Tài liệu Tài chính doanh nghiệp - Bài 4 doc

• Đầu tư chứng khoán Đầu tư Tài sản Bảng cân đối Kinh doanh • Doanh số bán hàng • Giá vốn hàng bán • Chi phí bán hàng Huy động vốn Ngắn hạn • Phiếu nợ • Khoản phải trả • Lương phải trả

Bài 4

Báo cáo thu nhập

Bài giảng được xây dựng trên cơ sở thừa kế bài giảng trong môn Các nguyên lý kế toán của thầy Bùi Văn và Nguyễn Tấn Bình ở các năm học trước.

Huỳnh Thế Du

Nội dung trình bày

1. Những vấn đề chung về báo cáo thu nhập

2. Sự hình thành báo cáo thu nhập

3. Giải phẫu báo cáo thu nhập

Phần I: Những vấn đề chung về BCTN

1. Nhìn hoạt động kinh doanh qua bảng CĐKH và BCTN

2. Chu kỳ kinh doanh

3. Định nghĩa báo cáo thu nhập

4. Mục đích của báo cáo thu nhập

5. Các thơng tin tối thiểu trên báo cáo thu nhập

6. Mẫu báo cáo thu nhập thường gặp

7. Báo cáo thu nhập và bảng cân đối kế tốn

Mục tiêu và chiến lược

Ngắn hạn

• Tiền mặt

• Khoản phải thu

• Hàng trong kho

• Chứng khoán ngắn hạn

Dài hạn

• Đất, nhà xưởng, thiết bị

• Bằng sáng chế.

• Đầu tư chứng khoán

Đầu tư

Tài sản

(Bảng cân đối)

Kinh doanh

• Doanh số bán hàng

• Giá vốn hàng bán

• Chi phí bán hàng

Huy động vốn

Ngắn hạn

• Phiếu nợ

• Khoản phải trả

• Lương phải trả

• Thuế phải trả

Dài hạn

• Nợ (trái phiếu)

• Cổ phiếu

• Lợi nhuận giữ lại

Nợ & vốn chủ sở hữu

(Bảng cân đối)

Hoạt động kinh doanh

Chu kỳ kinh doanh

Hàng tồn kho

Khoản phải thu

Tiền mặt

Thu tiền

Làm sao để biết kết quả kinh doanh?

Báo cáo thu nhập?

9 Báo cáo thu nhập: Một sự hạch toán doanh thu,

chi phí và lợi nhuận ròng trong một khoảng thời gian nhất định (kỳ kế toán)

9 Income statement: An accounting of sales,

expenses, and net profit for a given period.

9 Câu chuyện còn lại là xác định doanh thu, chí phí

và lợi nhuận ròng như thế nào?

Mục đích của các báo cáo tài chính?

Để trình bày về

9 Tình hình tài chính

9 Kết quả hoạt động tài chính

9 Các luồng lưu chuyển tiền tệ

Thông tin tối thiểu trên BCTN

9 Kết quả hoạt động SXKD

9 Chi phí tài chính

9 Lãi lỗ của các đơn vị liên kết liên doanh

9 Chi phí thuế

9 Lãi lỗ từ các hoạt động thông thường

9 Các khoản bất thường

9 Lợi ích của cổ đông thiểu số

9 Lỗ hoặc lãi ròng trong kỳ

Mẫu báo cáo thu nhập thường gặp

Doanh thu tổng 6,662,923 5,659,290 4,226,843 Các khoản giảm trừ 43,820 20,506

Doanh thu thuần 6,619,103 5,638,784 4,226,843 Giá vốn bán hàng 5,012,632 4,379,796 3,166,393 Lợi nhuận gộp 1,606,471 1,258,988 1,060,450 Chi phí bán hàng 899,396 654,102 446,371 Chi phí quản lý doanh nghiệp 112,888 80,438 99,624 Lợi nhuận từ hoạt động SXKD 594,187 524,448 514,454 Thu nhập hoạt động tài chính 74,254 55,373 69,253 Chi phí hoạt động tài chính 40,002 19,988 51,861 Lợi nhuận từ hoạt động tài chính 34,252 35,385 17,393 Thu nhập bất thường 109,014 42,767 13,003

Lợi nhuận bất thường 106,032 42,767 12,234 Lợi nhuận trước thuế 734,471 602,600 544,081 Thuế thu nhập doanh nghiệp 2,884 -2,884 26,410 Lợi nhuận thuần 731,587 605,484 517,671

Tài sản = Trách nhiệm nợ + Vốn CSH Tài sản = T/n nợ + Vốn góp + Lợi nhuận giữ lại Tài sản = T/n nợ + Vốn góp + Lợi nhuận ròng – Cổ tức Tài sản = T/n nợ + Vốn góp + Dthu – Chi phí – Cổ tức

Báo cáo thu nhập và Bảng CĐKT

Phần II: Sự hình thành BCTN

11

1. Một báo cáo thu nhập giản đơn

2. Cấu hình của báo cáo thu nhập, một trường hợp phức tạp hơn

Công ty ABC

9 Mua nguyên vật liệu trị giá 25 tỷ nhập vào kho

9 Xuất hàng tồn kho trị giá 20 tỷ đồng đưa vào sản xuất

9 Các chi phí sản xuất hết 4 tỷ đồng

9 Sau khi sản xuất hoàn tất các thành phẩm được nhập kho

9 Xuất hàng tồn kho giá trị 15 tỷ bán được 21 tỷ đồng

9 Các khoản chiết khấu lại có giá trị 1 tỷ đồng

9 Các chi phí khác hết 1 tỷ đồng,

9 Khấu hao TSCĐ 1 tỷ đồng ‏

9 Chi phí lãi vay 1 tỷ đồng

9 Thuế thu nhập doanh nghiệp 28%

Lợi nhuận trong năm của doanh nghiệp?

Báo cáo thu nhập cơng ty ABC

Đvt: triệu đồng

Cấu hình của báo cáo thu nhập

Giá vốn hàng bán (165) Lợi nhuận gộp 130 Chi phí bán hàng và hành chánh (67) Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh 63 Doanh thu tài chánh (lãi vay) 7 Chi phí tài chánh (lãi vay) (22) Lãi (lỗ) do bán thiết bị 3 Lợi nhuận trước thuế từ hoạt động thường xuyên 51 Thuế thu nhập doanh nghiệp (17) Lợi nhuận từ những hoạt động thường xuyên 34

1 THU NHẬP TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG THƯỜNG XUYÊN

Cấu hình của báo cáo thu nhập (tt)

2 THU NHẬP, LÃI, LỖ TỪ BỘ PHẬN NGỪNG HOẠT ĐỘNG

Lãi (lỗ) từ hoạt động của bộ phận kinh doanh bị bán đi trong năm (đã điều chỉnh thuế thu nhập) 2 Lãi do bán bộ phận ngừng kinh doanh (đã điều

chỉnh thuế thu nhập) 40 Thu nhập từ bộ phận ngừng hoạt động 42

• Tại sao phải báo cáo riêng cho bộ phận ngừng kinh doanh?

• Tại sao phải điều chỉnh thuế?

Cấu hình của báo cáo thu nhập (tt)

76 THU NHẬP RÒNG (1) + (2) + (3) + (4)

0 Ảnh hưởng thuế của việc thay đổi

phương pháp kế toán

4 ĐIỀU CHỈNH DO THAY ĐỔI PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN

0 Lãi do thanh toán trái phiếu đáo hạn (đã điều chỉnh thuế)

3 LÃI VÀ LỖ BẤT THƯỜNG

Cấu hình của báo cáo thu nhập (tt)

6.9 1 THU NHẬP RÒNG MỖI CỔ PHIẾU

0 0

Từ các khoản bất thường

Do thay đổi phương pháp kế toán

3.8 2

Từ các bộ phận đã ngừng kinh doanh

3,0 9 Từ các hoạt động thường xuyên

5 THU NHẬP CỦA MỖI CỔ PHIẾU THƯỜNG

• Cơ quan kiểm tốn yêu cầu phải thể hiện thu nhập trên mỗi cổ phiếu thường

• Khơng gồm cổ phiếu ưu đãi (preferred stock) và cổ phiếu ngân quỹ

• Thu nhập căn bản: tính theo bình quân số cổ phiếu thường đang lưu hành

• Thu nhập suy vi (!) : số cổ phiếu thường đang lưu hành cộng thêm số cĩ thể

phát sinh nếu các cổ đơng thực hiện quyền chuyển đổi của mình

Phần III: Giải phẫu báo cáo thu nhập

1. Kỳ kế tốn

2. Doanh thu và các khoản giảm trừ

3. Giá vốn hàng bán

4. Hàng tồn kho và chi phí hàng bán

5. Khấu hao và chi phí quản lý

6. Lãi vay và chi phí tài chính

Kỳ kế toán

9 Cần phải có những khoảng thời gian có độ dài đồng nhất để đo lường kết quả kinh doanh

9 Không nhất thiết phải trùng với chu kỳ kinh doanh

9 Không nhất thiết phải trùng với niên lịch

9 Thường tính theo năm tài khóa

9 Có thể tính theo tháng hay quý

Thời điểm ghi nhận DT&CP

9 Thời điểm ghi nhận doanh thu:

ƒ Đã giao hàng, hoặc đã hoàn thành toàn bộ hay hầu hết dịch vụ dự kiến phải thực hiện

ƒ Nhận được tiền, hoặc nhận được phiếu ghi nợ, hoặc một tài sản có giá trị xác định

9 Thời điểm ghi nhận chi phí:

ƒ Chi phí gắn liền sản phẩm: ghi nhận vào thời điểm phát sinh doanh thu

ƒ Chi phí theo thời gian: ghi nhận theo thời kỳ công ty sử dụng ích lợi của tài sản đó

Dự thu,

dự chi?

Đo lường doanh thu

Doanh thu gộp sau khi giảm trừ

1. Khoản dự kiến không thu được

2. Khoản chiết khấu do khách hàng thanh toán sớm ‏

3. Khoản dự kiến hàng bị trả lại hoặc phải giảm giá

4. Hàng bán trả chậm quá một năm: phải tính doanh thu bằng hiện giá của dòng tiền dự kiến sẽ thu được.

Còn lại là doanh thu thuần (doanh thu ròng)‏

Doanh thu khác với thu

9 Thu tiền khách hàng nợ không phải doanh thu:

ƒ Tăng tiền mặt

ƒ Giảm khoản phải thu

Æ Không tăng vốn CSH

9 Thu phát hành cổ phần không phải doanh thu:

ƒ Tăng tiền mặt và tăng vốn CSH

ƒ Không phải kết quả của giao dịch với khách hàng

Chí phí khác với chi

9 Chi tiền mua hàng nhập kho không phải chi phí:

ƒ Giảm tiền mặt hoặc tăng khoản phải trả

ƒ Tăng hàng trong kho

Æ Không giảm vốn CSH

9 Chi trả cổ tức không phải là chi phí:

ƒ Giảm tiền mặt và vốn CSH

ƒ Không phải là giao dịch để tạo ra doanh thu

9 Thuế thu nhập doanh nghiệp có phải là chi phí ???

9 Doanh nghiệp thương mại:

9 Doanh nghiệp sản xuất

Giá vốn hàng bán

Giá vốn hàng bán bao gồm?

BAO GỒM:

9 Nguyên liệu

9 Nhiên liệu

9 Lương công nhân sản xuất trực tiếp

9 Khấu hao nhà xưởng máy móc

9 Tiện ích cho nhà xưởng

KHÔNG GỒM

• Lương giám đốc hay bộ phận hành chính

• Thuê văn phòng

• Marketing

• Đào tạo

• Lãi vay

VÙNG XÁM?

• Bảo hiểm nhà xưởng?

• Lương thủ kho và quản đốc?

• Lưu kho và vận chuyển?

9 Đối với công ty thương mại:

Giá vốn hàng tồn kho đầu kỳ + Giá vốn hàng mua thêm trong kỳ

- Giá vốn hàng tồn kho cuối kỳ

= Giá vốn hàng bán trong kỳ

9 Đối với công ty sản xuất:

Giá vốn thành phẩm tồn kho đầu kỳ + Giá vốn thành phẩm sản xuất ra trong kỳ

- Giá vốn thành phẩm tồn kho cuối kỳ

= Giá vốn hàng bán trong kỳ

Vấn đề: xác định giá vốn thành phẩm sản xuất trong kỳ?

Chi phí gắn liền với SP bán ra

Xác định giá trị hàng tồn kho

Bốn phương pháp cơ bản:

9 Vào trước ra trước (FIFO) Không liên quan đến thứ tự

9 Vào sau ra trước (LIFO) xuất nhập thực tế của hàng hóa

9 Tính bình quân trọng số

9 Tính từng đơn vị hàng

Các phương pháp khác:

Chi phí gắn với thời gian: Lãi vay

9 Lãi vay được tính vào chi phí trong kỳ, cho dù công ty không thực chi tiền mặt trong kỳ.

9 Lãi vay làm tăng chi phí và giảm lợi nhuận chịu thuế, do đó lãi vay còn có tên là “lá chắn thuế”

(taxshield)

9 Việc tính lãi vay theo phát sinh, không theo tiền mặt có phải là hợp lý?

Chi phí gắn với thời gian:Khấu hao

9 Khấu hao: phần giảm giá trị của tài sản cố định theo thời gian được chuyển thành chi phí trong quá trình tạo ra doanh thu

9 Khấu hao làm tăng chi phí và giảm lợi nhuận chịu thuế, do đó c ũng tạo ra “lá chắn thuế” (taxshield)

9 Khấu hao có phản ánh hao mòn thực hay giảm giá trị thực của tài sản?

Ghi nhận chi phí khấu hao

9 Khấu hao là quá trình phân bổ khoản chi phí đầu tư thành chi phí hoạt động trong các kỳ

9 Khấu hao không phải là quá trình định giá lại tài sản.

9 Có thể có ba loại vòng đời khác nhau:

ƒ Vòng đời kinh tế

ƒ Thời gian khấu hao theo qui định kế toán

ƒ Thời gian khấu hao theo qui định của cơ quan thuế

Các phương pháp khấu hao

9 Theo thực tế hao mòn hay theo đơn vị

9 Theo đường thẳng

9 Cân bằng giảm dần

9 Cân bằng giảm dần kép

9 Tổng của số thứ tự các năm

Khấu hao gia tốc

Các chi phí khác

9 Chi phí quảng cáo tiếp thị có được tính vào một năm?

9 Chi phí đào tạo và tư vấn có nên tính vào một năm?

ƒ Nếu tính vào một năm: có thể vi phạm quy ước về thời điểm tương xứng

ƒ Nếu phân bổ cho các năm sau: có thể vi phạm quy ước về tính thận trọng

Một số phương pháp ghi nhận đặc biệt

Ghi nhận doanh thu và chi phí

9 Theo kế toán tiền mặt

9 Theo phần trăm hoàn thành

9 Vào thời điểm bàn giao

9 Theo từng phần thanh toán nhận được

9 Theo phương pháp thu hồi chi phí trước

Tóm tắt các nội dung trình bày

1. Những vấn đề chung về báo cáo thu nhập

2. Sự hình thành báo cáo thu nhập

3. Giải phẫu báo cáo thu nhập

Xin cảm ơn!

Huỳnh Thế Du

Câu hỏi?