Tài liệu Chương 15: Trẻ em và kinh tế chất thải ppt

Từ khi bãi rác Nam Sơn đi vào hoạt động, hàng ngày có 60% trong tổng số 2.400 mét khối chất thải rắn mỗi ngày của thành phố Hà Nội được qui tập về đây... Do vậy, thuần tuý xét về góc độ

15

Trẻ em vμ kinh tế chất thải

Phạm Bằng

ở các nước đang phát triển nói chung và ở Việt Nam nói riêng, tình trạng trẻ

em lao động sớm là khá phổ biến Trong rất nhiều công việc mà trẻ em đang làm có việc thu gom các chất thải để bán lấy tiền Đây là công việc có ảnh hưởng không tốt

đến sự phát triển của trẻ em (sức khoẻ, nhân cách, học tập…) nhất là ở những bãi rác lớn tập trung Nguyên nhân của tình trạng trên thì có nhiều, nhưng có lẽ chủ yếu là do tình trạng đói nghèo và thiếu việc làm, đi đôi với sự thiếu hiểu biết về sức khoẻ và môi trường Việc giải quyết triệt để tình trạng trẻ em đi bới rác, tạo điều kiện cho các em tiếp tục học tập hoặc có việc làm mới ổn định là một việc không

đơn giản Nó đòi hỏi sự nỗ lực chung từ nhiều phía, như Nhà nước, chính quyền các cấp, cộng đồng, gia đình và bản thân trẻ em Qua 2 năm thực hiện dự án thử nghiệm

“Nâng cao nhận thức về chất thải cải thiện điều kiện sống, lao động và học tập cho trẻ em tại bãi rác Nam Sơn - Hà Nội”, bằng những kết quả cụ thể cho chúng ta thấy

rõ hơn tình trạng trên

15.1 Vai trò của trẻ em trong kinh tế chất thải

Bãi rác Nam Sơn, huyện Sóc Sơn, Hà Nội là bãi rác lớn nhất Việt Nam hiện nay, xét về mặt quy hoạch Bãi rác có tổng diện tích là 83 ha với rào chắn xung quanh Trong đó, 66 ha thuộc địa phận xã Nam Sơn, 12 ha thuộc địa phận xã Bắc Sơn và 5 ha thuộc xã Hồng Kỳ (chính vì chiếm gần 80% diện tích khu qui hoạch nên xã Nam Sơn được đặt tên chung cho bãi rác) Thời gian hoạt động của bãi rác Nam Sơn là 15-20 năm, bắt đầu từ năm 1999

Từ khi bãi rác Nam Sơn đi vào hoạt động, hàng ngày có 60% trong tổng số 2.400 mét khối chất thải rắn mỗi ngày của thành phố Hà Nội được qui tập về đây

Cũng từ khi bãi rác đi vào hoạt động đã phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến đời sống kinh tế xã hội của địa phương quanh vùng, đặc biệt là đối với trẻ em Những năm 1999-2001, mỗi ngày có hàng trăm người đổ về bãi rác Nam Sơn, kiếm tìm phế liệu có thể tái chế được đề bán lấy tiền Ngày cao điểm có thể tới 800 đến 1000 người Trong đó trẻ em chiếm tới 80% Số trẻ em bới rác tại bãi rác Nam Sơn thuộc hai nhóm Nhóm thứ nhất mang tính chuyên nghiệp, đã bỏ học chuyên đi bới rác kiếm sống; nhóm thứ hai là nhóm đi bới rác theo mùa vụ, tức là vào dịp nghỉ hè, ngày lễ, chủ nhật… không phải đến trường

Tuy là trẻ em chưa đến tuổi lao động theo luật định, nhưng thu nhập từ lao

động bới rác của trẻ em cũng có vai trò khá quan trọng đối với gia đình và bản thân trẻ em Bởi lẽ, các xã Nam Sơn, Bắc Sơn, Hồng Kỳ và các xã lân cận bãi rác đều là các xã nghèo, thuần nông, không có nghề phụ hoặc nghề truyền thống Thu nhập chính của các hộ dân đều trông vào trồng trọt và chăn nuôi nên kinh phí chi tiêu hàng ngày rất eo hẹp Trong khi đó, sản phẩm từ chăn nuôi, trồng trọt mang tính thời vụ, một năm hai vụ, một vài lứa sinh sản của gia súc, gia cầm Khi có bãi rác,

từ việc thu nhặt rác thải bình quân mỗi em đi bới rác có thể góp vào thu nhập chung của gia đình trên dưới 10.000đ Số tiền này rất có ý nghĩa đối với các gia đình nghèo ở nông thôn Vì nó có thể đủ chi tiền thức ăn hai bữa cho gia đình khoảng 5 người

Hãy thử làm một phép so sánh, theo số liệu thống kê năm 2000 là những xã miền núi, xa trung tâm thành phố, thu nhập bình quân đầu người của Nam Sơn, Bắc Sơn chỉ đạt 200.000đ/người/tháng (trong khi thu nhập bình quân cả nước là 400.000đ/người/tháng) thì mới thấy hết ý nghĩa của việc trẻ em đi bới rác thu nhập tương đối ổn định 10.000đ/ngày, tương đương với 250.000đ - 300.000đ/tháng Chưa

kể, có những trường hợp may mắn nhặt được trong đống rác thải một phong bì trong đó có tờ 100USD, thậm chí có người bới được túi xách cũ trong đó có cả 1.000USD, hoặc đồ quý giá khác Do vậy, thuần tuý xét về góc độ kinh tế, rõ ràng thu nhập từ việc đi bới rác của trẻ em các gia đình nghèo có một vai trò nhất định

đối với cuộc sống của gia đình và bản thân các em

Tuy nhiên, do lứa tuổi và giới tính, mức thu nhập từ bới rác hàng ngày của các nhóm tuổi có khác nhau Theo điều tra và thống kê cuối năm 2000, nhóm tuổi

từ 14 đến 16 tuổi thu nhập bình quân 10.000đ đến 15.000đ/ngày (các nhóm này

chiếm 56,8%); nhóm tuổi 11 đến 13 tuổi, thu nhập từ 8-10.000đ/ngày (nhóm này chiếm 34,1%), nhóm trẻ dưới 11 tuổi thì chỉ thu nhập không quá 5.000đ/ngày (nhóm này chiếm 9,1% tổng số trẻ khảo sát) Điều này dễ giải thích vì bới rác là công việc vất vả, đòi hỏi có sức khoẻ, nhanh nhẹn và đôi khi cần cả sự láu cá Chưa

kể trước đây, giờ mở cửa cho người vào bãi rác một ngày có 3 ca Trong đó 2 ca vào ban đêm và nửa đêm về sáng nên các em nhỏ chủ yếu đi nhặt rác vào ca buổi trưa, các ca khác không đi được Các trẻ em gái thường sức yếu và kém nhanh nhẹn hơn các em trai, nên sản phẩm thu được trong ngày thường cũng ít hơn Nhìn chung, các

em trai từ 14-16 tuổi có thu nhập từ bới rác cao hơn các nhóm đối tượng khác Qua điều tra khảo sát và phỏng vấn trực tiếp về sử dụng tiền kiếm được từ việc đi nhặt rác cho thấy 100% các em trả lời để phụ giúp gia đình; 39,8% trả lời để chi tiêu cá nhân (mua dồ dùng học tập, mua đồ chơi, giày dép…) Như trên đã nói, hầu hết trẻ em đi bới rác thuộc diện gia đình khó khăn về kinh tế, nên tiền kiếm

được từ bới rác chủ yếu là để phụ giúp gia đình (chưa kể, nhiều trường hợp đây là nguồn thu nhập chính ) Ngoài ra, ở độ tuổi đang lớn, các em cũng có những nhu cầu chi dùng cá nhân, mua sắm quần áo, giày dép Một số dùng để mua sách vở, giấy bút và các khoản đóng góp nhỏ do nhà trường quy định Từ thực tế trên cho thấy, thành quả từ việc đi bới rác của trẻ có vai trò không nhỏ đối với sự ổn định kinh tế của nhiều gia đình quanh khu vực bãi rác Nam Sơn Trong điều kiện chưa tạo ra được những công việc mới phù hợp và có thu nhập ổn định cho trẻ em và một

số gia đình ở hai xã Nam Sơn, Bắc Sơn cũng như các xã lân cận thì việc ngăn chặn tuyệt đối không cho trẻ em kiếm tiền từ bãi rác Nam Sơn là không đơn giản, đòi hỏi

sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía

15.2 Nguyên nhân trẻ em đi bới rác

Trước khi bãi rác Nam Sơn đi vào hoạt động, trẻ em các xã quanh vùng vẫn sống cuộc sống bình lặng thường có từ bao đời Ngoài giờ học, các em chăn trâu, giúp việc gia đình, kiếm củi bán lấy tiền… Một ít em, thôi học, theo người lớn phụ việc kiếm sống ở thành phố hoặc nơi xa Nhưng từ khi có bãi rác Nam Sơn, tình hình đã đổi khác Trước hết, những người chuyên nghề bới rác ở thành phố, ở bãi rác Tây Mỗ, cầu Diễn đổ về đây bới rác kiếm tiền thì các gia đình nghèo và trẻ em các xã Nam Sơn, Bắc Sơn… cũng vào cuộc Lúc đầu còn sợ sệt, ngỡ ngàng sau rồi quen việc và coi đó là một nghề để có thêm thu nhập

Qua khảo sát, lý do chính khiến các em đi nhặt rác là:

- Do nhà nghèo 92,2 %

- Do không kiếm đươc việc gì khác 21,6%

- Do thích đi để kiếm tiền 13,7%

- Do bạn bè rủ rê 9,8%

- Do chán học 5,9%

Từ kết quả trên cho thấy, nguyên nhân chủ yếu khiến trẻ đi bới rác là do hoàn cảnh gia đình nghèo túng khó khăn và không kiếm được việc gì khác để làm ra tiền Như trên đã nói, các xã quanh vùng bãi rác Nam Sơn là các xã nghèo, miền núi, thu nhập chính chỉ trông vào chăn nuôi trồng trọt cây nông nghiệp Thu nhập bình quân đầu người của các xã này thấy thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung của cả nước Trước đây, một số em vào rừng kiếm củi bán lấy tiền mỗi ngày cũng chỉ

được 3-5.000đ, mà việc vào rừng lấy củi không phải em nào cũng làm được Cho nên, biết là vất vả, độc hại nhưng người lớn và trẻ em vẫn lao vào bãi rác Nam Sơn

để tìm kiếm phế liệu bán lấy tiền Sức hấp dẫn là ở chỗ, ngày nào kiếm được bao nhiêu tiền biết rõ ngày ấy Hơn nữa mức thu nhập hàng ngày từ bới rác khá ổn định (trên dưới 10.000đ/ngày/người) Đồng thời, các gia đình nghèo thường đông con, nhiều em bỏ học từ tiểu học, trung học cơ sở Qua số liệu thống kê cho thấy 81% trẻ em đi bới rác thuộc các gia đình có từ 3 con trở lên

Theo lãnh đạo địa phương cho biết, Nam Sơn và Bắc Sơn là các xã nghèo không có nghề truyền thống, sản phẩm nông nghiệp (ngô, sắn, lợn gà…) không có nơi tiêu thụ, bán thường bị thua lỗ Trong khi thời gian nhàn rỗi (thiếu hoặc không

có việc làm) chiếm tới 60% thời gian trong năm, nên việc kiếm được tiền hàng ngày từ đi bới rác có sức hấp dẫn lớn

Tuy nhiên, không phải chỉ có em nhà nghèo mà còn có một số ít các em con nhà khá giả cũng đi bới Lý do vì các em thích tự kiếm tiền để tiêu sài, chi dùng riêng cho bản thân Một số em khác, không phải do gia đình ép buộc, không phải từng thiếu nhưng vì bạn bè rủ rê mà cũng đi bới rác Có điều đáng chú ý ở đây là, một số em do học lực yếu, chán học nên đi bới rác Điều này có ảnh hưởng lớn đến tình hình học tập nói chung của các trường trung học cơ sở Nam Sơn và Bắc Sơn

Đặc biệt là đối với Bắc Sơn Đây là trường có số học sinh đông nhất huyện Sóc Sơn,

chất lượng học tập vào loại thấp nhất của thành phố Hà Nội Cho nên việc chán học

bỏ đi bới rác đễ thành dây chuyền Ngược lại số vừa đi học vừa đi bới rác thì chất lượng học tập càng giảm sút Đây là nỗi lo của nhà trường Vì nhà trường có nhắc nhở, nhưng chỉ quản lý được các em ở trên lớp, ngoài giờ học, nhà trường không cấm đoán được các em Nên luẩn quẩn trong nỗi lo chất lượng học tập của trường trung học cơ sở Bắc Sơn luôn ám ảnh Ban giám hiệu và tập thể giáo viên nhà trường

Cũng phải nói thêm rằng, ngoài các nguyên nhân trên, một số trẻ em, do nhà nghèo, không có việc gì làm, bị bố mẹ bắt buộc phải đi bới rác, mặc dù thâm tâm các em không thích

Tóm lại, nguyên nhân dẫn đến trẻ đi bới rác tại bãi rác Nam Sơn có nhiều, nhưng tựu trung bởi các nguyên nhân vì hoàn cảnh nghèo khó, thiếu việc làm và chưa có nhận thức đầy đủ về sức khoẻ và môi trường Do đó, vì giải quyết khó khăn trước mắt mà người dân cộng đồng và trẻ em phải đi bới rác kiếm tiền, bất chấp những rủi ro, độc hại, nguy cơ tiềm ẩn các mầm bệnh hiểm nghèo

15.3 Những rủi ro có thể xảy ra khi đi bới rác

Bãi rác Nam Sơn là bãi rác tổng hợp, không phân loại Trừ phế thải xây dựng, tất cả rác thải sinh hoạt, rác thải bệnh viện và cả chất thải từ các xí nghiệp cũng đều

đưa về đây Chưa kể không ít chất thải đã để qua đêm ở các điểm tập kết nhỏ trong thành phố sau đó mới được chở lên bãi Nam Sơn Chính vì thế sự ô nhiễm của bãi rác là rất cao Phạm vi ảnh hưởng của bãi rác trên phạm vi rộng Sau những cơn mưa, trời trở nắng mùi hôi thối bốc lên từ bãi rác càng khủng khiếp Khi có gió, các vùng xung quanh bãi rác cách xa hơn tất cả 1 km cũng chịu ảnh hưởng của sự ô nhiễm Không chỉ không khí mà nguồn nước quanh vùng cũng bị ô nhiễm do việc tẩy rửa các chất thải kiếm được từ bãi rác

Qua điều tra khảo sát và các đợt khám bệnh cho trẻ em đi bới rác, thì hầu như 100% các em đều có bệnh Các bệnh phổ biến các em mắc phải là bệnh về đường ruột, đường hô hấp và cả chứng mệt mỏi biểu hiện của bệnh liên quan đến hệ thần kinh Khi được hỏi về các bệnh các em mắc phải và tình trạng sức khoẻ so với trước khi đi bới rác, kết quả là:

- 71,43% các em cho rằng mình mắc phải 2 bệnh trở lên

- 61,22% cho rằng mình mắc từ 3 bệnh trở lên

- 14,28% cho rằng mình không mắc bệnh gì

- 62,74% các em cảm thấy sức khỏe kém hơn so với trước khi đi bới rác Tất nhiên, con số trên chỉ là thống kê từ trả lời của trẻ Trên thực tế, trong một môi trường độc hại như ở bãi rác Nam Sơn, thời gian lao động 5-7 giờ một ngày, chủ yếu vào ban đêm lại không có những bảo hộ cần thiết, việc mắc bệnh của trẻ là không tránh khỏi Đây là vấn đề rất bức xúc, bởi các em còn đang ở trong

độ tuổi hình thành nhân cách và hoàn thiện về thể lực, thể chất

Ngoài nguy cơ mắc bệnh do bị ô nhiễm, còn các nguy cơ rủi ro khác, đôi khi rất nghiêm trọng Trong khu đi bới rác, các em rất dễ bị xây sát do vướng phải thuỷ tinh, các vật cứng, sắc, nhọn khác, nguy cơ nhiễm trùng rất cao Hoặc trong khi bới rác, mải tranh cướp, các em mổ móc sắc nhọn vào chân, tay nhau gây thương tích Chưa kể trong bãi rác có cả rác thải bệnh viện, kim tiêm, bông cả kim tiêm chích

ma tuý… Nếu vướng phải, nguy cơ lây nhiễm các bệnh khó chữa khó tránh khỏi Cá biệt, khi xe chở rác vừa vào, các em đổ xô đến, có em bị rác đổ ập kín người phải đi cấp cứu

Mặt khác, từ khi bãi rác Nam Sơn đi vào hoạt động, có nhiều gia đình chuyên nghề thu nhặt phế liệu từ nhiều nơi đổ về, dựng lều quán ăn nghỉ tại chỗ Đồng thời

có các chủ thu mua rác thải tại chỗ của trẻ và những người bới rác quanh vùng Họ sắm cả tivi, karaoke, bán đồ ăn… thu hút không ít trẻ em nhặt rác, bỏ tiền kiếm

được vào việc ăn nhậu, hút hít, hát karaoke, nhiều khi gây nên cãi lộn, đánh nhau

Điều này cũng tác động xấu đến trẻ nhặt rác và có nguy cơ khiến trẻ nghiện hút ma tuý, lây nhiễm HIV tạo nên nỗi lo cho cộng đồng

Có thể khẳng định rằng, ngoài một chút lợi ích trước mắt là kiếm được ít tiền, thì các rủi ro, các nguy cơ tai hại tiềm ẩn đối với người đi bới rác nói chung và trẻ

em nói riêng là rất nguy hiểm Việc chấm dứt tình trạng trẻ em kiếm sống từ tìm kiếm phế liệu ở bãi rác Nam Sơn là rất cần thiết

Chính từ những lý do trên, ngày 06 tháng 02 năm 2002, Uỷ ban nhân dân thành phố đã ra quyết định số 1130/QĐUB cấm trẻ em dưới 16 tuổi không được vào bãi rác Thực tế quyết định trên, sau một thời gian đã có hiệu lực nhất định Nhưng

theo công ước quốc tế, công dân chưa đủ 18 tuổi đều là trẻ em, hơn nữa ranh giới giữa trẻ em 15 và 16 tuổi có thể tính theo ngày, tháng nên việc giải quyết triệt để, không cho trẻ vào bãi rác là không thực hiện được

15.4 Giáo dục đối với trẻ em nhặt rác

Theo số liệu thống kê của UBBV và chăm sóc trẻ em huyện Sóc Sơn năm

2000, trẻ em lao động tại bãi rác Nam Sơn tính theo độ tuổi là

Bảng 15.1. Độ tuổi trẻ em nhặt rác

Độ tuổi

6 - 10 tuổi 11 - 13 tuổi 14 - 16 tuổi

Địa bàn

Số lượng Tỷ lệ(%) Số lượng Tỷ lệ (%) Số lượng Tỷ lệ (%) Xã Bắc Sơn 24 8.14 129 43.73 142 38.41

Xã Nam Sơn 11 8.94 53 43.09 59 47.97

Xã Hồng Kỳ 0 0 26 37.68 43 62.32

Xã Tiên Dược 1 5.0 9 45.0 10 50.0 Các xã khác 0 0 3 13.64 19 86.36

Tổng số 36 6.81 220 41.59 273 51.61

Như vậy, 529 em đi bới rác đều đang ở độ tuổi đi học tiểu học và trung học cơ sở Trong số đó có 182 em đã bỏ học, số còn lại vừa đi học vừa đi bới rác

Giả thiết rằng, không có bãi rác Nam Sơn thì chắc chắn số trẻ em bỏ học trong độ tuổi sẽ ít hơn rất nhiều Cũng vì nhiều em vừa đi học, vừa đi bới rác kiếm tiền, mà từ năm 2003 về trước bãi rác mở cửa 3 lần/ngày, hai lần vào ban đêm nên khi đến lớp các em rất mệt mỏi hôi hám Nhiều em đến lớp ngủ gật, hoặc không tập trung nghe giảng được, do vậy lực học ngày càng yếu đi

Khi lực học yếu, không theo kịp bạn bè, các em sinh ra chán nản rồi bỏ học Như vậy tạo nên cái vòng luẩn quẩn Năm học 2000-2001, tỷ lệ tốt nghiệp của

trường trung học cơ sở Bắc Sơn chỉ đạt trên 50% thấp nhất toàn thành phố Số không tốt nghiệp, tuổi 15 –16, không tiếp tục học tập lại đi bới rác…

Tác động của việc đi bới rác đối với trẻ em là làm các em mệt mỏi, chi phối

đến thời gian và khả năng tiếp thu bài giảng, lực học yếu dần, dẫn đến nguy cơ bỏ học cao Điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục chung của nhà trường

và địa phương Trong khi ở Việt Nam đã phổ cập giáo dục bậc tiểu học, tiến tới phổ cập bậc trung học cơ sở Việc thành phố nói rằng, đã hoàn thành phổ cập ở bậc tiểu học, xét ở góc độ nào đó (nhìn từ độ tuổi của các em đã bỏ học đi bới rác) là không thực chất

15.5 Những yếu tố tác động làm trẻ em bỏ công việc

bới rác

So với thời điểm năm 2000-2001, đến nay số lượng trẻ em đi bới rác tại bãi rác Nam Sơn giảm đi rất nhiều

Nếu như cuối năm 2000 đầu năm 2001, có 524 em đi bới rác (trong đó hai xã Nam Sơn và Bắc Sơn có 418 em), đến cuối năm 2003 chỉ còn khoảng 50 em (Nam Sơn và Bắc Sơn có 32 em) Trong đợt khảo sát lượng giá kết quả hơn hai năm triển khai dự án thử nghiệm tại Nam Sơn và Bắc Sơn, khi hỏi về các lý do các em thôi không đi bới rác, kết quả cho thấy:

- Do được tuyên truyền nâng cao

nhận thức về độc hại của công việc: 83,1%

- Thời gian và công việc không phù hợp: 35,5%

- Chính quyền địa phương cấm: 25,8%

Ngoài ra còn các lý do khác như phải tập trung học tập, lớn tuổi phải tìm việc khác hoặc đi lấy chồng, di chuyển nơi cư trú, vv…

Như vậy nhìn vào kết quả trên cho thấy tác động mạnh mẽ của công tác truyền thông, nâng cao hiểu biết và nhận thức về sức khoẻ và môi trường bằng

nhiều hình thức khác nhau, ban điều hành dự án đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, nhà trường và các đoàn thể chính trị - xã hội hai xã Nam Sơn và Bắc Sơn làm tốt công tác tuyên truyền đối với cộng đồng và trẻ em Trên cơ sở có chuyển biến về nhận thức, trẻ em đã có chuyển biến về hành vi Nhiều em tự ý thức không đi bới rác, một số còn đi bới rác có ý thức trang bị bảo hộ như khẩu trang, găng tay, không đi chân đất vào bãi rác, vv…

Như trên đã nêu, do bức xúc về các nguy cơ đối với trẻ đi bới rác mà ngày 06 tháng 02 năm 2002, ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ra quyết định số 1130 QĐUB cấm trẻ em dưới 16 tuổi vào bãi rác Đây là văn bản pháp quy yêu cầu các

địa phương phải thực hiện Trên thực tế hiệu quả của quyết định trên là rất rõ Tuy nhiên, theo trẻ em đã thôi đi nhặt rác không cho đó là nguyên nhân quan trọng nhất (25,8% so với 83,1%) Điều này tưởng như mâu thuẫn không hợp lôgíc Nhưng khi trao đổi, tìm hiểu kỹ, chúng tôi thấy rằng trẻ em nông thôn Việt Nam, nhìn vào vóc dáng không đễ phân biệt giữa các em đủ 16 tuổi với các em kém hơn vài dăm tháng Hơn nữa, không có điều kiện để kiểm tra từng em vào bãi rác hàng ngày đã

đủ tuổi chưa (bởi không em nào đem giấy khai sinh hoặc chứng minh thư vào bãi rác) Hoặc được người lớn che trở cho đi kèm nói là đã đủ tuổi thì bảo vệ cũng không có cơ sở ngăn cản… Cho nên nguyên nhân về nhận thức mới có cơ sở bền vững, việc ngăn cấm bằng văn bản hay xử phạt, nếu người dân và trẻ em không tự giác thì vẫn có nhiều cơ hội khiến cho trẻ em dưới 16 tuổi đi bới rác

Lý do thời gian và công việc không phù hợp (35,5%) mà các em đưa ra cũng xác đáng Bởi lẽ, trước đây bãi rác mở cửa 3 ca một ngày vào các thời điểm buổi trưa, buổi chiều và cả nửa đêm về sáng, nên các em có thể tuỳ điều kiện sức khỏe, học tập mà chỉ chọn 1 hoặc 2 ca trong ngày để vào bãi rác Chỉ có một số ít đã bỏ học, có sức khỏe mới đi 3 ca (tất nhiên các em chỉ đi một số giờ nhất định trong mỗi ca bãi rác mở cửa) Từ giữa năm 2003, mỗi ngày bãi rác chỉ mở cửa cho vào 1

ca duy nhất từ 0 giờ đến 7 giờ Vào khoảng thời gian đó, các em còn ít tuổi, lại

đang đi học không đủ sức khoẻ để vào bãi rác Hoặc chỉ đi được một vài giờ khiến các em thôi không đi bới rác

Sự nhắc nhở, răn đe của nhà trường, thầy cô giáo ít hiệu quả hơn, vì thực tế ngoài giờ lên lớp, do hoàn cảnh gia đình hoặc ý thích cá nhân, các em vẫn đi bới rác nhà trường không thể kiểm soát nổi Mặt khác, vì muốn đảm bảo sĩ số và chất

lượng nên thầy cô giáo chủ yếu động viên, khuyên nhủ các em không đi bới rác là chính áp dụng các biện pháp cứng rắn khác rất dễ trở thành lý do để các em bỏ học

Xét trên tổng thể, để các em thôi đi bới rác phải có nhiều giải pháp đồng bộ của các cấp, các ngành Nhưng quan trọng nhất là phải nâng cao nhận thức cho mọi người dân về tác hại của việc đi bới rác và làm sao phải nâng cao được mức sống dân sinh, khiến người dân có cuộc sống ổn định từ các công việc khác ngoài việc đi bới rác

15.6 Các giải pháp can thiệp

Từ những kết quả khảo sát trên và đặc biệt là tôn trọng ý kiến đề xuất của cơ

sở địa phương, của cộng đồng và chính bản thân nhóm trẻ bới rác, dự án đã đi đến quyết định xây dựng và triển khai các giải pháp xây dựng mô hình can thiệp sau:

- Giải pháp truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về rác thải, môi trường trong người dân cộng đồng và trẻ em, chú trọng, tuyên truyền trong nhà trường

- Hỗ trợ y tế bằng biện pháp xây dựng tủ thuốc dự phòng để sơ cứu các tình huống trẻ bị rủi ro khi bới rác; khám bệnh, phát thuốc cho trẻ em bới rác

- Hỗ trợ học tập bằng cách mở lớp học tăng cường cho trẻ em có lực học yếu nhằm giảm tỷ lệ trẻ em bỏ học; hỗ trợ mua một số đồ dùng học tập cho các em học sinh nghèo

- Khuyến khích trẻ em từ bỏ công việc lao động độc hại, nặng nhọc tìm những công việc khác hợp lý hơn

- Hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức Ban điều hành dự án đã phối hợp với ban văn hoá - xã hội, Đoàn thanh niên hai xã Nam Sơn và Bắc Sơn thực hiện kẻ pa nô, áp phích, tuyên truyền định kỳ trên hệ thống truyền thông của xã Mỗi xã đã kẻ 12 pa nô, áp phích ở những nơi công cộng, nơi đông người qua lại Nội dung các pa nô, áp phích do ban điều hành dự án soạn thảo Mỗi tuần một buổi tuyên truyền về môi trường và bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em trên hệ thống truyền thanh xã Tổ chức các cuộc tọa đàm, trao đổi với trẻ em đi bới rác tại các thôn trong xã, giúp các em hiểu biết thêm về các nguy cơ khi đi bới rác và động viên các em nỗ lực học tập