Kiến thức về stress và các cách ứng phó với stress của sinh viên năm thứ 3 ngành bác sĩ y khoa, trường đại học y hà nội, năm học 2020 2021

SUMMA RY OF THE SCIE NTIFI c RES EARCHKiền thức về stress và các cách ừng phó với stress ciia sinli viên nám thừ 3 nganh ỉ’ khoa trtrờng Dại học Y Hà Nội, nàni học 2020 - 2021 Knowledge

TRƯỜNG DẠI HỌC Y HÀ NỘI

_ ♦♦♦ _

KHOA, I RƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI, NẢM HỌC 2020 - 2021

Ngành đào lạo : Cừ lứìâii y tế công cộng

Mà ngành :D720301

KHÓA 2017-2021

Chu tịch III) Người hướng dàn khoa học:

PGS.TS TRÀN TH| THANH HI(»NG

Hà Nội - 2021

Lời đâu tiên em xin chân thành cam ơn Ban giám hiệu trướng Dạihọc Y Hà Nội; Viện

Đào tạo Y học dự phòng vả Y tế còngcộng: phòng Quàn lý Đào tạo Trường Đai học Y Hã Nội đà tạo điều kiện thuậnlợi và giúp đỡ em trong quãtrinh học tập va nghiêncứu đê em

CÓ thẽ hoanthanhkhóaluậnnày

Em xin chân thành gưi lời cam ơn đen các cô giáo bộ món Y dữc và Tim lý y học - Trường Dại học Y Há Nội dà trụcticp giangdạy, đóng góp nhùng ỷ kiến quỷ báu cùng như giúp đờ tao diều kiệnthuận lợicho em trong suõtquá trinh học tập và lảm khóa luân

tóc nghiệp nảy

Dậc biệt em xin chân thành cam ơn và bày to lõng biết ơn sâu sic tói ThsNguyềnThi

Thu Thúy dà lân tínhhướng dần chi báo, dộng viên vá giúp dờ em trongsuốt thởi gian

thực hiện khóa luận tốt nghiẻp náy

Em xin chanthanh cam ơn cácbanthuộc nhóm nghiên cưu dà tao diêu kiệngiúp dờ hơ

trợ em trong quã trinhthu thập sổ liệu

Cuối cung em xin gưi lởicám ơn sáu sác tỏicácbạn sinhviên năm thứ 3 ngảnh Bác sf

Y khoa Trương Dạihọc Y Ha Nội dã cungláp nhùng thông tin quý hau dè em co thê hoanthánhkhóa luận tốt nghiẽp nay

Em xin trân trụng cam ơn!

Hã NỘI ngay 14 thăng 5 năm 2021

Sínhviên

Hoang Ibị Hoai

Kinh gửi:

Ban giâm hiệu trương Đại học Y Ha Nội

• Phông quan lý Đáo lao Đai học Trường Đai học Y HáNội

- Việndáo tao Y họcdự phỏng vã Ytểcõngcõng - Trường Dai học YHãNội

- Hội đồng chẩm luận vân tổt nghi ộp năm hục 2020 - 2021

Em tên lã Hoàng Th Ị Hoáĩ sinh viên tô 34 lop Y4L - Ytế cõng cộng khóa2017- 2021

Em xin cam đoanday là công trinh nghiên cứu do em thực hiộn dưới sự hướngdản cua

Ths.Nguyen Thi Thu Thuy Các ket quavà sỗ liệu nghiên cứuđưa ra trong khóa luân la

trungthực vàchưa tùng đượccõng bố trong bất ki nghiên cửu nàokhác.Em xin chịuhoàn

toàn trách nhiệmve nhùng cam kết này

HãNội.ngáy 14 tháng năm 2021

Sinh viên

Hoang Thị Hoãl

ĐH Đại học

CHƯƠNG 1: TỎNG QUAN TẢILIỆU 3

11 Khái niệmVC stress .3

1.1.1 Dịnh nghía stress

Bicu hiên cua stress 3 1.1.3 Nguyên nhan gay ra stress 7

1.1.4 Hậu qua cùa stress - 9

1.1.5 Cácbiện pháp diều trị stress 11

1.1.6 Dự phong stress ỉ 1.1.7 Tim kiêmsựhó trụ khi b| stress 13

12 ứng phó vin stress 13 1.2.1 Khái niệm ứng phó Veil stress 13

1.2.2 Cãc kiêu (cách) ung phóvới stress 15

1 2.3 Cảc phưimg phápđo lường úngphó với stress 17

13 Một sổ nghiên cửu vềkicn thức stress và cáccách úng phó với stress 19

1.3.1 Nghiên cứu trẽn the giới .19

1.3.2 Nghiên cưu ở Việt Nam 22

1 4 Một sổ thõng tin về địa diem và đối nrụngnghiên cưu 24

15 Khung lýthuyết nghiên cứu 25

CHƯƠNG2: DOI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PliẢP NGHIÊN cút 26

2 1 Địa diem, thin giannghiêncứu•••••••••••(••(■••■•••••••••••a* 2.1.1 Địa diêm nghiên cửu 26

2.1.2 Thòi gian nghiên cúu 26 2.2 Thiết kế nghiêncứu 26

2 3 Đòitượng cờ mau sichọnmâu 26

2.3.1 Đóitượngnghiên cứu 26

2.3.2 Cở mảu nghiên cứu .26

2.3.3 Cáchchim mau 27

2.4.1 Cóng cụ thu thập sỗ liêu - _ 27

2.4 2 Ọuỵ trinh thu thậpsả liệu 28

2.5 Bien sỗ và chi sỗ nghiên cửu 29

2.6 Xùlývà phân tích số liệu 31

2.7 Sai sổ vàcách khống chế sai sồ 33

2 8 Đạo đức trong nghiên cứu 34

CHƯƠNG3: K ÉT Q VA NGHIÊN c út 35

3.1 Thõngtinchung về đỗi tượng nghiên cửu 35

I Kiến thứccủa sinh viẽn ve stress 35 3.2.1 Kiến thứccuasinhviênvề khái niệm stress 35

3.2.2 KiênthứccuasinhviênVC biêu hiộncuasUess 36

3.2.3 Kiên thứccuasinh viên về nguvẽn nhản gãy ra stress 37

3.2.4 Kiến thúc cuasinh viên VCanhhươngcua stress 40

3.2.5 Kiền thúc cua sinh viên vê phương phap diêu tri stress 42

3.2.6 Kiên thứccuasinhviên vẽ khai niệm"ừngphoVỚI stress' 43

3 2.7 Kiến thứccuasinh viên vẻ cách thúc ứngphóvơi stress 44

3.2.8 Kicn thứccuasinhviên ve các biện pháp dư phòng stress 46

3.3 Các biên pháp ứng pho vói stress cua sinh viên - 51

3 3.1 Cáctinh huòng gãy ra stress cho sinh viên 51

3 3.2 Câccách(kicu) ủng phôvớistresscua sinh viên 52

3.3.3 NguónhÓ trự xà hội chosinhviên khi bị stress 57

CHƯƠNG4; BÂN LUẬN 63

4 1 ThòngtinchungVC dơi tượng nghiên cứu 63

4 2 Kiến thức cua sinhviên về stress 64

4.3 Các biện pháp úng phô vỏi stress „ 71

KÊT LUẬN 79

KHUY ÉN NGH Ị _ 81

TAI Llfu THAM KHAO

Báng 1 Thõng tin chungVC đối tượng nghiên cứu 35

B.mg 2 Kiên thúc cua sinh viênVC biêu hi<in cùa stress 36

Bang 3 Kiến thúc cua sinh viênvềnguyênnhản gây ra stress 38

Bâng 4 Kiến thức cua sinh viên về anhhưởngcùa stress 40

Bâng 5 Kiên thức cua sinh viên vè phươngpháp diêu trị stress 42

Báng 6 Kiẻn thúc cua sinh viên về cách thưc ứngphố vơi stress 44

Bang 7: Kiền thuc cua sinh viênvểcac biệnphapdu phòng stress 46

Bang 8: Nguồntimkiếm thõng tinVCstresscua sinhviên 48

Bang 9 Các tinh huơng gày ra stress cho sinh viên 51

Bảng 10: Càccách(kicu)ímgphỏ vói sữess cia sinh viên 53

Bàng 11 Cãc chiến lược ung phó với stresscua sinh viên 55

Bâng 12 Mức độsưdungcac chiên luục ung phó vơi stresscuasv Nam vàNữ 56

Bâng 13 Mức độ sứ dụng các chiến lưục úng phô với stresscũasvđà lững \à chua tùng dọc họcbiếtnghe nói VCstress 57

Bâng 14 Nguồn hô trợ xà hội cho sinhviên khi bịstress 57

Bang 15 Mữc độ sứ dụng các chiến luợc ung phó theo cam nhận cua sv 60

Biêu đồ 3.1:Kiền thúc của sinh viên VCkhái niệm stress 36

Biêuđờ3.2:Kiềnthúc cùa smhviênvềkhái niệm ưng phó với stress 44

Biêu đồ 3.3:Kicnthúc cũa sinh viên về cácbiệnpháp dự phông stress 46

Bicu đồ 3.4:Mứcđộcẩn thiết phải trangbị kiến thức VCstresscho sinh viên 49

Biêu dồ 3.5: Hinhthức cungcẩp kiến thứcvềstresschosinhviên 50

Biêu dồ 3.6: Cam nhận cua sinh viên sau khi sư dụngcác cách Ihữc ứng phó vói stress 60

SUMMA RY OF THE SCIE NTIFI c RES EARCH

Kiền thức về stress và các cách ừng phó với stress ciia sinli viên nám thừ 3 nganh ỉ’

khoa trtrờng Dại học Y Hà Nội, nàni học 2020 - 2021

Knowledge about stress and coping with stress of third year medical students at Hanoi

Medical University, 2020 - 2021

Tõm tắt

Lj do lụa chọn đề tai: Sinh viên nảni thu 3 ngànhBac sỳ Y khoa lã mót trong nhũng đui tượng bị stressnhiêu nhất trong các nám hục do thay dõi môi trường học tập: vừa học ơ

giangdưỡng vừa đi thực tập lâm sàng tại bợih viện nhiềumôn chuyên ngành vói kiếnthức

khó áp lực thi cứnhiểu Hiêu biết không đầydu ủng phõ với cảngthăng không phù hụp

sỗ ảnh hường rât lón tói hiệuquahọc tộp các mòiquan hệ vã chất lượngcuộc sống cua sinh viên

Mục đích: Nghiên cứu tiến hãnhnhâmtimhicu kiến thức cua sinh viênnăm thử 3 ngành

Bãc sỳYkhoaVCstress vá cãc cách ứng pho với stress

1’hưưng pháp:Nghiêncúu mô ta cất ngang dưực thực hiện trẽn toãnbộ sinh viên năm thứ

3 ngành Bãc sỳ Y khoa Trưởng Đại học Y HàNội,bângbộ càu hoi gôm 3 phần Thõng

tin chung cua dổi tượng nghiên cửu: Kiến thức về stress (khái niêm, biêu hiện nguyên

nhán anhhương.phương pháp diều trị cách thức giai toa cách dự phong, nguồn tim kiếm

thong tin VCstress) Các cách úng pho vớistress

Kct quà: Nghiên cửu dà cho thấy: Vẽ Kiổn thúc: cỏ một ty lỹ rất caosinhviên có kiến

thức dủng về biếu hiện, nguyên nhân ánh hương, phương phap diều tri cách dư phóng

stress bẽn cụnh do I sổ ítsinhviêncòn hiêu saivề nhùng khiacạnh nãy Mặc dù vậy hiếu

biẽt dãydùvề khai niệm stress thi chi cờ 28% sinh viên tra lờidũng Sinh viên tím kiêm

cua ban thân(23.4%) Gi ái quyếtvẩn đề diều hòacamxúc bộc lộ cam xúc sao nhầng là

cãc chiến lượcimg phó với stressđượcsinhviên sư đụng thường xuyén nhất (DTB lẳn lượt

lã 7 34 7 25, 7 19 7.11) chổi bờ né tránh, mong ưóc lả nhừng chiến lược ứng phó ma sinh viên ít sư dụng (ĐTB lần lưựt la 4 90 ó 60, 5 99)

Kẻt luận: Hầu hết sinh viên năm thư 3 ngành Bác sỳY khoa Trường Đại học Y Hả Nội

đà cố hiếubiếtđúngvềstress tuy nhiêncòn một số nhàm lẫn vảchưa đẳy dú Khtbjstress,nhiêu sinh viên dà biết sư dingcác cảch ứngphotíchcựcnhư lụp trung gi ái quyếtvẩn dê

diềuhoacamxúc,thay dôi nhận thức chap nhận, suynghi'lích cực Tuynhiên ' âncòncó

1 lylộsinh viên lựa chon each giaiquyết tiêu cực như nétranh Van dê choi bo sựthật.vi

vậy vicecungcắp kiến thứcVCstresscho sinh viên, bao gôm ca cáckỳ nâng úng phó với

stresslá rate An thiết

Từkhóa:stress, kiên thúc, úng phờ sinh viên năm thứ 3 ngành Bác sỳ Y khoa

Abstract

Reason for writing:3rd-year Medical students are one of the subjectswho suffer the moststressduringtheirschoolyearsduetochanges in the learning environment: studying at the

lecturehallwhile doing clinical internships at the hospital, manyspecializedsubjects with

difficult knowledge, high exam pressure Inadequate understanding the inappropriatecopingwithstress will greatly affect students academic performance, relationships and

quality of life

Problem: The research was conducted to learn students knowledge of stressand how to

copewith their stress

Methods: The cross-sectional descriptive study was conducted on all third-year medical students at Hanoi Medical University, by questionnaire, includingsocio-demographic data,

knowledge about stress including concepts, manifestations, causes, consequences,treatments, ways to relieve, how to prevent sources of information: coping with stress

provided through the ResponsestoStress Questionaire which includes 30 items

methods, waysto prevent stress, besides a few students still misinterpretedtheseaspects.

However, witha full understandingof the concept of stress, only 28% of studentsanswered

conectly Students seek information about stress through many sources such as through

subjects (24.1%), from their own experiences (234%) Problem-solving, emotional conditioning, expression of emotions, anddistraction are the stressresponse strategies that

students usemost often(GPArespectively 7 34 7.25, 7 19 7.11); denv avoid andwish

are coping strategiesthat students rarely use (GPArespectively 4 90 6 60 5 99)

Conclusion: Most of the 3rd-yearmedical students of Hanoi Medical University have aconect understanding of stress but there are still some confusion and incompleteness

When stressed,manystudents know how tousepositive coping methods such as focusing

on problem solving, regulating emotions changing perception accepting; and thinkingpositively However, there is still a percentage of studentswho choose solutions such as

avoiding problems, denying the truth Therefore,itisvery necessary toprovide knowledgeaboutstress to students, including skills of coping withstress

Keywords: stress knowledge coping third yearmedicalstudents

Stress(câng thăng) la một trong những'Vần đề súc khoe" cuaconnguờiơmọi thôi đại bơi nhùng tác động anhhươngto lớn cùa nótơimọi mặt cua đời sống Theo một kết

qua nghiên cứu tại Anh nàm 201 8 cùa Quỳ Sức khoe tâm thần, có den "74% so người cam thây cảng thằngđen mứcbị quá tai hoặc không thê đối phó dược" Stress xảy ra ở mọi

lira tuổi mọingành nghe độc biệt làớ nhùng người tre tuồi như tăng lóp thanh niên sinh

viên(SV)

sv các trướng y dược cùng làmộttrong nhùng dõi tượng dang phai chiu lác đóngmạnh mè cùa "cản bênh này" khi hợphái sồng, học tập và làm việc trong những mõi trưởng

dầy áp lục Nghiên cứu cua Trần Kim Trang (2012) về “Stress, loâu vàtrầmcám ờ sinh

viên y khoa" lại DụihoeY Dược TPHô Chi Minh chi ra ti lộ svbịstress trầmcam vã lo

ãu lần lượt la 71.4%;28.8%; 22.4% đa số ơ mức độ nhọ vá vua 52.8%svcocũng 3 dụng

rơi loạn trênStressdặc biẻt lã ư mức dợ cao dà anh hương nghiêm bọng dcnsức khoe thè chất làn tinh thần, đen hiệu qua lãm việc, học tập cùng nhưcác mối quanhệ xầ hội

Mậc dù tỷ lệ bị stress cô xu hướng ngây càng gia tâng nhưng hicu biết vềvấndènáy củng nlnr sư dụng các cách ưng pho tích cực khi bị stress ưsvcòn nhiều hạn cheNghiên cưu cua Sundccp Mahani vả Pavan Panchal (nảnr 2019) vè Kiên thứccuasinhviên

trong quan lý stress, cho thấy: chi cô 35,7% sv tralơi dung các biêuhiẻn lãm sángCuamột người khi bị stress5 Nghiêncữucua Beryl Manning Geist FremontaMeyer.Justin

Chen tạiHội thao nângcaokiểnthứcvả quán lýstress cùa sinhviên y khoa kháosáttrước

hội thao 80% sv cỏ kiến thức VC anhhương cua stress đổi vài sức khóe học tập và hoạt

dộng chàm sócngườibệnhcuachinh SV tuy nhien chi cô50%sv tự tin sử dụng cácchiến

luựu dơi phó thích hợp khi b| stress, va chi khoang 30% sv biết tim kiêm su giúp dờ từ

những người xung quanh 4 Trong nghiên cứu cua RC Harris CJ Millichamp WM Thomson vcStress vã cách ừng phò cúa SV y khoa và nha khoa năm thử 4:58 6% sv cam

thây thưởng xuyênbistress Một sỗ SV y khoacho biết đà ứng phó không tot khi bị stress

và cõ nhùng cam giác lo làng bât thưởng tuc giận vả buồn bătrongthờigian dãi sv nha

khoa lưa chọn cách ứng pho mangtinh tiẽucực như ung phô phá hoai nhiềuhơnso với sv

y khoa Chi cờ 13.5% SV dà sư dụng dịchvụ lư vẩn chuyên nghiệp trong những nâm ớ trường dai học $ Cũng theo báocáo ket qua cua Walid El Ansari RezaOskrochi về Câc

biêu hiệnvẻ sức khoecùa sv liên quanđencảngthung ơ trường dạâ học tai Vương quổe

Anh vá Ai Cập mức dộ càng lining cúa sv ỡ ca 2 quốc gia đều rất cao, có mối liên quan

giùa mức độcăngthảngcuasv vã cácbiêu hiệnvêsứckhoe Nghiên cửu cũng khao sat

cách $v dại hực traiquacâng thảng nhu the nào: các cơ ché ung phó mà $v Sư dụng de

giam thiêu cảng thàng vá kết quã cùngcho thầy sv chưa hiẽu dược nguồn gốc cùa càngtháng6 Nghiên cứu về Đối phó vin cángthảngcuasV dai họcngười Mỳ gốc Phicua Lori

s Hoggard Christy M Byrd chi ra: sv dã sir dụng cách giãi quyết vấnđề vá cãc chiền lược

ung phờ dối dầu, trãnh ne nhiều Ill’ll khi gáp phai các sự kiện gãy cảng Ihãng Một sô nghiên cưu cùng đà chi ra: Sự thiếu hựt kiến thưc kỳ nảng lã một trong nhùng nguyênnhàngãycảngthảngchonhiềuhọcsinh5

Như vậy, trẽn the giói đà cỏ nhiều nghiên cứu về kiến thức và each ửng phóvớistress trên dõi lương SV y,tuynhiên ư việt Namcâc cõng trinh nghiên cứu vè lính vục náy trên đỗi tưựng sv dặc biệt lã $v y còn chưa có nhiều, sv y nói chung, dặc biỹt lãngànhBác sỳ Y khoaluỏnphai chịu áp lực càng tháng ỡ mữc độ caodotinh chất ngành

nghe, môi trường hục tập việc có hiêu biết đúng vả ứng phó phù hụp khi bi stress có ý

nghía vò cùng quan trọng giup các em biết diều chinhban thán co biộn pháp dự phóng vá

có thê damdương đưục nhiêmvụcuangười bác sỹ saunày cũng như có thè kham và diêu tri cho các bỹnh nhân bị stress Chinh vi vậy, chúng tôi ticn hãnh nghiên cứu: “Kiên Ihưc

về stress vãcác cách ứng phó vói stress cua sinh viên năm thứ? ngànhBácSI* V khoa,

Trường DạihọcYHá NỘI nảm học2020 - 2021" với 2 mục tiêu:

ỉ Mó ĩa kiền thúc về stress cua sinh vién năm thú 3 ngànhBac sỳ Ykhoa Trưởng i)ựi

học Y Hà.Vôi, núm họC 2020- 2021.

2 Mò tà các cách ủng phổ vởi stress cua sinh viên nảm thừ 3 ngành Bác sỳ Y khoa Trường Dợi hoe YHà Nội, nàm học 2020.2021.

CHƯƠNG I TÒNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Khái niệm VC stress

1.1.1 Dinh nghía stress

Thuậtngừ ’stress" đà đượcsư dụng từ the kỹthứ 15 trong lính sục vật lý học với V

nghía lâ sức ép hoặc sức càng mà một vật phái chịu tác đôngtừ nhùng vật khảc Den thể

ky thứ 17 thuật ngừ này được sư dụng phô bicn với ý nghía khái quát him cho ca con

người: do la phàn ứng căng thăng truck mọt súc ép hay sụ lácđộngcua một tac nhannao

đo Tờiđâu thế ky thư 20 thuật ngũ stress đượcsưdụng rộng rài trong các lình vục Sinh

lýhực Tâm lý học vảXỉ hội học ’ Vảngàynaystress dà dược nghiên cứu ờrẩt nhiêu góc

độ khãc nhau

TheoTu diên Tàm lýhựccuaHí ộp hội Tam lv hex? HoaKỳ(AmericanPsychological

Association Dictionary of Psychological) stresslá phan ứngsinh lý vả tâm lỷ đối với cãctác nhân gâycảng thang bêntrong hoãc bẽn ngoai cơ the Stress cỏ thê anh hưimg trực tiếp

vả đàn dền các rói loan tâm lý sinhlỷ vả bênhtật anh hướng đến sửc khoe tinh thầnva

the chát lãm giam chai lượng cuộc sóng 10

Cannon (1932) vã Hans Sdỵe M D (1956) quan niệm "Stress như lả một phan ứng

sinhhọc không dặc hiệu của cơ the trước nhùng tinh huống câng thăng" n Ódâycáctác

gia dãdê cộp tớinhững phan ứngsinhlýcua cơ thế có thê xayra irước nhùng biến cố cua

cuộcsồng như: tim đập nhanhhuyẽt ap táng, mõ hôi toat ra chán tay run rây,dâuchoáng

váng, các cơcàng cứng HansSelye cũng chơ răng stress khong phai lúc nào cùng gãy

ra tác độngtiêu cực mà đôi khi stresscùng đem lai nhùng lợi ich nhất dinh chocon người như nỏ khơi dậy động lưc nỏlãthửthách đe con người pháthuy sức manh nòi lực đê vượtqua thư thách, khỏ khăn

Các tác gia Holmes vá Rahe (1967)cho rangstress la nhũng thay dôi Cuacon người

nhámdáp lại nhùng biẻn Cồ cuaCUỘC sống Trong cuộc sổng, mỏingườidêuphaitraiquanhữngbicn co củng thẳngnào dõ nó cỏ thế xay ra bất ngờ vỏi cường độ manh như: cái

chã vợ chong: mấtviệclam-Có nhũng biến cố tác dòng ớmửc độ vữa như: bất đauđi hoc:

Up gia dinh; mang thai vànhừng biển cổ ánh hương ơ mứcdộnhe như: thay dơi thôi quen

ànuổng, ngú nghi Vã trong nhùng tinh huống đỏ mói ngườiđểuphái thay đổi đê có thè

thích nghi vả vượt qua Như vậy trong kháiniệm nay Holmes vã Rahe đà để cụp den

nhữngyếu tố tácđộng tư bên ngoải đến với con người

Các nhá Tảm lý học Lazaros RS, Folkman s dưa ra dịnh nghía vềstress Sttess látrạng thái hay cam xúc mà chù thè trài nghiệm khi họ nhận định răngcácyêu cầu vả đòi hoi từbẽnngoai vã bẽn trongcôtinh chất đe dọa có hại vượt quá nguiin lực cà nhànva

xà hội nuhọ có thê huy động đưực’*lỉ Ỡdãycác tác gia đà đề cập den các yêu tổ tâm lý

trong phan ưngstress đó la: sự nhìn nhận, dành gia cuacãnhản vơi vai trò lá một chu thê tich cực và đô chính là ycu tồ hết sửc quan trọng dê l tinh huống haybiến cố có thê trơ

thanh mỗi nguy hiêm cho cã nhãnhay không Ngoai ra cácyềutố cam xúc cách thức ứng pho cùng như các tác dộng bẽn trong vá bẽn ngoài cơ thẻ cùng đưục Lazarus RS vá

Folkmans dề cập đẽn

Dirới góc độ y học.stressdược hiếu như là "Bấtcứnhãn tố nàodedọa đến súc khoe

cơ thè hay có lãcdõngphương hai dencác chức núng cư the như tôn thương bệnh tật hav

tâm trạnglo lắng”ÍS Như vậy.đinh nghía nay dà dêcậpdenstress như lá cáctác nhãn gãy

ra nhữngtácdộngtieu cực dènsức khoe the chắt vá tinh thần

Viện sửc khoe tàm thân quốc gia (National Institute of MentalHealth ■ National

Institute ofMental Health trụ sở chính được dặt tụi tòa Neuroscience Center Building

Rockville, Maryland Hoa Kỹ) đưa ra khái niệm vêstress, đo la each nào và cơ thê phan ung với bầt kỳ nhu cầu náo - vidụ như thanh tích ư cơ quan hoặc trướng học một thay dôi

quantrọng trong cuộc sống hoặc một sự kiệnđaubuồn• dều có the gãy cáng thángl: Dinh

nghía nàycùng để cập dén nhùng yếu tố sinh học trong phan ứng stress cúa con người

trướcnhữngtinh huông sựkiên biếncốxảy đổi Vin cá nhàn

Như vậy khi de cậpđenkháiniêmstress cãc tác gia đàxemxet nhin nhận ợ nhiêu

gócđộ khãc nhau, có the VC mặt sinhhọc tãm lỷ hoặc những tácđộng thay dôi tữphia môi

tnrờng nhùng biến có xay ra trongcuộcsống

Chinh vivậy khi nói dền stress chungta cần biếu mộtcách toàndiện đóchính la nhùng phân ứng sinh lý,phan úng tâm lýcuaconngười nay sinh trước nhùng sựkiên, tinh huống, biến cỗ mà con người nhìn nhận như lả nhùng mối đe dọa hay thứ thách dồi với ban thân Stress có the ánh hướng tích cực hoặc tiêu cực dền nhiều mặt của đởi sống cá

nhan vá xâ hội

1.1.2 Biếu hiện cua stress

o mồi người khi lơi vảo trang thái stress có thê có nhùng biểu hiỹn khác nhau, diềunáy phụ thuộc vàotinh huống hoãncánh, tinh chãt va mức độ cuatac nhangãy ra stress

vá nhũng đặc diêmcuatưng cá nhãn (the chat, tâm lý xã hội) Tuy nhien theoViệnSue

khoe tám thân thế giới, khi bị stressconngười thương có 15 biêu hiện dặc trưng 14:

• Biêu hiện về mỉa sinhẠ’ ỉ thục thề):

- Daudầu.chóngmật

■ Đaudạdây

- Tim đập nhanh, hồi hóp

- Đau nhức, dậc biệt làcảngcơ

- Rối loạnchức năng tínhdụcrối loạn kinh nguyệt

• Biêu hiện về Cưm xúc

- Lo lang, bổn chồn, chân nan

- Thay đôi tâmtrang,hay khóc

- Cam thấy choángngợp

• Khó kiềm che cám xúc:dề nin cau gi ân dừ

• Biêu hiện về mỉa nhộn thúc:

- Khờ khàn trong Việc dưa ra quyết djnh

- Hay quên, dẻ nhầm lần

- Khó tập trưng hay mệt moi

• Biéu hiện về hành vi:

- Sưdụng rượu bia và cãc chất kích thich

- Ân nhiêu hoặc ít hon bính thường

- Rối loạn giàcngu.gãpác móng

Theo Lazarus Woolfolk vá Richardson khi bị stress con người côncó một sỗ biêu

hiện về mãt cam xúc như sau15w:

- KhóchỊU tức giận và giận dử: Stress thường mang dển cam xúc tức giậnnamtrongkhoanggiữa sụ khóchịuvà giặn dừ kho kiếm soát được Trạng thái thàt vụng lảđiên hình

cua sụ tức giàn

- Lo lãng va sợ hài: Stress thường dẫn đến tám trụng lo làngva sự hải hon nhữngcâm xũc khác Bẽn cạnh dó nhiều nhã nghiên cứu dà chi ra trạng thãi lộ ãu có thè xuẩt

hiên khi con người chiu áp lực

- That vọng buồn chán vãđaukhỏ: Đòi khi câng thăng, stress cùng mangđến ca sự thát vụng cho cá nhãn

Ngoái ra nhùng Cam xúc khác nhưcam thấytòi lói xắu hô, ghen tức đố kỵ vã phan

nộ cô thê xuầt hiện khi con người rơi vàotrạng thái stress

Theo tác giá LạiThe Luyện (2007) SV bị stresscỏ nhùng biêu hiện đặc trưng như nét mật cảng tháng khóng thê tụp trungchu V lâng phi thòi gian: tri hoãnhọc tập vã kết

quahọc tập kemỉỳ

Theo tác gia Hồ Thanh Mỳ Phương vac.s.<2007).một sổ biêu hiên thường thấy khi

bi stressđỏ lả: mất ngự cam giác met moi triẽnmiên,nhứcđau, rối loạntiêuhóavà chuột

rủt Cô nhiều biêuhiện xuất hiệnvào mõt thời diêm não dỏ sau khi gặptinh huống stress,nhưng cùng cò nhữngbiêu hiện khác xuấthiẻnngay lập túc chàng hạncam giác buồn nón

kho tho hay khô miệng Ngoái ra concomột số biêuhiệnVC một căm xũc như buônchan,

mặc cam tựty,lolãng, một moi: kha nâng tập trong giam, tri nhớ kém khỏ khản trong Vlộc

đưa raquyctdinhw

1.1 J Nguyên nhân gây a stress

Stress la nhùng phan ưngtựnhiencùaconngười trước cáctinh huong tãc nhãn co thê đe doa đến sức khoe thè chất vảtinhthân Có thê nói Stress bằt nguồn tu rắtnhiêuyải

tổ, có thể kểdến:

- Từ mò! trưởng tự nhiên, môi trưởng xđ 'nội ỏ nhiễm môi inrớng thiên tai lù lụt điều

kiện sống kho khăn (nhà ơ chậtchội vệ sinh kem.xa nơi làm việc học tập) nhữngyèucân

cao cua xã hói trong thói kỳ hiên dai khung hoangvẽkinh te d|ch bênhtoán câu nhữngbiến dộng dán cư dô thị hỏa từ nhùng sự việc xây ra trong cuộc sổng thường ngày (tie

đường tai nạn giao thòng hòa hoạn mấtanninhtrậttụ)

- Tư mòi trường công việc:khối hiọng cong việc quátai lam việc dưoi ap lực thời gian, mõi trương làm việc cáng tháng, ưách nhiêmcao không cho phepcó sự sai sótvi liên quandắi tinh mạng con người tãi sán vật chất; diều kiện làm việc nhiêu yen tồ nguy cơ lây

nhiễmbệnhtật.tainạn;xung dột trong các mơi quan hệvớidõngnghiệp Clip trèn

- Từ mòi trường học tập: chương trinh hục năng, ãp lực vè diêmSơ thi cu su canh tranhtrong học tập.diêu kiện học tập hạnchế(thiéu sách, tai liệu ) thiểu $ư hòtrợtừ bạn bẽ thầy cỏ; vẩn dê bao lực xây ra trong trướng học

- Tứ mõi trường gia đình: ãp lực tài clunh gia dínhkỹ vọng quá cao so vôi kha náng cua ban than bãt hoaVỚI người thán những biên cổ xây ra nhu một thànhvienbị ôm dauhoácnút việc làm- trục tráctronghỏn nhân(ỉy thân ly hỏn);bao lực trong gia dính

- Từ chinh ban thân con Itgưởỉ:tinh trụng sức khoe VCU (thươngxuyên ỗm dau.bợih tộtx cách suynghi' nhin nhận vầndềtheo chiều hương tiêu cục nhùng hanhvi thói quen sinh hoat khong lanh manh túdãc diém tam lý nhãn cách cuaban than, thiểu kỹ năng ứng pho trong nhữngtinh huông biền cồ

Đẽ cụp tới nhùng nguồn gảy ra stress chohực sinh, sinh viên,nhiều tác gia đà đua

ra nhữngnguyênnhản khác nhau

Misra và C.S (2003) chi ra rang nhùng vàn đề nhùng sụ kiện trongcuộc sống va

cáctinh huống gây ra stress trong học tập đêu là nhùng nguyên nhãnkhiên nhiều sv rơi

vàotrang thái stress Misra vảc.s đề xuất phản chianguỗn gâystressỡ sv thành hai nhom,gốm nguồn gây stress sơ cấp vã nguồn gãystressthứcẩp Trong dó nguồn gáy ra stress sơ

cấp là nhùng vấn đè liên quan dencuộc sồng cá nhãn(chủnghạnnhư khó khán vể tài chinhcácmỗi quan hệ xung quanh thích ímgVỚI môi trường mới), nguồn gáystress thứ cáp lacácvần đề vềhọc tập

Theo hai tác giâ Compas (1997) vả Sim(2000):stress ờ học sinh dền từ nhùng sự

kiên tinh huống ưongcuộcsônghangngày như cha mẹ lydi người thânmẳt cũng như

cãcric rối lập đi lập lại hàng ngày nhưmâuthuẫn giừa cha mợ - concãi,cac yêu cầu trong học tũp xung đột- cãi nhau vói bạn bè Khi cácyều tố nãy kẽt với nhauchúng tro

thành chi bãoquantrợngdụbảo dời sống tàmlýcua học sinh w l*

Nghiên củu trẽn nhóm SV y khoa, tác gia O’Reilly vãc.s (2014) chia các nguồn gãystressthanh hai nhom gồm cảc nguồn gâystress liên quan dên cá nhãn vả các nguồn gãystresslien quan đênhọc tãp Cụthê.các nguồn gãy stress liên quan đến cá nhân bao gỗm khó khản về tải chinh bẻnh tậtcùa các thành viên trong gia dính, các vấn đề về noi ữ lo

lắng về tương lai vả sựnghiệp, mâu thuần trong gia dính, hay mối quan hẻ cá nhãn Trong khi dó áp lực thicir khối lượng bải tập quá lớn, đỏi hoi về kỳ nàng vàthái dộ lànhững vi

dụ vẽ nguờngâystress liên quan dẽn học tập

Theo tác gia Nguyễn Hừu Thụ, các nguõn gây stressbao gôm: mòi trường gia dinh (ãp lực cua bổmẹ, gia đỉnh cỏ biến cố, kinh tế gia dính khỏ khăn); yều tổ cá nhãn(các vấn

dêsức khoe lo lảng mất ngứ kẽo dãi cóng việc, nơi ơ tinh cách); khã năng ứng phó vớitac nhãn (không co phương phap học tập phu hợp, vướngmảc trong hục tập không đưục

giaiquyết) môi trương bọc tập (thay dõi chươngtrinhdao lao tú niên chể sang tin chi.sưc

épcuacáckỹ thi trang thiCt bj giáotrinh sáchchuyênngànhquá thicu cácmón học ưong

lúm quá nhiều);cãc tác nhãn xà hội điều kiẻn sinhhoựt(giá Ca sinh hoạt leo thang, khótim kiếm việc lãm thiếu sự giúp dờ cua nhá trường);dặcdiêmtâm lỷcua$v (mất hứng

thú học tập quanhệcảng thăng với mọi người, lolắng việc làm trong tươnglai mệt moi

sau khi đilàm thêm)41

Như vậy có thè thấystressnãysinhtừrất nhiêu khia Cạnh trong cuộc sổng Từ quan

diêm cua các tãc gia trongnghiêncứu nãy chúng tói phánchiacác nguyên nhàn gảy ra

stresschosv y thảnh 5 nhóm như sau:

- Vần đê học tap nội dungchương trỉnh học;phươngpháp học; kiêmtra thi cư; diêu kiên học táp, các mõi quanhệVỚI người bênh vá gia đinh cua họ VỚI thây cố, với nhanviên y tề khi di thục tâp lãm sáng tai bệnh viện

- MÒI trường gia dinh: kỳ vọng cua cha mọ biên cô xay ra trong gia dính; điểu kiện

kinh tế

- Mồi quanhệ với bạnbẽ cácanh chị khóa trẽn người yêu: xung đột xáy ra trongcãc

mối quanhệnáy, sự giúp dòhốtrợhợp tác trong học tập, tronghoạt dộng chung, trongcãc

mặt cua cuộcsống

- Yốutồ ban thân: tinhcách;cách suy nghi' trước một van đẻ; thói quen sinh hoạt

(học vui chơi, ngu nghi ): kỳ vọng của bán thản

- MỎI trường sống vá Diều kiện sinh hoạt: ó nhiễm khoi bụi hoach.il độc hại nha trọ chồơ chật chội, an ninh, diện nưúc ); chi phí cho học hanh, sinh hoạthángngây

1.1.4 Hậu quá ánh hưong cùa stress

Stress có the la yểutốkhíũphathoặc laintràmtiựagthêmnhiêu bệnh va tinh trạng

bénh lý Stressnếu không dược kiêm soát tốtsè anh hươngrát lớn đên sức khoe thè chát, tâm lỹ hành vivả cácmộiquan hẻ cùa bân thản

Thứnhất,stress anh hưưngdensưc khoe thê chát Stress cỏ thê anh hươngden cam giác themin hoặc gây rối loạn hẽ tieu hoa(gãy rối loạnquatnnhhầpthu.,tiêuhóa thúc ỉn; bội chứng ruột kích thích; lảng số lưựng vi khuân cỏ hại chodường ruột, dau da dày )

Mỗi liên quangiữastressvàhệ thõng miễn dịch: nhùng người b|stress cỏnhiêu kha nàng

bị suygiam hộ thong miendịch và ket qualãdẻ mãc bệnh và màc bệnh thường xuyên hơn

21

Thu hai stress anh huimg đen súc khoe tinh thần Tác động cua stress lẽn hộ thân kinh dà dượccác tác gia nghiên cuutrongmột thời gian dãi (50 nàni) Một sỗ nghiên cứu dà chi ra rángstress cô tác dõngrấtmạnh dến hệ thần kinh vả cỏ thê gãy ra nhùng thay dõi về cấu trúc à cácphần khác nhaucuanão25 Stress mạn tính có thề dànđến teo vả gi am

trọngluting cua nầo:i Stress trong một thờigian dai anh huơng rất nghiêm trong tới hoụt

dũngcua nâo bộ lam suy giam nhũng chức năng cua no Anhhương cua stress đen hoạt

đixrg nhan thưc lá lâm giam nàng lực nhan thức,giamtri nhờ kho khán trong Viộc táp trung chủ ý vàgiam khã năng phản doản trong tưduy:í

Khi b|stress,hiệuqua hoc tãp cùng như lao độngsè b| giám sút Stresscỏ thê khiến ban thân mát hưng thú VỚI công việc, xay ra nhiêusai sót rui ro; tư dó dan den nguyCƯ

không thề tiếp lục hợc tập hoậc cỏ thê mát vice làm

Khóng những vậy stresscòn anh hươngdẽnhành vi cùa con người Khi phai đối mật với nhữngvânđê khicn ban thản b| stress,nêu như không tỉm dược hương gi ái quyẽt ung phõthich hựp con người cô xuhướng sưdungcácchất kích thích (cà phò rưựu bia

)dèquêndi nhùng nói dau khô hoặc chán nan be tấc; có thê có nhửng hành vi tiêu cực

(bõbê công việc học tập.chống dồi hoặc gảy hấn, phả hoại tài sàn ).hoác stress ỡ mức

độ trầm trọng có thể dẫnđến cân bệnh tràm cam cá nhàn naysinh ý định tụ lữ hoặc có nhùng hãnh động tụ gây thương lích choban thân, o ViệtNam tự tư la nguyênnhãn thứ

2 gáytư vong ỡ ngươi trctuòi xếp sau nhóm nguyênnhãn do tai nạngiao thong, lý do la

bi stresstrongcảcmõiquanhộvàtrongcuộc sổng hàng ngày, nhùng bỳnh lý róiloạntàm

thân3* Ngoài ra,stress còn ảnh hương không tot đencác mối quan hệ xà hội nhưdần đen

hièu nhâm, mâu thuẫn xung dót với gia dinh, bạn bẽ người yéu dòngnghiệp

Múc dii vậy mội sò người lại xem nhu lả một CƯ họi một thu thách dècá nhản huydõng nguồn lực ưngphócùa minh (tâng cường sứcmanh nội lực cua ban thảnh rèn luyện

ý chi nhãn cách sừng vảng de khác phục kho khàn, vượt lèn hoãn canh vã thích nghi với

sự thav dổi cùng như dạt dược mục dích hoán thành nhiệmvụ và thành công trongcuộc

1.1.5 Các biện phap điều trị stress

Stress ncu không dược phát hiện vá có nhùng biện pháp đicu chinh, giai tòa giamthiều anh hương tièu cực cùa nỏ thi có thê dàn đền nhủng ánh hương nghiêm trọng ca về mặt sức khóe (thê chát va tinh thân) củng như hiộu qua lao động, làm việc Lúc đó bệnh

tụt dau ốm (caohuyèt áp tim much daudạydày ung thu trầm cam ) vàthậm chi suy

kiẽt lađiêu không tránh khơi Chinh vivậy, khi nhận thấy co nhùng dẫuhiẻucuastress cán kịp thời diều chinh ban thản, có nhũng biênphảp gi ái tộa dế lấy lại trạng thải cảnbang

Tuy nhiên trong trường hựp khỏngthê cai thiện dưọc cầndi khảm ở cảc cơ sơ y tề chuyên khoa đẽ kịp thời diều trị Hiẻn naycómộtsố phương pháp dicu tri stressnhu •

- Các biện phápgiamstress:nhânviênytế sC giãi thich VCphan ứng cua cơ thê khi gặp nhữngtinh huống gãy ra stress vã những anh hườngcùanódế người bệnhhicu;hương

dàn họ luyện tợp cảckỳ nảng đổi mật với các tinh huống gãyloking,căngthăng: tich cục

luyện tập cãc hoạt dộng thê lục (thư giàn tập thiền, yoga,di bộ chạy, đạp xc ); tránh

lam dụng rượu, bia và cácchat kichthich khác, học cách tự diềuchinhbanthán(thay dõi nhận thúc, thái dộ - nhìn nhãn vấn dề theo hướng tich cục lạc quan trong cãc tinh huống biến cố vả từ dó thay dơi hành vi theo hướngtích cục)

- Su dụng liệu pháphóadược(diêutrị báng thuốc tây y) thuốc an thânhoậc thuỡcngu dược sư dựng vói liêu lượng thíchhợp trong nhùng trường hụp mat ngu hoậc cângthangquá mức

- Sử dụng liệu pháp tâm lý trỏ chuyện, trò chơi, nghê thuật (vê ảm nhi^c tâmkịch )

- Sư dụng kết họpđiêu tri bang thuồc và lieu pháptàmlý

1.1.6 Dự phòng stress

Stress la một vân dê cua con người ưongxà hội hiệndại nõcõ thê xay ra ỡ bất kỹ

thời dicm nàotrong cuộc dời cua mồi người Mặc dù chủng ta không the loại bo hoàn toàn

stress ra khói cuộc sổng, nhưngchúng ta lậ cỏ the dự phóng đe ngân ngửa, hạnche giamthiêu vã kiêm soái đượccác tác động tiêu cựctừ nhùng biến cổ, tinh huống gảv ra stress •*

•' Đê dự phong stress co mộc sổ biênphap:

• f)ốỉ vởi cá nhàn:

- Các biện pháp thay đỗi nhận thức: Dành giá lại tác nhàn gãv ra stress nguồn lực cua ban than, chim lục kiêm soát va tim kiểmcac nguón thông tin cung cãc nguôn lực hỏ

trợ khi bistress,từ đõ thay dõi each nhin nhãn vần dê theo chiêu hướng tích cực hon Trên

cơ sờ dó thay dôi thâi dộ dối vợi vấn dề hoáncánh tinh huồng vả tim ra chiến lược ứngphó phù hợp

- Cacbiện pháp thay dôt hành vi

+Quânlý thời gian hợp lý: sapxếpthời gian biêusinh hoạt trong ngâynhư:học tập lao dộng ngu nghi giai trihoplý khoahọc.tránh dê dồn cõngviệcquathờigianchophep

+ 1 ăngcuông ren luyện nângcaosưc khoe the chẩt tinh than lập the dực thè thao,

tập thiên, thư giãn, ngu du giấc

- Xây dựng che độ ỉnuónghựp lỳ, càn đối du chãi dinh dưỡng

+ Tich cực tham gia cãc câu lạc bộ hoaidộng ngoại khóa (càu lực bộ dục sách, nghèthuãt khiêu vù ) de tâng cường sự kết nối vói mạng lưới xầ hội

- Học cách kiểm soátcam xũc (nóng giận bực tức stress ) ren luyện kỳ nàng

ưng phô đương dâu vớtcác khó khản, tính huống câng thảng I truck.trongvàsau khi biên

Cố xayra)nhưhu sáu, tho đều,thưgiàn,quan tương

- Xây dựng cácmốiquanhệ lót VỚI gia dính, thầy cô bạn bè dồng nghiêp hàng xỏm

lánggiêng vá mạng lưới hó trọ xâ hội khi cầnthiết

+ Tim den nguồn hố trự xà hội vàđikhámơcáccư sơ V tềchuyên mòntrongUưừnghơpvấn dẻ vượt ngoài tàm kiếm soát của ban thân

• Ml vái nhà trưởng gia đỉnh, cộng đồng, các lổ chúc xd hội:

- Tâng cuông giáo dục vảphờbièn kiền thức trưng nhà trường cảccơ quan, dơn vi,nhamáyxinghiỳpcủng nhu trêncác phương tiện thõng tin địũ chúngVCstress và each ứng

phó đẽ nàng cao nhãn thiic chomọi người

- Xây dựng thêmcác khu vui chơi, cóngviên,sang tao cãc hĩnh thúc giãi tri hap dàn

(Vi dụ: cản phưnggiámstress gồm các hinh nữm ngợ nghinh ) dề mọi nguởi ơcãc lúa

tuôi cõ the su dụng đê thu giàn,giamstress

1.1.7 Tim kiềm sự hồtrợ khi b| stress

Tim kiếmsựhòtrợ lã nhùng cách thức mả con người tímđenhoặckêu gọi sự giủp

dờ tir cáccá nhàn, nhỏm các tố chirc khi gập phai tinh huống khố khSn vưựt quákha nàng

tụ giai quyếtcuabanthân Nhùngngươi bl stressđâc biệt lãstressữmức độ cao rât cãn đưục su giúp đò hử trự tu những người xung quanh Tuy nhiên dồi vơibanthân hụviệcchuđựngtim kiêm sựhồ trự khi gặpcácbiến có tinhhuờng sựkiện kho khán hơãc khi co

nhữngbicu hiện bất thường lã rấtcần thiết Khi ban thản gập các vần để rác rồi như cácbii-ncỗtrongcuộc sống (người thảnmat ốm dau bệnh tột máuthuần với cảcthành viên irong gia đính ) hoặc co nhùng biêuhiện nhu lolảng thai qua.haycâu gắt giận dừ mat

ngu mẩt $ư quan tâm hung thú trong cáchoaidộng thuứng ngây, dục biýl la cơ y dinh tự

tu hoặc gãy thương (ích cho ban thảncânchudộng chia sevới người thân,ban bé thay còhaytím đến sự trợ giúp cùa các nhá chuyên môn như: cảc bác sí, nhà tư vần lảm lý , dêđược giúp dở vá tư sần điổu trị kịp thòi

1.2 ủng pho \ớỉ stress

1.2.1 Khai uiým ứng phó vói stress

Khai niộm img phô xuấtphattừtiêng Anh •‘Cope’* cỏ nghía là dươngđau đổi một

thương lảtrong nhùng tinh huớng xay ra đột ngột bãt ngỡ hoác la nhùng biẽn cô nhùng

tinh huống kho khán và stress Khái niộm ưng phocònđư<x sưdung để mô ta phan ưng

cua câ nhân trong các tinh huống khác nhau 5

Trong tâmlýhọc có 4 huóng nghiên cứu dê lý giãi về ứng pho:

Hưởng tiếp cận thu nhất Coi ứngphó nhu lả sự phong vệ cua cái tôi Theo quandiêm cua tác giá N Haan ứng phó như lả mộttrong nhùng cách thức tự vệ tàm lý dược

sữ dung dế lảm giám stress Hiộu quà cũa sự phòng vộ được đánh giá dựa trẽntinh hiệu

quacua nhùng phan img dáp tra cua cá nhãn 1 lơn thế nùa vói việc xem ứng phó như một

hệ thống phòng vệ mà mục đích cua người su dụng là hạn chẽ sựcăng thăng, thìmọi nỏ

lực cua con nguôi tập trung vảoviệc làm giam cângtháng hơn là giai quyếtvăndêJo

Hiking ttcp cận thứ hai Tác giã Moos R.H.địnhnghía ứng phó làmộtthiên hướng

tuông dôi ôn định, dap lại nhùng sụkiện gãy ra stresstheo mụ cách thức nhút djnh Các

nha nghiên cữuphathiện ra rung, conngười có khuynh hướngđáp lai nhũng tinh huõng

khác nhautheo nhừng cách khác nhau nêncac phương pháp do lường những dặc diêm

riêng biệt cùa cá nhân thườngitcókhá nâng dự báo việc sử dụngcáccáchữngphó

Huủng tiếp cânthử ba Tínhđến nhùng dửi hoi nẽng biệt cuacac hoan canh cụ thè

vã mò tacáchconngườidãplại nhùng tinh huống riéng biệt Khái niệm ứngphóđược xem xét o gócđộnáy không liên quan đến quả trinh phôngvộ củng như cácdặcdiêmriêngbiệt

cua cánhàn mà tùy thuộcváo hoan canh, do hoáncanhquyếtd|nh

lluỏng ticp cận thú tư là cua tác gia Lazarus vã Folkman Theo đo ứng phó đưọc xcm nhu lá mộtquátrinh năng dộng cuachuthẻ ỈX« la nhùng nỏ lực cua ca nhan, bao gồm

cá hành dộngbẽn ngoài và tâm lý bên trongnham giải quyết nhừng tinh huống gãy mệtmoihoậcVượtquá khá náng cua cá nhàn, buộc ca nhànphai nồ lục dê giai quyết Lý thuyết

tập trungvào hai cấp độcna sụ đảnh gia trongquá trỉnh ứng phó (> cap dộ dầu tiên cã

nhãn danh gia liệu sự kiện xayra co gãy khó khán chocuộc Sling cùaminhhay khong cap

do thư hai liên quan dẽnviệckiêmtra nhùng kinhnghicmung phó dà có vận dung xaodè

giai qưyct tinh huóng Vi vậy ứng phô lá một quá trinh linh ho#, sàng tạo cuacânhản trong

các tinh huóng khó khàn,nóphụ think vảo ca những đui hói cùa mòi trường vã nhũng đặc trưng cua cảnhãn w.

Theo định nghía cua tác gia Lazarus vã Folkman (Stress, appraisà and coping

1984). ủng pho la những nỗ ì ực khổng ngừng thay dìA về nhận thùc và hành Vỉcua cã nhản

dê giai quy rĩ các yêu cầu Cụ thê, tồn ĩại bèn trong cớ nhản và trong môi trưởng mã cá nhân

nhận dịnh chúng cỏ tỉnh chat de dọa, thách thũc hoữc vuợĩ quả nguồn lực cua họ 51.

Theo tảc gia Dương Thị Kim Oanh: úng phô vói khó khản tàm lý là hành độngdap

lai mộtcáchnhanhnhay, kip thui truúc những yêutò tâm lý có tác động tiêucựcnaysinhtrongquatrinh hoai động,qua đo lam giam but cáclácđộngtiêu cực túi tiến trinh va led

qua hoạt dộngcùa cá nhãn 51

Theo tac gia Phan Th Mai Huong, img phó la cách ma ca nhán thề hiện sự lương tac cua nunhvớihoan canh tuung ung cua riêng họ VỚI ý nghía trong cuộcsùng cua con

người và với nhùng kha nảng tâm lý cuahọ5J

Như vậy cô rất nhiêu quan diêm khác nhauvề ứng phó Trong nghiên cữu náy

chúng toi su dụng khải niêm úng phó vui stress cùa tác gia Lazarus và Folkman

1.2.2 Cãc kiêu(cách) úng phô Vúi stress

Kiêu ỉcâciụ ứng phó lả thuụt ngữ đề cãp dền dặc diêm phân ứng cua câ nhãn mang tinh ôn định tuơng dôi trongnhiều tinh huống trương hựp gay ra stress Chiền luục ừng

phò không chi dun gian lã một tùp hvp lớncác phan ung cô thê có dồi với cảc tãc nhàngây

ra stress mã cỏnlã táp hợp cáckiêuứng phó được suy ra dựa trẽncãc mõ hĩnh về ửng phò 5’ Có thế kê đến câc chiền lược ứngphó sau:

Lazarus và Folkman chorâng cũ hai phươngãn ứng phó vởi hoan canh I)ó lã l ập trung vãovấn đề vàTáp trung vào tự điều hòacam xúc Phuong án úng pho Tap trung váo

ván dề đó là nhùng nó lục cổgăng dê gi ũquyếtvấn de trước nhùng tinh huống khó khan

Giai quyết vấn dề là chú thê dối một vài các tinh huống các vần đề gãy ra stress và tim

cách giai quyết chung Trong cách thức ưng phonãy chu the huy dộng mọi nguờn lục

nhâm lâm thay đời tãc nhângãystress hoặc thay đỗi móiquanhệ gi ùa họ vói tác nhảnđóbảng nhừng hành dộng trực tiếp hoẠc cáchoat dộng gi áiquyctvần de nhu ưánh khôi mỗi

đedoa: thay đồi hoậc làm suyyểucáctãc nhãn dó Phuong ân ứngphốTập trung\ào tự

(tiều hòa cam xúc bao gỗm nhùng nỗ lực cua con người nhám điều chinh các hệqua cua phan ung cam xúcdocác biền cỏ xay ra Corất nhiêu tácnhàngày ra stress má con người không the kiềm soát,thay dôi dượcdo dó con ngưõi phai tim cách ứng phó vói chúng băng each tựđiêu chinh banthân,diềuhòacamxúccùaminh, mục đích làlàmgiámbớt sự khóchịu, căng thảng, các biỳn pháp đưục sư dụng như thay đôi nhận thốc, thư giàn,dùng thuốc

an than 3Ỉ

Frydenberg va c.s (2004) chia ung phó thanh 3 loại, giai quyếtvẩn đẽ timkiêmsự

hồ trợ tữ người khác vá kiêuứngphô khòngcó lợi trong đó kiều úng phó thứ nhất vả thứ hai mang ỷ nghíatích cực thi kiểu ửngphò thứ 3 mang ý nghíatiêu cực ỉ3

Tác gia Bui ThI Bích Phượng chia each ững phó thanh 5 loại khac nhau dó là ứng

pbõ tích cựcchudộng: ung phô timkiém sự hò trợ ung phõxoa diu cảng tháng: úng phó

lang tránh vã ứng pho tiêu cực Tâc giá dà sư dung 5 cách ung phõnáyváo việc nghiên cứu “Thục trạngkha nâng imgphócuasinh viênDại học sư phạm Ha Nội"30

Tác gia Duong Thi KimOanh khi nghiên cứu về cách img phô Cuahọc sinh cũng chia cách thứcứngphôthảnh 3 nhỏm khácnhau Nhómthực hiện phương ánúngphó băng

sự nỗ lực của bánthản (cố gang tũp trunggiái quyết vấn dề tự rèn luyện dè tích lũy thêm

kiến thúc vã kinh nghiệm sóng tự minh tim kiểm các cách thức ímg pho vái khờ khăn tâm

lý) Nhóm thực hiện phương án ứng phó bÃngsự trự giup tửnhững người khac trong vã ngoai trưúng (tim kiêm sự giup dờ tứ bạn be tím kiếm sự giúp dỡ từ nhũng nguời than

Ương gia dính, tím kiếm sự giúp dở tù nhừng nguôi có chuyên mòn> Nhóm thực hiỹnphươngán ứng phỏ băng nhùng phân ứng tiêu cực (buông xuỏi tự tứ, hút thuốc sửdụng

chất kích thích)3:

Connor-Smith Compas, Wads worth Thomsen, va Saltzman (2000) dưa ra JO chừn

I IfI re úng phõbao gồm: Giảiquyết vốn dè Diều hòacam xủc Bộclộcamxúc Chãp nhãn

SaonhàngThay đôi nhận thuc Suy nghi tích cực Chối bo Nẻ tranh,vá Mong ưưc.Trong

dó các chiền lược ưngphóGiaiquyết vấn de Điều hòacam xúc.Bộc lộcamxủc thuộc nhóm ủng pho Gấn kết kiểm soái sơ l ắp dượccánhản sứ dụng khi vánđềgâystress vẫn

cõ thè thay đổi được Các chiến lượcủng phó Chấp nhận Sao nhãng Thay đổi nhận thúc

vá Suynghi'tích cục thuộc nhom ứng pho Gần kềĩ kiêm soát thứ cáp. đưực ca nhãn sư dụng khi Van de chưa the thay dõi hoặc sè không the thay đôi dưọc, Cuối cùng, các chiên lược

ứng phó Chói bỏ Né tránh và Mong ướcthuộc nhõm ứng phó Tách khói, dược sú dụng

khi cá nhãn không dảm đỏi diện vói tinh huỗng khó khán.Cách phảnloai này có tru diem

do lá điì phổi hợp được ca hai eachphânloụichinh vá hsm chế đượcsụchòng chéo giừa

các cách ứng pho Thêmvào dỏ cách phân loai nãy cùng phan anh được quan diêm tinh huống mả theo dó cách ca nhãn ửng phô vớimột sự kiện hay tmh huẻngsè liên tục thay

đỏi tùy thuộc váonhận định, dành giả cua cá nhãn về mỗiquan hộ giữa banthản và môi trường có the bất dằu từ ủng phó Gẳn kết kiểm soát so cấp sau đó là ừng phỏ GẮn kết

kiêm soát thứ cãp và cuối cùng lá ímgphóTách khỏi M

Trong nghiên cứu này chùngtòi sư dụng cách phânloai cáckiêu (cách) ứng pbõ

với 10 chiến lược theo quan diêm cũa cảc tãc gia Connor-Smith Compas Wadsworth

Thomsen, và Saltzman

1.23 ('ác phương pháp do lường ứng phô Vói stress

Đo lường ứng phó vớistress là thước doxác dịnh mức dộsứdưng các chiến lược img phó

Theo tác gia Lazarus va Folkman (1984) do lườngcãc chiên luọc ứngphó nham quan lý hoặc thay dõi vấn dềgãycâng thảng vả diêu chinh căm xúc đỗi vớivần dề Các

tác gia dã phátthen bâng càu hoi veCách img phô (Wax’s of Coping Questionnaừe WCQ)

dựa trẽn việc tàp trungvảo vân đè vã cám xúcdê do lưòng các cách phán ứng VỚI cângthùng, bao gốm s chiến lưục úngphó Giai quyết Xân dê Ne tranh Chãp nhận, ứngpho

tich cực Đồidầu,Táchrời.Tự kiêm soát Tim kiềm nguõn hỏtrợ xầ hội Tuy nhiên, sau

nảy, Lazarus thừa nhãn ràng sự khácbiộtgiữa ưng phó tãp trungvàován de vã cám xúc

“đản đèn một quan niệm quáđơngianvềcáchthức ủngphóhoạt động” Chiến lược ừngphô táp trungvảo cám xũc bao gồm cãc loại đối phó rát da dạng, nhưng cách phân loại cưa tác gia chưađầy đu nên khó dánh giả dược mức dộ sưdụngcác chiền lược Dặc biệt,

tiêu thangtìm kiếmchỏ dưa xả hội cuabang hói được coi lả vừa thuộcchiênlược ứngphó

tụp trung vaovần đe vừathuộc chiến lưục ứng phó tộp trungvào cam xúc nén đê danh gia dược là rất khóf<

Tác giá Carver và c.s (19S9) cho rằng ứng phó rũptrung vảo vãn dê và cám xúclà

hừu ích nhimg chưadu Chinh vithề.cãc tác gia dà phát triềnthang đo COPE đè do lường

13 khia cạnh img pho: bao gốm: 5 khia cạnh ưngphó tạp bungvàovàn dề (ưng phó tich

cực, giaiquyếtvấn de ngân chạncác hoạt độngcạnhbanh,kiêm soátvẩn đẽ tim kiêm hỏ

trợ xà hội); 5 khia canh ứngphó tập trung vảo câm xúc (suynghi*tích cực cháp nhận, chỏi

bo bộclộcamxủc,cấu nguyên)vi 3 khia cạnh còn lai (trútbocamxúc buông tha hãnh

vi buông tha cámxúc) Tuy nhiên “Sựphan biệt giừa cách ủng pho tâp trungváovầndê

vã tập trung vào cam xúc không dưụcxác nhận báng phan tich cắutruebậc cao cua COPE”nên khi su dụng sè khó do lường chinh xáccác chiến lược ứng phódượcthực hi én5«

Parker vâ Endlcr (1992) đả phải triên bangkiêm kê do lườngcác chiên lược ímg

phóchocác tinh huống cảng thẳng (CopingInventor, for Stressful Situations - CISS) dụabẽn 3 phong cách ưng phô tập bungvàovàn dè tãp trungváocamxúc vã sè tránh Hanche đáng ké nhất cùa mô binh la nó chi baogồmba loại đỗi phó va khòng the gi ái thích tẩt

cãcãc phan ủng mả ci nhân ứng phóvớicảng thắng5Í

Connor-Smilh vã c.s (2000) đà pháttriesBộCâuHoi vềCácPhanừng Vái Stress (Responses to Stiess Questionaire) với 30 kiêu ứng phó dược chia thành 3 nhom (Mỗinhom cõ 10 chiên lưọc úng phô, trongmỗi chiên lưựccó 3 cách ưngphô cụ thê - Phự lục

sổ II): nhóm ứng phò gần kểt kiếm xoài xơ cầp gôm cõ cãc chiến lược: Giãiquyếtvấnđê

Điều hòa cam xúc B ộc lộcám xúc Nhóm ừng phó gần két kiếm soát thử câpgốmcỏcác

chiên lược: chãp nhận Saonhàng Thay đói nhậnthức.Suynghi* tích cục Nhomúng phó Tách khỡỉ gòmcác chiến lượcnhusau; chòi bo Nétránh vả Mong uóc Ưu diêm Cua cách

phân loai náy dd lả đà phối hợp dược cá hai cách phánloại chính, dó lả ứng phó t.ip trung

vảovấn đề vàứngpho tập trungvàocamxúc;dung thòi hạn chc đưực sự chống cheo gi ùacác cách ứngphó Thêmvào dó cách phân loai nàycủng phan ánh dượcquan dicm tinh

huống mà theo dó cách cá nhân ứngphô với một sựkiệnhav tinh huồng sè liên tục thay

đối,tùythuộcvàonhận định, đanh giá CĨH cá nhàn ve mòi quan hộ giữa banthân và mỏi trường, co thê bãi dâu tù ủng phó GẮn kết kiềm soát so cấp sau đó lá ủng phỏ Gẳn két kiêm soát thú cãp và cuốicùng là ũngphõTáchkhôi,4 4Í

SV Y khoa lả đối tưựng thường xuyênbịcảng thầng do nhùng áp lưc từmôi trường học tập vánghênghiệp vi thế cáccách ứng phóvới căng tháng cùng rất da đụng va khác

nhau Đe đo luởngcackiều(cảch) cùng như các chiên lư^c ung pho mà SV Y khoa sư

dụng khi roi vàocác lính huống gãycáng tháng, trongnghiên cứu náy, chungtỏisưdụngthang do cua Connor-Smith và c.s Dây lả thang đo dà dược nhóm tãc gia Nguyen Vãn

dụng trong nghiên cúu ửng phó với stress trong hục tập cũa sinh viên Trường DIIKIIXIINV 1)11 Quỗc Gia Hã Nội năm2018) Bộ cõngcudà được kiêm định độ tin cậy nhátquán nội tại vói hý sổ Cronbach’s Alpha cuatoàn thang đo là 0.79 và trong mói

tiều thang lần lượt là 0.51:0.27 037:0 61:0.52:0.50:038:0.54:0 47:0.68 « Giả tri cua

Alpha là n.79 nên thangđonày sử dụng dưực trong nghiên cứu cũachúng tôi

13 Một số nghiên cứu về kiến thức stress vã cãc cách ứng pho vói stress trênthegiói va Việt Nam

13.1 Nghiên cứu trẽn thếgiới

Trẽn thề giỏi dà có nhimg nghiên cứu về kiẻn thúc về stress vá các cách ứng phó với

stresstrên nhùng dối lượng khac nhau

.Vghiẽn cứu vỉ kiỉn th tee Ịtỉtst:

Nghiên cứu cua Sundeep Mahani vá Pavan Panchal trên 260 sv dụi hục nãm thứ nhất nàm thu hai vã nâm thú ba tại Bẻnh viện vá truõng Cao dãng Y tẻ GMERS Hinunatnagar Gujarat An Độ.Kctquá thu duọc tinh trang phô biên nhat liên quan dẽncảng thing làtrâmCam(57,6%).lo láng (363%) Chi có 35.7%sv có the tra lời dủngcác

dậc diêm làm sảng mà một người b| cảngthảng phui đời mãt Hâu hết cácyêutố gãy cũng

thũng phổ biến cho$vlà’ kiến thức khó cùa chương trình hoe(nám thứ nhá), tiếp theo lã

sự tri hoàn viộchọc tập (nảm thứ hai) vait thời gian hoc(năm thử ba) 11.9% sv rất đồng

ý và 45,7% sv đồng ý rằngcãc em gộp khỏ khăn (rong Vlộc thích nghi vời mỏi trương mái

vá xa gia đình, nhũng nhận xét này đặc biệt có Vnghía đối vời sv nãm thư nhấtCac vãn

de về hãnh vi - xả hội lã nguyênnhãnphò bicn nhát dàn dencàngtháng má 41,1% $v phai dõi mặt 64.6% sv cùatàt ca cácnăm (trừ năm thứ tư>đà phai dồi mặt với cảng thăng vi

lo kingVC kết quã học tập giìracácsvJ

Nghiên cứu đánh gia cua Beryl Manning - Geist Fremonta Meyer, Justin Chen tren

135 SV y khoatham gia với mục dich dicu tra tác dộng cua hội thaonâng cao kicn thuc

vã quan lýcảngthũngcùa SV y khoa Tylệ phán hồi trong diều tra trước hội tháo là 90.4%, kết qua khao sátchothấy: trước hôi thảo, chi cò 80% svcỏkiến thức vềlảc dộng cúacàngthủng dồi vớisức khoe, hoc tập va hoạt động chãm sóc bệnh nhãn cùa chinhsv 50%sv

tự tinsư dung các chiên lược dối phô thích hợp khi b| cảng thảng, khoang 30%tim kiêm

sự giup dờ từnbừng người xungquanh*

Shahcr II Hamaidch đù nghiên cứu sự khác biệt VC gi ới đổi vói lác nhàn gảycángthảngcua sv tại Đạihọc Jordan Một nghiên ciru mỏ ta cãt ngang đàđượcthụchiệntrẽn

465 sv nam và 485 sv nữ thong qua lấy mảu nghiên cứu phàntằng Kct qua ghi nhancó

sựkha: biột có ý nghía thống kẽ giữa svnam vá sv nữ vềnhậnthức và phán ứng cua họ

vời các tác nhân gâycăng thăng Các $v nử chorang họ nhân biết ròđượccác tãc nhãn

gâycảng thẳng khi gáp xung dột hoặc áp lực nâo dó củng như có nhừng phan ửng cam

xuc với tác nhãn dó Cac sv nam chobiểt họphân úng bàng hãnh dộng và cô nhận thúc

dối VỚI cáclác nhân gãv câng thăng cao hun so với sv nừ 3Í

Nghiên cửu cua Walid El Ansari Reza Oskrochi VCCâc biêu hiênvesức khoe cua

sv cóItèn quan dẽn cảng thăng o trướng đại học tai Vương quốc Anh và AiCập Các biêu hiện thương xuyên (ca hai quốc gia) bao gom kho tập trung, mệt moi dau đầu cángthănglolắng vàđau lưng (Anh)vả thay dôi támtrang(Ai Cập) Nhiều sv Ai Cãp bãocáo

có > 4 triệuchừng trong nám qua hơnđáng kc so với Vương quỗc Anh DÓi với Vương

quỡc Anh vả Ai Cập.tiên mói nhóm sv có sự xuãt hiên bốn nhõm triỹuchứng tan suatcáctriệuchửng tảng len cùng vái sự gia tâng cua cảm giác căngthăng Chinh vi vậy tác

gia chorằngsv chưa biết cách tiếp cận đè hiếu được nguồn gốc cuacàng thăng, cách thức trái qua cángthăng như the nào; vá các cơ che đối pho ma svsu dụng đê gi am thiêu càng

thăng*

Nghiên cừu về các cách ừng phô dồi vởỉ tints:

Nghiên cũucuaRCHarris,CJMillichamp, W.M Thomson trẽn dổi tượng SV Y khoa

vá Nha khoa năm thứ 4 tại Đại hục Otago: New ZealandVC cách ứngpho VỚI stress Một

bangcâu hơi trựctuyến dà được gưi quaemailcho tất ca sv Tylephan hồi lã602% (N

■ 100) 58.6% sv cho biết họ thương xuyêncam thấy căng thăng Nhiều sv Nha khoa

được báo cảo luon camthắycăng tháng có một tý lẽ lởn sv y khoacho biết không đối

phó tốt với cảng thiing luônlo lang bảt thương, tức giận,buồn bầ vá co nhùng cám giácnáy trong một thơi gian dai Phần lơn sv Nhakhoa lựa chọn each dối phópha hO'ii tuy

nhiêncơchẽ đôi phô tích cực cùng đượccả hai nhóm svsu dụng Rát it sv (13,5%)cho

biết dà sử dungdịch vụ tư vần chuyên nghi ép trong nhửng nàm dại htVcua họ5

Nghiên cứucủa MStem, s Norman c Komm vềsựkhac biệt gi ùa các SV Y khoa khi su dựng chiên lược ưng phô vớistress Nghiên Cưu dã xem xét các phan ưng dồi phó

cua nam và nù SV Y khoanám thứ nh.it và nămthú tư Các phân tíchđabiềnVCphương

sai (MANOVA) cho thấy răng, các chiến lược ứngphóưu tiênthay dơi theoloại tác nhàn

gây căng thảng và nămdào lạo Đề dơi phó với các yếutổgâycâng tháng liên quan dền môi trường đão tạo y khoa: sv nâm nhắt thường tự đờ lồi và giai quyết vần đề đẻ đối pho

nhiêu hơn sv năm thứ tu l uy nhiên, khi dối phó với cácVCU tồ gâycảng thảng giũacác

cá nhản, $v nám thứ tư có xu hướngsư dụngcách úng phó dôi dầu nhiều hơn so vói svnãm thử nhấtỉ6

Nghiên cứucuaLori R Kogan SherryL McConnell ReginaSchoenfeld Tachcr lùm

2005VC các cáchứng phô Cua sv thu y vớicăng tháng Nghiên cứu đưục tiên hànhớsvnăm thứ 4 và nám thừ 5 tai trướng D,ủhọcMurdoch ớ Tây ức Ketqua chi ra rangcãc $v

trong nhom náy thưongxuyênphai đỏi mật vui nhùng tác nhan gãy cảng thảng và it nhat

camthấycăng thăng ơmức dộ vừa phai:cãc em không sư dungmột cách thườngxuyênvả

cỏ hệ thống một loạt các chiên lược ứng phỏ Cácyểu tồ gâycângthàng trong học táp vá

nhận thức trách nhiým cua banthân khi thay đối mòi tnrõng lảm việc thực tếhoặc chuyên môn có liên quan dền mức độ cảng thảngơ sv Mặc dủ số lượng It nhưng diêu đáng lo

ngai lá mộtsõ sv dà sư dung cácbiộnphápcókhã nâng gãy hại các biệnpháp tiêu cục dẽ úng phô vái càng thảng r

13.2 Nghiên cứuàVỂệl Nam

Nghiên cún vị kiến thức stress:

o Việt Nam các nghiên cứu về kiến thức vềstresschủ yếu mói chi táp trungtrẽn

đối tượnghọcsinhvánhanviên y tể

Nghiên cửu cua Dồ Thi LệHáng nim 2013 VC Cảng thảng cua học sinh TIIPT dà

chi ra nhùng lẵ hóngVC kiến thứcstresscua học sinh Nghiên cữu dư<^ tiền hành trẽn đối tuụng họcsinh từ kíp 10 dẻn lớp 12 thuộc 5 trường THPTtrên dịa bân Ha NỘI Các trường

do là TIIPT Tran Nhan Tong THPT Nhãn Chinh THPT NguyênTrãi THPT Việt Due.THPT Phựm Hùng Thái Khi dõi diệnVuicác sự kiện gây câng thăng, học sinhcỏ nhiêu cách đánh giá khác nhau liên quan đen mức dộ áp lực cua chúng đỗi với banthảnminh,

Nhìn chung các em nhìn nhận câc sự kiện dómộtcáchbiquan tiêu cực thấy có ảp lục

mộtcáchrỗràngtừ nhùng sự kiện này sụ kiện này cố thê dàndếnhậuquàxấu thậm chi

một so em không thàylối thoát khi sự kiện xay ra sỗhọc sinh dành giả áp lực ơ mức độnhecỉuãntylè không lún 6.7% bọc sinh nhân thuc vê nguycn nhãn gày cáng thảng khong

rỏ ràng (ĐTB 1.61); 15% học sinh không tim thày lối thoát khi trong trang thãi cangtháng(DTB= 2.08) Chi 29.5% học sinhnhận thức ròrángVCnguyên nhản gây cảng thăng(Ỉ)TB - 1.95)và 17.3% hục sinh thấyròđược hận quá của su kiện gâycảngthảng (ĐTB

I 99).Điểunaycho thầy các em hục sinh nhận thức về nguyên nhãn gãy ra câng thảng

hayhậu qua do càng thănggãynêncònrầthựn chếM

Nghiên cứu cùa Dồng ThịYentiên 450 họcsinhTHPTtrên dia bán tinh Hai Dương

vềkiênthức,hicubictcuacãcbạnđê ứng phó vớicăng thing Kotqua thu dược 13% học

sinhchorang sửdụng chắt kích thích sègiúp giàm cângthảng 10 4% họcsinhchoranguốngthuốc an thẩnsekhiến ban thân thoái mái hơn; 34% học sinhcho biết sõđậppháhoặcgảỵ hấn với bụn bè hoặc những ngươi xung quanh, 81%họcsinhchobiếtchơi game onlinehoác facebook sè giup quên di mọi chuyên Kết quatrên cho thấy nhãn thức, hicu biết về

stressvà cách úng phỏ vẠi stress cua hoe sinhTHPT còn thiếu và chưađúng I lọc sinh có nhùng cách ửng phó chưađúng khi thướng xuycn tỉmđến thề giới áo dê giãi quyếtcảng

thảng Đàylà diều rấtđáng báo động39

Nghiên cửucuatie gia Nguyễn Trung Tần về Sưess ờnhãnviên y tẽ tai BộnhviẻnTâmthần Tien Giang, tiếnhanh trẽn 136nhãnviên y te bao gổm hác sí, y sí diềudường,

hô lývánhânnên lamviệcgiãntiếpgồm kế toán,nhân viẽncấp dưỡng, nhản viênbao tri bao vệ Tylệ nhàn viên y tecóhiểu bicl tương đối về stress la 62.5% biết rằt lì váchưa

biết givề stress cõ ty lệ là 20%; tiơng khi dó ty lẽ nhànviên y tề biềt nhiêuVCstress là 22

người, chiếm 16,2% vá tỹ lộ nhân viên y te biết rấtnhiều về stress ebl có 2 người, chiếm 1,5% Như vậy cỏ thế thấy ring, đa số nhãn viên y tế lảm việc tại bợih viện chi cô hiếu biết tương dổi VC stress, vi the viýc cungcấpkiếnthức VCstresscho sv khối ngànhY khi cỏn ngời trẽnghe nhà trường lá rẩt cân thiết vãcapbach4Ử

Nghiên cừu về các cách ứng phở dẵi vởi ilrtss:

Tãc gia Nguyen Hữu Thụ tiền hanh nghiên cứu Các kiêuúng pho vói stress trong học tập cua sv Đại học Quốc gia Hả Nội.đà chi ra các chiến lưục ưng phó cua sv truúccáctinh buồng gây stresstronghọctáp svchuycu úngphobảngphương pháp thay dôi nhãn thúc vàhànhvi bàngcách gi ái toa cam xúc dánh giá sự kiện xemnó có gày stress

không và thay dồi hành độngcua ban thán Từđò SVchu động trong họe tập giám bót sự

lolãng và camxuc tièu cực nãysinhlừcácsưkiện gày stress trong họctập41

Nghiên cữuCua Nguyền Phước Cát Tưởng va Đinh Thi Hong Ván (2010) về Môi

quanhệgiửacáccách ứng phó vói stress vá tinh thần lạc quan, cùngcho thay sv Trường

Đạihọc Ngoại Ngừ - Đại học Huế sưdung kha da dạng vã phong phú cảc loại ung phó

hiệu quavà khỏng hiệu quá Tuy cãc loại ứngphó hiệuquadược sứ dụng vói tàn suầt cao,

nhưngsự xui hiệncuacác nhỏm ứngphố không hiộu quá khiến sứcmạnh cua cãc nhỏm úng phó hiệuquabị giam thiêu khá nhiều Trong nghiêncứu nãy tác gia cùng chi rađược

sự khóng ônđ|nh vãnhất quán trong việcsưdung cac cách ứng pho tich cực cua sv, phàn

nàocho thây kỳ náng ững phó vói stress chưa thục sự cao

1.4 Một sổ thõng tin ve địa diem và dối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu dưực tiền hanh tai trương Dai học Y HaNỘI Trường Dại hoe Y Hà Nội

la một trong những trường đáo tao Y khoa hang dâu tai Việt Nam Trường đượcthanhlap

nàm 1902 với bedày lịch sư Il9nãm.Trường cỏ hơn 1280 cán bộ giảng dạy vá cõngchức,viênchức, trong dó 780 cán hộ co hữu

Nảm học 2020 - 2021 trường co 605 svthuộc khói Y3 ngànhbác sí Y khoa Nãin thư 3 trong 6 námdào tạo ủ trương đại học lá nam có ỷ nghía rát quantrọngvi bất dầu từ dãy, sv ngành bảc sỹ Y khoachuyênsanggiai đoan mới, dãy la giai doạncãc em chuyên

tứ hinh thức chi hoedơn thuần lýthuyết ớ trương sang vừa họclỹthuyết trẽngiăngdường

vữa học lãm sảng tại bệnh viện đổng thơi phaitham gia trực đêm tại bệnh viện bảt đầu

ngay tứ hục ký 1 Cua nãmhục mời MÕI trương hục tàp thay dõi phai tiẽpxúc với bénh

nhãnvànhãn viên y tẽtrong khi kiên thức vã kỳ nâng lãmsangcòn han chẽ lảmcho nhiêu

em cam thây lúng túng, chưa thích nghidược, thậm chi chán nan âp lực Bướcsang học

kỳ 2.ví đậ d)ch covid 19 diễn ra rất phức tạp nẻnviệc học thựchãnh cùa sv tại bộnhviện

bị gián dơạn sau kỳ nghi Tct nguycn đán việc học tộp calý thuyết vá lãm sàng chuyên sang hình thức học online, diều nay dã dần dến những khó khàn nhát dinh chocác em trong việc tiếp thu kiếnthứccùngnhu thực hànhcác kỳ nảng chuyên ngành.Mát khác, liên tục

phaitrảiquacácký thi kicm tra trong diếu kiện nhiềunguyca lây nhiêmdịchbệnh (nhiêu

em b| cách ly do tiếp xúc vời nguồn lày nhièm covid 19 a cộng đổng) đìl khiên khỏng ít

sv cam thầy rầl aplục.stress Chinh vivậy, việc cókiếnthứcVCstress củng nhưhièu bict

vã cõ kỹ nãng de úngphó tốt trong nhùng tinh huong như the náy lá het súccán thiết dôi với $vnõichungvã SV Ykhoa nói riêng

Trẽncơ sơ tham khao tữcác nghiên cữu «14 5115 K2S J1 chúng tỏi dưa ra khung

lýthuycí cùa nghiên cứu nhưsau:

A

Cách thứcứng phôváistress

X

Dự phòngstressX _

Sao nhàng

Thay dôi nhận thức

CHƯƠNG 2

2.1 Dịa điếm, thòigiannghiêncihi

2.1.1 Dịu diêm nghiên cứu

Nghiên cứu dược thực hiện tại Trưởng DạihọcYHá Nội số 1 Tôn That Tùng Dõng

Da Ilà Nội

2.1.2 Thời gian nghiên c iru

- Thời giannghiêncúu từ tháng 11 /2020 đến thảng 6 2021

- Thời gian thu thập sô liệu từ ngáy 1/3/2021 đến ngây 31 3 2021

2.2 Thiết kếnghiên cứu

Thiết kè nghiên cứu mỏ ta cátngang N ghièn cứu dinh lượng kết hợp vói đinh tinh

2.3 Dối tưựno, cở luâu vã chọn mỉu

2.?J Dm lưựng nghiên ám

- sv nảm thứ 3 ngànhBac sỷ Ykhoa TrườngDọj hục Y Hà NỘI nám học 2020 - 2021

- Tiéu chuãn lựa chọn

* sv dang học nim thứ ỉ nganhBac sỹ Y khoa tại Trường Dạihọc Y Ha Nội.năm

học 2020 - 2021

- svđóng ý tham gia nghiên cứu

- Tiêu chuán loại trư sv váng mật tại thoi diêm khao sat (vi b| om bảo lưu nghi học)

2J.2 Cữmấu nghiên círu

ỉ\'ghiên cứu định tinh:

Nghiên cứu định tinh (phong ván sâu) dược sử dụng dê xây dựng bụcàu hói nghiên cứu đ|nh lượng vàbõ sung thêm thõng tin cho nghiên cứu định lượng nhàmtim hiêu sàu

him các Vẩn dê liên quan den kicn thức cuasvvềstress và các cách img phó Phung vấn sáu

dưục thực hiỹn cho đén khi bẳo hòa thõng tin Nghiên cứu đàthực hiện đưục 29 cuộc phong

vânsâu SV Y3 ngànhBácsỳ Y khoa

Nghiên c thí định ỉưựng:

Toàn bộ sv nảm thứ 3 ngành Bãc sỹ Y khoa,TrườngDạihọc Y Hà Nội

Sau khi thu thập số liệu, nghiên cứu thu được 449 phiêu, dà loại bõ 01 phiếu trà lởi

khonghọp lộ Cởmẫucuối cùng phan tích lá 448 phiếu

2.3.3 Cádt chọn mẫu

Nghiêncứu định tinh chợt mảu thuãn tiện (các sv nảm thư 3 ngành Bác sỳ Ykhoa

đồng ý tham gia nghiên cúu)

Nghiêncứuđịnhlưiọng: chọn màucó chu đích (toán bộ sv nám thư 3 nganh Bác sỷY

Nghiên cửu dinh lưựng.

Phong vấn bang bộ càu hỏi được thiếtkế dựa vào các biền số đà xây dụng Bộcảu hoi

gôm 3 phản

- Phun 1 Thõng rin chung cuư dồi tượng nghiên cữu

- Phưn 2 Kiến thúc cua sinh viên về stress

Gồmcáccâu hoi khao sát vè Khái oiợn; Biêuhỉrâ Nguyên nhản; Ánhhương: Phương pháp dicu tri: Cách thức úng phó vói stress: Cách dư phỏng Nguồn úm kiểm thõng tin VC

stress

- Phần 3 Các cãch ừng phó viri stress gfỉm cãc cáu hõi kỉun sát

VC Các tmh huống khicn banthán svbị stress

- Cácchiến lưọc ủng phỏ khi bị stress sư dựngBựcâu hói vềCãc phan ung với stress (Responses toStress Questionaire) ỉscua tác gia Connor - Smith vàc.s 2000.(Tham khao cùa nhóm tãc gia Nguyền Vân Lượt Nguyên Ngọc Quang va Nguyen Linh Chi trong

nghiên cứu úng pho với stress trong hpc lập cũa sinh viên Tnrờng ĐHKHXHNV ĐH

Quõc Gia Hà Nội lùm2018) Bộ cáu hoi gồm 30kiêu(cãch) ưng phó vơi 4 mưc độ tralời: mức I "Khàng bao giở ” 2 "Thinh thoáng” 3 ’’Thường xuyên” vã 4 "tát thưởng xuyên” Cãckiểu ứng phóđượcchiađều thánh 10 chiến lược,mòi chiền lược Cỡ 3 kiêu ứng

pho 10 chiến lược ứng phó bao gồm Giai quyết vẩn đề Điều hoa cam XÚC Bộc lộ cam

xúc Chãp nhận Sao nhàng Thay đôi nhộn thúc Suy nghĩ tích cục Chối bo: Ne tránh: Mong ưóc Bộ cõng Cụ đã duực kiếm dịnh dộtin cậy vói hệsốCronbach’s/\lpha lân lưựt

là 0.79;0 51; 0.27;0.37: 0.61; 052; 0.50; 0.38:0.54:0.47;0.68 <

- Nguồnhỗ ữợ xâ hội mã sv tỉmdền khi bịstress

- Cam nhận cua sv sau khi sừ dungcãccách ứng pho với stress

2.4.2 Quỵ trình thu thập ĩồ ỉỉệu

• Dêxây dụng bộ câu hoi dịnh luựng nghiên cữu dinh rinh (phong vấn sãu) đưục tiền hành detim hicu kiềnthứcVCstress vả các cách ứng phó với stress

Điều traviênđược tap huắn kỳ VCphươngphápphíttgvẩnsâu hièurỗnhiệmvụva

nàm vừng các nguyên tắc hoa nhập với dối lượng không bayto quan diêm cá nhàn timhicu sâu vấn dê nghiên cứu trước khi tiến hanh phảttriẽnlinh hoạt các câu hoi trong quatrinh thục hiên

Điềutra thư bộ câu hoi: sau khi xây dụng bộcàu hoi định lượng, chủngtỏi tiến hãnh

điêutra thư trẽn 30 sv nàm thứ 3 ngành Bác sf Y khoa Saư dó chinh sứa lai bộ câu hoi cho phu họp vàin ấn

Trướckhitiên hanh diêu tra

+ Được sựdõng ý cua phóng Quan lý và Đáo tao Dạihọc liên hẻ trưócvới giảo vụ khối Y3 dê cỏ thòng tin VCsố lượng lữp số lượng ỐV trong từng lóp lịch hoc cụ thê

* Sau đõ 1 lỏn hệ trưỏc vớigiangviên cửa từng buói giang đê trao đổi kề hoạch thu thập số liệu va thõng bãovới sv trước khi tiến hành đicu tra

- Thu thữp Sù liệu cua nghiên cữu dinh luựng. tại cac buõi hyc 11 thuvà cua câclop.Trước khi tra lời bộ càu hói dõi tượngđượcgiai thích ròvẽ mục dích cua nghiên cứu xin

V kiếndõng ỷ tham gia và dược hướngdán trá lởi Diều tra viên tiếnhành phát phiếu tư diên

cho đổi lưựng nghiên cứu Điều tra viêngiâmsãt vả kiêm tra thu phicusau khi dồi lượng hoan

thành bộ câuhòi

Thu thap sỗ liêuxong,tiếnhãnhnhập liệu vaphántich kềt qua

2.5 Biền số va chi so nghiên cứu

Báng 2.1 Biền ĩố chi ỉố nghiên cứu

phap thu

(hậpThong tin

cô Không Tỳlệ%svdà từngbi

stress

Tầnsuãỉb| stress (theo Camnhạn chu quan cùa bàn thân)

itkhi 1 thảng bl stress 0-1 lán

Thtnh thoảng 1 thang bị stress 1-2 lằn

Thường xuyên 1

tuân 1 lần

TỹlệHSVit khithiih thoang, thưùngxuyên