Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện bình chánh thành phố hồ chí minh

Bên cạnh những thành tựu đạt được trong công tác quản lí thiết bị dạy học của các nhà trường cấp tiểu học, thực tế vẫn còn những hạn chế trở ngại trong việc quản lý nhà nước về thiết bị

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LẠI HỮU TÂM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BÌNH CHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, năm 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LẠI HỮU TÂM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BÌNH CHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Tứ

Nghệ An, năm 2015

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, lòng biết ơn sâu sắc tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Giáo dục, Phòng Đào tạo Sau đại học, các giảng viên của Trường Đại học Vinh và các cán bộ, giảng viên của Trường Đại học Kinh tế - Công nghiệp Long An đã nhiệt tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu theo chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý Giáo dục

Đặc biệt, tôi xin trân trọng và chân thành cảm ơn tới PGS TS Nguyễn Văn

Tứ đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường Tiểu học An Phú Tây và các trường tiểu học huyện Bình Chánh, cùng bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, giúp đỡ, khích lệ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa đào tạo thạc sĩ và hoàn thiện luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng do điều kiện nghiên cứu và khả năng còn hạn chế, chắc chắn luận văn không tránh khỏi những sai sót Chúng tôi kính mong nhận được sự góp ý chân thành, sự chỉ dẫn của quý thầy, cô cùng bạn bè và đồng nghiệp để vấn đề nghiên cứu càng được hoàn thiện!

Xin chân thành cảm ơn!

TP Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2015

Tác giả

Lại Hữu Tâm

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Khách thể và đối tượngnghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu

7 Những đóng góp của luận văn

8 Cấu trúc của luận văn

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ

THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 9

1.3 Một số vấn đề về thiết bị dạy học ở trường tiểu học 22 1.4 Công tác quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học 29 1.5 Yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học trong trường tiểu học

38 Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

2.5 Định hướng phát triển giáo dục phổ thông và quan điểm chỉ đạo về quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

3.2 Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện

3.4 Thăm dò tính cần thiết, tính khả thi của các giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh 92

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thực tiễn, quá trình giáo dục và dạy học được cấu thành bởi nhiều yếu

tố, có liên quan chặt chẽ với nhau, tương tác nhau Các yếu tố cấu thành từ mục tiêu giáo dục đến nội dung, phương pháp, sự tham gia trong mối quan hệ giáo dục

là khi giáo viên và học sinh thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và học tập Để công tác giảng dạy và học tập có hiệu quả cao, đạt được mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục đã đề

ra thì một yếu tố có ý nghĩa vô cùng quan trọng cấu thành trong mối quan hệ tương tác giữa dạy và học chính là cơ sở vật chất kỹ thuật (các công trình nhà cửa, sân chơi, bãi tập, thiết bị giáo dục ) Trong Luật Giáo dục (năm 2005, bổ sung năm 2009), mục tiêu giáo dục được xác định: “Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [42] Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng đã nêu lên mục tiêu tổng quát của giáo dục nước ta đến năm 2020 là: Nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản

và toàn diện theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao phục vụ

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thànhxã hội học tập [24]

Để thực hiện được mục tiêu nói trên, nguyên lý giáo dục đã được Đảng ta xác định: thực hiện giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nghiên cứu khoa học,

lý luận gắn với thực tiễn, học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền với gia đình và

xã hội

Mục tiêu, nguyên lý giáo dục đó phải được thể hiện trong toàn bộ quá trình

và các nội dung, phương diện của hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học Quá trình giáo dục và dạy học được cấu thành bởi nhiều thành tố liên quan có liên quan chặt chẽ và tương tác với nhau Các thành tố đó là: mục tiêu, nội dung, phương pháp, giáo viên, học sinh và phương tiện giáo dục như cơ sở vật chất - kỹ thuật Các yếu tố cơ bản này giúp thực hiện quá trình giáo dục và dạy học Cơ sở vật chất

- kỹ thuật có mặt trong quá trình nêu trên có vai trò và vị trí như các thành tố khác

và không thể thiếu một thành tố nào Như vậy, cơ sở vật chất - kỹ thuật là một bộ phận, một thành tố không thể thiếu được trong quá trình giáo dục và dạy học

Nhiều văn kiện của Đảng đã chỉ rõ: Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hóa nhà trường (lớp học, sân chơi, bãi tập, phòng thí nghiệm, máy tính nối mạng Internet, thiết bị giảng dạy và học tập hiện đại, thư viện và ký túc xá Điều 30, Luật Giáo dục (năm 2005, bổ sung 2009) cũng đã xác định yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông:

“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Như vậy, trong thực tiễn giáo dục không thể đào tạo con người theo yêu cầu nếu không có cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng Điều đó có nghĩa, cơ sở vật chất

- kỹ thuật trường học là yếu tố hết sức quan trọng tác động trực tiếp đến quá trình dạy học

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã xác định Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2010-2020 với mục tiêu tổng quát: “Phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị - xã hội ổn định, đồng thuận, dân chủ, kỷ cương; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau”[24], Nghị quyết cũng nhấn mạnh: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành, khả năng lập nghiệp.” [24]

Một trong những điều kiện quyết định thành công mục tiêu của giáo dục - đào tạo là phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học Thiết bị dạy học (TBDH) là một trong những thành tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học

Để nâng cao chất lượng dạy học thì vai trò, vị trí của thiết bị dạy học là rất quan trọng Thiết bị dạy học là các phương tiện thực nghiệm, trực quan, thực hành giúp người học “gắn” lí luận với thực tiễn, giúp cho quá trình nhận thức của HS trở nên hiệu quả hơn, đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy học, đưa học sinh vào vị trí chủ thể của hoạt động nhận thức Để thiết bị dạy học phát huy được vai trò, vị trí của nó thì công tác quản lí thiết bị dạy học trong các nhà trường là vô cùng quan trọng

Trong những năm gần đây, các trường tiểu học trên địa bàn huyện Bình Chánh, Tp.Hồ Chí Minh cũng như các trường tiểu học trên toàn quốc đã và đang thực hiện chương trình đổi mới sách giáo khoa, đồng thời tiếp nhận trang thiết bị

phục vụ cho công tác dạy và học của nhiều chương trình dự án cấp quốc gia Trên thực tế, hiệu quả quản lý đã có những chuyển biến tích cực đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở các bậc học Các trường đã có những đổi mới nhất định về công tác quản lý thiết bị dạy học nhưng kết quả đạt được chưa cao, còn nhiều lúng túng, tùy tiện Để tìm ra những biện pháp thiết thực, đồng bộ giúp cho công tác quản lý giáo dục đạt hiệu quả nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm thì dù rất

nỗ lực vẫn không thể tránh khỏi những hạn chế

Quản lý thiết bị dạy học ở trườngtiểu học là một bộ phận quan trọng đối với công tác quản lý về GD&ĐT, góp phần quan trọng vào việc tạo lập một trình tự quản lý khoa học ở mỗi trường học phổ thông của những nhà quản lý giáo dục

Bên cạnh những thành tựu đạt được trong công tác quản lí thiết bị dạy học của các nhà trường cấp tiểu học, thực tế vẫn còn những hạn chế trở ngại trong việc quản lý nhà nước về thiết bị dạy học ở trường tiểu học trên địa bàn huyện từ cơ chế quản lý, chính sách chưa hợp lý; tổ chức bộ máy và cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu trong điều kiện hiện nay Vì thế, công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học ở Thành phố thời gian qua gặp nhiều khó khăn do công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học chưa khoa học, tổ chức thực hiện chưa đồng bộ, công tác kiểm tra, đánh giá chưa được tiến hành thường xuyên, xử lí vi phạm chưa kiên quyết, công tác mua sắm trang thiết bị phục vụ cho dạy học chưa mang tính chiến lược, đầu tư mua sắm chất lượng thiết bị không đảm bảo, công năng sử dụng còn nhiều bất hợp lý vừa thừa vừa thiếu, công tác bảo dưỡng định kì chưa được thực hiện nghiêm túc, …

Đây là những vấn đề rất cơ bản và lâu dài, việc nghiên cứu để đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học ở các trườngtiểu học của huyện Bình Chánh là cần thiết và cấp bách Đó cũng là lý do của việc chọn

đề tài nghiên cứu "Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh”

2 Mục đích nghiên cứu

Từ việc nghiên cứu những cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tượngnghiên cứu

3.1.Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được nâng cao nếu xây dựng được các giải pháp quản

lý có tính khoa học, tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của công tác quản lý thiết bị dạy học ở trường tiểu học

- Đánh giá thực trạng công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1.Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: đọc, phân tích, tổng hợp, hệ

thống hoá, khái quát hoá các tài liệu nhằm xác lập cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: được sử dụng để khảo sát

thực trạng, điều tra tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất cũng như các vấn đề liên quan đến công tác quản lý thiết bị dạy học ở trường tiểu học Bao

gồm các phương pháp cụ thể như: phương pháp quan sát, phương pháp điều tra, phương pháp phỏng vấn, phương pháp chuyên gia

6.3 Phương pháp thống kê: nhằm xử lý số liệu thu được trong quá trình

nghiên cứu các vấn đề của đề tài

7 Những đóng góp của luận văn

- Góp phần hệ thống hoá một số vấn đề về quản lý giáo dục và quản lý nhà trường thuộc về lĩnh vực quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học

- Đánh giá được thực trạng của công tác quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn có 3 chương:

Chương 1.Cơ sở lý luận của công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học

Chương 2.Thực trạng công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3.Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

tại khách quan Lý thuyết phải đem vận dụng vào thực tiễn và thông qua thực tiễn

những vấn đề trong lý thuyết mới được chứng minh và làm sáng tỏ một cách cụ thể Nhận thức phải dựa trên thực tiễn là quy luật chung của nhận thức của con người, cũng là quy luật để tiếp cận với những tri thức mới trong xã hội phát triển ngày nay

Hiện nay giáo dục nước ta đang đổi mới một cách căn bản, toàn diện từ mục tiêu, nội dung đến phương pháp dạy học Định hướng cơ bản của công cuộc đổi mới nền giáo dục nước nhà đã chỉ rõ trong các Nghị quyết của Đảng, đó là:

"Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên"; "Đổi mới mạnh mẽ phương pháp GD&ĐT, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học" [24] Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học được xem như một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện nhiệm vụ dạy - học và nghiên cứu khoa học Các Văn kiện của Đảng đã từng nhấn mạnh, phải tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường (lớp học, sân chơi, bãi tập, máy tính nối mạng Internet, thiết bị học tập

giảng dạy hiện đại, các phòng thực hành thí nghiệm, phòng thực hành chức năng, thư viện; đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến

Các nhà kinh tế giáo dục học đã chứng minh hiệu quả của việc giáo dục và đào tạo phụ thuộc một phần quan trọng vào trình độ cơ sở vật chất - kỹ thuật của lao động sư phạm Hai nhân tố hết sức quan trọng tác động mạnh mẽ đến hiệu quả của giáo dục và đào tạo là trình độ, năng lực của giáo viên và trình độ của cơ sở vật chất - kỹ thuật nhà trường

Thiết bị dạy học là một thành tố của quá trình dạy học, được hình thành và phát triển cùng với lịch sử hình thành và phát triển của qúa trình dạy học Lúc đầu khi xã hội còn ở trình độ phát triển thấp nhà trường ở trạng thái đơn giản, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học có nội hàm đơn giản Khi kinh tế, xã hội và giáo dục ngày càng phát triển thì thiết bị dạy học ngày càng phát triển nhiều về số lượng, đa dạng

về mẫu mã và chủng loại, thì vấn đề đặt ra là làm sao để tổ chức quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học cho hiệu quả Đây là nhiệm vụ nặng nề đối với các cấp quản

lý giáo dục, mà trực tiếp là những nhà quản lý ở các cơ sở giáo dục Chính vì vậy, vấn đề quản lý cơ sở vật chất trường học nói chung và quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học nói riêng đã được nhiều tổ chức và cá nhân nghiên cứu

Trên thế giới đã có một số công trình nghiên cứu về thiết bị dạy học, quản lý

và sử dụng thiết bị dạy học Trong tài liệu "Phương tiện kỹ thuật dạy học và ứng dụng"(Nhà xuất bản Đại học Minxcơ, 1985), tác giả đã đề cập nhiều đến vị trí, vai

trò, chức năng và các loại phương tiện kỹ thuật dạy học Tài liệu cũng đã nêu ra được những ứng dụng cụ thể, chi tiết của phương tiện kỹ thuật dạy học trong quá trình dạy học Tài liệu là cơ sở nghiên cứu cho lĩnh vực thiết bị dạy học và quản lý,

sử dụng thiết bị dạy học ở nước ta Tuy nhiên tài liệu này mang tính tổng quát, khó vận dụng vào tình hình thực tế của giáo dục Việt Nam [Dẫn theo 26]

Tổ chức lao động quốc tế ADB/ILO (Evaluation Rating creteria for the VTE Istitution ADB/ILO – Bangkok, 1997) đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục – đào tạo để kiểm định các nước thuộc tiểu vùng sông Mekong thì trong

đó các tiêu chuẩn về cơ sở vật chất - kỹ thuật chiếm 125/500 điểm

Country Report on Quality Assurance in Higher Education, Bangkok - Thailand, 1998, đưa ra tỉ lệ đánh giá các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia thì điều kiện đảm bảo về cơ sở vật chất - kỹ thuật cho công tác đào tạo chiếm 20% tổng điểm đánh giá chung

Trong xu thế phát triển kinh tế tri thức, giáo dục chuyển từ chủ yếu cung cấp tri thức sang chủ yếu phát triển kỹ năng, năng lực toàn diện cho người học thì những công trình, tài liệu của các nhà khoa học trên thế giới càng khẳng định vai trò, vị trí của thiết bị dạy học, phân tích các hình thức và phương pháp sử dụng cũng như quy trình quản lý thiết bị dạy học trong các nhà trường, cơ sở giáo dục

Ở Việt Nam, mặc dù giáo dục – đào tạo được phát triển trong một nền kinh

tế - xã hội trải qua những khó khăn của chiến tranh, của nền nông nghiệp lạc hậu, của cơ chế quan liêu bao cấp, nhưng co ưở vật chất, thiết bị dạy học đã được nghiên cứu, ứng dụng, khẳng định về nhiều phương diện khác nhau Khi tổng kết kinh nghiệm các trường tiên tiến, ngành giáo dục cũng đã khẳng định rằng cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học là một trong các yếu tố hết sức quan trọng Bài học kinh nghiệm của các quốc gia tiên tiến và thực tiễn giáo dục của nước ta đã chứng minh rằng đào tạo con người mới đáp ứng yêu cầu ngày càng cao, ngày càng đa dạng nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ công nghiệp

hoá, hiện đại hoá đất nước tất yếu phải có những cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng

Vì vậy, nhiều văn bản, chủ trương về công tác quản lý, các công trình, bài viết nghiên cứu về thiết bị dạy học đã được công bố, làm cơ sở để đề xuất những vấn đề liên quan đến mục tiêu, yêu cầu, nội dung, phương pháp, quy trình và các điều kiện đảm bảo của công tác thiết bị dạy học trong các cơ sở giáo dục Về mục tiêu chung của cơ sở vật chất - kỹ thuật, nhiều bài viết đã tập trung vào ba nội dung

cơ bản: xây dựng hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật đáp ứng các yêu cầu cho giáo dục; sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật đạt hiệu quả cao; bảo đảm hệ thống cơ sở vật

chất - kỹ thuật theo đúng các quy định của nhà nước

Nhà xuất bản Hà Nội xuất bản "Tài liệu khoá tập huấn của Dự án Việt Úc" (2001) và cuốn "Quản lý và sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả thiết bị dạy học"

(2006) đưa ra được một số phương pháp quản lý cũng như sử dụng thiết bị dạy học vào giảng dạy để đạt hiệu quả cao

Tác giả Đặng Quốc Bảo, trong đề tài “Các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất – kỹ thuật phục vụ cho việc dạy và học ở trường công lập Thành phố Hồ Chí Minh” [2], đã khảo sát và phân

tích thực trạng quản lý cơ sở vật chất – kỹ thuật ở một số trường tại thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất – kỹ thuật phục vụ cho việc dạy và học ở trường tiểu công lập tại thành phố Hồ Chí Minh

Trong công trình “Phương tiện dạy học hướng dẫn chế tạo và sử dụng”, tác

giả Tô Xuân Giáp đã đưa ra những cơ sở phân loại và phân loại phương tiện dạy học, cách thức lựa chọn, thiết kế, chế tạo, sử dụng phương tiện dạy học và các điều kiện để đảm bảo sử dụng có hiệu quả phương tiện dạy học [27] Theo tác giả, phương tiện dạy học được sử dụng đúng, có tác dụng làm tăng hiệu quả sư phạm của nội dung và phương pháp dạy học lên rất nhiều

Trong cuốn “Một số vấn đề lí luận và thực tiễn của việc xây dựng sử dụng

cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ở trường phổ thông Việt Nam” (Trần Quốc Đắc

chủ biên), các tác giả đã đưa ra các quan điểm làm cơ sở cho việc sử dụng thiết bị dạy học, xác định vị trí, vai trò của cơ sở vật chất thiết bị dạy học ở trường phổ thông [26]

Trong công trình “Quản lý giáo dục” (Bùi Minh Hiền chủ biên), các tác giả

cũng đã đề cập đến các vấn đề lí luận về vai trò của thiết bị dạy học trong sự phát triển hệ thống giáo dục quốc dân, phân loại các nhóm thiết bị dạy học mà người quản lý cần bao quát và đưa ra một số nguyên tắc và giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở nhà trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay

Bài viết “Nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học trường trung học cơ sở” của tác giả Trần Đức Vượng, qua khảo sát việc sử dụng thiết bị dạy học ở

nhiều địa phương, đã rút ra một số nguyên nhân dẫn đến sử dụng không hiệu quả thiết bị dạy học như: trình độ sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên còn thấp, đội ngũ quản lý giáo dục ở một vài địa phương chưa thật sự chú trọng chỉ đạo việc sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học Từ đó, tác giả cũng đã đề ra một số các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học

Trên các tạp chí khoa học như Tạp chí Giáo dục (Bộ GD&ĐT), tạp chí Khoa học Giáo dục (Viện Khoa học Giáo dục – Bộ GD&ĐT), tạp chí Thiết bị Giáo dục (Hiệp hội Thiết bị giáo dục Việt Nam), Tạp chí Giáo chức Việt Nam (Trung ương Hội Cựu giáo chức Việt Nam), tạp chí Giáo dục và Xã hội (Hiệp hội các trường CĐ-ĐH ngoài công lập),… cũng đã đăng tải nhiều bài viết nghiên cứu về thiết bị giáo dục nói chung và công tác quản lý thiết bị giáo dục ở các trường tiểu học nói riêng Những bài viết này đã phân tích những cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và

đề xuất các kiến nghị về việc phát huy hiệu quả của thiết bị giáo dục đối với việc nâng cao chất lượng hoạt động của nhà trường

Nhìn chung, hầu hết các nghiên cứu của các tác giả đã nghiên cứu về lí luận

và thực tiễn, đồng thời đề ra các giải pháp về quản lý cơ sở vật chất – kỹ thuật trường học, quản lý nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất – kỹ thuật trường học hoặc đi sâu vào nghiên cứu sử dụng một loại phương tiện cụ thể để giảng dạy một môn học cụ thể Những kết quả nghiên cứu nói trên đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện tốt công tác quản lý cơ

sở vật chất – thiết bị dạy học ở các cơ sở giáo dục nói chung và các trường tiểu học nói riêng

Các công trình nghiên cứu trên đã nêu được vai trò, vị trí, chức năng của thiết bị dạy học, cách sử dụng thiết bị dạy học đạt hiệu quả và góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy ở các cấp học khác nhau từ phổ thông đến đại học Tuy nhiên, vẫn chưa có nghiên cứu có hệ thống, bám sát yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay về vấn đề quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học ở các trường tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh Với những quy luật

về quản lý giáo dục và quản lý nhà trường, với thực trạng cơ sở vật chất hiện có của các nhà trường và các thiết bị dạy học được cấp theo các dự án giáo dục quốc gia, song song với việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, các trường tiểu học trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh cần phải tăng cường các giải pháp quản lý có tính khả thi, nhằm đầu tư, bảo quản và

sử dụng các thiết bị dạy học, cơ sở vật chất một cách hiệu quả và tiết kiệm

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lí, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường

1.2.1.1 Quản lý

Quản lý là một khái niệm hình thành ngay từ buổi sơ khai của xã hội loài người Trong quá trình lao động, cải tạo thiên nhiên để sinh tồn và phát triển, con người phải kết hợp với nhau thành từng nhóm (tổ chức) để cùng thực hiện mục tiêu của nhóm hay tổ chức Vì thế phải có người đứng đầu (thủ lĩnh) đứng ra phối hợp

hoạt động của các cá nhân, điều hành, phân công lao động cho từng thành viên trong tổ chức Người đứng đầu phải biết cách tổ chức, phối hợp sức mạnh của mọi người trong nhóm và mọi người trong nhóm phải phục tùng và tuân theo mệnh lệnh của người đứng đầu, từ đó quản lý ra đời cùng với sự xuất hiện của nhà nước

Quản lý về cơ bản và trước hết là tác động đến con người để họ thực hiện, hoàn thành những công việc được giao; để họ làm những điều bổ ích, có lợi Điều

đó đòi hỏi ta phải hiểu rõ và sâu sắc về con người như: cấu tạo thể chất, những nhu cầu, các yếu tố năng lực, các quy luật tham gia hoạt động ( tích cực, tiêu cực) xét trên phương diện nghĩa của từ, quản lý thường được hiểu là chủ trì hay phụ trách một công việc nào đó

Quản lý là một dạng lao động xã hội, gắn liền và phát triển cùng với sự phát triển của con người Quản lý là lao động đặc biệt, điều khiển các hoạt động lao động, có tính khoa học và nghệ thuật cao nhưng đồng thời cũng là sản phẩm mang tính lịch sử, tính đặc thù Khi đề cập cơ sở khoa học của quản lý, C.Mác viết: "Bất

cứ lao động nào có tính xã hội, cộng đồng được thực hiện ở quy mô nhất định đều cần ở một chừng mực nhất định Sự quản lý giống như người chơi vĩ cầm một mình thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng"[Dẫn

Theo tác giả Hard Koont: "Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định"

Peter F Druker quan niệm: "Suy cho cùng, quản lý là thực tiễn; bản chất của

nó không nằm ở nhận thức mà là ở hành động; kiểm chứng nó không nằm ở sự logic mà ở thành quả; quyền uy duy nhất của nó là thành tích"

Các nhà nghiên cứu như Fredevinh Wiliam Duylor (1886-1915, người Mỹ), Henri Fayol (1841-1925, người Pháp), Max Weber (1861-1920, người Đức) đều khẳng định: quản lý là một khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển của xã hội

Theo các tác giả Kozlova O.V và Kuznétov I.N: Quản lí là sự tác động có mục đích đến những tập thể con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình sản xuất [Dẫn theo 34]

Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Quản lý là tổ chức, điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định

Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Theo tác giả Trần Kiểm định nghĩa: Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành thành tựu của xã hội [34] Theo tác giả Thái Văn Thành, quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra [Giáo trình Quản lý trường học]

Như vậy, có thể nói: quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những người cộng sự khác nhau cùng chung một tổ chức; quản lý là những tác động có mục đích lên những tập thể người, thành tố cơ bản của hệ thống xã hội; quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội

Quản lý ngày nay được coi là một trong năm nhân tố phát triển kinh tế-xã hội, bao gồm: vốn, nguồn nhân lực, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý; trong

đó quản lý có vai trò mang tính quyết định sự thành công

Tóm lại, có thể nêu khái niệm quản lý như sau: Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi, hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí nhà quản

lý, phù hợp quy luật khách quan

Các chức năng của quản lý cũng được các nhà nghiên cứu xác địnhcó 4

chức năng cơ bản, đó là:

- Chức năng kế hoạch: là công tác xác định trước mục tiêu của tổ chức, đồng

thời chỉ ra các phương pháp, biện pháp để thực hiện mục tiêu, trong điều kiện biến động của môi trường Thực hiện chức năng kế hoạch là trả lời các câu hỏi: Hiện nay chúng ta đang ở đâu? Chúng ta muốn đi đến đâu? Cần phải làm gì để đi đến đó?

- Chức năng tổ chức: là việc sắp xếp, phân công các nhiệm vụ, các nguồn

lực (con người, các nguồn lực khác) một cách tối ưu, nhằm làm cho tổ chức vận hành theo kế hoạch, đạt được mục tiêu đề ra

- Chức năng chỉ đạo: là phương thức tác động của chủ thể quản lý nhằm

điều hành tổ chức vận hành đúng kế hoạch, thực hiện được mục tiêu quản lý

- Chức năng kiểm tra: là phương thức tác động của chủ thể quản lý lên đối

tượng quản lý nhằm thu thập thông tin phản hồi, đánh giá và xử lý các kết quả vận hành của tổ chức, từ đó ra các quyết định quản lý điều chỉnh nhằm thực hiện được mục tiêu đề ra

Bốn chức năng này có mối quan hệ mật thiết với nhau tạo thành một chu trình quản lý như sơ đồ sau:

1.2.1.2 Quản lý giáo dục

Đây cũng là một khái niệm được các nhà nghiên cứu đề cập đến

Theo P.V Khuđôminxky, quản lý giáo dục là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống giáo dục (từ cơ quan quản lý trung ương đến trường học) nhằm đảm bảo cho việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo cho sự phát triển toàn diện và hài hoà của họ trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung của

xã hội cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học và giáo dục, của sự

phát triển thể chất và tâm lý trẻ em.[Dẫn theo 34]

Theo M.M Mechiti Zade: "Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp (tổ

chức, phương pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu, ) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất

mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu

giáo dục – đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh

Tác giả Đặng Quốc Bảo xác định: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là

hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh mẽ công

tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội"[2]

Tóm lại, có thể hiểu khái niệm quản lý giáo dục như sau: Quản lý giáo dục

là những tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở

và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định

1.2.1.3 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường và một phương diện cơ bản của hoạt động quản lý giáo dục Quản lý nhà trường được cụ thể hóa theo bậc học, cấp học, từ mầm non, phổ thông, dạy nghề, cao đẳng – đại học Đối với giáo dục phổ thông, các văn bản, điều

lệ đã có những quy định cụ thể về quản lý trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông

Đối với cấp tiểu học, Điều 19 “Điều lệ trường tiểu học” "[15] có quy định về chức năng quyền hạn và nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường tiểu học như sau:

a) Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

b) Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại khoản 3 Điều 20 của Điều lệ này;

c) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện

kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;

d) Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng

trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;

đ) Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng,

kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;

e) Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;

g) Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;

h) Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường;

i) Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành; thực hiện công khai đối với nhà trường;

k) Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật

Trong công tác quản lý thiết bị dạy học, Hiệu trưởng cần phải đảm bảo các nguyên tắc và yêu cầu sau:

- Yêu cầu về nhận thức:

Phải nhận thức được hệ thống thiết bị dạy học là tài sản quan trọng của nhà trường được trang bị từ mọi nguồn Do đó phải làm cho cán bộ, giáo viên, công nhân viên và các em học sinh có trách nhiệm giữ gìn và bảo quản tốt khi sử dụng những tài sản đó; chống lại các tư tưởng chủ quan, giản đơn, phiến diện không coi trọng thiết bị dạy học; nắm vững quan điểm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, phát huy tính, chủ động, năng động sáng tạo của giáo viên, khắc phục kịp thời hiện tượng dạy chay

- Yêu cầu về quản lý và sử dụng thiết bị dạy học:

Đảm bảo tất cả thiết bị dạy học của trường phải được sắp đặt khoa học, dễ sử dụng và có các phương tiện bảo quản, vật che phủ, phương tiện chống ẩm, mối, mọt, dụng cụ phòng cháy, chữa cháy tốt

Tùy theo tính chất, quy mô thiết bị mà bố trí diện tích phòng và địa điểm cho phù hợp, bảo đảm cho giáo viên và học sinh đi lại thuận tiện và an toàn khi sử dụng

Các thí nghiệm có độc hại, gây tiếng ồn phải được bố trí xa khu học tập, phải

có hệ thống xử lý nước thải theo tiêu chuẩn quy định và có trang bị bảo hộ cho giáo viên và học sinh trong quá trình thực hiện để bảo đảm an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Thiết bị dạy học phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng được các yêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục

mà Bộ giáo dục đã qui định

Thiết bị dạy học phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng, và phải được bảo dưỡng định kỳ, bổ sung phụ tùng, vật tư tiêu hao

Hằng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của Nhà nước về quản

lý tài sản, có thể kiểm kê bất thường khi cần thiết

- Trách nhiệm của Hiệu trưởng: Hiệu trưởng phải nhận thức sâu sắc rằng:

hệ thống thiết bị dạy học là tài sản quan trọng của nhà trường, do nhà trường quản

lý và sử dụng dể thực hiện nhiệm vụ giáo dục

1.2.2 Thiết bị dạy học và quản lý thiết bị dạy học

nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2 Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các

kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở

3 Giáo dục THCS nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc

đi vào cuộc sống lao động

4 Giáo dục THPT nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường

về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

Với mục tiêu đã đặt ra như trên thì TBDH là nhân tố quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục của bậc học phổ thông, trang bị những cơ sở ban đầu hết sức trọng yếu nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam trong tương lai

Theo Lotx Klinbơ (Đức) thì TBDH (hay còn gọi là đồ dùng dạy học, dụng

cụ, ) là tất cả phương tiện vật chất cần thiết cho GV và HS để tổ chức hợp lý, thực hiện có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục tại các cơ sở đào tạo [3]

Theo các nhà nghiên cứu giáo dục của Việt Nam, thiết bị dạy học là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp đối tượng vật chất mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, còn đối với người học thì đó là các nguồn tri thức, là các phương tiện giúp HS lĩnh hội các khái niệm, định luật, học thuyết, hình thành ở họ các kỹ năng, kỹ xảo đảm bảo phục vụ mục đích dạy học

Như vậy có thể hiểu, thiết bị dạy học là hệ thống đối tượng vật chất và tất cả những phương tiện kỹ thuật được giáo viên và học sinh sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục đích dạy học

1.2.2.2 Quản lý thiết bị dạy học

Quản lý thiết bị dạy học là tác động có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hệ thống thiết bị dạy học, phục vụ đắc lực cho công tác đào tạo Trong quản lý thiết bị dạy học đó là sự tác động của nhà quản lý thiết bị dạy họcđến giáo viên, học sinh và các lực lượng khác trong xã hội nhằm đạt được các mục tiêu đề ra

Nội dung quản lý thiết bị dạy học được nhìn nhận theo các cách tiếp cận khác nhau:

- Cách tiếp cận theo nội dung quản lý công tác thiết bị: mua sắm và bổ sung thường xuyên; duy trì, bảo quản thiết bị dạy học; sử dụng thiết bị dạy học

- Cách tiếp cận theo chức năng quản lý: lập kế hoạch quản lý thiết bị dạy học; tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý thiết bị dạy học; chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý thiết bị dạy học; đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý thiết bị dạy học

1.2.3 Giải pháp và giải pháp quản lý thiết bị dạy học

Giải pháp theo "Từ điển Tiếng Việt" (Trung tâm Từ điển học, Hà Nội – 2000) thì giải pháp là: Phương pháp giải quyết một vấn đề nào đó; khái niệm hiệu quả được hiểu là sự đạt được mục tiêu đặt ra phù hợp với chức năng nhiệm vụ

được giao

Giải pháp quản lý thiết bị dạy học là phương pháp giải quyết những vấn đề

khó khăn trong quản lý, sử dụng thiết bị dạy học nhằm đạt được mục tiêu quản lý,

sử dụng thiết bị dạy học đề ra trong kế hoạch của nhà trường

Giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học là phương pháp giải quyết những vấn đề khó khăn trong quản lý, sử dụng thiết bị dạy học nhằm đạt

được mục tiêu quản lý, sử dụng thiết bị dạy học đề ra trong kế hoạch của trường tiểu học

1.3 Một số vấn đề về thiết bị dạy học ở trường tiểu học

1.3.1 Vị trí, vai trò của thiết bị dạy học trong giáo dục, đào tạo

Thiết bị dạy học là một trong những điều kiện vật chất của nhà trường, của các cơ sở đào tạo Thiết bị dạy học có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục của Đảng và nhà nước: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần 2 (Khoá VIII) đã khẳng định, tất cả các trường phổ thông đều có… các trang thiết bị tối thiểu để thực hiện các thí nghiệm trong chương trình, sớm chấm dứt tình trạng dạy chay để nhằm nâng cao chất lượng dạy

và học

Thiết bị dạy học là công cụ lao động của người giáo viên, là phương tiện giúp học sinh dễ hiểu các khái niệm, dễ lĩnh hội kiến thức, giúp học sinh hình thành những kỹ năng thói quen cần thiết, bước đầu luyện tập thực hành, lao động, ứng dụng trong đời sống Thiết bị dạy học có vai trò hết sức cần thiết cho các quá trình

sư phạm

Thiết bị dạy học chẳng những tạo điều kiện đi sâu vào các đề tài nghiên cứu,

mà còn cho phép trình bày các vấn đề trừu tượng một cách sinh động Trong hoạt động nhận thức nói chung, thiệt bị hỗ trợ quá trình tiếp nhận tri thức, rèn luyện kỹ năng nhanh và bền vững Thiết bị dạy học kích thích hứng thú tiếp thu tri thức; cung cấp thông tin chính xác, đấy đủ về các sự vật, hiện tượng, đối tượng, các quá trình nghiên cứu giúp nâng cáo chất lượng và hiệu quả dạy học; giúp nâng cao tính trực quan của dạy học, góp phần giảm nhẹ cường độ lao động của giáo viên, giảm bớt thuyết trình giúp học sinh dễ hiểu

Thiết bị dạy học là phương tiện quan trọng để rèn luyện thể chất và nhân cách học sinh Theo nghiên cứu của Hiệp hội công nghệ nghe - nhìn (Hoa Kỳ) đánh giá

chung về hiệu quả của quá trình giáo dục và đào tạo thì mỗi phương pháp gắn liền với từng loại phương tiện sẽ đạt hiệu quả khác nhau:

 10% đối với những gì ta đọc được

 20% đối với những gì ta nghe được

 30% đối với những gì ta nhìn được

 50% đối với những gì ta nhìn và nghe được

 80% đối với những gì ta nói được

 90% đối với những gì ta nói và làm được

Tổng kết quá trình dạy học và nhận thức, các kết quả nghiên cứu đã kết luận: tôi nghe – tôi quên; tôi nhìn – tôi nhớ; tôi làm – tôi hiểu

Tóm lại, để quá trình nhận thức đạt hiệu quả cao thì cần phải thông qua quá trình nghe, nhìn và thực hành, thí nghiệm Quá trình dạy học là quá trình nhận thức được tổ chức ở mức độ cao, vì vậy thiết bị dạy học là yếu tố quan trọng trong quá trình dạy học tại các cơ sở giáo dục Do đó, trong nhà trường cần phải có thiết bị dạy học đầy đủ để học sinh thực hành, thí nghiệm

Sơ đồ mối quan hệ giữa thành tố chủ yếu trong quá trình dạy học

Thiết bị dạy học chịu sự chi phối của nội dung và phương pháp dạy học Nội dung dạy học quy định những đặc điểm cơ bản của thiết bị dạy học bởi lẽ việc lựa

chọn và sử dụng thiết bị dạy học phải được cân nhắc lựa chọn để sử dụng hợp lý nhằm đáp ứng được yêu cầu nội dung chương trình, đồng thời cũng phải giáo viên

và học sinh khi sử dụng

Trong thời đại bùng nổ thông tin, khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão, nhiều tri thức đang được giảng dạy trong chương trình phổ thông nhưng đã lạc hậu trên thực tế Vấn đề đặt ra là phải lựa chọn nội dung và phương pháp dạy học như thế nào để học sinh không những chiếm lĩnh được tri thức mới, đồng thời phải hình thành năng lực tự học, tự phát triển Vì vậy phương pháp dạy học mới phải theo xu hướng tích cực hoá quá trình nhận thức của học sinh, tăng cường năng lực thực hành, năng lực tự nghiên cứu Muốn đạt được điều đó thì không có cách nào khác là phải tăng cường trang bị và đặc biệt là nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học, trong đó chú trọng các phương tiện nghe nhìn, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào dạy học

Ngược lại, những thành tựu của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin đã làm xuất hiện nhiều loại hình thiết bị dạy học mới giúp cho việc đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả hơn Việc hoàn thiện các phương pháp dạy học sẽ không thể thực hiện được nếu không sử dụng rộng rãi các thiết bị dạy học hiện đại (máy tính, thiết bị chiếu, )

1.3.2 Phân loại các thiết bị dạy học

1.3.2.1 Các loại hình thiết bị dạy học

Thiết bị giáo dục rất đa dạng, có thể phân loại theo những hệ thống sau:

Theo đặc điểm của các nhiệm vụ dạy học:Hệ thống các phương tiện truyền

đạt thông tin; hệ thống các phương tiện kiểm tra kiến thức; hệ thống các phương tiện rèn luyện kỹ năng; hệ thống các phương tiện tự học; hệ thống các phương tiện

làm quen với quá trình sản xuất

Theo nguyên tắc làm việc của các phương tiện:Các phương tiện cơ khí; các

phương tiện thủ công; các phương tiện cơ điện; các phương tiện điện tử; các

phương tiện tự động, bán tự động hay thô sơ

Theo đặc tính tác động đến các giác quan:các phương tiện nghe; các

phương tiện nhìn; các phương tiện nghe - nhìn

Theo thành phần người học: các phương tiện dành cho cá nhân; các phương

tiện dành cho nhóm học tập; các phương tiện dành cho tập thể lớp

Về phía GV phân loại theo dạng sản phẩm là phổ biến nhất:

- Tranh, ảnh, bản đồ giáo khoa: là loại hình được sử dụng nhiều nhất dùng

để minh họa một sự vật, một hiện tượng ở nhiều môn học

- Băng, đĩa ghi âm, ghi hình: có tính năng tái hiện hiện thực thông qua âm thanh, hình ảnh và có tác động mạnh đến xúc cảm và nhận thức của học sinh

- Tấm nhựa trong, phim miếng: giúp nghiên cứu sự vật, hiện tượng dưới dạng tĩnh trong một thời gian trình bày tuỳ ý

- Mẫu vật (vật thật): là phương tiện giúp nghiên cứu nguồn gốc tự nhiên, loại này hết sức đa dạng và phong phú

- Mô hình: mô phỏng lại sự vật, một quy trình, cho nghiên cứu cấu tạo, hoạt động của những đối tượng dựa trên phương pháp tương tự

- Phần mềm vi tính: là công nghệ thông tin đa phương tiện có tính năng lưu trữ, hiển thị được kết hợp bởi các văn bản truyền thống, các hình ảnh, các âm thanh hoặc các đoạn phim minh họa

- Máy móc, hóa chất và dụng cụ thí nghiệm: là phương tiện đặc trưng cho các môn khoa học thực nghiệm như vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ,.…

1.3.2.2 Phân loại theo các loại hình

Các loại hình thiết bị dạy học được chia ra thành 2 loại: thiết bị dạy học truyền thống và thiết bị dạy học hiện đại

Thiết bị dạy học truyền thống đã được sử dụng từ khi nghề dạy học phát

triển Giáo viên và học sinh có thể khai thác trực tiếp lượng thông tin chứa đựng trong từng thiết bị Ví dụ một bức tranh vẽ cấu tạo của một thiết bị nào đó thì tất cả những lượng thông tin như hình dáng, màu sắc, cấu tạo ngoài, cấu tạo trong của thiết bị đều được giáo viên chỉ dẫn cho học sinh hoặc học sinh tự khai thác các lượng thông tin đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên Giá thành các thiết bị dạy học truyền thống không đắt nên có thể trang bị đại trà cho các nhà trường Giáo viên và học sinh dễ sử dụng, dễ bảo quản Từ năm 2005 trở về trước thì thiết bị dạy học cung cấp cho các trường tiểu học chủ yếu là thiết bị dạy học truyền thống

Thiết bị dạy học hiện đại có đặc điểm chung và khác biệt là: muốn khai thác

lượng thông tin chứa đựng trong từng thiết bị dạy học phải có thêm các máy móc chuyên dùng tương ứng Tất cả các hệ thống đó thường được gọi là các phương tiện kỹ thuật dạy học đa phương tiện So với các thiết bị dạy học truyền thống thì các phương tiện kỹ thuật dạy học đa phương tiện có một số đặc điểm khác biệt Mỗi hình thức dạy học đa phương tiện bao gồm 2 khối: khối mang thông tin và khối chuyển tải thông tin tương ứng Cấu trúc của hình thức dạy học đa phương tiện được thể hiện trong bảng sau:

Bảng 1.1 Cấu trúc của các hình thức dạy học đa phương tiện

Khối mang thông tin Khối chuyển tải thông tin tương ứng

- Phim Slide, phim chiếu bóng - Máy chiếu Slide, máy chiếu bóng

- Bản trong - Máy chiếu qua đầu

- Băng, đĩa ghi âm - Radio cassette, đầu đĩa CD, máy tính

- Băng, đĩa ghi hình - Đầu Video, đầu đĩa hình, máy tính, máy

chiếu đa năng, màn chiếu

- Phần mềm dạy học - Máy tính, máy chiếu đa năng, màn chiếu,

bảng kỹ thuật số

- Giáo án điện tử, bài giảng điện

tử, giáo án kỹ thuật số, trang Web

học tập

- Máy tính, máy chiếu đa năng, màn chiếu, bảng kỹ thuật số

- Phải có điện lưới hoặc máy phát điện

- Đắt tiền gấp nhiều lần so với các PTDH thông thường

- Phải có trình độ sử dụng và bảo quản tốt

- Phải có phòng ốc chuyên biệt để lắp đặt, sử dụng và bảo quản

Hiện nay, một số tranh ảnh, bản đồ sách giáo khoa đã được chuyển vào chương trình phần mềm vi tính Ngay cả các dây chuyền sản xuất hoá chất như sản xuất gang, thép, lọc hoá dầu, cũng có phần mềm trình chiếu cho HS quan sát Các thí nghiệm thông thường như đo độ pH của dung dịch, đo vận tốc và gia tốc của chuyển động nhanh dần đều đã trở nên nhanh chóng và chính xác hơn nhờ sự kết nối với phần mềm dạy học Các dụng cụ trên đã giúp rèn luyện kĩ năng thực hành của HS, gắn lý thuyết sách giáo khoa với thực tiễn

1.3.3 Các yêu cầu chung đối với thiết bị dạy học hiện nay

1.3.3.1 Chất lượng thiết bị dạy học

Chất lượng thiết bị dạy học được đánh giá theo các tiêu chí sau:

- Các thiết bị dạy học phải đảm bảo tính đồng bộ, đủ số lượng, chủng loại để phục vụ thiết thực cho yêu cầu của hoạt động dạy-học theo từng môn, nhóm môn

- Đảm bảo tính khoa học: chuẩn xác trong việc phản ánh hiện thực

- Đảm bảo tính an toàn cho người sử dụng

- Có tính giáo dục cao

- Độ bền vững cơ học tốt

- Đảm bảo tính thẩm mỹ, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, khả năng và đặc điểm tư duy của học sinh

- Đảm bảo tính sư phạm: là sự phù hợp với các yêu cầu về mặt sư phạm như

độ rõ, kích thước, màu sắc, dể sử dụng…

1.3.3.2 Tính hiệu quả của thiết bị dạy học

Thiết bị dạy học giúp giáo viên và học sinh đạt được mục đích đặt ra qua các bài học Để có thể đảm bảo tính hiệu quả mà các thiết bị dạy học mang lại thì các thiết bị dạy học cần phải dễ sử dụng và mang tính ứng dụng thực tiễn cao, điều này

sẽ tránh làm lãng phí các thiết bị dạy học, tránh lãng phí Ngân sách Nhà nước

1.3.3.3 Phù hợp với phương pháp dạy học

Các thiết bị dạy học có chức năng chính đó là bổ trợ mang tính thực tế cho giáo viên trên lớp, vì thế việc thiết bị dạy học phải phù hợp với yêu cầu về đổi mới nội dung và đổi mới phương pháp của chương trình giáo dục là yêu cấu chủ yếu để đánh giá chất lượng của các thiết bị dạy học đó

1.3.3.4 Đáp ứng nhu cầu về giá thành

Với kinh phí hiện nay của các trường tiểu học thì việc chi phí để tự mua thiết

bị dạy học phục vụ cho việc giảng dạy là không nhiều, chủ yếu mới chỉ dừng ở việc sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị dạy học Vì vậy để các thiết bị dạy học tới được với các cơ sở đào tạo rộng rãi hơn, tránh được tình trạng nhà trường thì thiếu thiết

bị dạy học trong khi các cơ sở sản xuất ra thiết bị dạy học lại không bán được thì giá thành của các thiết bị dạy học cần phải được giảm thiểu

1.3.3.5 Đảm bảo quá trình bảo dưỡng và sửa chữa thay thế

Việc hao mòn, hư hỏng các thiết bị dạy học là điều không tránh khỏi trong quá trình sử dụng Một thiết bị dạy học có phát huy tác dụng tốt hay không phụ thuộc vào việc bảo dưỡng và sữa chữa thiết bị đó Với nguồn kinh phí định mức cấp cho các trường tiểu học hiện nay thì không thể thay mới thiết bị dạy học ngay sau khi hư hỏng Vì vậy nhà sản xuất phải đảm bảo được yêu cầu các thiết bị dạy học có thể bảo dưỡng và sửa chữa một cách dễ dàng

1.4 Công tác quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học

1.4.1 Mục đích quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học

Thiết bị dạy học hiện nay là công cụ quan trọng trong hoạt động nhận thức của học sinh, nhất là các thiết bị dạy học có ứng dụng những thành tựu của công nghệ thông tin và truyền thông

Việc quản lý thiết bị dạy học trong nhà trường tiểu học nhằm mục đích làm cho thiết bị dạy học trở thành người bạn đồng minh trung thành của giáo viên trong việc cải tiến chất lượng giảng dạy, cũng chính là làm cho thiết bị dạy học trở thành công cụ cho học sinh rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, nâng cao nhận thức,

tu dưỡng đạo đức và để thực hiện mục tiêu bao trùm là nhằm nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường

Việc quản lý thiết bị dạy học tốt sẽ giúp phát huy tối đa vai trò và tác dụng của thiết bị dạy học trong việc nâng cao chất lượng GD&ĐT học sinh ở trường tiểu học

1.4.2 Nội dung cơ bản của quản lý thiết bị dạy học ở trường tiểu học

1.4.2.1 Quản lý công tác xây dựng hệ thống thiết bị dạy học

a) Quản lý việc lập kế hoạch

Trên cơ sở quy mô, loại hình trường, lớp, học sinh, các trường tiểu học phải tiến hành lập kế hoạch xây dựng hệ thống thiết bị dạy học cho nhà trường Ngoài thiết bị được cấp phát, nhà trường phải mua sắm bổ sung theo kế hoạch dài hạn (5 năm), trung hạn (3 năm) và ngắn hạn (1 năm) để đảm bảo thiết bị dạy học phải đủ

về số lượng, chủng loại theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cho bậc tiểu học

mà Bộ GD&ĐT quy định

Trước khi lập kế hoạch xây dựng hệ thống thiết bị dạy học, các trường cần tiến hành rà soát về số lượng, chủng loại, chất lượng thiết bị dạy học hiện có và đối chiếu với danh mục thiết bị dạy học tối thiểu do Bộ GD&ĐT quy định cũng như nhu cầu bổ sung để đa dạng hoá thiết bị dạy học, từ đó có thể mua sắm bổ sung

hoặc phát động cán bộ, giáo viên nhà trường tự làm các thiết bị dạy học đơn giản cung cấp cho hệ thống thiết bị dạy học nhà trường

Trong kế hoạch phải nêu rõ số lượng, chủng loại thiết bị dạy học cần mua mới, bổ sung, sửa chữa, làm mới; dự trù về mức kinh phí, nguồn kinh phí, quá trình, thời gian thực hiện, người thực hiện

Kế hoạch xây dựng hệ thống thiết bị dạy học được thông qua lãnh đạo nhà trường và Hội đồng giáo dục để đưa vào thực hiện

b) Quản lý tổ chức thực hiện kế hoạch

Trên cơ sở kế hoạch đã được duyệt, lãnh đạo nhà trường chỉ đạo các bộ phận

có liên quan đến công tác xây dựng hệ thống thiết bị thực hiện kế hoạch đã đặt ra qua các biện pháp cụ thể sau:

- Phân công trong Ban giám hiệu quản lí thiết bị dạy học (Phân công cho 1 Phó Hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất, thiết bị dạy học)

- Phân công tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm mua sắm, bổ sung thiết bị dạy học theo kế hoạch

- Chuẩn bị đầy đủ các nguồn lực cần thiết để họ thực hiện kế hoạch (tài chính, thời gian, con người, điều kiện bảo quản)

c) Chỉ đạo, quản lý thực hiện kế hoạch xây dựng hệ thống thiết bị

Trong quá trình thực hiện, lãnh đạo nhà trường cần thường xuyên kiểm tra, đôn đốc để hoàn thành kế hoạch đã đặt ra Việc chỉ đạo thực hiện kế hoạch thông qua các biện pháp như:

- Giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện kế hoạch

- Hỗ trợ, giúp đỡ khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện kế hoạch

- Động viên, khuyến khích kịp thời để hoàn thành kế hoạch đã đặt ra

d) Quản lý việc kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Căn cứ vào các mốc thời gian đã xây dựng trong kế hoạch và bộ phận thực hiện, từng giai đoạn , từng kỳ hay năm học nhà trường cần tổ chức đánh giá việc

thực hiện kế hoạch đã xây dựng thông qua kiểm tra, kiểm kê thiết bị dạy học, từ đó thấy được những vấn đề đã thực hiện được, vấn đề còn tồn tại để kịp thời bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao hiệu quả của công tác xây dựng thiết bị dạy học cho nhà trường, đáp ứng được yêu cầu dạy-học

1.4.2.2 Quản lý kế hoạch mua sắm, trang bị thiết bị dạy học

Sau mỗi năm học, Hiệu trưởng phải tiến hành điều tra về số lượng, chất lượng, chế độ bảo quản thiết bị dạy học của từng môn học nhằm đánh giá mức độ trang thiết bị giáo dục so với yêu cầu của từng bộ môn Xác định hiệu quả khai thác các thiết bị dạy học hiện có thông qua việc thống kê các lượt sử dụng thiết bị của mỗi

tổ, mỗi giáo viên trong từng học kỳ so với yêu cầu chung của chương trình từ đó xây dựng kế hoạch mua sắm và bảo quản thiết bị dạy học cho các năm học tiếp theo

Nghiên cứu danh mục thiết bị dạy học Để chuẩn bị cho năm học mới Hiệu trưởng thường yêu cầu nhân viên phụ trách thiết bị dạy học theo dõi và kịp thời báo cáo cho hiệu trưởng các thông tin về danh mục thiết bị do Công ty thiết bị giáo dục của Bộ Giáo dục ban hành, ngay khi có công văn hướng dẫn của Bộ Giáo Dục

và Đào tạo cũng như của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, hiệu trưởng đã chỉ đạo Phó hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất tải danh mục thiết bị dạy học do Công ty thiết bị giáo dục của Bộ ban hành từ trên mạng để nghiên cứu

và phát cho các Tổ chuyên môn đối chiếu, so sánh để lập kế hoạch mua sắm thiết

bị cho năm học mới phù hợp với yêu cầu và điều kiện của nhà trường

1.4.2.3 Quản lý việc bảo quản thiết bị dạy học

- Để bảo quản tốt thiết bị dạy học trong nhà trường thì Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, cán bộ (GV) phụ trách thiết bị dạy học phải nắm vững các quy định, yêu cầu, chế độ, bảo quản thiết bị dạy học Các quy định này đã được đề cập trong Quy chế thiết bị giáo dục trong trường mầm non, trường phổ thông, ban hành

kèm theo Quyết định số 41/2000/QĐ-BGDĐT ngày 07/9/2000 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

- Việc bảo quản thiết bị dạy học trong trường tiểu học được giao cho cán bộ (GV) phụ trách thiết bị dạy học trực tiếp quản lý

- Để bảo quản tốt các thiết bị dạy học thì việc chuẩn bị cơ sở vật chất như phòng kho, tủ, giá để sắp xếp thiết bị dạy học là vô cùng quan trọng Tuỳ thuộc vào quy mô số lớp, số học sinh nhà trường mà số bộ thiết bị dạy học của nhà trường nhiều hay ít, trên cơ sở đó mỗi trường phải có một số phòng kho đủ diện tích để sắp xếp thiết bị Việc bố trí kho chứa thiết bị thường được ưu tiên các phòng kiên

cố, an toàn

- Việc bảo dưỡng thiết bị dạy học phải được thực hiện đúng quy trình và phương pháp bảo quản thiết bị dạy học Bên cạnh việc bảo dưỡng định kỳ, bảo dưỡng trong hè, thì việc bảo dưỡng thiết bị dạy học ngay sau khi sử dụng là rất cần thiết, nó giúp tăng đáng kể tuổi thọ của thiết bị dạy học

- Bên cạnh các vấn đề trên thì việc kiểm tra thường xuyên hoặc đột xuất của lãnh đạo nhà trường về công tác bảo quản thiết bị dạy học là rất cần thiết Hàng năm, các trường tiến hành kiểm kê thiết bị dạy học vào cuối năm học theo đúng quy định của Nhà nước về quản lý tài sản Ngoài kiểm kê theo năm học thì thiết bị dạy học còn được kiểm kê trong một số trường hợp khác như: Khi thay đổi hiệu trưởng hoặc người phụ trách công tác thiết bị dạy học; khi thay đổi địa điểm, sáp nhập, chia tách, đình chỉ hoạt động, giải thể trường; khi xảy ra thiệt hại do thiên tai, hoả hoạn, trộm cắp; khi cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền yêu cầu

1.4.2.4 Quản lý việc khai thác, sử dụng thiết bị dạy học

- Xây dựng và ban hành các quy định về sử dụng thiết bị dạy học: Ở các trường tiểu học hiện nay, thiết bị dạy học được trang bị theo chương trình sách giáo khoa mới nên tương đối đầy đủ, hiện đại Với quy định tất cả các tiết học có thiết bị dạy học thì giáo viên phải sử dụng thiết bị dạy học vào giờ dạy Trên cơ sở

đó mỗi nhà trường xây dựng các quy định riêng, cụ thể hơn và phù hợp cho từng trường để yêu cấu giáo viên sử dụng thiết bị dạy học thường xuyên và có hiệu quả, tránh dạy "chay", dạy "suông"

Trong các tiêu chí đánh giá thi đua hoặc kiểm tra đánh giá các mặt hoạt động công tác chuyên môn đối với tập thể, cá nhân đề có nội dung quy định về việc sử dụng thiết bị dạy học

- Công tác bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng hiệu quả thiết bị dạy học cho đội ngũ giáo viên: Hàng năm các tổ chuyên môn của các trường tiểu học thường tổ chức nhiều chuyên đề, hội thảo, hội giảng trong năm học Việc kết hợp giữa cán bộ phụ trách thiết bị dạy học với các tổ chuyên môn, với nhà trường thực hiện các chuyên đề sử dụng thiết bị dạy học của từng bộ môn

sẽ giúp bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng thiết bị dạy học cho giáo viên

- Xây dựng kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học hợp lý: Xây dựng danh mục thiết bị dạy học theo môn học, tiết học là vấn đề rất cần thiết, nó giúp cho cán bộ phụ trách thiết bị dạy học cũng như giáo viên khối lớp chủ động hơn trong việc đăng ký, cho mượn, sử dụng cũng như bảo quản thiết bị dạy học Căn cứ vào kế hoạch thực hành thí nghiệm của các tổ, nhóm chuyên môn, và số lượng thiết bị dạy học hiện có cán bộ phụ trách thiết bị dạy học xây dựng kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học của nhà trường trong năm học Qua đó cán bộ phụ trách thiết bị dạy học có thể nắm vững tiết nào thiếu thiết bị dạy học loại gì, số lượng bao nhiêu để có kế hoạch bổ sung kịp thời

- Giáo viên bộ môn xây dựng kế hoạch bộ môn, kế hoạch giảng dạy trong đó

có đăng ký sử dụng thiết bị dạy học theo yêu cầu bài soạn Việc đăng ký và sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên bộ môn được thể hiện thông qua giáo án, đăng

ký giảng dạy, đăng ký mượn thiết bị dạy học, sổ sử dụng thiết bị dạy học

- Giám sát và theo dõi việc sử dụng thiết bị dạy học được thông qua lãnh đạo nhà trường, tổ trưởng chuyên môn và cán bộ phụ trách công tác thiết bị dạy học Hàng tuần, hàng tháng và từng học kì, trong các cuộc họp tổ chuyên môn, họp hội đồng sư phạm, cán bộ phụ trách thiết bị dạy học sẽ báo cáo tình hình sử dụng thiết

bị dạy học của giáo viên thông qua việc đối chiếu giữa kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học của tổ, nhóm chuyên môn với số lượng, chủng loại thiết bị dạy học mà giáo viên bộ môn chính thức mượn để sử dụng, từ đó đánh giá mức độ sử dụng thiết bị dạy học của từng giáo viên Lãnh đạo nhà trường cũng đánh giá việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên qua kiểm tra, dự giờ và báo cáo của các bộ phận Từ việc đánh giá đó để xếp loại thi đua hàng tháng, hàng kỳ cho giáo viên cũng như đôn đốc việc sử dụng thiết bị dạy học đối với những giáo viên còn ít sử dụng thiết bị dạy học, dạy "chay", dạy "suông"

- Thi đua, khen thưởng những cá nhân, tập thể sử dụng hiệu quả thiết bị dạy học: Để động viên đối với các tập thể (tổ, nhóm chuyên môn) hoặc cá nhân từng giáo viên trong việc sử dụng thường xuyên và có hiệu quả thiết bị dạy học, nâng cao được hiệu quả giờ lên lớp và chất lượng dạy - học Các trường thường xây dựng quy chế thi đua khen thưởng riêng và có những hình thức khen thưởng nhằm khích lệ sự hăng say, niềm đam mê trong công việc của giáo viên

1.4.2.5 Quản lý đội ngũ cán bộ, nhân viên trực tiếp làm công tác thiết bị dạy học

Nếu có thiết bị đầy đủ và tốt, nhưng không có một đội ngũ cán bộ quản lý, bảo quản thiết bị thì không những không phát huy tác dụng mà còn gây lãng phí, thất thoát Vì vậy, xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng một đội ngũ cán bộ quản lý, bảo quản thiết bị tốt có một vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của thiết bị dạy học đối với các hoạt động của trường tiểu học

Vì vậy, cần phải tuyển chọn, bồi dưỡng, nâng cao trình độ những người trực tiếp làm công tác thiết bị dạy học (chuyên trách, kiêm nhiệm), không để xảy ra tình