bai-giang-slide-chuong-1-ke-toan-tai-chinh-300819034512

Chương 1: Kế toán các khoản phải thu và phải trảMục tiêu Chương 1:  Hiểu được bản chất của các khoản phải thu, nợ phải trả;  Nắm vững các nguyên tắc kế toán các khoản phải thu, nợ phải

KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

TS Đặng Thúy Anh

Chương 1: Kế toán các khoản phải thu và phải trả

Mục tiêu Chương 1:

 Hiểu được bản chất của các khoản phải thu, nợ phải trả;

 Nắm vững các nguyên tắc kế toán các khoản phải thu, nợ phải trả;

 Vận dụng các nguyên tắc kế toán, phương pháp kế toán trong phản ánh các nghiệp vụ kinh tế cơ bản thuộc phần hành kế toán các khoản phải thu (phải thu khách hàng, phải thu nội bộ, phải thu khác, tạm ứng), nợ phải trả

1.1 Khái quát về các khoản phải thu và

phải trả

Các khoản phải thu là một bộ phận thuộc tài sản của doanh nghiệp đang bị các đơn vị và các cá nhân khác chiếm dụng mà doanh nghiệp có trách nhiệm phải thu hồi

Khái niệm khoản phải trả

Nợ phải trả là các khoản mà doanh nghiệp chiếm dụng của một tổ chức hay cá nhân khác

và doanh nghiệp có nghĩa vụ phải thanh toán

Đặc điểm của nợ phải

 Là nghĩa vụ phải thanh toán

 Phát sinh từ sự kiện, giao dịch đã qua

 Là nguồn vốn

Câu hỏi thảo luận nhóm

 Hãy nêu các khoản phải thu?

 Hãy nêu các khoản phải trả?

Những khoản phải thu tồn tại ở nhiều doanh nghiệp

 Phải thu khác

 Thuế GTGT được khấu trừ

Những khoản phải trả tồn tại ở nhiều doanh nghiệp

 Phải trả nhà cung cấp

 Thuế và các khoản phải nộp nhà nước

 Phải trả công nhân viên

 Phải trả khác

 Vay và nợ thuê tài chính

1.2 Kế toán các khoản phải thu

1.2.1 Kế toán phải thu khách hàng

1.2.2 Kế toán phải thu khác

1.2.3 Kế toán tạm ứng

1.2.1 Kế toán phải thu khách hàng

Khoản phải thu khách hàng

Là tài sản

Xuất hiện khi bán hàng, tiêu thụ chưa thu

được tiền

tháng kể từ thời điểm báo cáo)

- Đối với khoản PTKH bằng ngoại tệ thì phải theo dõi chi tiết các khoản nợ phải thu của khách hàng theo từng loại nguyên tệ

 Biết tỷ giá mua và tỷ giá bán của Ngân hàng

TM mà DN thường xuyên giao dịch là 20 000 đ/USD và 21 000 đ/USD

Tài khoản sử dụng

Kết cấu tài khoản 131

Bên Nợ:

- Số tiền phải thu của khách hàng phát sinh trong kỳ khi bán sản phẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư, TSCĐ, dịch vụ, các khoản đầu tư tài chính ;

- Số tiền thừa trả lại cho khách hàng.

- Đánh giá lại các khoản phải thu bằng ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ tăng so với Đồng Việt Nam).

Bên Có:

- Số tiền khách hàng đã trả nợ;

- Số tiền đã nhận ứng trước, trả trước của khách hàng;

- Khoản giảm giá hàng bán cho khách hàng sau khi đã giao hàng và khách hàng có khiếu nại;

- Doanh thu của số hàng đã bán bị người mua trả lại (có thuế GTGT hoặc không có thuế GTGT);

- Số tiền chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho người mua.

- Đánh giá lại các khoản phải thu bằng ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ giảm so với Đồng Việt Nam).

Số dư bên Nợ:

Số tiền còn phải thu của khách hàng.

Tài khoản này có thể có số dư bên Có Số dư bên Có phản ánh số tiền nhận trước, hoặc số đã thu nhiều hơn số phải thu của khách hàng chi tiết theo từng đối tượng cụ thể Khi lập Bảng Cân đối kế toán, phải lấy số dư chi tiết theo từng đối tượng phải thu của tài khoản này để ghi cả hai chỉ tiêu bên

"Tài sản" và bên "Nguồn vốn".

1.2.2 Kế toán phải thu khác

Nội dung các khoản phải thu khác

Các khoản phải thu khác là các khoản phải thu không mang tính chất trao đổi mua bán có tính chất lặt vặt, xảy ra không thường xuyên, không

có các khách nợ cố định

Phải thu khác bao gồm:

 Thu cho vay, cho mượn vật tư, tiền vốn có

tính chất tạm thời

 Thu về bồi thường vật chất, mất mát, hư hỏng tài sản hoặc các khoản lãi về thuê tài sản cố định,

 Lãi đầu tư đến hạn chưa thu

 Giá trị tài sản thiếu chưa rõ nguyên nhân chờ

xử lý

Nguyên tắc kế toán

- Giá trị tài sản thiếu đã được phát hiện nhưng chưa xác định được nguyên nhân, phải chờ xử lý;

- Các khoản phải thu về bồi thường vật chất do cá nhân, tập thể (trong và ngoài doanh nghiệp) gây ra như mất mát, hư hỏng vật tư, hàng hóa, tiền vốn, đã được xử lý bắt bồi thường;

- Các khoản cho bên khác mượn bằng tài sản phi tiền tệ (nếu cho mượn bằng tiền thì phải kế toán là cho vay trên TK 1283);

- Các khoản đã chi cho hoạt động sự nghiệp, chi dự án, chi đầu tư XDCB, chi phí sản xuất, kinh doanh nhưng không được cấp có thẩm quyền phê duyệt phải thu hồi;

- Các khoản chi hộ phải thu hồi, như các khoản bên nhận uỷ thác xuất nhập khẩu chi hộ, cho bên giao uỷ thác xuất khẩu về phí ngân hàng, phí giám định hải quan, phí vận chuyển, bốc vác, các khoản thuế,

- Các khoản phải thu phát sinh khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, như: Chi phí cổ phần hoá, trợ cấp cho lao động thôi việc, mất việc, hỗ trợ đào tạo lại lao động trong doanh nghiệp cổ phần hoá,

- Tiền lãi cho vay, cổ tức, lợi nhuận phải thu từ các hoạt động đầu tư tài chính;

- Các khoản phải thu khác ngoài các khoản trên

Chứng từ sử dụng

Chứng từ liên quan đến vật tư, hàng hóa,

TSCĐ; Phiếu thu, Phiếu chi, Giấy báo có, ủy nhiệm chi, biên bản xử lý,…

Tài khoản sử dụng

1.2.3 Kế toán tạm ứng

 Tạm ứng là khoản

tiền hay vật tư mà

doanh nghiệp giao

cho cá nhân hay bộ

Chứng từ và tài khoản sử dụng

Chứng từ sử dụng

 Giấy đề nghị tạm ứng,

 Phiếu chi

 Giấy thanh toán tạm ứng,

 Hóa đơn mua hàng,…

Tài khoản sử dụng

1.3 Kế toán phải trả

1.3.1 Kế toán phải trả người bán

1.3.2 Kế toán phải trả người lao động 1.3.3 Kế toán phải trả, phải nộp khác 1.3.4 Kế toán vay và nợ thuê tài chính

1.3.1 Kế toán phải trả người bán

Nguyên tắc kế toán

Chứng từ và tài khoản kế toán

Nguyên tắc kế toán

Chứng từ và tài khoản kế toán

 Chứng từ kế toán sử dụng:Hóa đơn mua

hàng (Hóa đơn GTGT, Hoán đơn bán hàng), Phiếu nhập kho, Phiếu chi, Giấy báo Nợ,

Biên bản xác nhận nợ, Biên bản đối chiếu

công nợ, Biên bản bù trừ công nợ, Hợp đồng kinh tế

Tài khoản kế toán

? Hãy cho biết cách ghi

chép trên TK 331?

Tài khoản kế toán

Bài tập cá nhân

1.Ngày 5/10/N: Trích tiền gửi ngân hàng 15.000.000 đồng đặt

trước tiền hàng cho nhà cung cấp X (ngân hàng đã báo Nợ).

2 Ngày 7/10/N: Công ty đã nhận được hàng của công ty X chuyển đến và thanh toán tiền hàng cho công ty X bằng chuyển khoản

sau khi trừ số tiền đặt trước ngày 5/10/N (Ngân hàng đã báo Nợ) Hóađơn GTGT:

- Tổng tiền hàng chưa thuế: 30.000.000 đồng

- Thuế GTGT 10% : 3.000.000 đồng

-Tổng giá thanh toán : 33.000.000 đồng

Yêu cầu: Định khoản nghiệp vụ kinh tế trên

Tình huống

Ngày 5/10/N Công ty A mua sắt, thép của nhà cung cấp với tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế GTGT 10%) là 55.000.000 đồng, chưa thanh toán cho nhà cung cấp Đến thời điểm lập BCTC năm N, công ty A vẫn chưa nhận được hóa đơn của nhà cung cấp Nếu là kế toán của công ty A, bạn sẽ xử lý tình huống này thế nào?

1.3.2 Kế toán phải trả người lao động

Khái niệm Tiền lương

 Tiền lương là biểu hiện bằng tiền

của bộ phận sản phẩm xã hội mà người lao động được sử dụng để

bù đắp hao phí lao động của mình trong quá trình sản xuất nhằm tái sản xuất sức lao động

TIỀN LƯƠNG THEO THỜI GIAN

 Hình thức trả lương cho người lao động theo thời gian làm việc, theo ngành nghề và trình độ thành thạo nghiệp vụ, kỹ thuật, chuyên môn của người lao động

 Đơn vị để tính tiền lương thời gian là lương tháng, lương ngày hoặc lương giờ

 Tiền lương tháng = Mức lương cơ sở x (Hệ số lương + Tổng hệ số các khoản phụ cấp )

 Tiền lương ngày = Tiền lương tháng / Số ngày làm việc trong tháng

 Tiền lương giờ = Tiền lương ngày / Số giờ làm việc trong ngày

TiỀN LƯƠNG THEO THỜI GIAN

Là hình thức trả lương cho người lao động căn cứ vào số lượng, chất lượng sản phẩm, công việc đã hoàn thành

Tiền lương sp = Số lượng sp x Đơn giá

tiền lương/sp

Tiền lương theo sản phẩm

 Là hình thức trả lương cho người lao động theo khối lượng và chất lượng công việc mà họ hoàn thành

Tiền lương Khoán

Quỹ Tiền lương

 Quỹ tiền lương là toàn bộ tiền lương của doanh nghiệp trả cho tất

cả các lao động thuộc doanh nghiệp quản lý và sử dụng.

- Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian thực

tế làm việc (theo thời gian, theo sản phẩm )

- Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian ngừng việc, nghỉ phép hoặc đi học

- Các loại tiền thưởng trong sản xuất

- Các khoản phụ cấp thường xuyên (phụ cấp khu vực, phục cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên, phụ cấp làm đêm )

Thành phần của quỹ lương

NGUYÊN TẮC HẠCH TOÁN

 Phản ánh các khoản phải trả và tình hình thanh toán các khoản phải trả cho người lao động về tiền lương, tiền công, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội và các khoản phải trả khác thuộc về thu nhập của người lao động

CHỨNG TỪ VÀ TÀI KHOẢN SỬ DỤNG

- Bảng thanh toán tiền lương và BHXH

- Bảng thanh toán tiền thưởng

- Phiếu chi

- Giây báo Nợ

CHỨNG TỪ VÀ TÀI KHOẢN SỬ DỤNG

TK 334

- Các khoản khấu trừ vào tiền lương của

người lao động

- Các khoản đã trả cho người lao động

Tiền lương, tiền công và các khoản khác phải trả người lao động.

Dư Nợ (nếu có): Số trả thừa cho người

lao động

Dư Có: Tiền lương, tiền công và các khoản khác còn phải trả người lao động

- Hàng tháng, tính ra tổng số tiền lương, tiền ăn giữa ca, phụ cấp…

- Thanh toán tiền công, tiền lương, BHXH, tiền thưởng

Nợ TK 334

 Có TK 111, 112

PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN

- Các khoản khấu trừ vào thu nhập

Tình huống: Tại một doanh nghiệp tiến hành sản xuất 1 loại sản phẩm M Chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ như sau (đơn vị tính: 1000đ)

1 Tiền lương công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm: 60.000, nhân viên quản lý phân xưởng: 5.000

2 Trích KPCĐ, BHXH, BHYT, BHTN theo tỷ lệ quy định

Yêu cầu: Định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

1.3.3 Kế toán phải trả phải nộp khác

Kế toán các khoản trích theo

lương

 Quỹ BHXH được chi tiêu cho các trường hợp

người lao động ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất

 Quỹ BHYT được sử dụng để thanh toán các

khoản tiền khám, chữa bệnh, viện phí cho người lao động trong thời gian ốm đau, sinh đẻ, tai nạn lao động

Các khoản trích theo lương

 Quỹ KPCĐ phục vụ chi tiêu cho hoạt động của tổ

chức công đoàn nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động

 Quỹ BHTN: Là quỹ dùng để trợ cấp cho người

lao động có tham gia đóng góp quỹ khi họ bị thất nghiệp

CHỨNG TỪ VÀ TÀI KHOẢN SỬ DỤNG

TK 338 (2,3,4,6)

- Các khoản đã nộp cho cơ

quan quản lý các quỹ

- Trích KPCĐ, BHXH, BHYT, BHTN theo tỷ lệ quy định

Dư Nợ (nếu có): Số trả

thừa, nộp thừa, vượt chi

chưa được thanh toán

Dư Có: Số tiền còn phải trả, phải nộp

- Trích BHXH, BHYT, BHTN và KPCĐ theo tỷ lệ quy định

Nợ TK 622, 627, 641, 642: 23,5%

Nợ TK 334: 10,5%

 Có TK 338(2,3,4,6): 34%

PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN

- Nộp BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN

Nợ TK 338(3382, 3383, 3384, 3386)

 Có TK 111, 112

PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN

Kế toán phải trả, phải nộp khác

 Tài sản thừa chờ giải quyết

 Phải trả, phải nộp khác

Tài sản thừa chờ giải quyết

 Tài khoản 3381

 Tài sản trong thực tế > tài sản trên sổ sách nhưng chưa rõ nguyên nhân

Phương pháp kế toán tài sản thừa chờ giải quyết

1 Tài sản thực tế > sổ sách được phát hiện khi kiểm kê mà chưa rõ

1.3.4 Kế toán vay và nợ thuê tài chính

Vay và nợ thuê tài chính là gì?

Là khoản tiền vay ngắn hạn, dài hạn của các tổ

chức tín dụng, các ngân hàng thương mại hoặc cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp; các khoản nợ

(ngắn hạn và dài hạn) về thuê tài sản của các

công ty cho thuê tài chính

Nguyên tắc kế toán

 Các chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến khoản vay (ngoài lãi vay phải trả), như chi phí thẩm định, kiểm toán, lập hồ sơ vay vốn ?

 Trường hợp các chi phí này phát sinh từ khoản vay riêng cho mục đích đầu tư, xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang thì được vốn hóa

Tài khoản kế toán

 Tài khoản 341- Vay và nợ thuê tài chính

Đầu kỳ

Cuối kỳ

Phản ánh các nghiệp

vụ làm tăng vay và nợ thuê tài chính

Phản ánh các nghiệp

vụ làm giảm vay và nợ thuê tài chính

Phương pháp kế toán

(1) Khi phát sinh khoản vay bằng tiền, vay để trả

nợ nhà cung cấp…

(2) Chi phí liên quan trực tiếp đến khoản vay

(ngoài lãi vay phải trả) như chi phí kiểm toán, chi phí lập hồ sơ kiểm định…

(3) Khi thanh toán các khoản vay

(4) Đối với các khoản nợ thuê tài chính (Xem lại KKTC 1)