Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ long an trong thời kỳ hội nhập

- Toàn cầu hóa và vấn đề kế thừa một số giá trị truyền thống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay Mai Thị Quý, Nxb Khoa học xã hội, Hà được nâng cao trình độ v mọi mặt, có tr

Chương 1: Giá trị đạo đức truyền thống và tầm quan trọng của giáo

dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay 14

1.1 Giá trị đạo đức truyền thống 14

1.2 Thanh niên Long An và tầm quan trọng của giáo dục giá trị

đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay 29

Chương 2: Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác

giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long

An hiện nay 43

2.1 Thực trạng công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho

thanh niên Long An hiện nay 43

2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục giá

trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay

GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO

PHỤ NỮ LONG AN TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS.Vũ Thị Phương Lê

Nghệ An, 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Trường Đại học Vinh, Trường Đại học Kinh tế công nghiệp Long An; Khoa Giáo dục chính trị, phòng đào tạo sau Đại học Trường Đại học Vinh, đặc biệt là TS Vũ Thị Phương Lê - Giảng viên Khoa Giáo dục chính trị Trường Đại học Vinh, đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tác giả với những chỉ dẫn khoa học, quý giá trong suốt quá trình triển khai nghiên cứu và hoàn thành luận văn Xin cảm ơn các th y cô giáo, các nhà khoa học đã trực tiếp giảng dạy truy n đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành chính trị học trong những năm tháng v a qua

Xin gửi tới các Ban chuyên môn Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Long An, các

cơ quan, đơn vị liên quan lời cảm ơn sâu sắc vì đã tạo mọi đi u kiện thuận lợi giúp tác giả thu thập số liệu cũng như những tài liệu nghiên cứu c n thiết liên quan tới luận văn

Rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp quý báu của quý th y, cô, các nhà khoa học, đọc giả và các đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

Trang

Trang bìa phụ 1

Lời cảm ơn 2

Mục lục 3

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 11

Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập 11

1 1 Giá trị đạo đức truy n thống của người phụ nữ Việt Nam, sự hình thành và một số giá trị cơ bản 11

1 2 Tác động của thời kỳ hội nhập và t m quan trọng của việc giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập 25

1 3 Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập 32

Chương 2: Thực trạng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập 42

2 1 Khái quát v tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Long An và thực trạng đạo đức phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 42

2 2 Những thành tựu đạt được trong công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 47

2 3 Những hạn chế trong công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 53

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập 60

3 1 Phương hướng nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 60

3 2 Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 64

KẾT LUẬN 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ là quá trình tác động nhằm chuyển hóa những chuẩn mực, nguyên tắc, giá trị đạo đức b n vững của dân tộc thành đạo đức và nhân cách của mỗi người phụ nữ, giúp họ tự giác đi u chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống T lâu, những giá trị như: lòng yêu nước nồng nàn, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, đã trở thành những giá trị đạo đức b n vững của phụ nữ Việt Nam Do đó, giáo dục giá trị đạo đức

truy n thống cho phụ nữ không chỉ để giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp

đó mà còn là một sự chuẩn bị vô cùng quan trọng nguồn nhân lực cho đất nước nhằm xây dựng một thế hệ phụ nữ có đủ bản lĩnh, trí tuệ, đạo đức, lòng vị tha, nhân hậu và cả sự năng động, sáng tạo để làm tốt sứ mệnh lịch sử trong giai đoạn mới

Kế th a truy n thống hào hùng của phụ nữ Việt Nam, phụ nữ Long An luôn thể hiện được phẩm chất và cốt cách của mình trong suốt chi u dài lịch

sử, t những ngày đ u khai hoang lập ấp, họ đã đặt dấu ấn với những nhát cuốc đ u tiên trên mảnh đất vốn là r ng rậm hoang vu, sình l y; chung lưng đấu cật đào kênh xổ phèn, ngăn mặn, trồng cây, cấy lúa Để t đó, nhi u con sông, kênh, rạch, hạt lúa gắn tên với những người phụ nữ như rạch Bà Hùng, kênh Bà Vụ, lúa Nàng Hương, lúa Nàng Thơm, ra đời Suốt cuộc trường chinh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, phụ nữ Long An bằng tài trí và sự khéo léo đã làm nên những chiến công oanh liệt, làm cho kẻ thù khiếp

sợ, góp ph n làm rạng rỡ quê hương Long An với tám chữ vàng “Trung dũng kiên cường, toàn dân đánh giặc”

Do vậy, vấn đ giá trị đạo đức truy n thống dân tộc, giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho người Việt Nam nói chung và phụ nữ nói riêng đã trở thành

đ tài được nhi u nhà lý luận quan tâm nghiên cứu

Bàn về giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, có các công trình tiêu biểu sau:

- Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam (GS, NGND Tr n

Văn Giàu, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2011)

- Đến hiện đại từ truyền thống (GS Tr n Đình Hượu, Nxb Văn hóa,

Hà Nội, 1996)

- Xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta hiện nay (TS Nguyễn Thị Thọ,

Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2011)

- Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc

dân tộc (Nguyễn Khoa Đi m chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001)

- Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay (Võ Văn Thắng, Luận án tiến sĩ,

Hà Nội, 2005)

Nhìn chung, các công trình này đ u xem xét sự hình thành các giá trị truy n thống dân tộc t những đi u kiện tự nhiên và xã hội đặc thù của Việt Nam Các công trình cũng chỉ ra những giá trị truy n thống cơ bản của Việt Nam, như lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự lực tự cường, tinh th n đoàn kết, lòng nhân ái, bao dung

Bàn về giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam, có các công trình tiêu biểu nhƣ:

- Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại (Lê Thị Nhâm Tuyết - Ủy ban khoa

học xã hội Việt Nam – Viện Dân tộc học, Nxb Khoa học xã hội, 1973)

- Truyền thống phụ nữ Việt Nam (GS Tr n Quốc Vượng, Nxb Văn hóa –

- Kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam tình hình hiện nay (Lê Thị Minh Hiệp, Luận văn thạc sĩ Triết học, Hà Nội, 2000)

- Phát huy giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức mới cho người phụ nữ Việt Nam hiện nay (Nguyễn Thị Lan, Luận văn thạc

th a những giá trị truy n thống của phụ nữ Việt Nam trong suốt quá trình phát triển của mình Đó là truy n thống chiến đấu kiên cường, anh hùng, bất khuất, lao động sáng tạo, Những truy n thống này đã được phụ nữ cả nước kế th a

và phát huy vì những mục tiêu cao cả của phụ nữ Việt Nam và thời đại

Ngoài ra, còn có một số bài viết liên quan đến vấn đ giá trị truy n thống dân tộc và giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ trong thời kỳ hiện đại:

- Phụ nữ Việt Nam bước vào thế kỷ XXI (GS Lê Thi, Tạp chí Cộng sản,

- Toàn cầu hóa và vấn đề kế thừa một số giá trị truyền thống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay (Mai Thị Quý, Nxb Khoa học xã hội, Hà

được nâng cao trình độ v mọi mặt, có trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu c u công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế; có việc làm, được cải thiện rõ rệt v đời sống vật chất, văn hóa, tinh th n; tham gia ngày càng nhi u hơn công việc xã hội, bình đẳng trên mọi lĩnh vực; đóng góp ngày càng lớn hơn cho xã hội và gia đình Phấn đấu để nước ta là một trong các

quốc gia có thành tựu bình đẳng giới tiến bộ nhất của khu vực” Quyết định số 343/QĐ-TTg ngày 12/3/2010 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt Đề án Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất, đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (giai đoạn 2010 – 2015) với mục tiêu “Tuyên

truy n, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo tiêu chí: có lòng yêu nước; có sức khỏe;

có tri thức, kỹ năng ngh nghiệp; năng động, sáng tạo; có lối sống văn hóa, có lòng nhân hậu nhằm nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi của người dân, cộng đồng, xã hội, đặc biệt là phụ nữ trong việc giữ gìn , phát huy và xây dựng phẩm chất, đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam đáp ứng yêu c u của thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [52]

Những nghiên cứu trên đã cho thấy vai trò của giá trị đạo đức truy n thống đối với xã hội hiện đại và t m quan trọng của việc giáo dục những giá trị đó cho các thế hệ người Việt qua các thời kỳ lịch sử Các công trình kể trên, dù chưa có công trình nào nghiên cứu một cách chuyên biệt vấn đ giáo dục giá trị đạo đức

truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập nhưng những kết quả nghiên cứu nêu trên là những tài liệu tham khảo rất bổ ích cho luận văn này

Là tỉnh nối li n mi n Đông và mi n Tây Nam Bộ, trong thời kỳ hội nhập, Long An chịu tác động bởi nhi u yếu tố khách quan và chủ quan trong việc giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Bên cạnh những yếu tố thuận lợi giúp họ rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, trau dồi kỹ năng ngh nghiệp nhằm đáp ứng yêu c u thời kỳ mới, không thể phủ nhận rằng, n n kinh tế thị trường, làn sóng toàn c u hóa với những mặt trái của nó đã, đang ảnh hưởng tiêu cực tới mọi t ng lớp nhân dân ở Long An, trong đó có phụ nữ Một bộ phận không nhỏ phụ nữ Long An d n xa rời những giá trị đạo đức truy n thống, định hướng giá trị lệch lạc, chạy theo lối sống thực dụng, coi trọng giá trị vật chất; phẩm chất đạo đức và các giá trị truy n thống tốt đẹp có ph n bị mai một Một bộ phận phụ nữ, đặc biệt là những người trẻ, sống thiếu lý tưởng, vô cảm, bàng quan trước các vấn đ bức xúc của xã hội, cộng đồng; thích hưởng thụ, đua đòi, dễ bị

lôi kéo vào các tệ nạn xã hội Theo Báo cáo của Tòa án nhân dân tỉnh Long An,

trong thời gian g n đây, tình hình tội phạm phụ nữ diễn biến khá phức tạp, trong

đó tập trung vào một số tội danh như giết người, mua bán, sản xuất và tàng trữ trái phép chất ma túy, đánh bạc, l a đảo chiếm đoạt tài sản, môi giới mại dâm, tuyên truy n chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,…

Tuy nhiên, trong thời gian qua ở Long An, ngoài những bài viết mang tính bình luận, nhận xét khá đơn giản v tình hình phụ nữ, chưa có một công trình độc lập cụ thể nào nghiên cứu v giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trong Tỉnh Một số định hướng trong giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An cũng được đ cập trong các báo cáo thường niên, hội nghị chuyên đ , chính sách phát triển phụ nữ của các cấp chính quy n, song đó mới chỉ là những gợi ý mang tính định hướng Do đó, giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập là việc làm c n thiết, cấp bách

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm sáng tỏ vấn đ lí luận v giá trị đạo đức truy n thống,

t m quan trọng và thực trạng vấn đ giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An; luận văn đ xuất một số giải pháp cụ thể, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập

3.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận v giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ

nữ trong thời kỳ hội nhập

- Đánh giá thực trạng công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập

- Đ xuất một số quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả

công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời

kỳ hội nhập

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu v công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn không phân tích các giá trị đạo đức truy n thống của người Việt Nam nói chung mà chỉ đi vào tìm hiểu một số giá trị đạo đức truy n thống tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ hội nhập

Do tình hình thực tiễn Long An luôn thay đổi, nên số liệu minh chứng được tác giả sử dụng chủ yếu trong 5 năm g n đây, t năm 2010 đến 2015

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn quán triệt phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Bên cạnh đó, luận văn kết hợp sử dụng

các phương pháp khác như lôgic - lịch sử, phân tích, tổng hợp, thống kê, so

sánh, đi u tra xã hội học,

6 Những đóng góp mới của đề tài

Luận văn góp ph n xác định một cách có hệ thống v tình hình phụ nữ Long An hiện nay; nhất là tình hình v tư tưởng, đạo đức, lối sống của phụ nữ Bên cạnh đó, luận văn đã xác định được nguyên nhân sâu xa của những tồn tại, hạn chế t đó đ ra được những giải pháp hiệu quả, góp ph n giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An hiện nay

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho bộ môn chính trị học; làm tài liệu nghiên cứu trong công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ Long An nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung

Kết quả nghiên cứu của luận văn khuyến nghị cho công tác giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trên địa bàn tỉnh Long An, nhất là các tổ chức Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Long An, Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Long An

Thuật ngữ "giá trị" ra đời cùng với sự ra đời của triết học Nói cách khác,

ngay t đ u, gắn với triết học đã có những hiểu biết v giá trị và giá trị học Trước thế kỷ XIX, những kiến thức v giá trị học đã gắn li n với những tri thức triết học Sau này, khi khoa học có sự phân ngành, thì giá trị học tách ra thành một môn khoa học độc lập và thuật ngữ giá trị được dùng để chỉ một khái niệm khoa học

Khái niệm "giá trị" trở thành trung tâm của giá trị học, nó được sử dụng trong các lĩnh vực như: triết học, xã hội học, tâm lý học, đạo đức học, kinh tế học Chủ nghĩa Mác - Lênin nhấn mạnh bản chất xã hội, tính lịch sử của giá trị, đồng thời khẳng định giá trị có thể nhận thức được và giá trị có tính thực tiễn Tất cả mọi cái gọi là giá trị đ u có nguồn gốc xuất phát t chính cuộc sống lao động thực tiễn của con người Do vậy, có thể nói, chỉ trong xã hội loài người mới có cái gọi là giá trị Và chính “con người là giá trị cao nhất của mọi giá trị là thước đo của mọi giá trị Đ u tư vào con người là cơ sở chắc chắn nhất cho sự phát triển người kinh tế - xã hội” [ 54, tr 11]

Trong hoạt động thực tiễn, giá trị của một sự vật hiện tượng đ u được xác định bởi sự đánh giá của con người Sự đánh giá đó nằm trong quy luật của sự vận động và phát triển tiến lên trong thế giới, nó phục vụ ngày càng tốt hơn cho cuộc sống con người, cho lợi ích và tiến bộ xã hội Có thể nói, “mọi giá trị đ u thể hiện mối quan hệ giữa người với vật; chỉ khi nào sự vật khách quan có ích với con

người thì mới là giá trị” [30, tr 32] và “nói đến giá trị là nói đến cái có ích có lợi cho nhân dân, cho dân tộc, cho sự phát triển của xã hội, nói đến những gì có thể thỏa mãn được nhu c u và lợi ích của con người trong lịch sử” [57, tr 136]

Qua các khái niệm, các quan điểm v giá trị trên đây, có thể khái quát lại như sau:

Thứ nhất, giá trị là tất cả những cái gì mang ý nghĩa tích cực, gắn với

cái đúng, cái tốt, cái đẹp, được con người th a nhận và xem nó là nhu c u hoặc

có một vị trí quan trọng trong đời sống của mình, là những thành tựu góp ph n vào sự phát triển của xã hội

Thứ hai, giá trị không phải là một cái gì nhất thành bất biến mà nó luôn

vận động biến đổi theo thời gian và không gian sao cho phù hợp trong t ng thời điểm nhất định Chính vì vậy, trên thực tế không phải những cái gì đã có giá trị trong quá khứ đ u giữ nguyên giá trị đối với hiện tại Đi u đó cho thấy giá trị mang tính lịch sử khách quan, sự ra đời tồn tại hay mất đi của một giá trị nào đó không phụ thuộc vào ý thức của con người mà do yêu c u của t ng thời đại nhất định trong lịch sử

Thứ ba, giá trị đóng một vai trò hết sức quan trọng trong đời sống xã

hội, giá trị giúp con người đi u chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống, giá trị giúp con người định hướng và xác định mục đích cho hành động của mình, là động cơ thúc đẩy hoạt động của con người

1.1.1.2 Giá trị đạo đức

Trong việc nghiên cứu giá trị, do những mục đích cụ thể khác nhau mà người ta thường phân loại giá trị theo cách riêng của mình Ở cấp độ chung nhất, các giá trị được chia thành: giá trị vật chất và giá trị tinh th n Giá trị vật chất và tinh th n đ u thuộc giá trị văn hóa, do vậy nói tới giá trị văn hóa là nói tới toàn

bộ các giá trị vật chất và tinh th n được tạo ra trong suốt chi u dài lịch sử

Nói tới giá trị tinh th n của xã hội, người ta thường đ cập đến các loại giá trị như: giá trị khoa học, giá trị thẩm mỹ, giá trị đạo đức Giá trị khoa học gắn

với quá trình con người vươn lên nắm bắt bản chất, quy luật của hiện thực khách quan để ngày càng làm chủ những đi u kiện sinh hoạt tự nhiên và xã hội của mình Giá trị thẩm mỹ gắn với nhu c u thưởng thức, đánh giá, hưởng thụ và sáng tạo cái đẹp trong cuộc sống và trong nghệ thuật Giá trị đạo đức gắn với nhu c u

đi u chỉnh quan hệ giữa cá nhân và xã hội theo hướng tạo nên sự thống nhất hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Những giá trị tinh th n ăn sâu, bám rễ vào trong đời sống của nhân dân và chúng trở thành những chuẩn mực để con người đánh giá, phân biệt cái đúng, cái sai, cái xấu, cái đẹp trong đời sống hàng ngày, trong quan hệ giữa con người với xã hội, con người với con người

Giá trị đạo đức là một bộ phận trong quan hệ giá trị tinh th n của đời sống xã hội và được con người lựa chọn, nhằm đi u chỉnh và đánh giá hành vi ứng xử giữa con người với con người, con người với xã hội, chúng được thực hiện bởi ni m tin cá nhân, bởi truy n thống và sức mạnh của dư luận xã hội Giá trị đạo đức biến đổi theo sự biến đổi của đời sống xã hội

Do nhu c u và lợi ích của xã hội có tính lịch sử nên giá trị đạo đức cũng

có tính lịch sử Hay nói cách khác, mỗi thời đại khác nhau, mỗi dân tộc khác nhau, quan niệm v giá trị đạo đức khác nhau Mặt khác, trong xã hội có giai cấp khác nhau cũng có quan niệm khác nhau v giá trị đạo đức, Như Ph.Ăngghen đã khẳng định: “Con người dù tự giác hay không tự giác, rút cuộc

đ u rút ra những quan niệm đạo đức của mình t những quan hệ thực tiễn đang làm cơ sở cho vị trí giai cấp của mình, tức là những quan hệ kinh tế trong đó người ta sản xuất và trao đổi” [32, tr 136] và “xét cho đến cùng, mọi học thuyết

v đạo đức đã có t trước đến nay đ u là sản phẩm của tình hình kinh tế của xã hội lúc bấy giờ” [32, tr 137]

Như vậy, các giá trị đạo đức hiện diện một cách đặc biệt trong tất cả các loại giá trị khác nhưng không lấn lướt các giá trị này mà chúng vẫn có sự độc lập và tính đặc thù Đây là loại giá trị gắn chặt với hành vi của con người và chỉ thuộc v con người, mà thông qua đó con người bộc lộ tự do và trách

nhiệm của mình Theo ý nghĩa đó, giá trị đạo đức là loại giá trị mang tính con người nhất Đây là loại giá trị luôn tồn tại trong đời sống con người Đó là những giá trị làm cho con người sống tốt đẹp, có lương tâm, có trách nhiệm và hiểu rõ ý nghĩa của cuộc sống

1.1.1.3 Giá trị đạo đức truyền thống

Khi cho rằng, đạo đức truy n thống có tính ổn định thì cũng c n nhận thấy rằng, do nảy sinh trong những đi u kiện kinh tế - xã hội nhất định nên nó vẫn chịu tác động của đi u kiện kinh tế - xã hội, như các nhà kinh điển đã nhận xét "không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ; trái lại, tồn tại

xã hội của họ quyết định ý thức của họ [33, tr.15-16] Do vậy, đến một thời điểm nào đó, một số quy tắc, chuẩn mực đạo đức truy n thống đó không biểu hiện và bảo vệ những lợi ích xã hội nữa Hay nói cách khác, trong đạo đức truy n thống sẽ có cả những đi u tích cực và những đi u tiêu cực Những điểm

tích cực trong đạo đức truy n thống thường được gọi là giá trị đạo đức truyền thống, bởi "nói đến giá trị tức là muốn khẳng định mặt tích cực, mặt chính

diện, nghĩa là đã bao hàm quan điểm coi giá trị gắn li n với cái đúng, cái tốt, cái hay, cái đẹp, là nói đến khả năng thôi thúc con người ta hành động và nỗ lực vươn tới" [4, tr.16]

Cụ thể hơn, v vấn đ này, giữa cái gọi là "giá trị" và "truy n thống", GS

Tr n Văn Giàu nhận xét rằng: "truy n thống thì có cái tốt cái xấu; nhưng khi chúng ta nói "giá trị truy n thống" thì ở đây chỉ có cái tốt mà thôi, bởi vì chỉ có những cái gì tốt thì mới được gọi là giá trị, mà phải là những cái tốt phổ biến,

cơ bản, có nhi u tác dụng tích cực cho đạo đức luân lý, có cả tác dụng hướng dẫn sự nhận định và hướng dẫn sự hành động, thì mới được mang danh là giá trị truy n thống" [44, tr 50] Theo chúng tôi, đi u này cũng đúng giữa những cái gọi là "đạo đức truy n thống" và "giá trị đạo đức truy n thống"

Với những đi u đã trình bày như trên, có thể coi giá trị đạo đức truyền thống là toàn bộ những tư tưởng, tình cảm, những chuẩn mực, quy tắc, phong

tục, tập quán đạo đức có tính tích cực, được mọi người hay một cộng đồng người nhất định tự nguyện noi theo

1.1.1.4 Giáo dục và giáo dục giá trị đạo đức truyền thống

Giáo dục, theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “là quá trình đào tạo con

người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truy n thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội loài người” [18, tr.120] Giáo dục cũng có thể coi là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh th n, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy d n d n

có được những phẩm chất và năng lực như yêu c u đặt ra

Như vậy, có thể thấy, giáo dục là một hoạt động đặc biệt, một mặt, nhằm đào tạo những con người đáp ứng được yêu c u của xã hội; mặt khác, giữ vai

trò chủ đạo, có ảnh hưởng quyết định trong xây dựng và phát triển nhân cách của mỗi người, như một nhà nghiên cứu đã t ng viết: "nhân phẩm hình thành

là qua quá trình sáng tạo giá trị… Tốt hơn là các nhà giáo dục phải tập trung mọi nỗ lực làm cho n n giáo dục hồi sinh để nó thúc đẩy con người tham gia tích cực vào quá trình sáng tạo giá trị… Sống sao cho tất cả các năng lực ti m tàng của mình được hiện thực hoá, nghĩa là tạo nên các giá trị và hiện thực hoá giá trị đó Giúp con người biết cách sống như những con người tạo ra giá trị

Đó là mục đích của giáo dục" [Dẫn theo: 53, tr.76-77]

Nói tới giáo dục là nói đến các môi trường giáo dục, như gia đình, nhà trường, xã hội Trong đó, môi trường giáo dục gia đình được coi là yếu tố đ u tiên ảnh hưởng đến nhân cách, đạo đức con người Giáo dục trong gia đình được tiến hành trong cả cuộc đời một con người Với đặc điểm chủ yếu là quan

hệ tình yêu, pháp lý và huyết thống, giáo dục trong gia đình được xây dựng trên cơ sở tình cảm gia đình b n chặt, là yếu tố quan trọng trong sự hình thành

và phát triển nhân cách, đạo đức mỗi người Ngoài sự tác động của gia đình thì

các thể chế chính trị, các hệ thống tổ chức nhà nước, các đoàn thể, dư luận xã hội, truy n thông, cũng góp ph n quan trọng trong công tác giáo dục

Việc giáo dục giá trị đạo đức truy n thống giúp cho con người chuyển các quan niệm đạo đức t tự phát sang tự giác Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,

nó ra đời t tồn tại xã hội, chịu sự chi phối của tồn tại xã hội Quá trình hình thành

và phát triển của đạo đức bởi hai con đường, đó là: tự phát và tự giác Trong xã hội cộng sản nguyên thủy, mặc dù con người chưa đạt tới trình độ hiểu biết v đạo đức, hay được hưởng một n n giáo dục v đạo đức, nhưng có thể nói, những quan điểm v đạo đức thời đó đã bắt đ u manh nha Bằng trực quan, cảm tính, kinh nghiệm, người nguyên thủy đã nhận biết rằng: phải biết dựa vào nhau để duy trì

sự tồn tại của mình, biết hợp tác với nhau và bình đẳng v lợi ích cũng như lao động, họ ý thức rằng "không được đàn áp nhau, không được lấy ph n của người khác" - đó là đi u thiện

Cuộc sống luôn luôn vận động, biến đổi, càng ngày các mối quan hệ giữa con người với con người, con người với xã hội, con người với tự nhiên càng trở nên phức tạp, phong phú hơn như chính đời sống hiện thực của nó Con người c n có những quy tắc, những chuẩn mực đạo đức nhất định để đi u chỉnh các mối quan hệ Lúc này con người c n được giáo dục v đạo đức, quá trình hình thành và phát triển đạo đức thông qua giáo dục là một quá trình tự giác

Giáo dục giá trị đạo đức là nhằm nâng cao nhận thức về đạo đức cho con người, giúp họ chuyển các ý niệm, quan điểm đạo đức từ tự phát thành tự giác, từ thụ động sang chủ động, không ngừng nâng cao trình độ nhận thức về đạo đức từ thấp đến cao, từ trình độ nhận thức thông thường lên trình độ nhận thức khoa học Nhận thức thông thường hình thành d n d n do ảnh hưởng trực

tiếp của đi u kiện sống hàng ngày, còn nhận thức khoa học phản ánh các giá trị đạo đức một cách tổng hợp, khái quát; phản ánh tất cả các giá trị đạo đức của quá khứ, hiện tại và tương lai Những tri thức v đạo đức giúp họ hiểu biết v

những chuẩn mực, những nguyên tắc, quy tắc đạo đức, cái quy định mọi hành vi ứng xử của họ với những người xung quanh, với cộng đồng Nếu thiếu những tri thức này, con người sẽ không nhận thức được đâu là cái tốt, cái xấu, đâu là cái thiện, cái ác và hành động của họ sẽ dễ dẫn đến sai l m, bởi lẽ người ta chỉ hành động đúng trong chuẩn mực người ta hiểu biết chính xác Giáo dục đạo đức truy n thống là giúp cho con người chuyển những hiểu biết v những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, để họ tự nguyện đi u chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống

Tuy nhiên, trong thực tế, có không ít trường hợp người ta biết phân biệt đâu là cái thiện, cái ác; đâu là cái đẹp, cái xấu, nhưng họ vẫn có thể vi phạm đạo đức Do vậy, giáo dục giá trị đạo đức truy n thống phải gắn với ni m tin đạo đức, tình cảm đạo đức, để giúp cho họ chuyển các quan niệm đạo đức t tự phát sang tự giác, giúp cho con người hiểu rõ mục đích và việc làm của mình là đúng hay sai, có phù hợp với những chuẩn mực đạo đức truy n thống của dân tộc mình hay không, là một việc làm hết sức c n thiết Mỗi con người đ u được hưởng một n n giáo dục ngay t lúc còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, t trong gia đình và ngoài xã hội, mức độ tiếp thu của họ thường không giống nhau, sự hiểu biết của họ v những giá trị đạo đức truy n thống cũng không phải như nhau Người thì cho những chuẩn mực, những giá trị đạo đức truy n thống này là lỗi thời, là lạc hậu, là không phù hợp với hiện tại; số khác thì ngược lại Người thì cho rằng, những giá trị đạo đức truy n thống chỉ đúng với trước đây, còn hiện nay thì không phù hợp, không còn có tác dụng đối với xã hội hiện tại

Do vậy, giáo dục giá trị đạo đức truy n thống đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc đi u chỉnh hành vi của con người trong các mối quan hệ xã hội

1.1.2 Một số giá trị đạo đức truyền thống tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam

Lịch sử bốn nghìn năm hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam là lịch sử của quá trình đấu tranh b n bỉ, dẻo dai, “sáng chắn bão dông, chi u ngăn nắng lửa” để dựng nước và dũng cảm, kiên cường chống giặc ngoại xâm để giữ nước Chính trong đi u kiện tự nhiên, lịch sử ,văn hóa ấy, con người Việt Nam đã hình thành những phẩm chất tốt đẹp Đó là sự gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã

- Tổ quốc, là tinh th n anh dũng, kiên cường, tạo nên sức mạnh cộng đồng để tồn tại, chiến đấu và chiến thắng mọi kẻ thù Trong quá trình đó, với thiên chức làm

mẹ, vai trò làm “nội tướng” trong gia đình và công dân của xã hội, người phụ nữ

v a góp ph n to lớn hình thành nên các phẩm chất đạo đức của dân tộc, v a ra

sức bảo tồn, trao truy n, phát huy phẩm chất đạo đức đó qua các thế hệ Chính những sự đóng góp th m lặng đó đã d n kết tinh nên những giá trị đạo đức anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, thủy chung, yêu thương chồng con…

Tinh thần yêu nước

Tinh th n yêu nước của phụ nữ Việt Nam được bắt đ u t tình yêu quê hương xứ sở, nơi sinh ra, lớn lên của mỗi người; t sự gắn bó của những thành viên của gia đình, cộng đồng làng xã rồi đến quốc gia, dân tộc Trải qua bao khó khăn, gian khổ, cùng với dân tộc Việt Nam, phụ nữ Việt Nam đã bám trụ, khai phá mảnh đất này Tất cả những thành tựu xây dựng quê hương đ u thắm đượm mồ hôi, nước mắt và xương máu của biết bao thế hệ, trong đó có các thể

hệ của phụ nữ Việt Nam Đó là một cơ sở b n chắc của tình yêu đất nước

Lòng yêu nước nồng nàn đã thúc đẩy những người phụ nữ Việt Nam tham gia chiến đấu liên tục, cho đến khi giành được độc lập Những chuỗi dài khởi nghĩa và chiến tranh đã tạo nên người phụ nữ Việt Nam với lòng yêu nước đặc sắc

Mở đ u truy n thống “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh” là hai vị nữ anh hùng dân tộc: Bà Trưng Trắc và Bà Trưng Nhị phất cờ khởi nghĩa đánh đuổi quân Đông Hán giành lại quy n tự chủ cho đất nước Cuộc khởi nghĩa của Hai

Bà Trưng thức tỉnh tinh th n yêu nước của nhân dân Việt Nam, đồng thời

chứng minh khả năng cách mạng to lớn của phụ nữ: không những chiến đấu dũng cảm chống ngoại xâm mà còn động viên, đoàn kết và lãnh đạo qu n chúng rất tài giỏi Sau Hai Bà Trưng là cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu, một l n nữa, khẳng định ý chí tự chủ, tinh th n độc lập của dân tộc với câu nói hào

hùng đ y khí phách của Bà: Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp sóng dữ, chém

cá kình ở biển Đông, quét sạch bờ cõi để cứu dân ra khỏi vòng chìm đắm, chứ đâu có chịu cúi đầu khom lưng làm tì thiếp cho người đó chính là biểu hiện

lòng yêu nước sôi sục của phụ nữ Việt Nam ta

Lòng yêu nước của phụ nữ Việt Nam ta còn thể hiện ở sự quyết tâm, giữ gìn bản sắc dân tộc Cùng với dân tộc Việt Nam, phụ nữ Việt Nam ta, dưới các thời kỳ bị đô hộ, thời kỳ bị xâm lược, còn đấu tranh giữ gìn bản sắc dân tộc để không bị đồng hóa Phụ nữ Việt Nam luôn luôn kiên trì giữ gìn phong tục, tập quán của dân tộc mình: tục nhuộm răng đen, giữ gìn tiếng nói, chữ viết

Chính tinh th n yêu nước nồng nàn của phụ nữ Việt Nam đã tạo ra một sức mạnh to lớn, góp ph n cùng dân tộc ta vượt qua mọi gian nan, chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược Đây là một truy n thống rất quý báu mà chúng ta c n phải giáo dục cho các thế hệ phụ nữ hôm nay

Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang

Trải qua hàng nghìn năm đấu tranh của dân tộc chống lại các thế lực xâm lăng, đấu tranh với thiên tai để bảo v Tổ quốc, xây dựng và phát triển đất nước, duy trì nòi giống con Rồng cháu Tiên, phụ nữ Việt Nam đã chứng tỏ được sức mạnh của lòng yêu nước, trí thông minh, ý chí quật khởi, tinh th n hy sinh xả thân vì nước, lòng nhân t và đức hy sinh cao cả Những tấm gương phụ nữ tuyệt vời, tiêu biểu cho t ng giai đoạn lịch sử của đất nước như Hai Bà Trưng nổi dậy chống quân xâm lăng và lời th xuất quân của Hai Bà Trưng như vẫn còn vang vọng đâu đây:

Một xin rửa sạch thù nhà

Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng

Ba kẻo oan ức lòng chồng

Bốn xin vẻn vẹn sở công lệnh này

Ở đâu, trên mặt trận nào cũng thấy bóng dáng người phụ nữ gan dạ, dũng cảm, quật cường, chịu đựng gian khổ và tràn đ y lạc quan cách mạng Chính những phẩm chất đó đã làm nên những cái tên lẫy l ng, t ng là nỗi kinh hoàng của quân xâm lược và là ni m tự hào của phụ nữ Việt Nam Hình ảnh

“Đội quân tóc dài” đã trở thành nỗi ám ảnh, khiếp sợ của kẻ thù, hình ảnh 10

cô gái ngã ba Đồng Lộc, 12 cô gái Truông Bồn, hình ảnh “Đội nữ du kích Hoàng Ngân”, “Nữ tự vệ”, “Nữ biệt động”, những nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu, Lê Thị Hồng Gấm, Nguyễn Thị Định đã trở thành

những tấm gương hy sinh dũng cảm thể hiện khí phách anh hùng, bất khuất

của Phụ nữ Việt Nam ta

Không những thế, những phụ nữ không trực tiếp tham gia chiến đấu nơi trận tuyến thì hăng hái thi đua lao động, sản xuất, thay chồng cáng đáng việc gia đình đ chồng yên tâm đánh giặc, họ v a gánh vác công việc gia đình, nuôi dạy con cái, v a lo toan công việc xã hội với đ y đủ lòng tự trọng và ý thức trách nhiệm, những đức tính quý báu đ u tiên của người phụ nữ gánh vác gia đình, xã hội là trung hậu, đảm đang

Anh hùng trong chiến đấu, đảm đang trong sản xuất, nhưng những người phụ nữ Việt Nam lại th m lặng, dung dị, mộc mạc tảo t n Họ cống hiến cho đất nước những người con, người chồng vô cùng yêu quý, mòn mỏi chờ đợi người thân trở v , cạn nước mắt khi những người thân yêu không thể trở lại…

Đó là những người Mẹ Việt Nam anh hùng, những người Mẹ đã hiến dâng những người con yêu quý nhất của mình cho Tổ quốc

Con người lao động đảm đang, con người nội trợ trung hậu, con người chiến sĩ anh hùng, bất khuất - đấy là hình ảnh truy n thống của người phụ nữ Việt Nam Và đấy là những truy n thống đã hình thành ổn định trong suốt quá trình lịch sử lâu dài Những người phụ nữ Việt Nam hiện đại c n phải mang

trong mình truy n thống đó và ngày càng tự giác phát huy truy n thống đó

trong hoàn cảnh và đi u kiện mới hiện nay

Thủy chung, yêu thương chồng con

Phụ nữ Việt Nam là những người chung thủy, sống trọn tình vẹn nghĩa Lịch sử Việt Nam có b dày mấy nghìn năm thì có đến hơn một nghìn năm là thời gian diễn ra các cuộc chiến tranh giữ nước Những người đàn ông

ra đi bi n biệt, bỏ lại sau lưng ruộng đồng, nhà cửa, gánh nặng gia đình đặt lên vai người vợ Và những người phụ nữ ngoài việc can đảm vượt mọi khó khăn, gánh vác việc nhà, còn chung thủy chờ chồng trở v trong ngày chiến thắng Hình ảnh hòn Vọng Phu là biểu tượng cảm động nhất v lòng chung thủy trọn vẹn với chồng của người phụ nữ Việt Nam

Với cương vị là người vợ, phụ nữ cũng là người tinh tế, nhạy cảm, giữ gìn và vun đắp tình yêu vợ chồng “Chồng giận thì vợ làm lành, miệng cười hớn hở rằng: anh giận gì?” Sự thông minh của người phụ nữ Việt Nam trong quan hệ vợ chồng là hướng tới sự hoà thuận: “Thuận vợ thuận chồng biển Đông tát cạn”, đó cũng là cứu cánh của hạnh phúc gia đình

Không chỉ là người chiến sĩ cách mạng, người lao động c n mẫn, người

vợ thủy chung, phụ nữ còn là “người th y đ u tiên” của mỗi con người Dù ở thời kỳ nào, người phụ nữ cũng là người vợ, giữ tim lửa trong gia đình, là người mẹ, người nâng giấc, đưa nôi, dạy con những tiếng bi bô, những nhận thức đ u tiên, những bài học làm người

Bao cực nhọc lo toan vất vả cho gia đình, cho con cái, luôn chất lên đôi vai g y mảnh mai, nhưng b n bỉ, dẻo dai của người mẹ “Cá chuối đắm đuối vì con”, suốt đời, người mẹ Việt Nam đã t n tảo vì gia đình, dù vất vả gian truân đến đâu cũng không kêu ca, phàn nàn để mong cho con cái trưởng thành là mãn nguyện Với thiên chức đó, phụ nữ có vai trò và ảnh hưởng đặc biệt quan trọng trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa, giá trị đạo đức trong mỗi gia đình và cộng đồng, xã hội

1.1.3 Sự hình thành các giá trị đạo đức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

LÞch sö phô n÷ Việt Nam lµ mét bé phËn h÷u c¬ cña lÞch sö d©n téc V× vËy, các giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ Việt Nam phải gắn li n với giá trị đạo đức truy n thống của dân tộc, nó được hình thành t hoàn cảnh lịch

sử của dân tộc và thông qua vai trò của phụ nữ trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước

Thứ nhất, trong lao động sản xuất

Trong thời kỳ nguyên thủy, với sức sản xuất kém, con người chỉ có thể tồn tại và phát triển được khi lao động gắn với cộng đồng Mọi người cùng săn bắn, hái lượm và người phụ nữ giữ một vai trò quan trọng, kinh tế hái lượm chủ yếu do người phụ nữ đảm trách, còn việc săn bắn d n trở thành trách nhiệm của đàn ông

Việc săn bắn ngày càng gặp nhi u khó khăn, đôi khi người đàn ông không tìm được nguồn thức ăn cho cộng đồng, khi đó những người phụ nữ hái lượm, đào tìm những củ, rễ cây, bắt tôm, cua, sò, ốc, là những sản vật không quá hiếm trong thiên nhiên lại trở nên có hiệu quả D n d n, vai trò đảm nhiệm nguồn thức ăn thường xuyên chủ yếu thuộc v phụ nữ Ngay t buổi đ u, vai trò này đã thể hiện tinh th n sẵn sàng gánh vác công việc chung của người phụ nữ Việt Nam

Kinh tế nông nghiệp ra đời đánh dấu bước phát triển mới của n n kinh tế nguyên thủy, cung cấp nguồn thức ăn thường xuyên và ổn định cho con người

và vẫn do phụ nữ đảm nhiệm song song với việc hái lượm của mình Ngh nông nguyên thủy với quy mô nhỏ, đòi hỏi sự m m mại, dẻo dai, c n cù, đi u này phù hợp với thể chất và tính cách của người phụ nữ Với sự đảm nhiệm và chăm sóc của người phụ nữ nguyên thủy, nông nghiệp d n d n phát triển Sự phát triển n n kinh tế nông nghiệp là kết quả của quá trình lao động phức tạp

và vất vả mà người phụ nữ phải gánh vách

T đó, tạo nên hình ảnh người phụ nữ Việt Nam là hình ảnh của con người lao động chân lấm tay bùn, dãi nắng d m sương, chịu đựng gian khổ t

đời này sang đời khác Và cũng chính trong hoàn cảnh khó khăn đó đã hình thành nên những phẩm chất đạo đức của người phụ nữ Việt Nam "đảm đang,

c n cù, chịu thương, chịu khó, ý thức cộng đồng" Những phẩm chất, những giá trị đó trở thành một trong những giá trị truy n thống của phụ nữ Việt Nam được kế th a và phát huy cho đến ngày nay

Thứ hai, trong đánh giặc giữ làng, giữ nước

Trong hoàn cảnh lịch sử của dân tộc Việt Nam, quá trình dựng nước gắn

li n với quá trình giữ nước Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, phụ nữ Việt Nam có vai trò rất to lớn, đóng góp xứng đáng công sức, tâm huyết và cả xương máu của mình cho dân tộc, cho đất nước “Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh” là truy n thống đặc biệt của phụ nữ Việt Nam t thời đại Hùng Vương, Trưng Vương dựng nước đến thời đại Hồ Chí Minh Dân tộc Việt Nam cũng như những người phụ nữ Việt Nam luôn ý thức được rằng “Nước mất thì nhà tan”, vì thế phụ nữ xem việc cứu nước không chỉ là nhiệm vụ của đàn ông mà đàn bà cũng lo cứu nước Mặt khác, trong các cuộc chiến tranh, bọn xâm lược

đã chà đạp nhân phẩm người phụ nữ, cướp đi quy n sống, quy n làm mẹ của

họ, trước những tai họa đó, người phụ nữ đã quyết đứng lên c m vũ khí, tham gia vào những cuộc đấu tranh chống xâm lược

Hình ảnh Hai Bà Trưng và các nữ tướng của Hai Bà là những người mẹ, người chị, những người con gái Việt Nam, họ đã nêu cao tấm gương “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, là những anh hùng tiêu biểu cho tinh hoa của dân tộc trong giai đoạn phôi thai của lịch sử Góp ph n vào ngọn nguồn của truy n thống đánh giặc của phụ nữ Việt Nam xưa, 200 năm sau cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, là cuộc khởi nghĩa của “Vua bà” Triệu Thị Trinh, một l n nữa khẳng định ý chí tự chủ, tinh th n độc lập dân tộc và khí phách của người phụ nữ Việt Nam

Chính hoàn cảnh lịch sử đó đã hình thành nên những giá trị đạo đức b n vững ở người phụ nữ Việt Nam: lòng yêu nước nồng nàn, khí phách anh hùng, bất khuất, kiên cường và ý chí tự cường dân tộc

Thứ ba, trong gia đình và xã hội

Những người phụ nữ Việt Nam xưa không chỉ lao động đảm đang, là chiến sĩ dũng cảm mà còn là người nội trợ trung hậu, gánh vác mọi công việc gia đình và xã hội Người phụ nữ v a thường xuyên lao động sản xuất, đảm nhiệm chức năng kinh tế, v a phải gánh vác chức năng sinh đẻ và nuôi dạy con cái Đó là chức năng thiêng liêng của người phụ nữ, là lao động nặng nhọc không ai có thể thay thế Trong gia đình, người phụ nữ là người thường xuyên, trực tiếp nuôi dạy con cái, là người th y đ u tiên của con người

Bên cạnh đó, người phụ nữ còn là tâm điểm tình cảm của gia đình Không

ai khác, chính người phụ nữ đã biến căn nhà của mình thành tổ ấm sum v y, chia

sẻ yêu thương Với đức tính kiên trì, tình cảm, chịu thương, chịu khó, phụ nữ trở thành sợi dây liên kết tình cảm các thành viên trong gia đình Họ là những người

vợ thủy chung son sắt với chồng, những người mẹ hy sinh trọn vẹn cho con cái, những người con, người dâu nết na thảo hi n với ông bà, cha mẹ

Chính thiên chức, vị thế của người phụ nữ trong gia đình và xã hội, buộc người phụ nữ phải đảm đang gánh vác công việc gia đình và công việc xã hội với đ y đủ ý thức trách nhiệm, đó là cơ sở để hình thành nên những giá trị đạo đức truy n thống: đảm đang, t n tảo, yêu chồng, thương con, thủy chung son sắt của người phụ nữ Việt Nam

Có thể nói, chính những vai trò quan trọng của người phụ nữ suốt mấy ngàn năm lịch sử, đã hun đúc nên những phẩm chất đạo đức truy n thống cao đẹp ở người phụ nữ Việt Nam Có thể hình dung ra ba con người khác nhau mà thống nhất, tập trung ở người phụ nữ Việt Nam: người lao động đảm đang, người chiến

sĩ dũng cảm, anh hùng, người nội trợ trung hậu Hình ảnh ấy được hình thành và

ổn định trong suốt quá trình lịch sử lâu dài Ngày nay, những phụ nữ hiện đại vẫn mang trong mình truy n thống đó và ngày càng tự giác phát huy mạnh mẽ

1.2 Tác động của thời kỳ hội nhập và tầm quan trọng của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

1.2.1 Tác động của thời kỳ hội nhập đến việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ

Khái niệm hội nhập quốc tế

Hội nhập có nguồn gốc t “liên kết” (integration) với nghĩa chung nhất

là hành động hoặc quá trình gắn kết các ph n tử riêng rẽ với nhau; hợp chung các bộ phận vào một chỉnh thể (nhất thể, hợp nhất) và kết hợp các thành tố khác nhau lại (tụ hội, tụ nhóm) T sau Chiến tranh thế giới thứ Hai, quá trình hội nhập quốc tế (sau đây gọi tắt là hội nhập) đã phát triển nhanh chóng trên nhi u lĩnh vực; diễn ra trên nhi u cấp độ: song phương, tiểu vùng, khu vực, liên khu vực

và toàn c u; thu hút h u hết các nước trên thế giới Mức độ hội nhập cũng ngày một sâu sắc và toàn diện hơn

T góc độ nhà nước, hội nhập quốc tế là quá trình một quốc gia tham gia các hoạt động chung của cộng đồng quốc tế theo các nguyên tắc, chuẩn mực

mà cộng đồng quốc tế th a nhận Hội nhập quốc tế là yêu c u có tính khách quan, theo đó các quốc gia tham gia các hoạt động của đời sống quốc tế trên

h u hết các lĩnh vực và ở các mức độ khác nhau do tác động của quá trình toàn

c u hóa ngày càng sâu rộng Nhưng việc lựa chọn lĩnh vực, mức độ và lộ trình hội nhập lại là quyết định chủ quan của t ng quốc gia phù hợp với lợi ích và hoàn cảnh cụ thể mình

V bản chất, có thể coi hội nhập quốc tế chính là một hình thức phát triển cao của hợp tác quốc tế Hợp tác quốc tế là quá trình các nước giao lưu hoặc hành động cùng nhau để đạt được một mục tiêu, lợi ích nào đó V mục tiêu, hội nhập quốc tế cũng như các hình thức hợp tác quốc tế khác đ u vì lợi ích quốc gia, dân tộc Các nước tham gia quá trình này cơ bản vì thấy có lợi

cho đất nước Do đó, việc tham gia phải dựa theo một số tiêu chí với mức độ

Tác động của thời kỳ hội nhập đến việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ

Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là quá trình tác động nhằm chuyển hóa những chuẩn mực, nguyên tắc, giá trị đạo đức bền vững của dân tộc thành đạo đức và nhân cách của mỗi người phụ nữ, giúp họ tự giác điều chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống

Trong bối cảnh toàn c u hóa hiện nay, Việt Nam đang chứng kiến những tăng trưởng vượt bậc v mặt kinh tế- xã hội Trong bối cảnh đó, người phụ nữ Việt Nam v a tiếp tục kế th a, phát huy những truy n thống đạo đức quý báu, tốt đẹp mà các thế hệ trước để lại, mặt khác không ng ng hình thành, phát triển những phẩm chất tiên tiến phù hợp với các yêu c u của sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế, t ng bước góp ph n tạo dựng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện đại Tuy nhiên trước những tác động của mặt trái

n n kinh tế thị trường và những ảnh hưởng tiêu cực của thời kì mở cửa, hội nhập, phẩm chất đạo đức và một số giá trị truy n thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam có ph n bị mai một, lối sống thực dụng có xu hướng phát triển

Đánh giá v những khó khăn, thách thức đối với phụ nữ trong giai đoạn hiện nay, Nghị quyết 11-NQ/TW đã chỉ rõ: “Cơ chế thị trường và quá trình công nghiệp hóa một mặt có tác động tích cực, nhưng mặt khác đã và đang làm nảy sinh nhi u vấn đ xã hội liên quan trực tiếp tới phụ nữ Phụ nữ gặp nhi u khó khăn, thách thức khi thực hiện vai trò người mẹ, người th y đ u tiên của con người trong đi u kiện xã hội và gia đình Việt Nam có nhi u thay đổi Phẩm chất đạo đức và một số giá trị truy n thống tốt đẹp có ph n bị mai một, lối sống thực dụng có xu hướng phát triển trong một bộ phận phụ nữ”

Quan niệm v các giá trị đạo đức truy n thống đang d n bị phai mờ trong nhận thức và lối sống của một bộ phận phụ nữ, đặc biệt là thế hệ trẻ Một

bộ phận phụ nữ sống thiếu lý tưởng, vô cảm, bàng quan trước các vấn đ bức xúc của xã hội, cộng đồng; thích hưởng thụ, đua đòi, dễ bị lôi kéo vào con đường tệ nạn xã hội; quá coi trọng kinh tế, bất chấp thủ đoạn để làm giàu, sẵn sàng tham gia vào hoạt động vi phạm pháp luật, bán rẻ nhân phẩm Bên cạnh

Những cuộc hôn nhân theo hình thức thương mại hoá đã dẫn đến nhi u

hệ lụy đau lòng cho phụ nữ: bị lạm dụng tình dục, bị cưỡng ép quan hệ tình dục với nhi u người trong gia đình, bị bán làm gái mại dâm hoặc bị hành hạ, đánh đập Hình ảnh các cô dâu Việt được rao bán trên một số báo Hàn Quốc, Đài Loan; những vụ xem mặt, chọn vợ tập thể diễn ra ở một số nơi đã và đang làm tổn hại nghiêm trọng đến phẩm giá, đạo đức, làm sai lệch hình ảnh tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam

1.2.2 Tầm quan trọng của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa cùng với rất nhi u đi u kiện thuận lợi, phụ nữ Việt Nam đã và đang đứng trước những tác động của mặt trái n n kinh tế thị trường và những ảnh hưởng tiêu cực của thời kì mở cửa, hội nhập kinh tế khu vực và thế giới Do vậy, việc gìn giữ, phát huy những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam đã gặp không ít khó khăn, thách thức Một số phẩm chất truy n thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam có

ph n bị mai một, ảnh hưởng đến thu n phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam và đạo đức nhân phẩm của người phụ nữ Như vậy, trong hoàn cảnh hiện tại, xã hội hiện đại việc giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ là c n thiết, thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, cung cấp tri thức về giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Tri thức bao gồm những dữ liệu, thông tin, sự mô tả, hay kỹ năng có

được nhờ trải nghiệm hay thông qua giáo dục Tri thức chỉ sự hiểu biết v một đối tượng Đó là kết quả của quá trình nhận thức Tri thức v giá trị đạo đức truy n thống là kết quả của con người v giá trị đạo đức truy n thống, chỉ sự hiểu biết của con người v những giá trị đó

Những giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ Việt Nam ta được hình thành t thời xa xưa, trong một ch ng mực nào đó, sẽ có một số nội dung mà không phải người phụ nữ nào cũng nhận thức được hết Hơn nữa, sự thay đổi của đi u kiện kinh tế - xã hội sẽ làm nảy sinh trên đó những yếu tố mới của văn hóa Sống trong những yếu tố văn hóa của thời đại, tất yếu, một số giá trị đạo đức truy n thống tỏ ra xưa cũ với một bộ phận phụ nữ hiện nay

Như vậy, giáo dục các giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ là trang

bị những kiến thức, tri thức, sự hiểu biết c n thiết v những giá trị đạo đức truy n thống đáng tự hào của dân tộc cũng như của phụ nữ Việt Nam ta Thông qua giáo dục giá trị đạo đức truy n thống, t ng lớp phụ nữ hiện nay sẽ hiểu được các giá trị này được hình thành như thế nào, những nữ anh hùng ngày xưa

đã anh dũng kiên cường ra sao trong cuộc chiến chống quân xâm lược, phải vất

vả mưu sinh như thế nào mới có thể kiến tạo nên những con kênh, mương; biến những vùng đất khô cằn thành những mảnh ruộng trù phú, mà hôm nay mỗi người dân, trong đó có phụ nữ được th a hưởng

Nhờ có tri thức v giá trị đạo đức truy n thống, phụ nữ sẽ quan tâm hơn với những vấn đ hiện tại trong đời sống xã hội, những vấn đ chính trị, văn hóa, xã hội; những vấn đ v vận mệnh dân tộc, quan hệ giữa con người với con người, giữa dân tộc Việt Nam với các nước khác trên thế giới

Thứ hai, khắc phục những hạn chế, tạo sự phát triển hài hòa trong nhân cách của người phụ nữ

Sau g n 30 năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Việt Nam đã đạt được nhi u thành tựu quan trọng trong mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, nâng cao đời sống vật chất của người dân Nhưng cùng với đó, kinh tế thị trường cũng tạo ra những ảnh hưởng tiêu cực tới xã hội, tới mỗi người Bên cạnh n n kinh tế thị trường, làn sóng toàn c u hóa với những giá trị không phù hợp với thu n phong mỹ tục của dân tộc cũng tràn vào Tất cả những đi u đó

đã ảnh hưởng tới mọi người dân, đặc biệt là t ng lớp phụ nữ

Nhìn chung, phụ nữ Việt Nam ta hiện nay đa ph n là những người tốt,

có lòng nhân hậu, biết chia sẻ với những người xung quanh, có tinh th n đoàn kết Song, bên cạnh đó, có một số phụ nữ chạy theo lối sống thực dụng, coi trọng giá trị vật chất Những giá trị như sự yêu thương đùm bọc lẫn nhau, cùng nhau chia sẻ những khó khăn, hoạn nạn,… đang bị xói mòn Với xu hướng toàn c u hóa, mở rộng quan hệ quốc tế cũng là môi trường đ y khó khăn, thử thách đối với phụ nữ, khi tham gia thị trường người phụ nữ chưa trang bị cho mình lượng kiến thức cập nhận thời đại mới Mặt trái của n n kinh tế thị trường dẫn tới sự tha hóa v nhân cách, đạo đức, lối sống của một bộ phận phụ

nữ nước ta, t chỗ đ cao các giá trị tinh th n sang coi trọng các giá trị vật chất, coi trọng cá nhân, tôn sùng đồng ti n, lấy đồng ti n làm thước đo giá trị của

con người, thay cho các giá trị đạo đức truy n thống làm cho nhi u giá trị đạo đức truy n thống phụ nữ bị xâm hại, bị bào mòn

Trong tình hình đó, giáo dục các giá trị đạo đức truy n thống sẽ giúp phụ

nữ có được những cái nhìn đúng đắn v những giá trị của cuộc sống, những giá trị làm người, những giá trị v tình yêu quê hương đất nước; yêu và muốn bảo

vệ, xây đắp mảnh đất mình sinh ra; những giá trị v sự thương yêu chia sẻ giữa

đồng loại với nhau,… tạo sự hài hòa trong phát triển nhân cách, giữa đức và tài Phụ nữ trong thời hội nhập không chỉ là những người có năng lực, có khả

năng, mà còn phải là những người có phẩm chất đạo đức tốt Họ không chỉ là những người giỏi vi tính, ngoại ngữ, giỏi kinh doanh, mà còn phải là những con người được trang bị những kiến thức v những giá trị đáng tự hào nơi mình sinh ra; nơi ông bà, cha mẹ, tổ tiên mình đã không ng ng nỗ lực đấu tranh mới

có được Họ cũng c n phải là những con người biết tu dưỡng đạo đức, biết sẻ chia, biết để lại những đi u kiện c n thiết cho thế hệ sau mình, như các thế hệ những người mẹ, người chị trước đó đã để lại cho mình

Thứ ba, tạo lập niềm tin cho phụ nữ trong sự phát triển hiện nay

Có thể thấy rằng, cuộc cách mạng khoa học công nghệ cùng với đó là sự phát triển thông tin truy n thông đã tạo ra những thay đổi các mối quan hệ và các hình thức giao tiếp của con người, tác động mạnh mẽ tới mỗi người nói chung, phụ nữ nói riêng Nếu như trước đây, con người ta giao tiếp với nhau chủ yếu là trực tiếp, thì ngày nay, có thể qua các phương tiện khác, như qua mạng internet Quá trình giao tiếp đó làm cho mối giao cảm, sự chia sẻ giữa con người với con người ngày càng giảm sút Khi mối giao cảm giữa con người với con người bị giảm sút thì sự vô cảm sẽ tăng lên, con người cũng cảm thấy cô độc nhi u hơn Sự biến đổi nhanh chóng đó cũng làm cho họ cảm thấy "choáng ngợp", không biết có thể lựa chọn giá trị nào, lối sống nào trong vô vàn những

"giá trị" đang hiện diện quanh họ "Giá trị" nào, lối sống nào cũng khoác lên mình những t ngữ mỹ mi u, những hình thức hào nhoáng, cũng khẳng định

"cái tôi" độc đáo thời thượng của mình Bị ngập trong những luồng thông tin đa chi u, đúng có, không chính xác cũng có; phù hợp với bản thân cũng có, mà gây ảnh hưởng tiêu cực tới bản thân cũng có… gây khó khăn cho sự lựa chọn giá trị của phụ nữ, mà cuối cùng, gây ra một sự khủng hoảng nhân cách

Bên cạnh đó, trong những năm g n đây, những biến động trong đời sống

xã hội, đạo đức cũng gây ảnh hưởng tới tâm tư, tình cảm, định hướng giá trị của người phụ nữ, sự thoái hóa đạo đức diễn ra ngày càng có chi u hướng gia tăng ở các cấp độ xã hội Trong gia đình là cha mẹ, con cái, anh chị em vì tranh giành của cải mà mất hết tình cảm gia đình; trong trường học là th y cô giáo cũng đánh mất hình ảnh cao quý của người giáo viên trong mắt học sinh; ngoài xã hội là sự suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ đảng viên…

Trước hiện thực đó, giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là

giúp họ có ni m tin trước những biến động xã hội, giúp họ thấy rằng, tình yêu thương, sự sẻ chia, lao động nghiêm túc; những giá trị được hình thành trong thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,… mới là những giá trị nhân văn, vững

b n, giúp con người định hướng đúng đắn sự phát triển của mình

Giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cũng giúp người phụ nữ nhận thức rằng, những biểu hiện tiêu cực trong đời sống xã hội những năm g n đây chỉ là tạm thời; rằng, cái xấu, cái ác sẽ không tồn tại được lâu; cái đẹp, cái thiện sẽ chiến thắng, mà những giá trị đạo đức truy n thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam chính là hiện thân, minh chứng cho đi u đó

Hiệu quả của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập chính là việc thay đổi nhận thức và hành động của phụ nữ, hướng họ vươn tới những giá trị đạo đức vừa mang tính truyền thống, vừa mang tính hiện đại Sớm hình thành phẩm chất, đạo đức mới của thời đại như tự trọng,

tự tin, trung hậu, đảm đang,… là những biểu hiện sinh động của việc nâng cao

hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập Suy cho cùng, giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trong thời

kỳ hội nhập chỉ hiệu quả khi ở họ xuất hiện khả năng tự giáo dục, biến giáo dục thành tự giáo dục

1.3 Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

1.3.1 Nội dung giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đất nước đang được chứng kiến những tăng trưởng vượt bậc v mặt kinh tế- xã hội Trong bối cảnh đó, người phụ nữ Việt Nam v a tiếp tục kế th a, phát huy những truy n thống đạo đức quý báu, tốt đẹp mà các thế hệ trước để lại, mặt khác không ng ng hình thành, phát triển những phẩm chất tiên tiến phù hợp với các yêu c u của sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc

tế Để t ng bước góp ph n tạo dựng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện đại

đòi hỏi bản thân người phụ nữ phải có các phẩm chất c n thiết: tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang – những giá trị đạo đức truy n thống giúp người phụ nữ

vững bước trong thời kỳ hội nhập

nữ tiếp cận với những thông tin, tri thức, cách suy nghĩ hiện đại, cải thiện được suy nghĩ bảo thủ, trì trệ của Nho giáo Do đó, nhờ tự tin, người phụ nữ sẽ tiếp

cận ngày càng g n hơn với cơ hội bình đẳng và phát triển, đóng góp ngày càng nhi u hơn cho gia đình, quê hương, đất nước

Tuy nhiên, tự tin không phải là tố chất tự nhiên của con người, nó đựợc hình thành qua cả một quá trình sống rèn luyện và tích lũy, nhất là tích lũy được nhi u kỹ năng ứng phó, thích nghi, cụ thể: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng học tập, kỹ năng làm việc, kỹ năng chăm sóc nuôi dạy con cái, kỹ năng nội trợ vì đấy chính

là bí quyết để làm nên hạnh phúc gia đình Có được các kỹ năng sống, người phụ

nữ mới không cảm thấy lúng túng khi đóng vai trò kép: v a giỏi việc nước v a đảm việc nhà, làm tốt chức năng nội tướng và nuôi dạy con cái thành đạt

Trong xã hội ngày nay, người phụ nữ hiện đại phải biết vượt qua những định kiến của xã hội, chủ động khẳng định vai trò, vị thế, quy n lợi và trách nhiệm của mình trước yêu c u mới của đất nước; nhận thức v “Sự tiến bộ của phụ nữ gắn li n với sự phát triển của đất nước” Đồng thời, người phụ nữ luôn phải vươn lên, vượt qua mọi rào cản khó khăn, thử thách; vượt qua tâm lý mặc cảm tự ti; vượt lên chính mình để không ng ng phấn đấu, học tập tiếp thu tri thức, nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật, ngh nghiệp nhằm hoàn thành tốt công việc và khẳng định vị thế của mình trong xã hội

Một ph n lớn những phẩm chất tốt của người phụ nữ được hình thành nhờ sự tự tin của họ Bởi sự tự tin ấy không phải ngẫu nhiên mà có, nó được chình thành t cả một quá trình rèn luyện và tích lũy Do vậy trang bị cho phụ

nữ những kiến thức để trở thành người phụ nữ tự tin là c n thiết

Tự trọng

Tự trọng là coi trọng và giữ gìn phẩm cách, danh dự của mình Có ý thức v giá trị của bản thân mình, tự mình trọng danh dự của mình Theo nghĩa này, tự trọng đồng nghĩa với tự tôn Đây là một trong những yếu tố n n tảng quan trọng nhất để làm nên giá trị của một con người chân chính

Tự trọng góp ph n bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và nét đẹp truy n thống của phụ nữ Việt Nam trước những thách thức của xu thế toàn c u

hóa và hội nhập; tự trọng đem lại giá trị đích thực cho con người, hướng con người sống thiện, sống đẹp Lòng tự trọng giúp cho mỗi con người ý thức được giá trị của bản thân, và biết cách để bảo vệ danh dự của bản thân Chính vì ý nghĩa ấy, lòng tự trọng sẽ làm nên nhân cách của mỗi người, của mỗi cơ quan, đơn vị hay của quốc gia

Để giữ được lòng tự trọng, bản thân người phụ nữ phải luôn đ cao lòng

tự hào, tự tôn dân tộc, không làm những việc ảnh hưởng tới giá trị, thanh danh của dân tộc Việt Nam, của con người Việt Nam Ni m tự hào v đất nước là cơ

sở tạo nên lòng tự tôn dân tộc, tính tự trọng công dân của người phụ nữ trong giai đoạn mới Người phụ nữ yêu nước phải phấn đấu góp ph n làm cho đất nước giàu đẹp, nêu cao lòng tự hào v văn hóa dân tộc, giữ gìn và phát huy những truy n thống tốt đẹp của dân tộc trước bạn bè quốc tế Đồng thời c n xác định trách nhiệm của bản thân: khi làm bất cứ việc gì, ở bất cứ đâu, dù trong nước hay ở nước ngoài, cũng tự nhắc nhở mình không được phép đánh mất lòng tự trọng của bản thân và lòng tự tôn dân tộc

Trong thời kỳ hội nhập, toàn c u hóa đang làm cho n n văn hóa của các quốc gia xích lại g n nhau hơn, song cũng dễ bị “hòa tan” hơn Trong trào lưu giao thoa giữa các n n văn hóa, bên cạnh những tác động tích cực của những nét văn hóa tiên tiến, tích cực, đã xuất hiện không ít những biểu hiện văn hóa lệch lạc, lai căng, suy đồi, ảnh hưởng trực tiếp tới đạo đức của con người Việt Nam, nhất là lớp trẻ Vì thế, bản sắc văn hóa dân tộc, nét đẹp truy n thống của phụ nữ… cũng đang có xu hướng bị phai nhạt, do vậy việc giáo dục lòng tự trọng cho phụ nữ là việc làm thường xuyên và cấp thiết

lành cho người khác Yêu thương, sẵn sàng cưu mang, giúp đỡ người khác trên

cơ sở đồng cảm; không thờ ơ, bàng quan, vô cảm trước bất hạnh của người khác; không làm việc thiện vì những động cơ xấu; không vì quy n lợi cá nhân

mà làm hại người khác

Trong bất cứ thời đại nào, lòng trung hậu cũng luôn là một phẩm chất đạo đức truy n thống tốt đẹp, đáng tự hào của phụ nữ Việt Nam Lòng trung hậu của phụ nữ Việt Nam là cơ sở để tạo n n tảng gia đình luôn vững chắc, b n chặt Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xã hội biến đổi theo n n kinh tế thị trường Xu hướng thực dụng, chạy theo đồng ti n cũng trở thành một xu thế tiêu cực tác động đến sự phát triển của xã hội và trực tiếp chi phối

n n tảng gia đình Việt Nam Trong xu thế đó, phẩm chất trung hậu là cái neo

để người phụ nữ - những người giữ lửa trong gia đình giữ được sự gắn bó, kết nối giữa các thành viên trong gia đình, giữ được ngọn lửa chung thủy, hạnh phúc trong gia đình Ra ngoài xã hội, phẩm chất này lại là chìa khóa để làm cho xã hội tốt đẹp hơn, người với người đối xử có tình với nhau hơn

Phẩm chất trung hậu là căn cốt để người phụ nữ đảm nhận tốt công tác xã hội; đảm nhận vai trò thực tế của người chủ gia đình, trụ cột gia đình T vai trò

tổ chức gia đình, người phụ nữ góp ph n lớn làm lành mạnh hóa „„tế bào xã

hội’’, làm vững chắc n n tảng gia đình, giúp cuộc sống ổn định, gắn bó hài hòa các thiên chức để chăm sóc gia đình, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, nâng cao

chất lượng cuộc sống, phấn đấu xây dựng „„gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc’’

Đảm đang

Đảm đang là khái niệm chỉ người phụ nữ đảm đang việc nhà; người đàn

bà gánh vác giỏi công việc trong gia đình [3, tr 386]

Theo quan niệm cũ, đảm đang là khái niệm chỉ phẩm chất người phụ nữ giỏi giang trong công việc, thường là lo toan việc gia đình Ngày nay, khái niệm đảm đang đã có những phát triển, mở rộng v nghĩa Đó là khả năng quán

xuyến việc nước, việc nhà Người phụ nữ đảm đang là người biết sắp xếp hài hòa công việc gia đình và công việc xã hội

Đảm đang luôn là phẩm chất đạo đức truy n thống tốt đẹp, v a thể hiện đúng thiên chức làm vợ, làm mẹ của người phụ nữ Việt Nam, v a khẳng định

vị thế của họ trong cộng đồng T xưa đến nay, do những đi u kiện tự nhiên, đặc điểm v kinh tế, xã hội, phụ nữ Việt Nam dù muốn hay không cũng luôn là những người có vai trò to lớn trong n n sản xuất xã hội cũng như kinh tế gia đình Trong truy n thống văn hóa, người Việt rất coi trọng gia đình, đ cao nghĩa tình, sự thủy chung chồng vợ, thờ phụng tổ tiên, biết ơn cha mẹ, chữ hiếu, tôn trọng người già, lễ nghĩa, trật tự kỷ cương… Gia đình lại gắn chặt với dòng họ, xóm làng, xã hội tạo nên cộng đồng b n chặt t trong gia đình ra ngoài xã hội Nhờ đó, những đóng góp quan trọng của người phụ nữ đối với gia đình cũng chính là đang đóng góp cho xã hội, góp ph n tạo nên địa vị cao của họ trong gia đình và ngoài xã hội

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc nối tiếp truy n thống đảm đang v a mang tính truy n thống, v a mang tính hiện đại, có

ý nghĩa vô cùng to lớn đối với gia đình và xã hội và đối với chính người phụ

nữ Chính sự đảm đang ấy đã góp ph n khẳng định quy n bình đẳng của người phụ nữ, xác nhận địa vị, phẩm giá của người phụ nữ đối với gia đình và xã hội; nâng cao hơn nữa những năng lực, phẩm chất, đạo đức của họ trong thời đại mới Làm tốt trách nhiệm gia đình cũng là làm tốt trách nhiệm với xã hội, ngược lại làm tốt trách nhiệm với xã hội thì càng có đi u kiện thể hiện trách nhiệm với gia đình

1.3.2 Chủ thể giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp

Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp là tổ chức đại diện, chăm lo, bảo vệ quy n

và lợi ích hợp pháp chính đáng của các t ng lớp phụ nữ; thường xuyên quan tâm

đến công tác đoàn kết vận động phụ nữ thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Bên cạnh đó, các cấp Hội thường xuyên vận động, hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực, trình độ, xây dựng gia đình hạnh phúc; chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh th n của phụ nữ; thực hiện nhiệm vụ tham mưu đ xuất, tham gia xây dựng, phản biện xã hội và giám sát việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước có liên quan đến quy n, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ, gia đình

và trẻ em

Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp c n t ng bước đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng đa dạng hóa các hình thức tập hợp, giáo dục và tổ chức phong trào hành động, đáp ứng nhu c u và lợi ích thiết thân của phụ nữ Thường xuyên phát động và triển khai thực hiện có hiệu quả các cuộc vận động, phong trào thi đua, chương trình công tác Hội, góp ph n cho phát triển đất nước, địa phương, gia đình và cho chính sự phát triển của phụ nữ

Cấp ủy, chính quyền các cấp

Cấp ủy, chính quy n các cấp c n quan tâm ban hành nhi u chủ trương, chính sách, tạo đi u kiện thuận lợi để cán bộ nữ tham gia tích cực vào các lĩnh vực hoạt động của địa phương

Quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn đội ngũ làm công tác Hội phụ nữ các cấp, đồng thời huy động nguồn lực, kinh phí phục vụ cho hoạt động Hội phụ nữ các cấp

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tiếp tục đổi mới, tạo đi u kiện để phụ

nữ tham gia đóng góp ngày càng nhi u và có hiệu quả vào sự phát triển kinh tế, gia đình và xã hội

Gia đình và xã hội

Gia đình là môi trường đ u tiên để tạo nên tính cách, n n móng xây dựng đạo đức, lối sống của một con người Trong đời sống xã hội Việt Nam cũng như trong đời sống mỗi con người, gia đình luôn chiếm vị trí quan trọng

không chỉ là tình cảm máu mủ ruột thịt, mà gia đình còn là nơi nuôi dưỡng, truy n đạt những tri thức kinh nghiệm sống cho mỗi người, gia đình chiếm một

vị trí quan trọng trong mỗi phụ nữ Do vậy, c n quan tâm xây dựng gia đình văn hóa tiêu biểu, có n n nếp, ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo, vợ chồng hòa thuận, anh chị em đoàn kết, thương yêu nhau, để mỗi một người phụ

nữ hình thành nên những nhân cách, phẩm chất tốt đẹp, tạo đi u kiện thuận lợi cho việc truy n thụ và phát huy các giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ

Bên cạnh đó, vai trò của xã hội cũng góp ph n quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ, việc đẩy mạnh xây dựng đời sống văn hóa ở địa bàn dân cư, các cơ quan, đơn vị đoàn kết, dân chủ, văn minh, đạt chuẩn thực chất v văn hóa; nâng cao chất lượng, hiệu quả các cuộc vận động văn hóa, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” là c n thiết cho việc giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ

Bản thân những người phụ nữ

Xã hội hiện đại đòi hỏi người phụ nữ ngày nay phải thể hiện bản lĩnh, chủ động vượt qua khó khăn, nâng cao phẩm chất và trình độ để tự khẳng định mình; biết kết hợp hài hòa giữa gia đình và xã hội; không chấp nhận sự thụ động trong công việc, luôn tìm cách học hỏi và phát huy những sáng kiến cá nhân; không bằng lòng với những lối mòn, luôn chủ động tìm cho mình một hướng đi mới, phù hợp với quy luật của đời sống, đồng thời đạt hiệu quả cao

Bên cạnh đó, bản thân người phụ nữ c n chủ động học tập, tiếp thu và kế

th a những giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ Việt Nam, để trang bị cho mình những phẩm chất đạo đức phù hợp với thời đại, để t đó người phụ nữ có thể khắc phục những hạn chế, phát huy năng lực của mình và với những phẩm chất ấy, một mặt, họ vẫn hoàn thành thiên chức của người mẹ, vai trò của người vợ trong gia đình, mặt khác, họ lại có những đóng góp cho cộng đồng, cho xã hội Vị thế của người phụ nữ, do đó, càng được khẳng định

1.3.3 Phương pháp giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Tuyên truyền

Trong đi u kiện hiện nay, nước ta chưa có nhi u cán bộ giỏi làm công tác tuyên truy n, giáo dục; nguồn lực phục vụ cho công tác này lại thiếu thốn Công tác tuyên truy n, giáo dục phụ nữ phải chọn vấn đ trọng tâm, trọng điểm, những vấn đ thật sự nóng để thực hiện Đa dạng hóa nội dung, hình thức và cải tiến phương pháp tuyên truy n cho phụ nữ Phát huy ý thức tự giác của phụ nữ trong việc tích cực nghiên cứu, học tập các giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ Việt Nam

Công tác tuyên truy n đỏi hỏi phải tiến hành thường xuyên, liên tục và trở thành một trong những nội dung không thể thiếu được của các hoạt động Hội phụ nữ các cấp, trong các cuộc sinh hoạt câu lạc bộ tổ, nhóm, trong các cuộc hội họp của hội viên, phụ nữ

Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác tuyên truy n, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ làm công tác Hội phụ nữ các cấp v t m quan trọng của công tác tuyên truy n giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ trong tình hình mới Cùng với đó là thực hiện công tác tuyên truy n thông qua các kênh truy n thông như báo, đài, bản tin của Hội, của các đoàn thể, tổ chức xã hội

Tổ chức các phong trào thi đua

Thường xuyên phát động và tổ chức phong trào thi đua “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc” do Trung ương Hội

Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động và các phong trào thi đua yêu nước khác

ở t ng địa phương, đơn vị, nhằm phát huy những nhân tố tích cực, xây dựng các điển hình tiên tiến để nhân rộng; tạo đi u kiện để phụ nữ tham gia các phong trào thi đua, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp ph n giữ vững ổn định chính trị và phát triển kinh tế xã hội

T ng phong trào đ u được xây dựng nội dung thi đua với những chỉ tiêu

cụ thể, phù hợp với t ng địa phương, t ng đối tượng phụ nữ Đây không chỉ là biện pháp tích cực nhằm phát huy nội lực trong t ng đối tượng phụ nữ đối với việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, khắc phục những khó khăn, hạn chế trong phong trào mà còn nhằm góp ph n thúc đẩy việc tự rèn luyện, bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, đạo đức của người phụ nữ

Vận động, thuyết phục

Tích cực vận động phụ nữ xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, nhằm góp ph n xây dựng người phụ nữ Việt Nam có sức khỏe, tri thức, kỹ năng ngh nghiệp, năng động, sáng tạo, có lối sống văn hóa, có lòng nhân hậu Vận động phụ nữ tích cực học tập, nâng cao trình độ nhận thức mọi mặt, rèn luyện phẩm chất đạo đức, tham gia giữ gìn phát huy các giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ Việt Nam

Khen thưởng, nêu gương

Để việc giáo dục giá trị đạo đức truy n thống cho phụ nữ đạt được hiệu quả c n thiết phải có một cơ chế khen thưởng, nêu gương kịp thời Nếu biện pháp xử phạt, kỷ luật có tính chất răn đe, phòng ng a, thì cơ chế khen thưởng, nêu gương lại kích thích các cá nhân hành động

Khen thưởng kịp thời với những phụ nữ có tinh th n tự giác học tập, nghiên cứu giá trị đạo đức truy n thống của phụ nữ Việt Nam, kế th a và phát huy những giá trị đó một cách xứng đáng, bằng nhi u hình thức thông qua các buổi sinh hoạt định kỳ của chi hội, thông qua các hội nghị tuyên dương điển hình

và giao lưu với phụ nữ tiêu biểu, tiên tiến trên các lĩnh vực, nhân rộng các gương điển hình trên các phương tiện thông tin đại chúng, không chỉ kích thích nỗ lực hơn nữa của họ, mà còn tạo động lực cho sự phấn đấu của những phụ nữ khác

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã t ng khẳng định rằng, “Lấy gương người tốt, việc tốt hàng ngày để giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất

để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới,