Bài giảng Pháp luật đại cương: Chương 2 - CĐ Kinh tế Công nghệ

Bài giảng Pháp luật đại cương: Chương 2 Những vấn đề cơ bản của pháp luật và pháp luật nước CHXHCN Việt Nam cung cấp cho người học những kiến thức như: Các vấn đề cơ bản của pháp luật; Các kiểu và hình thức pháp luật; Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo!

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT

VÀ PHÁP LUẬT NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM

I – Các vấn đề cơ bản của pháp luật

II – Các kiểu và hình thức pháp luật

II – Pháp luật nước

CHXHCN Việt Nam

1. Nguồn gốc pháp luật

2. Bản chất pháp luật

4. Thuộc tính của pháp luật

1. Nguồn gốc pháp luật

a. Các quan điểm phi Mác – xít

- Thuyết Thần học:

- Thuyết Pháp luật linh cảm:

- Quan điểm của các học giả tư sản: pháp luật là “ý chí chung của nhân dân”

1 Nguồn gốc pháp luật

b Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin

Pháp luật chỉ phát sinh, tồn tại, phát triển trong xã hội có giai cấp

 Thể hiện ý chí của giai

3 Chức năng của pháp luật

- Chức năng điều chỉnh

- Chức năng bảo vệ

- Chức năng giáo dục

4 Thuộc tính của pháp luật

Tính quy phạm phổ biến

Tính cưỡng chế

Tính xác định chặt chẽ về hình thức

4 Thuộc tính của pháp luật

- Tính quy phạm phổ biến

Tính quy phạm: xác định chuẩn

mực, khuôn mẫu và giới hạn của

hành vi; có tính bắt buộc chung

Tính phổ biến: PL chỉ điều chỉnh các QHXH phổ biến, điển hình

4 Thuộc tính của pháp luật

Nhận xét cách diễn đạt trong các câu sau?

Trâu này để cày không được giết

Lái xe không được bấm còi rú ga

trong giờ cao điểm

Cấm không đổ rác khu vực này

1. Kiểu pháp luật

2. Hình thức pháp luật

 Kiểu pháp luật là tổng thể các dấu hiệu cơ

bản, đặc thù của pháp luật, thể hiện bản chất giai cấp và những điều kiện tồn tại, phát triển

của pháp luật trong một hình thái kinh tế xã

hội nhất định

 Pháp luật chủ nô: Pháp luật chủ nô thể hiện sự bóc lột và

đàn áp dã man của chủ nô đối với nô lệ - lực lượng lao

động chủ yếu trong xã hội

 Pháp luật phong kiến: Là ý chí của tầng lớp địa chủ được

nâng lên thành luật Bởi vậy nó công khai bảo vệ chế độ tư hữu của giai cấp phong kiến đối với đất đai và bóc lột địa

tô, bảo vệ ách thống trị về chính trị và tư tưởng của giai cấp phong kiến

 Pháp luật tư sản: Pháp luật tư sản, cả về nội dung lẫn hình

thức, đã đánh dấu một bước pháp triển tiến bộ vượt bậc của lịch sử nhân loại, ghi nhận kết quả một cuộc cách

mạng lớn Những giá trị liên quan tới quyền con người đã được thừa nhận bởi pháp luật

 Pháp luật xã hội chủ nghĩa: đây là kiểu pháp luật mới,

không thừa nhận chế độ bóc lột, xác lập và ngày càng phát triển quan hệ bình đẳng, tự do, dân chủ, bác ái thật sự

Tuy nhiên, thực tế lịch sử chỉ ra rằng chưa có một pháp

luật xã hội chủ nghĩa đích thực mà tất cả còn đang xây

dựng dần dần

1. Kiểu pháp luật

a. Khái niệm

b. Các kiểu pháp luật trong lịch sử

2 Hình thức pháp luật

b Các hình thức pháp luật

- Tiền lệ pháp

 Khái niệm: là hình thức nhà nước thừa

nhận các quyết định của cơ quan hành

chính hoặc xét xử giải quyết các vụ việc cụ thể để áp dụng đối với các vụ việc tương tự

xảy ra sau này

 Ưu điểm, nhược điểm

: BẢN ÁN A

BẢN ÁN A’

2 Hình thức pháp luật

b Các hình thức pháp luật

- Văn bản quy phạm pháp luật

 Khái niệm: là văn bản do cơ quan nhà nước

có thẩm quyền ban hành trong đó quy định các quy tắc xử sự chung được áp dụng

nhiều lần trong đời sống xã hội

 Ưu điểm, nhược điểm

1. Bản chất pháp luật

a Tính giai cấp

nhân và nhân dân lao động

2 Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật

- Nguyên tắc phản ánh đầy đủ ý chí, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân trong pháp luật

- Nguyên tắc Đảng lãnh đạo trong quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật

- Nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật

- Nguyên tắc pháp chế XHCN

- Nguyên tắc nhân đạo

◦ Pháp luật là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực nhà nước

 Bộ máy nhà nước là một thiết chế bao gồm nhiều cơ quan (nhiều loại cơ quan nhà nước)

Để bộ máy đó hoạt động có hiệu quả đòi hỏi

phải xác định đúng chức năng, thẩm quyền của mỗi loại cơ quan, phải xác lập mối quan hệ

đúng đắn giữa chúng, phải có những phương pháp tổ chức và hoạt động phù hợp để tạo ra

cơ chế đồng bộ trong quá trình thiết lập và

thực thi quyền lực nhà nước Tất cả những

điều đó chỉ có thể thực hiện được khi dựa trên

cơ sở vững chắc của pháp luật

◦ Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý

mọi mặt đời sống xã hội

 Để quản lý toàn xã hội, nhà nước dùng nhiều phương tiện, nhiều biện pháp, nhưng pháp luật là phương tiện quan trọng nhất Với những đặc điểm riêng, pháp luật có khả năng triển khai những chủ trương, chính

sách của nhà nước một cách nhanh nhất,

đồng bộ và có hiệu quả nhất trên quy mô

rộng lớn nhất

Pháp luật là phương tiện để thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể

 Quyền và nghĩa vụ của công dân được nhà

nước quy định trong pháp luật Nhà nước quy

định các quyền và nghĩa vụ cho công dân trong pháp luật, để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp cho họ, và để mỗi công dân không thể lợi dụng quyền gây thiệt hại cho người khác, cho tập thể

và cho nhà nước Trong mối quan hệ với các cơ quan nhà nước, các chủ tập thể có quyền thì nhà nước có nghĩa vụ tương ứng và ngược lại

◦ Pháp luật góp phần tạo ra môi trường ổn định cho

việc thiết lập các mối quan hệ bang giao giữa các

định và điều chỉnh các quan hệ có liên quan với chủ thể là (tổ chức) nước ngoài có quan hệ với chủ thể trong nước

3 Vai trò của pháp luật

- Thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng

- Là cơ sở để xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước

- Đảm bảo cho việc xây dựng và phát triển nền

 1 Hình thức pháp luật nào đang đƣợc áp dụng tại Việt Nam

 2 Các hình thức pháp luật đã đƣợc học Theo anh (chị) hình thức nào chiếm ƣu thế nhất? Tại sao

 3 Pháp luật có vai trò gì đối với bản thân?