Chương 2: Xác định Hoạt động Kinh tế Harvey B King Trong phần này, lướt qua quan điểm có tính chất mơ tả kinh tế nhiều số tổng hợp từ Kinh tế học 100 Một số định nghĩa quan trọng Có số khái niệm cần nhắc đến nghiên cứu chương này: ● Dòng (lưu lượng) biến xác định tỷ lệ khoảng thời gian - ví dụ lưu lượng nước chảy qua vòi nước đồng hồ ● Số lượng (vốn) biến xác định tổng số khoảng thời gian cụ thể - ví dụ tổng lượng nước có bồn nước sau đóng vịi ● Như ví dụ tơi ra, lưu lượng số lượng có mối liên qua sau: lưu lượng = D số lượng Ví dụ kinh điển kinh tế mối quan hệ mối quan hệ số lượng tài sản dòng đầu tư ● Tài sản vốn bao gồm nhà xưởng, cơng trình, trang thiết bị, hàng tồn kho, v.v ● Đầu tư việc mua tài sản - điều gọi tổng đầu tư ● Một số tài sản bị hao mòn qua năm, khấu hao ● Đầu tư ròng = Tổng đầu tư - Khấu hao = thay đổi vốn tài sản Có số dịng (luồng tài sản) kinh tế vĩ mô quan trọng mà xem xét chương ● Sản lượng tổng giá trị hàng hoá dịch vụ cuối sản xuất kinh tế tính theo năm - thường ý đến Tổng sản phẩm Quốc nội (GDP) ● Thu nhập tổng toán thực cho dịch vụ yếu tố sản phẩm tính năm ● Chi phí giá trị việc mua hàng hoá dịch vụ cuối năm hộ gia đình, doanh nghiệp, xuất trừ nhập Chúng ta cú ý đến giao dịch cuối - sản xuất/chi tiêu hàng hoá dịch vụ cho việc sử dụng sau ● Những giao dịch trung gian việc mua hàng hoá dịch vụ để phục vụ cho việc sử dụng giai đoạn sau trình sản xuất ● Ví dụ cơng ty Ford mua cần gạt kính từ nhà sản xuất lẻ để sử dụng cho việc sản xuất xe tải ● Việc sản xuất/ bán xe tải giao dịch cuối cùng, việc mua cần gạt kính - chúng tơi khơng muốn đưa cần gạt kính vào tính tốn này, tính giá trị đến hai lần, lần thứ với tư cách giao dịch trung gian, lần thứ hai phần xe tải 2) Vịng luân chuyển Thu nhập Chi tiêu Để bắt đầu, có mơ tả kinh tế, mơ tả cách thức dòng đầu tư tiết kiệm tương tác với dòng thu nhập tiêu dùng vòng luân chuyển để xác định tổng sản phẩm = tổng thu nhập = tổng chi tiêu Có bốn yếu tố kinh tế (các doanh nghiệp, hộ gia đình, phủ, phần lại giới), hoạt động ba thị trường (thị trường hàng hố, thị trường yếu tố sản xuất, thị trường tài chính) Những hoạt động kinh tế liên quan đến dòng vốn thực dịng tiền tệ Hình đây, mơ hình vòng luân chuyển thu nhập chi tiêu, dòng tiền tệ từ giao hoạt động Các hộ gia đình Các hộ gia đình sở hữu tài nguyên kinh tế (các yếu tố sản xuất) - lao động, vốn, đất đai, khả kinh doanh - bán cho thuê tài nguyên thị trường tài nguyên, nhận khoản thu nhập (Y) từ doanh nghiệp ● Họ sử dụng phần thu nhập để mua hàng hoá tiêu dùng dịch vụ (C) từ doanh nghiệp thị trường hàng hoá ● Họ tiết kiệm (S) phần thu nhập họ để chi tiêu tương lai, hưu trí v.v cách gửi tiền họ vào ngân hàng, thị trường chứng khốn,v v thị trường tài chính.[1] ● Họ trả thuế (T) cho phủ, lượng rịng khoản tốn chuyển đổi từ phủ (như bảo hiểm công việc, v.v ) Các doanh nghiệp Doanh nghiệp phải trả thu nhập (lương tiền công, thuê tài sản, toán lãi suất, cổ tức, v.v.) cho hộ gia đình yếu tố sản xuất thị trường tài nguyên ● Họ nhận khoản thu từ bán hàng hoá dịch vụ: Hàng tiêu dùng (C) cho hộ gia đình, Đầu tư hàng hố (I) cho doanh nghiệp, Chính phủ mua hàng hố dịch vụ (G) cho phủ Xuất cho phần lại giới (EX), Cộng với việc họ nhập từ phần lại giới (IM) ● Họ mua từ thị trường tài để hỗ trợ cho việc mua hàng hoá đầu tư nhà máy, phương tiện vận tải, máy tính,v.v ● Những doanh nghiệp phải trả khoản thuế, đặt ngồi mơ hình đơn giản Chính phủ Yếu tố bao gồm phủ liên bang, quyền cấp tỉnh, cấp thị ● Chính phủ thu khoản thuế từ hộ gia đình doanh nghiệp ● Chính phủ toán khoản trợ cấp cho doanh nghiệp khoản toán chuyển đổi (như trợ cấp người cao tuổi bảo hiểm nghề nghiệp phúc lợi) cho cá nhân.[2] Chúng ta tách khoản tốn từ khoản thu thuế để có khái niệm thuế rịng (T), với thấy dịng tiền từ hộ gia đình đến phủ ● Chính phủ mua hàng hố dịch vụ từ doanh nghiệp, thường gọi mua sắm phủ (G), điều dẫn đến dòng tiền chảy vào doanh nghiệp ● Nếu phủ chi tiêu nhiều số thuế thu được, họ bị thâm hụt ngân sách, họ phải mượn tiền từ thị trường tài Do thấy có dịng tiền chảy từ thị trường tài vào phủ.[3] Phần cịn lại giới Những người nước mua hàng hoá dịch vụ chúng ta, số lượng xuất (EX) Họ phải trả cho khoản tiền, dẫn đến dòng tiền hình vẽ ● Những người nước ngồi bán cho hàng hoá dịch vụ, nhập (IM) Do phải trả cho hẹ, dẫn đến có dịng tiền hình vẽ ● Nếu có khơng cân xuất nhập khẩu, hai bên phải vay Ví dụ dịng ln chuyển trường hợp bán cho người nước nhiều mua họ Trong trường hợp này, người nước ngồi phải mượn từ thị trường tài để tốn cho khoản xuất dơi Chúng ta ý tiền luân chuyển liên tục kinh tế, tác nhân thực hoạt động họ Bạn nghĩ hoạt động bạn năm có nằm dịng vốn hay không: ● Ngay bạn mua dịch vụ giáo dục thị trường hàng hoá dịch vụ ● Cuối ngày hôm này, bạn đến nơi làm việc bán thời gian bán tài nguyên sức lao động bạn vào thị trường tài nguyên ● Trong năm trước đó, bạn vay khoản vốn từ thị trường tài để trang trải cho việc học tập bạn Một số biểu thức kinh tế quan trọng Dòng luân chuyển giúp hiểu để nhận thấy xác định tổng sản phẩm hay GDP kinh tế ● Việc sản xuất diễn doanh nghiệp, người trả thu nhập cho yếu tố sản xuất (Y) để sản xuất hàng hoá dịch vụ để bán cho người tiêu dùgn (tiêu dùng (C)), cho doanh nghiệp khác (chi phí đầu tư (I)), cho phủ (G) cho phần lại giới (EX - IM) ● Doanh số bán doanh nghiệp với tổng chi tiêu hàng hố dịch vụ, chúng hai vế giao dịch.[4] ● Toàn chi tiêu gọi Tổng chi tiêu (E), dòng luân chuyển (1) E = C +I+G IM ● NHƯNG giá trị tổng bán hàng (E)chỉ giá thị trường tổng sản phẩm, hay GDP, hay GDP = E = C + I + G + EX - IM.[5] ● Nếu nhận doanh nghiệp phải dùng tất khoản thu từ bán hàng phân phối cho yếu tố sản xuất (bao gồm lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp), thấy tổng thu nhập nước (Y) với số thu doanh nghiệp Điều có nghĩa Y=E ● Điều cho phép có đẳng thức từ dòng luân chuyển: (2) Y=E=C+I+G IM Chúng ta sử dụng đẳng thức phần II A xem xét chi tiết hàng hoá dịch vụ Chúng ta suy khoản rò rỉ với khoản đưa vào: ● Từ khu vực hộ gia đình, thấy hộ gia đình phân bổ thu nhập họ vào tiêu dùng, thuế tiết kiệm: (3) Y = C + S + T ● Do lưu ý từ đẳng thức (2) (3): C + S + T = C + I + G + EX - IM, hay (4) S + T + IM = I + G + EX ● Điều có nghĩa tổng giá trị khoản rò rỉ từ dòng luân chuyển (S+T+IM) với tổng giá trị khoản đưa vào dòng luân chuyển (I+G+EX) ● Chúng ta dùng đẳng thức (2), (3) (4) phân tích sau 3) Xác định trạng kinh tế Các nhà thống kê Canada cố gắng xác định GDP Canada phương pháp xác định trạng kinh tế ● Họ muốn thực tế xác định sản xuất trực tiếp, điều thường khó thực hiện, họ xác định GDp theo hai cách khác nhau, dựa ý tưởng từ dòng luân chuyển thu nhập = tổng sản phẩm = tổng chi tiêu ● Các nhà thống kê Canada xác định GDP cách sử dụng phương pháp thu nhập yếu tố, cách sử dụng tổng thu nhập nội địa yếu tố sản xuất (bao gồm chủ doanh nghiệp) năm - ước đoán tổng số dịng thu nhập yếu tố hộ gia đình từ doanh nghiệp ● Các nhà Thống kê Canada xác định GDP phương pháp chi tiêu, cách dự tính tổng lượng tiền chảy vào doanh nghiệp từ việc bán hàng hoá dịch vụ họ (C + I + G + EX - IM) Sử dụng hai phương pháp này, thực việc sửa chữa lỗi trình xác định, nhà Thống kê Canada có ước đốn khả quan tổng sản phẩm thực tế nước năm ● Sau họ tiến hành chỉnh sửa lại theo mức lạm phát, để đạt đến GDP thực tế ● Nếu quan tâm đến trạng kinh tế người dân Canada nói chung, chia GDP thực tế theo dân số để có giá trị GDP thực tế theo đồng vốn Bảng trình bày tính tốn GDP thực tế theo đồng vốn Canada từ 1926 đến 1994 Năm GDP thực tế theo đồng vốn 1926 4654 1936 4332 1966 11,567 1986 19,945 1994 22,074 Tỷ lệ 1994/1926 47 Nghiên cứu tình huống: Có phải sống tốt cách 30 năm? Mặc dù thường nói rằng, sống ngày hệ trước đây, sử dụng GDP theo đầu người cách thức để xác định trạng kinh tế, bảng cho thấy sống cải thiện đáng kể so với trước Ví dụ như, thấy GDP thực tế theo đầu người gần gấp đôi so với năm 1966! Để giúp bạn hiểu vấn đề này, xem xét liệu sau so sánh Canada năm 1997 với 1971:[6] ● Tuổi thọ nam tăng 6.5 năm, tuổi thọ nữ tăng 5.1 năm ● Tỷ lệ tử vong trẻ em thấp nhiều, 5.6 1,000 so với 7.9 1,000 năm 1986 ● Số lượng trung bình nhà xây cao gấp đơi ● 78% gia đình có máy giặt, so với 38% năm 1971 ● 98% gia đình có TV màu, so với 15% ● 32% gia đình có máy vi tính, so với năm 1971 ● 85% gia đình có lị vi sóng so với năm 1971 ● Chúng ta bổ sung vào nhiều sản phẩm tiêu dùng khác (dàn CD, túi khí, du lịch, v.v.) Một loạt luận điểm đáng lưu ý đưa J B DeLong Trường Đại học California (Berkeley) viết tựa đề "Tăng trưởng Kinh tế tăng nhanh nào?", bạn xem http://econ161.berkeley.edu/Comments/FRBSFJune1.html ● Ông lập luận biện pháp tin tưởng để xác định tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ mức độ chắn tăng trưởng kinh tế xác định GDP thực đồng vốn ● Tuy nhiên, nhiên ông lập luận phương pháp không xác định hết biện pháp chân thực để xác định tăng trưởng kinh tế, khơng tính đến thực tế có tồn nhiều loại hàng hố dịch vụ khác nhau, thường giá thấp, mà người q khứ khơng muốn sử dụng ● Ví dụ như, thuốc kháng sinh cứu hàng nghìn mạng sống người dân Canada, người sống trước năm 1955 hội tiếp cận với loại thuốc ● Cách 25 năm, bạn muốn xem phim gia đình, bạn phải chép lại tồn thước phim với chi phí cực lớn - bạn mua VCR với giá 200 la ● Chúng ta tiếp tục bổ sung nhiều thứ vào danh sách - máy điều hồ, lị sưởi, TV, máy tính, máy fax, v.v., hàng hố khơng có cách 50 năm, chí vài trường hợp 20 năm ● DeLong giới thiệu số luận điểm thú vị ví dụ mà tơi nghĩ bạn nên đọc Chúng ta nên lưu ý có nhiều vấn đề tiềm tàng khác sử dụng đến GDP thực tế biện pháp để xác định trạng kinh tế, đặc biệt muốn thực so sánh quốc tế ● Tìm số giá chuẩn GDP danh nghĩa khó khăn nước khơng mua loại hàng hố dịch vụ giốn Ví dụ như, Trung Quốc nhiều loại hàng hố chăm sóc y tế, nhà cửa, trường học doanh nghiệp cung cấp miễn phí, khơng thể cách trực tiếp số thu nhập ● Hơn nữa, GDP nhấn mạnh đến hoạt động thị trường, bỏ qua nhiều hoạt động khơng có thị trường, bị ẩn dấu thị trường ● Cơ sở kinh tế bao gồm hoạt động có tính tội phạm hoạt động khơng phản ánh báo cáo thuế để trốn thuế - hoạt động chiếm đến 10% GDP thực tế ● Cơng việc nhà chăm sóc gia đình.v.v, thường khơng tính đến, cơng việc chiếm khoảng 1/3 tổng thời gian làm việc! ● Các hoạt động nghỉ ngơi khơng tính đến, hoạt động đáng giá người Ví dụ, thời gian làm việc trung bình người Canada 58.6 tuần, so với 35 ngày Sự tăng lên đáng kể thời gian nghỉ ngơi KHÔNG xác định GDP thực tế Bổ sung vào sở kinh tế, thời gian làm việc gia đình hoạt động nghỉ ngơi làm tăng lên cách thức để xác định trạng kinh tế Tuy nhiên, khía cạnh ngược lại (tiêu cực) xem xét thấy hoạt động tạo GDP thực tế thường gây ô nhiễm, suy giảm tài nguyên ● Thực tế, cho phép nhà phát triển đốn tất Công viên Quốc gia Banff, điều ghi nhận tăng lên GDP thực tế Tuy nhiên hầu hết người đồng ý hành động làm cho Canada trở nên tồi tệ ● Các nhà hoạt động mơi trường lâu khơng hài lịng với cách thức mà GDP thực tế sử dụng để xác định trạng kinh tế, bỏ qua yếu tố làm ngăn trở phát triển ● Một ví dụ nhìn thấy ví dụ thảm hoạ mơi trường cố tràn dầu chi phí cho việc khắc phục cố lại làm tăng GDP thực tế! ● Một báo đăng Nhà kinh tế, với tựa đề "Một môi trường vô giá trị," ngày 18 tháng Tư năm 1998, bàn đến số nỗ lực để tạo nên "GDP xanh" Cuối cùng, rõ ràng tăng trưởng kinh tế làm cho sống người trở nên tốt Tuy nhiên, đồng nghĩa với phải trả cho việc làm nguy hại đến môi trường, chi phí khác thay đổi khơng chắn nhanh chóng nghề nghiệp văn hố mà có tác động đến lợi ích 5) Xác định lạm phát Như chúng tơi lưu ý trên, quan tâm đến sức mua thực tế thu nhập người dân, quan tâm đến GDP thực tế ● Chúng ta có GDP thực tế cách tính tốn GDP danh nghĩa, sau xác định cách sử dụng số giảm phát GDP ● Chỉ số giảm phát GDP cho biết giá hàng hoá dịch vụ sản xuất tăng lên ● Chúng ta quan tâm đến ảnh hưởng lạm phát chi phí sinh hoạt hộ gia đình - sử dung Chỉ số Giá Tiêu dùng (Consumer Price Index CPI), số xác định giá trung bình hàng hoá ● So với số giảm phát GDP, CPI cho mốt nhìn tốt chi phí sinh hoạt gia đình Tuy nhiên, số giảm phát GDP mà nên lưu ý, muốn giải thích GDP thực tế kinh tế Tại lạm phát lại làm tổn hại đến kinh tế? ● Lạm phát gây vấn đề tạo nên thay đổi khơng thể dự đốn giá trị đồng tiên ● Giá trị đồng tiền số lượng hàng hố dịch vụ mua với lượng tiền xác định ● Khi kinh tế trải qua lạm phát, giá trị đồng tiền giảm xuống - bạn phải mua hàng hoá với số lượng với số tiền so với năm trước ● Để minh hoạ điều này, xem xét liệu giá sơ la vịng 46 năm qua:[7] Năm Giá Sô cô la (Cent): Số mà đô la mua 1950 10 10.00 1966 15 6.67 1976 30 3.33 1986 75 1.33 1996 100 1.00 ● Bảng cho tác động cộng dồn lạm phát giai đoạn này, hệ đồng đô la giảm trị tương ứng - sức mua năm 1996 giảm 1/10 so với năm 1950 Nếu ông bạn nói với bạn "một đô la khơng có giá trị có," ơng bạn nói đến thật! ● Sự thay đổi giá trị đồng tiền gây rắc rối đặc biệt khơng thể dự đốn - biến động từ năm qua năm khác Canada hai mươi năm qua, tỷ lệ lạm phát biến động từ 12.4% đến 0.2% ● Sự biến động gây nên việc lợi lỗ ngẫu nhiên người ● Sự ngẫu nhiên có xu hướng gây bất cơng - ví dụ như, người hưu trí bị lỗ trường hợp ● Hơn nữa, ngẫu nhiên buộc người phải cố gắng bảo vệ họ từ lạm phát - có thay đổi nguồn lực lao động vốn từ sản xuất dự báo lạm phát ● Sự thay đổi vơ hiệu Ví dụ mà thường đưa hệ lạm phát cao Đức năm 1920, người lao động trả lương hai lần ngày, họ sử dụng thời gian nghỉ để tiêu tờ séc lương Việc giá đồng tiền nghiêm trọng, bạn khơng muốn giữ túi chí vài Tuy nhiên, hệ mát lớn nguồn lực sản xuất Hiện đưa số biến số đáng quan tâm, xem xét cách chúng xác định, lý khiến quan tâm Bây giờ, quay lại việc xây dựng mơ hình kinh tế để giải thích điều định đến biến Chúng ta bắt đầu với mơ hình tổng cầu, tổng cung [1] Các hộ gia đình thường vay cho vay, phụ thuộc vào họ giai đoạn vòng đời Tuy nhiên tổng thể, hộ gia đình xem người tiết kiệm [2] Một số khoản chi phí chuyển đổi thực từ cấp quyền sang cấp khác, xuống cá nhân Ví dụ, quyền liên bang chuyển tiền xuống cho cấp tỉnh để chi tiêu vào giáo dục, y tế trợ cấp xã hội Các tỉnh lại chuyển tiền xuống cấp (đô thị) để trợ cấp xã hội xây dựng sở hạ tầng [3] Nếu phủ thặng dư ngân sách, họ toán số khoản nợ chưa toán, điều dẫn đến có dịng vốn chảy từ phủ vào thị trường tài [4] Một hộ gia đình mua hàng hố (chi tiêu), doanh nghiệp nhận tiền (doanh số) [5] Nếu doanh nghiệp sản xuất sản phẩm đó, lại giữ kho thay bán đi, điều làm thay đổi nắm giữ hàng hoá xem phần đầu tư [6] Trích từ viết William Watson "Nếu tiền bạc mua hạnh phúc, người Canada hưởng thụ nó," Báo Bưu điện Quốc gia, tháng Mười một, ngày 4, 1998 [7] Nguồn: Thống kê Canada, Chỉ số Giá Tiêu dùng, với tính tốn ngoại suy từ năm 1989 H King thực  ... 3) Xác định trạng kinh tế Các nhà thống kê Canada cố gắng xác định GDP Canada phương pháp xác định trạng kinh tế ● Họ muốn thực tế xác định sản xuất trực tiếp, điều thường khó thực hiện, họ xác. .. tệ từ giao hoạt động Các hộ gia đình Các hộ gia đình sở hữu tài nguyên kinh tế (các yếu tố sản xuất) - lao động, vốn, đất đai, khả kinh doanh - bán cho thuê tài nguyên thị trường tài nguyên,... thực tế Bổ sung vào sở kinh tế, thời gian làm việc gia đình hoạt động nghỉ ngơi làm tăng lên cách thức để xác định trạng kinh tế Tuy nhiên, khía cạnh ngược lại (tiêu cực) xem xét thấy hoạt động