Sự phát triển của bộ luật dân sự Pháp và một số chế định pháp lý cơ bản trong BLDS Pháp

Tài liệu này hết sức cần thiết phải đọc nha Đây là tài liệu tham khảo có giá trị nghiên cứu khoa học, với những luận điểm, phân tích đặc sắc chuyên biệt, thích hợp dành cho các bạn làm luận văn tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, mở rộng kiến thức và làm phong phú thêm danh mục tài liệu tham khảo

Sự phát triển của Bộ luật Dân sự Pháp và một số chế định pháp lý cơ bản trong BLDS Pháp, kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình sửa đổi BLDS năm 2005

I Lịch sử ra đời và sự phát triển của BLDS Pháp

BLDS Pháp ra đời năm 1804 và sau đó đã có những cải cách nhất định Trước đây, miền nam nước Pháp chịu ảnh hưởng của luật La tinh, miền bắc thì chịu ảnh hưởng của luật truyền thống Do đó, Pháp muốn thống nhất tất cả các luật rời rạc lại thành một bộ luật thống nhất và năm 1790 Pháp đã quyết định xây dựng một bộ luật dân

sự thống nhất Từ 1790  - 1804 đã có 3 dự thảo được đưa ra Dự thảo đầu tiên có

695 điều chia 2 phần: con người và tài sản Dự thảo 3 có 3 phần: con người, tài sản

và nghĩa vụ Tuy nhiên, cả hai dự thảo này không được thông qua Đến năm 1804 Hoàng đế Napoleon thành lập Ban soạn thảo gồm 4 luật gia: 2 người từ miền bắc

và 2 người từ miền nam Ủy ban này đã soạn thảo và đã thống nhất các vấn đề mà lâu nay còn nhiều tranh luận Năm 1804 BLDS Pháp đã ra đời, gồm có 2281 điều khoản gồm: con người, tài sản, sở hữu và được thông qua vào ngày 21-3-1804 Sau năm 1804 thì một số luật như Luật thủ tục tố tụng, Luật thương mại… cũng ra đời Đến thời kỳ công nghiệp hoá, BLDS Pháp đã bộc lộ nhiều điểm không còn phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội nữa, ví dụ như phần về hợp đồng chỉ có 2 điều nói về hợp đồng lao động nhưng có nhiều điều quy định về cho thuê gia súc; hoặc

là Bộ luật chủ yếu quy định về bất động sản (BĐS) mà ít nói về động sản (ĐS); phần về sở hữu (SH) chỉ có 2 điều nói về quyền SH và tự do giao kết hợp đồng (HĐ) Xã hội Pháp đã có nhiều thay đổi kể từ năm 1880 và người ta nhận thấy bộ luật không còn phù hợp nữa Như vậy sự tiến triển trong xã hội đã dẫn đến sự thay đổi về pháp luật, ví dụ như quy định về trách nhiệm dân sự mà không cần có yếu tố lỗi nhằm để đảm bảo người bị thiệt hại vẫn được bồi thường dù không ai có lỗi Ngoài ra, còn có sự thay đổi về vấn đề sở hữu, trong luật cũ quyền sở hữu là quyền tuyệt đối nhưng sau đó quyền này không còn tuyệt đối mà có thể bị hạn chế bởi các chế định khác như quốc hữu hóa; chủ sở hữu của nhà cho thuê cũng bị hạn chế vì luật bảo vệ người đi thuê Điểm thứ 3 về sự tiến triển là các quy định về gia đình: các quy định về ly hôn mà trước đây đã bị bỏ đi nay được quy định lại trong luật; con ngoài giá thú có quyền tìm và nhận lại bố mẹ mình Năm 1938 Pháp cho phép phụ nữ đã kết hôn không cần có sự bảo trợ của người chồng nữa Giai đoạn này

Thẩm phán và tòa án cũng có quyền đưa ra phán quyết của mình nhất là về các vấn

đề về trách nhiệm dân sự

Sau năm 1945 Pháp có trào lưu cải tổ BLDS và năm 1964 đã có cải tổ lớn về Luật gia đình như vấn đề bảo trợ và người có quyền quyết định trong gia đình, chế độ hôn  nhân, nhận con nuôi, quyền hạn của cha mẹ Năm 1975 Pháp đã ban hành Luật về ly hôn Giai đoạn này là giai đoạn tiến triển lặng lẽ và yên ả của BLDS Từ năm 2000 đến nay Pháp đang thực hiện cải tổ BLDS về các vấn đề như bảo đảm thực hiện nghĩa vụ; hợp đồng; tài sản và trách nhiệm

Nhân dịp kỷ niệm 200 năm BLDS ra đời, năm 2004 Pháp đã quyết định cải tổ Bộ luật, trong đó có cải tổ về phần trái quyền Việc sửa đổi bộ luật đã có sự hợp tác giữa các giảng viên, thẩm phán, các nhà làm việc chuyên môn Năm 2005 những người này đã đưa ra một Dự thảo cho Bộ Tư pháp Pháp để giúp BTP soạn thảo phần về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ để trình lên Quốc hội Luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ là quyển thứ 4 của  BLDS Pháp, gồm có 2 phần: phần 1 là bảo đảm đối nhân, quy định nhiều nhất về bảo lãnh; phần 2 là bảo đảm đối vật dựa trên tài sản

Những cải tổ lớn về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ:

Bảo đảm bằng vật chia ra 2 loại gồm bảo đảm bằng động sản (ĐS) và bảo đảm bằng bất động sản (BĐS) Sự cải tổ này cho phép đưa vào luật các án lệ mà trước đây đã đưa ra, ví dụ quyền giữ lại vật bảo đảm, thế chấp chừng nào người đi vay chưa thanh toán được Các quy định này đầu tiên là do tòa án đưa ra sau đó được luật hóa Sau đó có 1 điểm mới về sở hữu (SH), ví dụ việc chuyển giao quyền SH chỉ được thực hiện khi người mua đã thanh toán hoàn toàn các khoản tiền Dù đã đi bảo đảm nhưng trong một số trường hợp người đi vay vẫn được giữ vật đó Như vậy, thêm hình thức không cần nộp tài sản bảo đảm khi vay Sau đó có 1 điều khoản được đưa vào Bộ luật đó là thỏa thuận về quyền SH: sau một thời gian mà bên vay không trả được thì bên nhận vật bảo đảm trở thành chủ SH của vật đó Như vậy quyển 4 là văn bản đầu tiên thực hiện dự án hiện đại hóa BLDS

Những cải tổ lớn về HĐ và trách nhiệm dân sự:

Pháp đã có ý định luật hóa những nguyên tắc mà lâu nay chỉ được sử dụng ở tòa

án, ví dụ quy tắc soạn thảo tiền HĐ chưa được thể hiện trong luật mà chỉ trong án

lệ Ngoài ra, Luật của Châu âu cũng được tiếp thu và đưa vào BLDS Pháp Năm

2003 Uỷ ban châu âu quyết định phát triển luật về HĐ và Chính phủ Pháp cho rằng luật về HĐ của Pháp cũng cần phải được hiện đại hóa Một trong những điểm đầu tiên là Luật về đăng ký năm 2010 Theo cải tổ thì thời hạn đăng ký rút từ 30 năm

xuống 5 năm Thời hạn khiếu kiện là 5 năm trừ những thiệt hại về cơ thể thì có thể đến 10 năm, cho phép hai bên trong HĐ được quyết định tăng hoặc giảm thời hiệu này, tuy nhiên, không được tăng hoặc giảm nếu liên quan đến pháp luật về tiêu dùng

Dựa vào các báo cáo của các giáo sư đưa lên, Bộ trưởng BTP sẽ đưa dự thảo ra thăm dò ý kiến trước khi quyết định và tham khảo ý kiến của những người làm chuyên môn Sau khi tập hợp ý kiến, BTP sẽ soạn thảo những luật mới liên quan đến HĐ, cụ thể gồm các vấn đề như:

- Hợp nhất những nguyên tắc mà đã được án lệ đưa ra, ví dụ trước đây giá phải do

2 bên thỏa thuận và cố định trong cả quá trình thực hiện HĐ, nhưng nay luật sẽ quy định về những trường hợp mà vấn đề về giá có thể thay đổi ngay cả khi các bên đã giao kết hợp đồng;

- Nghĩa vụ cung cấp thông tin đầy đủ: nếu 1 bên không cung cấp đầy đủ thì bên kia

có quyền khiếu kiện;

- Có thể thay đổi HĐ trong những trường hợp bất khả kháng;

- Những vi phạm về kinh tế: cho phép 1 bên hủy HĐ nếu chứng minh được bên kia lợi dụng thế mạnh để ép buộc mình;

- Có 1 khái niệm "nguyên nhân của HĐ” sẽ được bỏ đi Trước đây, khi 1 HĐ được xây dựng phải nêu rõ lí do của HĐ là gì Điều này gây nên nhiều tranh cãi nên cần phải bỏ

Pháp luôn quan tâm đến quyền lợi của chủ nợ được đảm bảo như thế nào khi người

đi vay không trả nợ được Người cho vay được sử dụng công cụ gì để thu nợ, BL hiện hành chưa quy định cụ thể Nếu 1 bên muốn hủy thì phải thông báo qua thẩm phán, điểm mới là chỉ cần gửi trực tiếp cho bên kia mà không cần qua thẩm phán Trách nhiệm dân sự cũng đang được cải tổ Hiện nay Bộ luật chỉ có một số rất ít điều quy định về vấn đề này còn lại là theo án lệ Những người học luật sẽ gặp khó khăn vì phải đọc nhiều án lệ và quyết định của tòa án Các giảng viên cũng đang làm báo cáo để làm luật về vấn đề này Thay vì 10 điều luật thì dự án đưa ra 70 điều mới có thể luật hóa được các án lệ mà lâu nay đã được đưa ra Một số điểm chính là: trách nhiệm dân sự của tổ chức, cá nhân; trách nhiệm dân sự khi gây ra thiệt hại cho cả cộng đồng, ví dụ ảnh hưởng đến môi trường Ngoài ra còn có trách nhiệm của công ty mẹ với các công ty con Các vấn đề đã nêu ra chỉ là trong báo cáo của các trường đại học chứ chưa phải của BTP Các vấn đề về trách nhiệm đối

với cộng đồng còn gặp nhiều tranh cãi, nhất là tranh cãi của các doanh nghiệp vì cần phải cân bằng quyền lợi của người bị thiệt hại và của các công ty bảo hiểm

Những cải tổ về sở hữu (SH) và tài sản:

Các quy định về SH và tài sản là cổ nhất trong Bộ luật vì từ trước tới nay hầu như chưa sửa đổi gì Phần SH trở nên lạc hậu, không còn phù hợp với thế kỷ 21 (những cải cách về phần tài sản và sở hữu sẽ được phân tích cụ thể hơn ở phần sau).  Tinh thần của luật cũ là chỉ chú ý đến quyền SH cá nhân, một người SH một tài sản chứ không chú ý đến việc tách một phần nhỏ ra cho một tổ chức hoặc cá nhân khác

SH Đây là vấn đề trao quyền đối với tài sản Năm 2007 Pháp đã đưa ra quy định

về vấn đề này, theo đó, một người có thể ủy thác một phần TS của mình cho người khác Người được ủy thác phải quản lý tài sản cho người uỷ thác, sau một thời gian phải trả lại TS cho người ủy thác hoặc trao cho người thứ 3 Đây là công cụ rất hữu ích cho phần TS bảo bảm hoặc ủy thác quản lý TS

II Một số chế định cơ bản của BLDS Pháp

1 Trách nhiệm dân sự và trách nhiệm chứng minh lỗi, trách nhiệm bảo trợ, trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Trách nhiệm chứng minh lỗi

Theo pháp luật Pháp thì nguyên đơn có nghĩa vụ chứng minh là mình bị gây thiệt hại Thẩm phán phải thu thập chứng cứ ở tòa sơ thẩm còn tòa phá án (Court of Cassation) sẽ xem xét các chứng cứ, các tình tiết cụ thể, trách nhiệm do luật định, xem xét ý định cố tình và cả tính bất cẩn, xem xét cả những người liên đới chịu trách nhiệm, ví dụ người có trách nhiệm sửa đê nhưng không sửa gây ra thiệt hại thì cũng sẽ bị xem xét không chỉ việc không sửa đê mà cả các trách nhiệm gây ra thiệt hại Nếu người phụ trách đê không xây dựng, bảo quản đê gây thiệt hại và phải chịu trách nhiệm thì đây có thể là trách nhiệm cá nhân hoặc nhà nước tuỳ thuộc vào đó là loại đê gì Nếu người gây thiệt hại sở hữu một cái hồ mà không xây

đê nên đã gây ra thiệt hại cho người khác thì đấy là trách nhiệm cá nhân, còn nếu người quản lý đê là công chức nhà nước thì đó là việc của tòa hành chính

Trách nhiệm bảo trợ

Điều 1384 BLDS Pháp quy định trách nhiệm đối với người mà mình phải bảo trợ,

ví dụ: trách nhiệm của bố mẹ với con, người chủ với người làm, giáo viên đối với học viên Những người này chỉ được miễn trách nhiệm nếu chứng minh được việc

gây ra thiệt hại là do nguyên nhân bất khả kháng Việc chứng minh phải bao gồm các yếu tố: nguyên nhân từ bên ngoài, không lường trước được, không chống lại được Đã có những bước tiến xa của pháp luật trong việc quy định trách nhiệm của

bố mẹ đối với con Nếu con cái là vị thành niên và sống chung với bố mẹ thì chỉ cần chứng minh được con cái đã gây ra thiệt hại thì bố mẹ sẽ hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với thiệt hại do con cái họ gây ra Nếu con cái không sống cùng mà đã giao cho 1 tổ chức nuôi dưỡng thì tổ chức đó phải chịu trách nhiệm Khi nhân viên gây thiệt hại thì người chủ được miễn nếu chứng minh được rằng anh ta không thực hiện đúng công việc và không được phép của chủ, không thực hiện theo đúng tính chất công việc Khi xem xét thì xem xét cả địa điểm và thời gian gây ra thiệt hại, ví dụ người gác cổng gây ra thiệt hại cho khách hàng thì người chủ phải liên đới chịu trách nhiệm vì người gác cổng đang làm đúng công việc của mình, tại đúng địa điểm và thời gian làm việc Khi học sinh vi phạm pháp luật tại địa điểm trường học thì cơ sở giáo dục đó cũng phải liên đới chịu trách nhiệm Theo Điều 1385: con vật gây hại thì chủ phải chịu trách nhiệm, Điều 1386: tòa nhà gây thiệt hại thì chủ nhà cũng phải chịu trách nhiệm

BLDS Pháp không quy định về trách nhiệm đối với tai nạn giao thông vì có luật riêng điều chỉnh thiệt hại bị gây ra do tai nạn giao thông Khi có tai nạn người ta xem xét ai gây ra tai nạn và vật nào gây ra tai nạn Khi xe ôtô gây ra tai nạn thì không chỉ chủ phải chịu mà cả cái xe đó (nhà bảo hiểm) cũng phải chịu trách nhiệm Khi 2 xe đâm nhau và gây ra thiệt hại cho người khác thì bảo hiểm sẽ bồi thường, còn những người trên xe đó chỉ được bồi thường khi người bên kia có lỗi Tòa phá án chỉ xem xét các vụ việc gây thiệt hại cho người thứ 3 Pháp có Quỹ bảo đảm do các công ty đóng góp để bồi thường cho người bị thiệt hại Ví dụ như trường hợp người chủ không có lỗi vì xe bị lấy đi và người lái xe gây thiệt hại thì

cơ quan bảo hiểm luôn phải bồi thường cho người bị thiệt hại Nếu chủ xe đã mua bảo hiểm thì công ty bảo hiểm trả, nếu chưa mua thì có quỹ bảo đảm trả trước rồi sau đó chủ xe phải hoàn trả Mục đích là người bị thiệt hại luôn được bồi thường

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Trách nhiệm dân sự luôn liên quan đến những thiệt hại, điểm mấu chốt là khắc phục và bồi thường như thế nào Pháp luật thường quy định trách nhiệm cho người gây thiệt hại hoặc trách nhiệm của công ty bảo hiểm… Các văn bản luật của Pháp

đề cập rất ít đến vấn đề này, từ điều 1382-1386 BLDS và một số quy định trong các văn bản khác Trách nhiệm dân sự tập trung vào việc xác định thiệt hại, về mối quan hệ giữa nguyên nhân và hậu quả Khi có thiệt hại phải xác định người bị thiệt hại và người gây thiệt hại Nếu đó là HĐ thì dễ xác định, nếu không có HĐ thì phải xem xét các quy định về trách nhiệm ngoài HĐ

Điểm khác nhau giữa trách nhiệm trong HĐ và ngoài HĐ là: trong HĐ đã xác định trách nhiệm của các bên còn ngoài HĐ thì khó hơn, cho nên người bị thiệt hại phải chứng minh thiệt hại của mình và nêu ra mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại của mình và nguyên nhân gây ra thiệt hại đó Điều 1382 có nêu: bất cứ người nào gây thiệt hại cho người khác thì người đó phải chịu trách nhiệm dân sự Điều quan trọng nhất là phải tìm ra lỗi, nhưng luật không quy định thế nào là lỗi, nên phải tìm

ra thiệt hại rồi tìm ra nguyên nhân để nêu lên mối quan hệ nhân quả để quy trách nhiệm

Phạm vi của trách nhiệm dân sự là rất rộng: giữa hàng xóm với nhau, giữa các bên đang thương thảo HĐ, giữa các doanh nghiệp với nhau… BLDS và Bộ luật hình sự đều có các quy định hạn chế trách nhiệm này như phòng vệ chính đáng hoặc có sự đồng thuận của nạn nhân hoặc nạn nhân có sự chấp nhận trước như trong một số môn thể thao như đấm bốc: người gây thương tích không phải chịu trách nhiệm dân sự Điều 1382 nói về trách nhiệm ngoài HĐ do người gây ra thì điều 1384 nói

về trách nhiệm do vật gây ra khi nó là tài sản của 1 người Nếu vật mà mình SH gây ra thiệt hại thì người chủ SH phải bồi thường thiệt hại mặc dù anh ta không hề

có lỗi

Điều 1385 nói về trách nhiệm của người chủ của những con vật nuôi (vật nuôi được coi là vật) Điều 1386 quy định: chủ tòa nhà, công trình XD phải chịu trách nhiệm khi nó gây thiệt hại Từ Điều 1384-1386 không bao phủ hết các trường hợp

mà đã được quy định trong các luật khác như luật về giao thông, luật của EU về sản phẩm có khuyết tật Đối với trách nhiệm của người SH thì pháp luật không nhất thiết yêu cầu người có trách nhiệm phải là chủ SH của vật đó mà có thể là người quản lý, sử dụng, điều khiển, kiểm tra, kiểm soát Như vậy trách nhiệm dân

sự là trách nhiệm tổng thể, toàn bộ trừ trường hợp bất khả kháng hoặc nạn nhân đồng thuận, chấp nhận (đã nói ở trên)

Điều 1384 Khoản 1 nêu: một người chịu trách nhiệm dân sự do vật mà mình quản

lý và người mà mình bảo trợ gây nên Những trường hợp cụ thể từ các án lệ đã mở rộng trách nhiệm được quy định tại điều 1384 ví dụ như trách nhiệm của người làm nghề y tế, của câu lạc bộ thể thao… Nghị định 1991 nêu ra: khi một người trực tiếp gây thiệt hại hoặc dùng vật gây thiệt hại thì những người ở bên trên như người chủ lao động cũng phải liên đới chịu trách nhiệm Những người chủ lao động chỉ tránh được trách nhiệm khi người lao động không thực hiện công việc được giao, không cho phép làm nhưng anh ta vẫn làm hoặc thực hiện việc đó ngoài địa điểm làm việc Sự liên đới chịu trách nhiệm xuất phát từ nguyên tắc xã hội hóa việc đền bù thiệt hại Điều này được giải thích là người bị thiệt hại đòi bồi thường từ người chủ

doanh nghiệp hoặc công ty bảo hiểm dễ hơn so với việc đòi người lao động là người đã  gây ra thiệt hại

Luật của Pháp đề cập đến việc sữa chữa, bồi thường thiệt hại về cơ thể, tinh thần, làm cho người ta mất cơ hội theo đó, nguyên tắc bồi thường là bồi thường toàn

bộ thiệt hại và chỉ bồi thường các thiệt hại, trong khi đó, luật Anh – Mỹ quy định ngoài bồi thường thiệt hại, bên gây thiệt hại còn có thể phải chịu một khoản phạt Pháp đang xem xét xem có nên đưa điều đó vào luật không

2 Các quy định liên quan đến sở hữu (SH) và tài sản

Điều 544 BLDS Pháp quy định quyền SH là quyền hưởng dụng và định đoạt tài sản một cách tuyệt đối nhất, miễn là không sử dụng tài sản vào những việc pháp luật cấm Đây là quyền quan trọng được quy định trong hiến pháp (Điều 2 và Điều 7), xác định đây là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm Theo Công ước Châu âu thì tất cả thể nhân và pháp nhân đều có quyền SH và quyền này được tôn trọng Quyền hưởng dụng là hưởng dụng lợi tức, hoa màu Quyền định đoạt bao gồm quyền bán, cho, phá hủy… Hội đồng Hiến pháp dựa trên tuyên bố về nhân quyền đưa ra hạn chế: người SH phải sử dụng tài sản theo quy định của hiến pháp và tôn trọng cộng đồng Tuy nhiên, quyền SH không có nghĩa là tuyệt đối

- Quyền địa dịch gồm có các loại địa dịch do luật định:

+ Vị trí miếng đất và việc thoát nước: miếng đất thấp phía dưới phải tôn trọng quyền này của miếng đất phía trên

+ Lối đi: một miếng đất không có lối đi ra thì có quyền tiếp cận với miếng đất để có lối đi ra đường Vấn đề này thường có nhiều tranh chấp

+ Tầm nhìn: nếu có bức tường chung giữa 2 nhà thì không được mở cửa sổ trừ khi có khoảng trống

+ Trồng cây: phải có khoảng cách giữa các cây của 2 nhà

Ngoài địa dịch do luật định còn có địa dịch do thỏa thuận (hợp đồng), địa dịch hành chính…

Quyền địa dịch chính là sự hạn chế của quyền SH Ngoài ra còn có hạn chế khác

đó là sự lạm dụng khi sử dụng TS của mình không tốt và gây hại cho người khác,

ví dụ như khi xây dựng hoặc phá dỡ công trình xây dựng gây ảnh hưởng đến người khác Người chủ SH không có ý định gây phiền nhiễu cho hàng xóm nhưng cách

thực hiện của anh ta gây phiền nhiễu thì vẫn phải bồi thường Thẩm phán là người đưa ra quyết định là anh ta có gây thiệt hại không và phải ngừng việc sử dụng và phải bồi thường Thẩm phán ở tòa sơ thẩm hoàn toàn có quyền đưa ra quyết định

và tòa phá án không can thiệp điều đó Quyết định bồi thường bao nhiêu, như thế nào là hoàn toàn công việc của tòa sơ thẩm, tòa phá án chỉ xem xét xem tòa sơ thẩm đã làm đúng thủ tục chưa Đây là vụ việc khó vì người chủ đó không có lỗi, chỉ đánh giá xem việc sử dụng có gây phiền nhiễu không Ví dụ như xem xét xem tiếng ồn có vượt quá mức cho phép không, điều này còn phụ thuộc vào vị trí đó là

ở nông thôn hay thành phố

- Cách thức có được quyền SH thông qua việc đăng ký mà có quyền SH (không phải thông qua HĐ):

Một người đã SH nhưng không có giấy tờ nào chứng minh thì nếu anh ta đã chiếm hữu 30 năm đối với bất động sản hoặc 10 năm đối với động sản thì có thể đăng ký Anh ta phải có vật đó  một cách liên tục, hòa bình, không tranh chấp Ví dụ nếu anh ta đã sử dụng, khai thác mảnh đất trong một thời gian dài thì có thể đăng ký để

có được quyền SH

Ở Pháp không có chứng cứ chứng minh SH, không có sổ địa bạ như ở Đức Pháp

có công bố về SH đất đai nhưng chỉ có tác dụng đối kháng với người thứ 3 chứ không phải là giấy chứng nhận SH có giá trị chứng minh Theo hệ thống của Pháp thì không có giấy chứng nhận đó vì nếu muốn có thì phải chứng minh được rằng những người trước đó mà đã trao cho mình mảnh đất cũng phải có quyền SH Một người đến sống và khai khác mảnh đất không có nghĩa vụ phải chứng minh mà chỉ cần không có ai tranh chấp, đòi lại Việc xem xét quyền SH thường chỉ xảy ra khi

có tranh chấp, thông thường là các tranh chấp về ranh giới của 2 mảnh đất Việc này sẽ do tòa sơ thẩm giải quyết

Khi thực hiện quyền địa dịch mà bên được quyền địa dịch gây thiệt hại cho bên kia thì anh ta phải trả một khoản tiền và tiền đó do 2 bên thỏa thuận, nếu không thống nhất được thì thẩm phán sẽ mời thẩm định viên thẩm định giá trị và thẩm phán sẽ quyết định Việc thực hiện quyền địa dịch phải hạn chế tối thiểu quyền của bên nhường địa dịch

- Cơ quan đăng ký và trình tự, thủ tục đăng ký đối với trường hợp chiếm hữu ngay tình, liên tục, công khai đối với BĐS trên 30 năm

Pháp không có giấy chứng nhận quyền SH Khi người nào muốn đăng ký thì họ chỉ cần đến phòng công chứng để làm thủ tục, tuy nhiên, việc công chứng không có

giá trị như giấy chứng nhận (sổ đỏ) của VN hay của Đức Sau khi có đăng ký mà

có người đến tranh chấp thì sẽ phát sinh một vụ việc và tòa án sẽ giải quyết

Cải cách pháp luật về tài sản và sở hữu

Lí do tại sao cần có cải cách pháp luật về tài sản đó là kể từ khi ra đời năm 1804 BLDS Pháp chưa có cải cách lần nào Có 2 lí do chính để cải cách bao gồm: các quy định của BLDS Pháp về tài sản từ năm 1804 đã kế thừa các quy định từ trước

đó rất lâu; do sự phát triển kinh tế - xã hội cho nên các hình thức tài sản không còn như cũ mà đã thay đổi, có thêm nhiều hình thức mới Chính vì thế mà Pháp đã lập

ra Ban cải cách bao gồm các công chứng viên, luật sư, các giáo sư ở các trường ĐH… Trong vòng 1,5 năm đã làm việc rất tích cực để đi đến những văn bản cuối cùng vào năm 2009 Những điểm quan trọng của việc cải cách bao gồm:

- Ban cải cách đã viết lại toàn bộ phần liên quan đến TS Cách thức thực hiện không phải là thêm các điều mà là viết lại cho đơn giản hơn Thay vì 200 điều thì nay chỉ còn 150 điều Mặc dù viết lại nhưng chỉ là làm cho nó phù hợp hơn và dựa vào những điều quen thuộc từ trước đây để áp dụng cho dễ dàng Điểm mới là đưa vào danh sách các tài sản vô hình, nhấn mạnh các tài sản vô hình Những TS này ngày càng phát triển và ngày càng nhiều như phát minh sáng chế, bằng sở hữu công nghiệp, chứng khoán… Không đưa vào BL tất cả các tài sản vô hình mà chỉ nêu các khái niệm còn các quy định cụ thể thì để ở các phần luật chuyên ngành Vẫn giữ lại giá trị chung, quyền chung như quyền sử dụng, hưởng dụng…

Phần SH vẫn để lại mô hình SH trong các luật chuyên ngành Ban cải cách đưa ra vật quyền đặc định, đó là quyền hưởng dụng đặc biệt Số lượng vật quyền có sự hạn chế trong luật cũ nên muốn mở rộng hơn các quyền này Một điểm mới nữa là các quy định về bằng chứng về sở hữu và lạm dụng quyền sở hữu Trong phần chiếm hữu có điểm mới là xóa bỏ tình trạng chiếm hữu Pháp thấy rằng có thể quy định về cách thức chiếm hữu mới có hiệu quả hơn Điểm mới nữa là liên quan đến quyền hưởng hoa lợi, trước đây liên quan đến thừa kế nhưng nay liên quan đến cả thương mại Điểm mới ở đây là hưởng hoa lợi trong 1 khoảng thời gian nhất định,

ví dụ là 30 năm, nếu người đó chết đi thì quyền này vẫn tiếp tục Quy định mới này thuận lợi hơn cho những người thiết lập ra các công ty Điểm mới nữa là không phân tách quyền hưởng hoa lợi và quyền sở hữu Hiện nay theo PL Pháp người hưởng hoa lợi không có quyền yêu cầu chủ SH sửa chữa những tài sản mà họ đang hưởng hoa lợi trên đó Theo quy định mới người hưởng hoa lợi không cần phải đợi chủ sửa chữa, nâng cấp mà họ có thể tự làm trước rồi yêu cầu chủ thanh toán lại Người sử dụng được tự mình bỏ chi phí để sửa chữa tài sản mà mình đang hưởng

dụng, sử dụng nhưng không được làm thay đổi cơ bản, bản chất của tài sản được giao

Lí do bổ sung quyền hưởng dụng đặc biệt đó là trên thực tế BLDS cũ có số lượng vật quyền rất hạn chế, nếu trong luật không có vật quyền trong danh sách đó thì nó không tồn tại, cần phải mở rộng ra như vật quyền hưởng dụng đặc biệt gồm có quyền săn bắn, quyền câu cá Nó cũng đồng thời là quyền đối nhân vì phải có sự cho phép của người khác Những vật quyền này có thể có thời hạn hoặc không có thời hạn Dự thảo cũng xóa bỏ thủ tục rút gọn trong các vụ kiện liên quan đến tình trạng chiếm hữu bởi vì thực tế chỉ có khoảng 400 trường hợp 1 năm, đây là con số không lớn nên không cần thiết phải quy định

Ngoài quyền SH ra thì có những loại vật quyền khác như quyền hưởng hoa lợi, quyền sử dụng để ở; địa dịch, quyền thuê đất để XD, thuê địa điểm kinh doanh, vật quyền đối với khu vực công; quyền liên quan đến TS bảo đảm (nằm trong luật) Ngoài ra còn các quyền nằm trong án lệ như quyền sử dụng một diện tích chung, ví

dụ căn hộ của một người nằm sát 1 mảnh vườn thì người đó có quyền sử dụng mảnh vườn đó

3 Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, hợp đồng uỷ thác quản lý tài sản

và bảo đảm bằng bất động sản

Pháp luật về giao dịch bảo đảm (GDBĐ) đã được soạn thảo từ 5 năm nay Mục đích của Ban soạn thảo là làm sao cho phần GDBD có thể dễ tra cứu, có tính hiệu quả và cân bằng Năm 2006 Chính phủ Pháp muốn văn bản luật phải được truy cập, tra cứu dễ dàng kể cả các khái niệm, định nghĩa Để dễ tra cứu và dễ hiểu, Pháp quyết định dành một quyển thứ 4 cho GDBĐ Quyển thứ 4 là luật chung về GDBĐ, trên thực tế cũng có một số vấn đề được quy định trong luật chuyên ngành như quy định về cổ phiếu, trái phiếu

Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong BLDS Pháp gồm có 2 loại: bảo đảm đối nhân và bảo đảm đối vật

+ Bảo đảm đối nhân gồm có bảo lãnh (một người đứng ra cam kết trả nợ cho người khác), bảo lãnh độc lập hay còn gọi là bảo đảm tự chủ (tự bỏ tiền ra để bảo đảm)

và thư bảo trợ hay còn gọi là thư bày tỏ ý định bảo đảm (thư của công ty mẹ đứng

ra bảo đảm cho các công ty con)