Tự đánh giá hoạt động của hội đồng quản trị

Tài liệu này hết sức cần thiết phải đọc nha Đây là tài liệu tham khảo có giá trị nghiên cứu khoa học, với những luận điểm, phân tích đặc sắc chuyên biệt, thích hợp dành cho các bạn làm luận văn tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, mở rộng kiến thức và làm phong phú thêm danh mục tài liệu tham khảo

Tự đánh giá hoạt động của hội đồng quản trị: Kinh nghiệm quốc tế và những gợi

ý cho điều kiện Việt Nam

PGS.TS Hoàng Văn Hải *, Th.S Trần Thị Hồng Liên **

Quản trị doanh nghiệp trên thế giới đang bước sang một thời kỳ mới với trọng tâm là Quản trị công ty và trái tim là hội đồng quản trị (HĐQT).

Sau một thời gian dài hoạt động mà ít được đánh giá, giờ đây, việc tự đánh giá kết quả hoạt động của HĐQT đang được thừa nhận là một công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị công

ty nói chung Vì vậy, trong khuôn khổ Hội thảo: “Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp”, với bài viết “Tự đánh giá hoạt động của hội đồng quản trị: Kinh nghiệm quốc tế và những gợi ý cho điều kiện Việt Nam”, các tác giả sẽ phân tích một số khía cạnh của công tác đánh giá kết quả hoạt động của hội đồng quản trị, với mong muốn giới thiệu một số quan niệm mới và những công cụ kỹ thuật được sử dụng trong đánh giá

Tại sao cần đánh giá hội đồng quản trị?

Dù muốn hay không thì hiện đang tồn tại một xu hướng về tự đánh giá HĐQT Điều này là bắt buộc với các công ty niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán New York Viện nghiên cứu các nhà đầu tư tổ chức (ISS - Institutional Shareholder Service) và Morningstar đã sử dụng tự đánh giá của HĐQT như là một trong những thành phần của hệ thống đánh giá HĐQT Ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ cũng yêu cầu tự đánh giá hàng năm đối với các quỹ tương hỗ Chính phủ Phần Lan cũng đã yêu cầu các công ty đại chúng thực hiện đánh giá này

Các đánh giá HĐQT đang nhanh chóng trở thành sự thực thi tốt nhất, một phần bởi vì cổ đông cần điều đó Một trong những tổ chức thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động đào tạo và đánh giá thành viên HĐQT đó là ISS, một tổ chức giám sát công ty có hệ thống đánh giá CGQ (Corporate Governance Quotient) được các nhà đầu tư ủng hộ rộng rãi Theo Raber, một chuyên gia cao cấp của ISS, “nếu bạn trải qua một chương trình kéo dài 8 giờ được chứng nhận cho toàn bộ HĐQT, thì bạn sẽ thu được điểm CGQ nhảy vọt”, và đánh giá thành viên HĐQT sẽ là “việc làm lớn tiếp theo trong quản trị công ty”

Trong các cuộc điều tra do Hiệp hội quốc gia các nhà quản trị (NACD) Hoa Kỳ thực hiện, trong

đó các thành viên HĐQT được đề nghị dẫn ra những vấn đề quan trọng nhất mà họ phải đối mặt, thì quản trị công ty nổi lên trong nhóm bốn hoặc năm mối quan tâm cao nhất cùng với những vấn

đề truyền thống như kết quả tài chính, chiến lược, thù lao và kế hoạch kế nhiệm cho CEO Cũng trong các cuộc điều tra này, NACD hỏi các thành viên HĐQT về lĩnh vực nào họ thấy mình kém hiệu quả nhất, các câu trả lời cho thấy đó chính là những vấn đề mà họ cho là quan trọng nhất Việc tự đánh giá HĐQT giúp tăng cường sự hiểu biết của công chúng về HĐQT, định hình văn hóa HĐQT và tăng cường hiệu quả của HĐQT Sự hiện diện của một chương trình tự đánh giá HĐQT có cấu trúc là một công cụ quan trọng để đảm bảo với các nhóm cổ đông chủ chốt rằng HĐQT đang thực hiện các trách nhiệm của mình một cách nghiêm túc Một chương trình tự đánh giá HĐQT có cấu trúc là một thành phần của một hệ thống nhằm thu hút và lưu giữ những con người làm việc cho HĐQT Các nhà chuyên môn có năng lực sẽ không sợ hãi trước một văn hóa HĐQT yêu cầu việc đánh giá hiệu quả của CEO và của chính hội đồng Một HĐQT tốt không đồng nghĩa với việc các thành viên hài lòng với chính mình Một quy trình cải tiến liên tục là cần thiết để hội đồng tự quản lý chính mình Chỉ cần giới thiệu hệ thống đánh giá là một công cụ

thường xuyên cũng đủ để khiến những thành viên hoạt động kém nhất tự ra đi, nếu như họ không cam kết cải tiến kết quả hoạt động của mình giống như các thành viên khác Có đến hơn một nửa công ty đại chúng sử dụng mẫu đánh giá thường xuyên và hệ thống cho việc tự đánh giá của các thành viên HĐQT Một cuộc điều tra của Đại học California tại Los Angeles (UCLA) cho thấy

ba yếu tố hàng đầu liên quan tới hiệu quả của HĐQT là: (i) sự hiện diện của những thành viên bên ngoài có năng lực; (ii) ủy ban kiểm soát có hiệu quả; (iii) sự tự đánh giá của HĐQT

Các đánh giá HĐQT nếu được thực hiện tốt có thể đóng góp to lớn vào cải thiện kết quả ở cả bốn cấp độ: toàn thể công ty, HĐQT, mỗi thành viên HĐQT và cổ đông/chủ sở hữu Các HĐQT cam kết với một quy trình đánh giá thường xuyên sẽ tìm thấy lợi ích ở cả bốn cấp độ trên các khía cạnh như sự lãnh đạo được cải thiện, tính minh bạch cao hơn về vai trò và trách nhiệm, sự cải thiện làm việc nhóm, trách nhiệm giải trình cao hơn, ra quyết định tốt hơn, cải thiện giao tiếp và hoạt động của HĐQT hiệu quả hơn

Hộp 1: 10 lý do nên thực hiện tự đánh giá HĐQT

1 Tạo ra sự lãnh đạo:

-Thiết lập quan điểm và văn hóa kết quả trong công ty

2 Chứng minh cho trách nhiệm giải trình:

-Tập trung sự chú ý của HĐQT vào những yêu cầu của đối tượng hữu quan

-Xác định rõ những sự ủy thác

3 Xác định rõ những vai trò và trách nhiệm quản trị:

-Giúp làm rõ vai trò của HĐQT và CEO

4 Cải thiện việc ra quyết định:

-Xác định rõ những trọng tâm và mục tiêu chiến lược

5 Cải thiện giao tiếp:

-Cải thiện các mối quan hệ với đối tượng hữu quan

6 Cải thiện làm việc nhóm:

-Giúp cải thiện sự năng động của HĐQT:

-Giúp cải thiện mối quan hệ HĐQT Ban giám đốc

7 Tối đa hóa sự đóng góp của các thành viên HĐQT:

-Khuyến khích tham dự các cuộc họp

-Làm nổi bật những khoảng trống kỹ năng trong HĐQT

8 Hỗ trợ sự phát triển các thành viên HĐQT:

-Chứng minh cho cam kết đối với sự cải tiến

-Cung cấp thông tin phản hồi cho mỗi thành viên HĐQT

9 Đảm bảo quản trị có hiệu quả:

-Chứng minh cho cam kết của HĐQT đối với gia tăng giá trị cho tổ chức

-Cải thiện các quy trình của HĐQT

10 Tạo ra một hệ thống cảnh báo sớm:

-Giúp đảm bảo rằng các mối quan ngại nhỏ sẽ không trở thành những vấn đề lớn

(Nguồn:www.effectivegovernance.com.au)

Quy trình và các tiêu chí đánh giá HĐQT thường được sử dụng?

Để đảm bảo những sự thực thi tốt nhất, HĐQT thường yêu cầu mỗi thành viên đánh giá hiệu quả của HĐQT, các ủy ban, cá nhân mỗi thành viên và các chính sách/thủ tục mà HĐQT và các ủy ban của mình giám sát hàng năm Các phản hồi cá nhân được chuyển cho một bộ phận chủ trì,

thường là Chủ tịch ủy ban đề cử và quản trị công ty, đảm bảo bí mật Bộ phận chủ trì sẽ tóm tắt các câu trả lời cá nhân và tập hợp thành một bản tóm tắt tổng thể các ý kiến bình luận cụ thể

Quy trình tự đánh giá HĐQT

Các nhóm tiêu chí tự đánh giá HĐQT

1.Quy mô và cấu trúc của HĐQT, các ủy ban

2.Kiến thức, sự hiểu biết và sự đa dạng của các thành viên

3.Hiệu quả và sự đóng góp của mỗi ủy ban của HĐQT

4.Hiệu quả và sự đóng góp của mỗi cá nhân thành viên hội đồng

5.Sự chuẩn bị của ban giám đốc cho các cuộc họp, bao gồm lên lịch họp và sự đầy đủ của thông tin gửi tới HĐQT và các ủy ban

6.Thời gian phân bổ cho các nội dung trong chương trình họp và hiệu quả của quy trình ra quyết định của HĐQT và các ủy ban

7.Sự toàn quyền và tính độc lập của HĐQT

8.Các cuộc họp

Trên cơ sở các nhóm tiêu chí này, mỗi HĐQT phát triển những tiêu chí cụ thể cho mỗi đối tượng được đánh giá

Hộp 2: Các tiêu chí tự đánh giá thành viên HĐQT

1.Đóng góp vào sự lãnh đạo và quản lý công ty

2.Đóng góp vào việc đạt được các mục tiêu của công ty

3.Hiểu biết về công ty, các kế hoạch chiến lược và những vấn đề chủ chốt

4.Đóng góp có tính xây dựng vào giải quyết các vấn đề tại cuộc họp

5.Truyền thông một cách rõ ràng những kỳ vọng và những mối quan ngại

6.Đạt được thông tin kịp thời, phù hợp và đầy đủ

7.Thúc đẩy những lợi ích của công ty ở bên ngoài

8.Quan hệ với những thành viên HĐQT khác và ban giám đốc

9.Tham dự, giữ bí mật và chuẩn bị cho các cuộc họp

Nguồn: Tổng hợp

Hộp 3: Các tiêu chí đánh giá kết quả của hội đồng quản trị

1.Sự lãnh đạo

2.Công tác quản lý

3.Đóng góp vào việc đạt được các mục tiêu của công ty

4.Giải quyết kịp thời các vấn đề trong cuộc họp

5.Truyền thông rõ ràng về các kỳ vọng và mối quan ngại

6.Thu được thông tin kịp thời, phù hợp và đầy đủ

7.Xem xét và chấp thuật các kế hoạch, mục tiêu và ngân sách tác nghiệp và chiến lược

8.Thường xuyên giám sát các kết quả so với dự kiến của công ty

9.Xác định, giám sát và giảm nhẹ những rủi ro chính yếu với công ty

10.Đánh giá các chính sách, cơ cấu và thủ tục

11.Điều chỉnh, giám sát và đánh giá chủ tịch điều hành và CEO

12.Đánh giá kế hoạch kế nhiệm của ban giám đốc

13.Các cuộc họp có hiệu quả

14.Truyền thông chính thức về các chính sách cho công ty

15.Tiếp cận của công ty đối với quản trị

16.Trách nhiệm giải trình

17.Đảm bảo quy mô, thành phần, cấu trúc phù hợp và sự độc lập của HĐQT

18.Xác định rõ và giám sát các hoạt động của các ủy ban

19.Đánh giá hành động đạo đức của công ty

Nguồn: Các tác giả tổng hợp

Đối với việc tự đánh giá của các ủy ban, thông thường, mỗi ủy ban của HĐQT sẽ thực hiện đánh giá hàng năm kết quả hoạt động của mình, bao gồm đánh giá sự tuân thủ điều lệ của ủy ban Mục đích của việc đánh giá này là làm tăng hiệu quả của ủy ban, không chỉ tập trung vào kết quả của mỗi thành viên trong ủy ban Việc đánh giá do cách thành viên độc lập thực hiện mà không có sự tham dự của của ban giám đốc được áp dụng với các ủy ban quan trọng như kiểm soát, thù lao điều hành và quản lý công ty và các thành viên HĐQT

Các phương thức tự đánh giá của thành viên HĐQT

Hai biến số mà HĐQT thường tính đến khi lựa chọn phương thức tự đánh giá đó là: phương thức thu thập dữ liệu và tính bảo mật của dữ liệu Theo đó, 4 phương thức tương ứng bao gồm: pháp

lý, phi chính thức, tin cậy và hệ thống

Phi chính thức: Dữ liệu được thu thập thông qua cuộc họp của HĐQT mà không có biên bản nào được ghi lại Tính bảo mật là một vấn đề quan trọng vì không có gì được ghi lại thành biên bản

và các thành viên không được khuyến khích viết ra bất kỳ điều gì Các thông tin đánh giá cũng không có nhiều ý nghĩa với việc tăng hiệu quả của HĐQT vì người dẫn dắt cuộc thảo luận có thể chính là một phần của “vấn đề’ đang được thảo luận

Pháp lý: có những thủ tục thu thập dữ liệu tối thiểu và sự kiểm soát tốt thiểu với sự thu thập và hủy dữ liệu Chủ yếu sử dụng các công cụ trong các hệ thống nội bộ hay các hệ thống mẫu miễn phí do các công ty luật cung cấp Câu nói mô tả trường hợp này là “hãy làm những gì chúng ta phải làm với tiêu chí tối thiểu hóa chi phí, thời gian và những tổn thương tình cảm”

Tin tưởng: cấu trúc này sử dụng những thủ tục hiệu quả cho thu thập dữ liệu, sử dụng hoặc thích ứng những công cụ được công nhận với giá trị pháp lý cao với bên ngoài Chương trình là một

nỗ lực nhiều năm, sử dụng công cụ giống nhau trên một nền tảng nhất quán, do đó có thể quan sát được các tiến bộ một cách khách quan theo thời gian Mối quan ngại về bảo mật dữ liệu của các thành viên HĐQT cũng thấp Các dữ liệu được bảo mật nhất quán với chính sách lưu trữ dữ liệu của công ty

Hệ thống: cấu trúc này bao gồm thủ tục hiệu quả về thu thập dữ liệu sử dụng những công cụ được thừa nhận có giá trị pháp lý cao với bên ngoài Nhưng mối quan ngại về bảo mật dữ liệu cũng xuất hiện Việc thu thập, lưu giữ và hủy dữ liệu do một công ty tư vấn bên ngoài thực hiện với những chính sách riêng có thể khác với chính sách của công ty khách hàng Tất cả thủ tục thu thập dữ liệu là minh bạch Người đánh giá cũng sử dụng những công cụ được thừa nhận, cho phép các nhóm cổ đông cảm thấy tin tưởng rằng các vấn đề chủ chốt không bị giấu diếm, đồng thời cho phép đánh giá sự tiến bộ của hội đồng qua thời gian cũng như so sánh với các hội đồng khác trong cùng ngành và sử dụng cùng một công cụ đánh giá

Bên cạnh những vấn đề về nội dung, phương thức nêu trên, việc tự đánh giá cũng cần lưu ý một

số nguyên tắc sau đây:

-Phân biệt rõ kết quả hoạt động của HĐQT và của ban giám đốc (Vì các thành viên điều hành một cách trực tiếp hoặc gián tiếp quản lý công ty, nên việc đánh giá kết quả của thành viên điều hành được gắn với đánh giá kết quả của toàn bộ công ty nói chung Do đó, nhiều HĐQT gộp

đánh giá thành viên điều hành vào đánh giá kết quả công ty và thiết lập mục tiêu cho năm tiếp theo)

-Kết quả của ban giám đốc được đánh giá bằng các con số và sự phát triển; bảng cân đối kế toán; lãi/lỗ; các chỉ số chính; giá cổ phiếu

-HĐQT thiết lập các mục tiêu chiến lược và đánh giá việc đạt được các mục tiêu đó; họ có phải

là một phần của kết quả không?

-Lựa chọn kỹ thuật đánh giá phù hợp:

+Các kỹ thuật nội bộ: chủ tịch phỏng vấn các thành viên, sau đó đưa ra báo cáo là kết quả thảo luận chung; chủ tịch hoặc thư ký công ty chuẩn bị bảng hỏi, các thành viên trả lời, chủ tịch/thư

ký tổng hợp thành báo cáo, thảo luận

+Sử dụng và luân phiên các nhà thúc đẩy bên ngoài (chỉ là người thúc đẩy, không phải người đánh giá), người thúc đẩy cần gia tăng giá trị cho các cuộc thảo luận

+Báo cáo kết quả: trách nhiệm chính thuộc về chủ tịch; công khai hay không? ở đâu? Với mức

độ nào?

Một điều hiển nhiên là để đánh giá kết quả thực hiện các trách nhiệm của HĐQT, thì HĐQT phải

có một hiểu biết đầy đủ về những trách nhiệm của mình Do đó, quy trình đánh giá được bắt đầu với việc xem xét các lĩnh vực trách nhiệm của HĐQT Bên cạnh quan điểm riêng của HĐQT về vai trò quản trị của mình, một điều cũng cần thiết đó là tính đến những kỳ vọng của ban giám đốc với HĐQT Giám đốc điều hành có thể được mời để trình bày những kỳ vọng của mình với HĐQT để các thành viên HĐQT cân nhắc khi xác định các trách nhiệm của họ, nhờ vậy hội đồng

có thể so sánh những thành công của mình với kỳ vọng và xác định được những lĩnh vực cần cải tiến

Giám đốc điều hành có thể được đề nghị cho biết đánh giá của mình về HĐQT, có thể với thông tin đầu vào từ các quản trị viên cấp cao khác, những người có liên hệ thường xuyên với HĐQT như giám đốc tác nghiệp, giám đốc tài chính, tổng tư vấn, thư ký công ty, và những người khác Đánh giá các thành viên điều hành là một trách nhiệm quan trọng của HĐQT, nhưng công việc này chỉ thường được dùng khi HĐQT không hài lòng với giám đốc điều hành Một kết quả đánh giá hàng năm ghi nhận cả những thành tích và thiếu sót của thành viên điều hành, giúp họ hiểu những lĩnh vực cần cải tiến hoặc những lĩnh vực mà HĐQT chưa có đủ thông tin Thông thường, một ủy ban của HĐQT chủ trì đánh giá, báo cáo trước toàn thể hội đồng và đề xuất mức lương cho năm sau

Tự đánh giá của HĐQT tại Việt Nam

Tại Việt Nam, hoạt động tự đánh giá của hội đồng quản trị, hội đồng thành viên có nhiều sự khác biệt giữa các khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là giữa khu vực nhà nước và khu vực tư nhân Trong khu vực doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối, HĐQT trước đây và hội đồng thành viên hiện nay (sau khi chuyển đổi sang hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên), thực hiện việc tự đánh giá theo quy chế quản lý đặc thù của các doanh nghiệp này và có báo cáo hàng năm

Kết quả đánh giá hiệu quả hoạt động của DNNN là cơ sở cho việc khen thưởng và kỷ luật doanh nghiệp, hội đồng quản trị và ban giám đốc Quy chế giám sát đối với doanh nghiệp nhà nước kinh doanh thua lỗ, hoạt động không có hiệu quả (Ban hành kèm theo Quyết định số

169/2007/QĐ-TTg ngày 08 tháng 11 năm 2007 của Thủ tướng chính phủ) được áp dụng cho các doanh nghiệp thua lỗ

Các doanh nghiệp nhà nước nếu rơi vào một trong các trường hợp sau thì thuộc đối tượng giám sát:

-Kinh doanh thua lỗ 2 năm liên tiếp;

-Kinh doanh thua lỗ một năm nhưng mất từ 30% vốn chủ sở hữu trở lên;

-Kinh doanh giữa hai năm lỗ có một năm lãi;

-Có hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn nhỏ hơn 0,5

Hàng quý, năm, DNNN thuộc đối tượng giám sát theo Quy chế này lập báo cáo giám sát theo các chỉ tiêu quy định tại Quy chế này, báo cáo tài chính theo quy định của pháp luật gửi cho đại diện chủ sở hữu và cơ quan tài chính cùng cấp Đại diện chủ sở hữu phối hợp với cơ quan tài chính cùng cấp căn cứ vào báo cáo của doanh nghiệp tiến hành phân tích, đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh, công tác quản lý của doanh nghiệp và kịp thời đưa ra các khuyến nghị đối với doanh nghiệp

Đại diện chủ sở hữu phối hợp với cơ quan tài chính cùng cấp tổ chức kiểm tra doanh nghiệp Việc kiểm tra thực hiện mỗi năm một lần và phải tuân thủ theo quy định của pháp luật về thanh tra, kiểm tra Kết thúc kiểm tra phải có báo cáo, kết luận về những nội dung kiểm tra và đưa ra những khuyến nghị đối với doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Kết quả xếp hạng doanh nghiệp, đến lượt mình, lại trở thành căn cứ cho việc xếp loại hội đồng quản trị và ban giám đốc

Hộp 4: Quy chế liên quan đến xếp loại HĐQT và BGĐ các công ty nhà nước

4 Xếp loại Hội đồng quản trị, Ban giám đốc như sau

a) Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khi:

- Đạt hoặc vượt chỉ tiêu nhà nước giao về tỷ suất lợi nhuận trên vốn nhà nước đầu tư;

- Doanh nghiệp xếp loại A

b) Không hoàn thành nhiệm vụ nếu thuộc một trong những trường hợp sau:

- Không hoàn thành chỉ tiêu Nhà nước giao về tỷ suất lợi nhuận trên vốn nhà nước đầu tư;

- Không chấp hành đầy đủ các nghị quyết, quyết định của chủ sở hữu, Điều lệ của doanh nghiệp (đối với Hội đồng quản trị); không chấp hành các nghị quyết, quyết định của chủ sở hữu, Hội đồng quản trị và Điều lệ của doanh nghiệp (đối với Ban giám đốc);

- Doanh nghiệp xếp loại C

c) Hoàn thành nhiệm vụ: các trường hợp còn lại

Điều 16 Khen thưởng và kỷ luật

Căn cứ mức độ hoàn thành nhiệm vụ và kết quả xếp loại doanh nghịêp, thực hiện việc khen thưởng và kỷ luật như sau:

1 Đối với Công ty nhà nước

a) Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc hoặc Giám đốc Công ty nhà nước, căn cứ mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thực hiện khen thưởng và kỷ luật như sau:

- Hội đồng quản trị, Ban giám đốc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thì quỹ thưởng Ban quản lý điều hành được trích lập tối đa 5% lợi nhuận được chia theo vốn tự huy động nhưng mức trích một năm không quá 500 triệu đồng đối với doanh nghiệp có Hội đồng quản trị; 200 triệu đồng đối với doanh nghiệp không có Hội đồng quản trị;

- Hội đồng quản trị, Ban giám đốc hoàn thành nhiệm vụ thì quỹ thưởng Ban quản lý điều hành được trích lập tối đa 5% lợi nhuận được chia theo vốn tự huy động nhưng một năm không quá

250 triệu đồng đối với doanh nghiệp có Hội đồng quản trị; 100 triệu đồng đối với doanh nghiệp không có Hội đồng quản trị;

- Hội đồng quản trị, Ban giám đốc không hoàn thành nhiệm vụ thì không được trích lập và sử dụng quỹ thưởng Ban quản lý điều hành

(Nguồn: Quy chế giám sát và đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước)

Dễ thấy, hoạt động tự đánh giá và đánh giá HĐQT trong doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối

có một thể thức thống nhất, được thực hiện hàng năm, tuy nhiên chưa tách bạch được những yếu

tố thuộc về bản thân HĐQT với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và ban giám đốc Trong khu vực tư nhân, ngoài việc được đánh giá ngoài bởi ban kiểm soát, các HĐQT cũng đều

tự đánh giá hoạt động của mình trong các báo cáo của HĐQT trình đại hội cổ đông hàng năm Nội dung tự đánh giá này của HĐQT thường đề cập tới một số nội dung như:

-Tình hình kết quả sản xuất kinh doanh;

-Tình hình tài chính;

-Chi tiết về các thành viên HĐQT và mức thù lao trong năm;

-Một số nhận xét về hoạt động của HĐQT

Một số HĐQT đã mạnh dạn hơn trong việc tự đánh giá mức độ “hoàn thành nhiệm vụ” do đại hội cổ đông giao phó

Tuy nhiên, nhìn chung, các đánh giá của HĐQT vẫn chủ yếu tập trung vào kết quả hoạt động của doanh nghiệp, chưa đạt được mức độ đánh giá chi tiết bản thân hội đồng như kinh nghiệm quốc

tế được giới thiệu ở phần trên Hơn nữa, ngoài kết quả đánh giá báo cáo chính thức này, hiếm thấy có HĐQT nào có kết quả tự đánh giá nội bộ khác

Như vậy, hoạt động của các HĐQT tại Việt Nam hiện còn rất nhiều “đất” để cải tiến, và việc thúc đẩy hoạt động tự đánh giá của HĐQT có thể là một khởi đầu có tính động lực Chỉ khi HĐQT

“dám” nhìn thẳng vào bản thân thì mọi hoạt động cải tiến khác mới có cơ hội được thực hiện thành công

Một hệ thống đánh giá như trong kinh nghiệm nêu trên là khá toàn diện và không khó về mặt kỹ thuật Tuy nhiên, nếu áp dụng vào các doanh nghiệp tại Việt Nam, người đánh giá có thể vướng phải một số trở ngại về mặt văn hóa và tâm lý Một “ông chủ” ít khi có ý niệm về việc tự đánh giá bản thân mình, và thành viên HĐQT hầu hết là những ông bà chủ như vậy Điều này là dễ hiểu vì họ đang quản lý đồng tiền của chính họ, và nếu có thiệt hại nào xảy ra thì không ai khác, chính họ là người phải gánh chịu Do đó, họ không cảm thấy nhu cầu cần phải tự đánh giá Điều này hoàn toàn đúng với những công ty quy mô nhỏ

Tuy nhiên, sự việc trở nên khác biệt trong bối cảnh một công ty đại chúng với nhiều nhóm cổ đông lớn, nhỏ khác nhau; các thành viên HĐQT có thể là những cổ đông lớn, hoặc những thành viên độc lập bên ngoài Một thiệt hại nhỏ với một cổ đông lớn có thể là “thảm họa” với một cổ đông nhỏ Một hành vi sai trái không gây tổn hại cho một thành viên độc lập, nhưng lại gây tổn thất cho toàn bộ cổ đông Vì vậy, các thành viên HĐQT của những công ty đại chúng này cần được quản lý, và tự quản lý mình một cách chặt chẽ hơn

Do đó, một hệ thống tự đánh giá HĐQT khoa học và bài bản có thể trước hết được áp dụng cho các công ty đại chúng, và khuyến nghị đối với các loại hình doanh nghiệp khác

Tóm lại, mỗi ông chủ khi thành lập doanh nghiệp, hầu hết đều mong muốn doanh nghiệp đó sẽ trường tồn, phát triển Trước khi muốn nhân viên nghĩ về sự trường tồn đó, các ông chủ cần tự khẳng định nguyện vọng của mình thông qua chuyên nghiệp hóa hoạt động của HĐQT - hoạt động của các ông chủ, và hoạt động tự đánh giá HĐQT là một gợi ý để khởi đầu tiến trình chuyên nghiệp hóa đó

Bài tham luận tại Hội thảo "Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp"

(*) Khoa QTKD, Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN

(**) Viện nghiên cứu Quản trị công ty đại chúng

Tài liệu tham khảo:

1.Arto Honkaniemi, “Some aspects on board evaluation”, OECD Global Network on

Privatisation and Corporate Governance of State-Owned Enterprises 3.3.2010

2.Bộ Tài chính, Quy chế giám sát và đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước (Ban hành kèm theo Quyết định số 224/2006/QĐ-TTg ngày 06 tháng 10 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ).

3.Báo cáo của HĐQT trình Đại hội đồng cổ công của Vietcombank, VIB Bank, Constrexim, Viteco, IPA.

4.Board of directors self- evaluation samples of companies

5.Hoàng Văn Hải, Trần Thị Hồng Liên, “Bàn về cơ chế đại diện chủ sở hữu và chính sách giám sát doanh nghiệp nhà nước Việt Nam”, Hội thảo “Thực trạng và khuyến nghị cải thiện quản trị DNNN và giám sát các tập đoàn kinh tế nhà nước”, Viện nghiên cứu Kinh tế và Quản lý Trung Ương, 11/ 2010.

6.Laurence J Stybel and Maryanne Peabody, “Structural Options for Board Self-Evaluations”, Reprinted from Directors Monthly with permission of the publisher: National Association of Corporate Directors (NACD), August 2005

7.www.effectivegovernance.com.au

http://nhaquanly.vn/Chi-tiet-tin/1250/Tu-danh-gia-hoat-dong-cua-hoi-dong-quan-tri:-Kinh-nghiem-quoc-te-va-nhung-goi-y-cho-dieu-kien-Viet-Nam.html