệnh xơ gan bị teo cơ có thê bị suy giâm protein do lượng protein trong huyềt thanh tảng cao và giam tôn ghợp protein trong cơ Người bệnh xơ gan bị niầt cơ bao gồm ca những người bệnh béo phi b| mất

cơ có thê càn lượng protein cao hơn kềt hợp vái hoại động thê lục đè bô sung

cơ băp Nhu cầu khuyên nghi ve protein:

- Người bệnh xơ gan con bù không b| SDD Ẹ2g/kg càn nặng lý tương'ngày

- Người bcnh xơ gan SDD hoác mẩt cơ l.5gkg cân nặng lý tương ngày

- Không nên hạn chi’ protein ớ những người bộnh nào gan vì làm táng quá trinh dị hõa proteien

- Nén dùng protein có nguồn gốc tử thực vật như rau qua hofic acid amin mạch nhánh như sừa và cốc chế phàm từ sửa

Lỉpỉd

Sau bừa fin, lốc độ thanh thai và oxy hóa lipid nong huyết tương không

bi suy giam nên lượng chất beo trong khâu phàn fill gần như không giám Mức

: <€

độ acid béo bão hóa vá chưa bào hòa nhiều nồi dôi được khuyên nghị không quã 7% vả 10% tông năng lượng àn vào Lưựng lipid có nguữn góc động vật dược khuyến cào khong quả 60% tông lượng lipid ãn váo

• Bữa ăn

De ngàn ngừa tinh trụng đói va sự pbãn giai protein, các bửa ăn cân sắp xẻp hụp lý Vi thời gian giữa các bửa ãn dài nhát lá vào ban đèm đê rút ngẳn thời gian đó nén án nhẹ buôi tói trước khi đi ngu Phương pháp này đà được dành giâ giúp cài thiộn tinh trạng trao dõi chắt va chất lượng cuộc sóng Trong một dành giá hộ thỗng cua Tsien vả cộng sự, khuyên nghi bừa ân nhẹ buổi tối trước khi di ngu cò 50g carbohydrat đê giam thiêu quả ưinh tân tạo dường vã duy tri khối lượng ccr’ cần giam thời gian đói bằng cách chia thành nhiều bừa ân trong ngày, tốt nhất là 4-6 bừa ngây, nên ân nhẹ rhực phẩm chứa carbonhỵdrat vaơ buòi tối trước khi đi ngu

• Natri

Ỏ nguôi bệnh có cồ trướng hoậc phú cần theo dời điện giai dồ dê diều chinh lượng natri ăn vào Vởi người bệnh xơ gan cổ trưởng trong điều kiện hạn chề natri, khuyên cáo lượng muối khoang Sg/ngày (2g natri) Che độ nảy

có thè làm giàm lượng ủn vào ví vậy cân cai thiện cam giác ngon miệng cho ngươi bệnh

• Vitamin vã khoáng chất

ơ người bệnh xơ gan vi chài dinh dưỡng nên dược sư dựng dê điêu trị tinh trụng thiều hụt dà dược khàng dinh hoặc nghi ngờ về mặt lâm sáng Ngươi bệnh xơ gan có thè thiêu hụt các vitamin tan trong nước nhu thiamin (Bị) va các vitamin tan trong dâu như Vitamin D Không cờ báo cáo nào dánh giá một cách hệ thông nhu cẩu các vi chất chất dinh dường cùa người bệnh xơ gan Vi vậy, trong nghiên cứu nay tẩt ca các khuyến nghị về vi chất dinh

dường đểu dựa trên ‘Khuyến nghị về chi’ độ ỉn cho người Việt Nam nâm 2016’ *

- Vitamin D: ngoai việc ãn uống không đu chất vã kém hàp thu protein liên kết vitamin D giam tông hợp ở gan vã quá truúi hydroxyl hõa bị giam trong cảc bệnh lý gan Nhu cầu khuyến nghi 15pg'ngảy

- VưanunA; Vitamin A đóng vai trò quan trọng trong sụ phat triẽũ cua

tể bào biêu mò mắt chừa lành vết thương vã dâp ứng miên dịch Sự thiểu hụt thường gộp trong các bộnh gan vi giam tiết add mât lãm giam hầp thu lipid

và cảc vitanin tan ữong đầu Nhu cầu khuyến nghi cho nam lã 600 ug'ngay

va cho nừ lã 500 ug/ngáy

- Vitamin Bỉ: Thiamin cân thiểt trong nhiêu chức núng sinh hóa bao gồm cardbonhydrat chất béo vã a nõ no acid, dàn trưyên mãng và dây thẩn kinh Các yếu tổ nguy cơ gây thiều hụt trong bỳnh gan bao gốm ân không đu

đe đáp ứng nhu cầu suy giam hắp thu dương tiêu hoa va lụi tiêu Nhu cầu khuyên nghị cua nam lả l^mg ngay cua nữ là 1.1 mg ngày

- Kèm: Gan là cơ quan chinh chịu tradi nhiệm chuyên hóa kèm và khoang 80% kèm trong huyết tương dược liên kểt với albumin dê vận chuyền

Do đỏ thiều kèm thưởng gảp trong các bệnh lý gan do nhiều nguyên nhản như thay dôi chuyên hóa protein và amino acid, giam tòng hợp albumin huyết thanh vá mất mát trong nước tiêu do dị hóa cơ nặng Nhu cầu khuyển nghị cua kèm dựa trên việc tiêu ĩhự và hầp thu thực phâm

- Sắt: Gan cô vai trò chinh trong việc cân bằng nội mõi cua sât (í những ngươi bệnh bi bênh gan màn tinh, vice điêu hoa sắt có thê b| ròi loạn nên người bộnh xơ gan cán thân trọng với lượng sãt cùa minh Nhu cầu khuyến nghỉ cua Sát dựa trẽn việc tiêu thụ vã hẩp thu thực phàm

• Lởi khuyên dinh dirĩrng

- Ỏ những người bệnh bị suy dinh dường và xơ gan không the đạt được nhu cầu dinh dường bán gđường miệng nên bỗ sung nuôi dưởng qua dường ruột

- Ví người bộnh xơ gan bị giãn tinh mạch thực quan, cỏ thẻ lá cổ trướng nên tiêu thụ các loại chất xơ hóa tan từ các loụi rau mềm dẻ tiêu

- Hạn chế cà phê trà rượu va tránh các loại thức án cay

-Tránh các thực phâm chề biến sần cac thực phẩm lạ gãy di ứng

- Phương pháp chế biển: hạn chế chiên, xào nướng, quay w.w

Dinh dường rất quan trọng với xơ gan vì nó giúp gan bị tôn thương thực hiện được chức năng, giam nguy cơ nhiêm trúng vả cô trướng, cung cấp năng lượng hang ngây vã gi úp keo dãi sự sống chơ ngưih bệnh xơ gan5

Việc lư ván dinh dường cho ngươi bệnh xơ gan lá ràt qua trọng dê lãng cường hiêu bict thực hanh dinh dường dung, hợp lý cân dời mang lai hiệu qua cao trong quá trinh diêu tri bệnh

Tư vấn phai dược diên ra thường xuyên bang nhictu hĩnh thức khác nhau đe người bènh cỏ thế hiẽu vá nằm dược lẩm quan trọng cưa việc thực hành ân uỗng khi mầc bệnh xơ gan vả trong thực hãnh có thê (hay dơi thói quen hỉing ngày

Justina Sam vã cộng sự (2009) đà chơ thấy SDD làm tâng ty lộ có trướng vả hội chứng gan thụn kẽo dãĩ thin gian năm viện và tiêu tốn nhiêu chi plu bệnh viện hơn 4I F Alberino và cộng sự (2001) dã chứng minh SDD lam tâng ty lẽ tư vong ớ người bênh xơ gan 4:

: <€

Tư vấn dinh dường cụ thề bao gồm giảo dục người bộnh ve lụi ích cua chê độ àn uông lanh mạnh phù hựp với tinh trạng lãm sàng và giai dap các thắc mắc cua nguôi bệnh cõ kha năng thay dôi hanh vi cùa hụ Khi chế độ dinh dường thay đời đẽ đáp ứng với mức độ nghêm trọng cua bệnh thi việc lư vắn dinh dường giúp người bệnh thích nghi với sự thay đỏi náy Một nghiên cứu hồi cứu cùa Motoh hvasa và cộng sự (2013) đà chi ra sự khác về ty lộ sống sót và chất lượng cuộc sống cùa người bệnh xơ gan dược tư vấn dinh dường và không tư vàn dinh dường là có ý nghía thống kẽ ( p<0.05) Các tãc giã cùng khuyển cảo việc tư vằn nên có sự kết hợp cúa một nhóm da ngành gồm bác si’, y tồ dược SI*, chuyên gia dinh dường45.

1.3 Các phương pháp đảnh giá tinh trạng dinh dường

1.3.1 Phương pháp nhân trắc hực

Lợi ich cua phép đo nhân trắc học là dơn gian, dễ dáng thực hiên tại giường đê đánh giá TTDD Tuy nhiên, độ chinh xác cua nó bi anh hương ở những người bộnh phù nề hoặc cỏ trướng thường gặp ở người bệnh xơ gan

Chìsơ hliơi cơ thề - BM1 (kg/ni2)

Chi số khối cư thề củng gọi là chi sổ the trụng- thường được biốt dền với lèn viết tãt BMI (Body Mass Index), lả một cách nhận định cư thê cùa một nguôi la gay hay bẽo bảng một chi số Chi số nay do nhã khoa hục người Bi Adolphe Quetelet đưa ra năm 1832 44

Theo WHO, BMI dược khuyên dê đánh giả phân loụi TTDD BMI thường dược sư dụng de phàn loai tinh trang thiếu càn hay thừa cán béo pỉù ớ người lớn Tuy nhiên BMI kẽm chinh xac cho vice đánh giá dinh dường ớ tre đang lờn thanh thiếu niên, người lớn tuồi vã được sứ dụng tốt nhất cho dổi

tượng có độ môi từ 20 đen 65 tuổi không phủ vã không áp đụng với phụ nừ có

ĩ hai vã cho con bú

Cân nặng (kg)

-Clúẻu cao2 (nr)BMI cớ ưu diêm la phương pháp theo dời trọng lượng dẻ thực hiện với dụng cụ dơn gian, kêt qua thu được nhanh chóng, lá phép do tinh trang béo phi làn nhe cân dược sư dụng thõng dụng nhất BMI côn dược xtài la chi số tiên lượng kết qua bệnh tật trẽn lảm sàng (BM1 quá thấp hoặc quá cao đều có liên quan đen sự gia tàng tý lộ bệnh tột cùng như tý lệ tư vong) BMI cùng cỏ nhược điểm lả phương pháp theo dòi trọng lượng có dỏ nhạy kém nhất là klũ chi sư dụng dộc lộp (vi bi anh hương bơi dặc diêm di t tuyền hay những tinh trọng bệnh lý như tiêu chay hoặc phú) Phương pháp này không dùng đê phát hiện sự thiếu hụt dinh dường bong thời gian ngẩn hoậc thiếu hụt các chât dinh dưỡng đục hiệu '

1.32 Dánli giá tòng thê chu quan

Danh giá tỏng thê chu quan (Subjective Global Assessment - SGA) được Detsky vã cộng sự xây dựng vào nàm 1987 dược áp dụng rộng rài trong nhiều nghiên cửu SGA lả phương pháp có dộ rin cậy cao không xâm lấn vả dược ảp dụng rộng rài tậ các bệnh viện Phương pháp Bây bao gồm 2 phẩn: tiền sư bộnh và thâm khâm lâm sảng Các liêu chí dược dành giả 1 trong 3 mức độ A B c r

- Bệnh sử: bao gôm 6 tiêu chí dành giá

Sụt càn trong vòng 6 tháng và thayđôi càn nặng trong võng 2 tuần Sụt càn chia làm 3 mức độ: < 5% 5% - 10% >10%

: <€

Thay đỏi chế độ An cua người bệnh, bao gồm thin gian và tinh chất thức

àn (cháo đặc dịch có nâng lưựng cao dịch cô nàng lượng thẩp đói)

Cảc triệu chứng dụ day ruột kẽo dai tiên 2 tuần: không CO buon non nôn chán ân

Thay đôi chức năng vận dộng: có 3 mức gồm hạn chế sinh hoạt, di lại kém nằm liệt giường

Stress chuyên hóa: nhc vừa nặng

- Khám lảm sảng: bao gồm 4 tiêu chí

Mất híp mờ dưới da tại co tam đầu vủng xương sườn dưới tại điềm giữa vùng nách

Teo cơ (giam khối cư) tại cư túdằu dui hoặc cơ denta

Phủ tại mat cá chân

Cô trướng (báng bụng) thòng qua khám hoặc hoj ticn sư

1.3.3 Các chì sỗ sinh hóa, xít nghiệm

- Albumin buyer thanh

Albumin lả một protein có vai trò quan trọng trong việc điểu hòa thâm thấu giữa mâu vã cảc tứ chức xung quanh Albumin chiếm 60% tông protein huyết thanh và dược san xuất từ te bào gan từ các acid amin ngoại lai hoộc san sinh trong cư Albumin được bai tiêt ngay vào máu (15 granVngày) được ghi nhận trong xe! nghiệm sinh lìõa

Dinh lượng Albumin huyết thanh cỏ ưu diêm dề thực hiện, có giã tri và

ít tón kém nên dưực sư dụng rộng rài trong đánh giá TTDD một cách dinh kỳ trong bênh viộn vả trong diều trị dái hạn Sự suy giam mức độ albumin huyết thanh cho thầy có sự lien quan đến tỳ lệ bệnh tật vã tỷ lệ tứ vong ỡ những người bệnh nhâp viện Vi lý do này mã mức độ albumin huyết thanh thường

: <€

dược sir dụng nlni lũ chi sô tiên lượng Tuy nhicn Albumin có nhược diêm là thin gian băn huy khã dài khoang 20 ngây Mức độ thầp cua albumin phan ánh tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng đã tốn tại từ làu ít nhất là vai tuần hoặc lả vai tháng Ngoai ra ờ những người bệnh đang được điều tri hó trợ vẻ dinh dường, sự cãi thiện giả tri albumin huyết thanh cùng với trạng thái dinh dường hồi phục chi có thè quan sát dược sau 2 tuần Tóm lại albumin huyết thanh dược xtỏi là chắt chi thị muộn cho tinh trụng SĐD và không được khuyến cáo sử dụng de theo dồi kềt qua cua những can thiệp hồ trợ dinh dưỡng

Ngoải ra còn các xét nghiêm khác cùng được sư dụng như protein phan ưng C tông số tề bào lympho các chi sổ phan ứng Viêm 45 48

1.3.4 Hôi ghi khâu phần ỉn

Các cuộc phóng ván vê chê độ ản uống đà cung cấp thõng tin thực tê cho các can thiệp dinh dường bang cách xác dinh che dộ va kha nàng ân cua người bệnh, từ dô xác định sự thiếu hụt chắt dinh dường cần diều chình Đánh giá chi tiết che độ ăn bao gồm: thực phàm, chất lòng, thực phâm bô sung, chất lượng bừa ãn vá thời gian ân trong ngày (thòi gian giữa cảc bừa bừa sáng và bửa dem muộn ) cùng như lượng calo vả chất lượng protein ân vảo

Việc đánh giá khâu phần ản cẩn nhiều thời gian, dôi hoi nhài viên có

kỳ thuột cao dựa trén sự họp tác vã nhớ lụi cua người bệnh Phương pháp hói ghi 24h yêu câu nhớ lụi trong thời gian ngủn ít thông tin lum ít thay dõi hanh

VI nuôi dường hon so với nhật kỹ thực pliàin duực sư dụng phô biên him ờ cộng đồng do khong yêu cằu trình độ hicu bièt cao

Tuy nhiên, phương pháp hoi ghi 24h không khao sát chắt lượng cùng như sự da dạng cua chế độ an trong thời gian dải, cần sư dụng thêm bang hói tằn suất thực phâm í0

CHƯƠNG II: ĐÔI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỦV

Địa diem: bệnh viện Đa khoa Dồng Đa

Thin gian nghiên cứu: tú thang 1/2021 đến thang 5/2021

2.2 Đoi tượng nghiên círu

2.2.1 Tiêu chuẩn chọn

Người bệnh dược chân đoán xơ gan do bất kỳ nguyên nhãn náo (nghiện rượu, viêm gan virus ), được quan lý ben bệnh viện cõ dầy du hồ sơ bỳnh an.Người bệnh dưới 65 niôi có kềt quá siêu âm FibroScan sau ngây 1/1/2020 cho kềt qua tử F2 ươ lén

Người trường thành (> IK tttỗi) dòng ý tham gia nghiên cứu

2.2.2 'l iêu chuẩn loại trừ

Người bệnh nào gan dang xuât huyết tiêu hóa, suy gan càp ung thư biêu mõ gan

Người bàìh mắc các bệnh nội tiôt như hội chưng Cushing, cuông giáp, suy giáp, đang bi nhiễm khuân hoác bi ung thư cần thay dõi che độ ân uống hoàc hạn chế ăn uống vi lý do khác (trừ đái tháo dường, lối loạn lipid máu táng huyết áp)

Người bệnh tai biển mạch mâu nầo cap (nhồi máu nào cấp xuầt huyết m«ãu nâo cắp), sa sút tri tuệ câm dice, roi loan thần kinh cỏ thê ngân can

sự hiéu biết đối vởi việc cung cấp thõng un vả các phép do nhân trắc học

: <€

2.3 Thiết kể nghiên cứu

Thièt kế nghiên cưu mõ ta cat ngang thõng qua bộ càu hoi phong vấn kct hụp VỚI do chi sồ nhàn trẳc

2.4 Cử mẫu

Lấy Toàn bộ người bộnh đến khâm định kỳ trong thời gian từ tháng 1/2021 đen dầu tháng 5/2021 dược 62 người bệnh

2.5 Phương pháp chọn mầu

Chọn mầu thuận tiện nhùng người bệnh đù tiêu chuẩn tham gia

- Dặc điểm chung cua đoi lưựng nghiên cứu; Tuổi, giới tinh, dán tộc, trinh độ học vẩn nghẻ nghii'p hiện tai đà được lư vãn dinh dường chua

- Tinh trạng bệnh: Các bệnh mắc kèm cỏ mac viêm gan virus

(HBV/HCV) không, độ xơ hóa gan

dinh dường cúa khâu phẩn theo bang tinh toan đo Viện dinh dường xây dựng dựa trẽn các sò liệu thanh phần dinh dường các thực phàm Việt Nam 2007'’.

Thu thập số tĩơ nhân trắc

Thu thập số về cân nâng, chiều cao cua đối tượng báng càn điện tư vã thước đo ngây phong vấn

Sứ dụng cản TANITA (SC-331S Body Composition Analyzer Tanita, Nhật Bân) có độ chính xâc lá o.lkg Càn được dát ỡ vị tri ổn định vã bang phảng đù ãnh sáng Cân dược kiểm tra vã hiệu chinh bơi kỳ thuật viên chuyên trách tnróc khi tiến hành nghiên cứu

Đỗi tượng dược cản chi mặc quàn ảo gọn nhự dược yêu cầu bo lại tất

ca các tư trang Đối tượng không mang giày, dép dứng giữa bân cân không

cư động, mắt nhìn thăng, hai tay khép vào hai bẽn minh, trọng lượng dồn đều

ca hai ban chân

Kỳ thuật viên đứng dổi diện với người dược cản không chạm vảo người dược càn nhập các thòng SO về tuối, giới cua dồi tượng và tiền hành thao tác trên moniter Kct quá dược tinh bang đơn vị kg với ỉ số lé

: <€

Đối tượng đứng thảng 2 gót chán chạm vảo nhau, trục dọc cua cơ thê trúng với nục cua thước, mắt nhìn tháng về phía trước, hai cánh tay buông thòng Đàm baơ 9 điểm chạm cua cơ thê vào bờ tướng nơi đóng thước: 2 gót chan 2 bắp chân 2 vai 2 mòng vã châm

Người đo kéo thước từ trài xuống, ảp ỉảl dinh đẩu cua doi tượng vá áp sãt váo mật phảng cô thước, đọc kết qua tinh băng cm với 1 số lé

Khinh giả TTDD của người bênh

- Dựa vào BMI ( BMI ■ Càn nậngỴChièu cao)2) Kẻt qua xếp loại

TTDD cùa người bệnh theo phàn loại theo WHO (2004)’*:

- Dựa vào SGA: Sau khi dành giá tồng thê bảng bó cáu hói SGA được chia lảm 3 mức độ:

kéo dai ít nhắt 2 tuần trước, khảm cớ teo cơ vá mất lớp mờ dưởi da mức độ nhọ ltoảc vừa

: <€

SGA c (Suy dinh dường): sụt cân >10% ân uống kém chi ân dược thức ăn sệt, lỏng, kháni có leo co và mất lớp mỡ dưói da mức độ nặng hay có phủ chi bảng bung4

- Dựa vảo đinh lượng Albumin4É

4-Albumin huy ét thanh (g L) TTDD

• Đánh giá khâu phần ăn

Cơ cấu khâu phun ân

ngh| cho người Việt Nam

Hướng dần cua ESPEN

2019

Protein ĐV/Protcin

Một sỗ vitamin vã khoáng chút trong khiu phần án

Nhu cẩu tinh cho khuyên nghi cho người Việt Nam

: <€

- Số liệu được làm sạch, nhập bằng phấn mềm Epi data 3.1

- Tinh toán thống kẽ trẽn phần mềm SPSS, phiên ban 15.0

-Các test thống kê y học thòng thưởng được sử dụng đê dánh giá mức độ khác biệt Nhận dinh có sự khac biệt khi p<0.05 (Chi squared test, Fisher’s exact test Independent Sample T-test)

- Sổ liệu dicu tra khẩu phẩn dược quy từ thửc ân chín sang lượng thức ân sồng sạch theo bâng quy đôi cùa Viện Dinh dường sau đó nháp vào báng Exel

đè tinh toan Giã trị cac chat dinh dường cua khẩu phân được tinh toán dựa vào " Hang thánh phàn thực phàm Việt Nam nảm 2007" va so sảnh VỚI "Nhu câu dinh dường khuyến nghi cho người Viộl Nam năm 2016" Nhu cầu khuyến nghi danh cho người trương thanh lao động nhẹ ở các nhóm tuõi và giới khác nhau đưực sứ dụng đẽ đánh giã mức dáp ứng nhu cẩu

Sai số:

Cách khác phục sai so:

- Gi.il thích rỏ vời các dổi tượng về ý nghía va muc tiêu cua cuộc diều tra

- Tránh phong vẩn lúc người bệnh dang một

• Kỹ thuật cân do chính xác, dụng cụ cân, do dược sư dụng như nhau trên toàn bộ dối lượng

- Tập huân thong nhât kỳ thuật thu thập sồ liệu: sô liệu nhản trắc ( cân, đo chiêu cao do chu VI vòng canh tay), cách hói ghi khâu phân

can có dộ chinh xác cao

ly lách dũa muỗng dé quy dôi ra thực phàm

- Nghiên cứu được tiến hành sau khi dược HỘI đồng thâm dinh dề cương, Viện dào tạo Y học dự phóng vả Y tế còng cợng củng với sụ đỗng ý cùa bệnh viện Da khoa Dông Da

- Các người bệnh tham gia một cách tự nguyện

• Giai thích rõ với các cơ quan và dôi tượng về ý nghía va mục tiêu cua cuộc nghiên cứu

the yêu cầu dùng vả húy ket qua phong vấn bất cứ lúc nào

- Các sổ liệu nghiên cứu dược bao quan chặt chè chi có cán bộ nghiên cứu chính dược sư dụng số liệu phục vụ cho cõng tác nghiên cửu khoa học viết bao cáo vả cung cấp cho từng đôi tượng nghiên cứu klú càn thiết

- Sổ liệu chi được phục vụ cho mục đích nghiên cứu va nhầm đe ra nhùng biện pháp nâng cao sức khoe cộng dỗng ngoài ra khòng có mục đích não khác

: <€