Dạy học lý thuyết ngôn ngữ và tiếng việt trong chương trình ngữ văn trung học phổ thông

PHẠM THỊ TƯỜNG DẠY HỌC LÝ THUYẾT NGÔN NGỮ VÀ TIẾNG VIỆT TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN NGHỆ AN - 2014... PHẠM THỊ TƯỜNG DẠY HỌC LÝ THUYẾT NGÔN

PHẠM THỊ TƯỜNG

DẠY HỌC LÝ THUYẾT NGÔN NGỮ

VÀ TIẾNG VIỆT TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

NGHỆ AN - 2014

PHẠM THỊ TƯỜNG

DẠY HỌC LÝ THUYẾT NGÔN NGỮ

VÀ TIẾNG VIỆT TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lý luận và PPDH bộ môn Văn và Tiếng Việt

Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

Người hướng dẫn khoa học:

TS ĐẶNG LƯU

NGHỆ AN - 2014

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

n đề 1

3 Đối tượng nghiên cứu 4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Mụ đí ng iên ứu 4

6 P ương p áp ng iên ứu 4

7 C u trúc luận ăn 5

C n CƠ SỞ L THU ẾT V TH C TIỄN CỦA ĐỀ T I 6

Cơ t t đề t i 6

V i t t i t ứ t t đối i iệ ọ ti ng Việt

ọ ng i ng ọ in T PT 6

1.1.2 V i t t i t ứ t t đối i iệ n ện tư

t tượng, ái át ọ in T PT 9

1.1.3 Đ đi t in ọ in T PT năng ti p n ận t i t ứ t t ng n ng ti ng Việt 11

Cơ t ti n đề t i 12

ợp p n t t ng n ng ti ng Việt t ng ương t n g ăn T PT 12

p iệ đ i i p ương p áp ọ t t ng n ng ti ng Việt t ương t n á giá .15

3 T t ng iệ ọ ợp p n t t ng n ng

ti ng Việt t ư ng T PT iện n .21

Ti u k t ương .31

TRUNG HỌC PHỔ TH NG 33

2.1 Cá ng ên t ọ t t ng n ng ti ng Việt 33

g ên t đ ối n ệ gi p n t t á ợp p n á t ng ương t n .33

g ên t g n t t i t n .34

3 g ên t t p át t i n 36

t ố p ương p áp ọ t t ng n ng ti ng Việt 38

Đọ á giá nê n đề 40

P ối ợp i n gi ng đ t i 49

3 T ận n 59

P n tí ng n ng .65

Ti t ương .71

C n 3 TH C NGHIỆM SƯ PHẠM 73

3 ụ đí , ê , n i ng á t ứ t ng iệ .73

3 ụ đí t ng iệ .73

3 ê t ng iệ .73

3 3 i ng t ng iệ .73

3 Cá t ứ t ng iệ .74

3 T ứ t ng iệ .74

3 C ọn p t ng iệ p đối ứng 74

3 T i t giá án t ng iệ .75

3 3 t ng iệ đối ứng 108

3 3 í ố iệ t ng iệ 109

3 t ận ng ề t ng iệ .112

KẾT LUẬN 115

T I LIỆU THAM H O 118

B ng 1.4 K t qu điều tra nhận thức c a giáo viên về ụ tiê n

ện năng S ọ p n Ti ng Việt trong

ương trình Ng ăn T PT 26

B ng 1.5 K t qu điều tra nhận t a giáo viên về t t ng ọ

S đối i p n Ti ng Việt t ng ương t n g ăn T PT 27

B ng 1.6 K t qu điều tra về t ái đ c giá iên đối v i ợp p n

B ng 3.1 Thống kê k t qu ki m tra nhóm l p th c nghiệm 110

ng 3 Thống kê k t qu ki m tra các l p đối chứng 110

B ng 3.3 T ng hợp k t qu ki m tra nhóm l p th c nghiệ đối chứng 111

B ng 3.4 So sánh k t qu ki m tra gi đối chứng và th c nghiệm 111

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

T ng ương t n g ăn T PT iện nay, lý thuy t ngôn ng

và ti ng Việt là m t hợp ph n có m t t l p 0 đ n l p Đ n ng

v n đề h t sứ ơ n, không chỉ trang b cho HS nh ng tri thức khái quát

về ngôn ng và Việt ng , mà còn có tác dụng soi sáng nh ng v n đề thu c các hợp ph n á n ư T ng , Ng pháp, Phong cách học M t khác, có tri thức lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt, HS sẽ học ngo i ng thuận lợi

ơn ên nh trang b tri thức, hình thành kỹ năng, iệc rèn luyện tư

là yêu c ng đ u c a giáo dục hiện đ i Ở lứa tu i học THPT, HS c n đượ n t n n ng năng tư ái át P n lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt có th góp ph n đ m trách nhiệm vụ này

1.2 T m quan trọng c a việc d y học các bài lý thuy t ngôn ng và

ti ng Việt đ i ỏi ph i được nhận thức m t á đúng đ n đ tìm ra nh ng

p ương p áp, t pháp d y học phù hợp Tuy nhiên, ph i nói rằng, hợp ph n

n ư n ận được s n t đúng ức c a gi i nghiên cứ á n ư

ph m Các bài vi t, á ng t n đề cập đ n p ương p áp d y các bài lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt ít ơn ẳn so v i ph n T ng , Ng pháp, Phong cách học Ngay nh ng tài liệu hiện có, n i dung d y họ đượ n đ n ũng đã v i ương t n SGK Ng ăn t ng ọc ph thông hiện hành

Xu t phát t nh ng lý do trên, chúng tôi m nh d n chọn đề tài: “Dạy học lý thuyết ngôn ngữ và tiếng việt trong chương trình ngữ văn trung học phổ thông” đ tri n khai nghiên cứu, v i mong muốn đề xu t m t số cách

thức nhằm nâng cao hiệu qu d y họ đối v i hợp ph n này

2 L s n i n u v n đề

t n n Ti ng Việt t ư ng T PT T ng p ương p áp ọ Ti ng Việt, á n đề n ư đối tượng, n iệ ụ, ơ t t t ti n, á

p ương p áp, ng ên t , t p áp ọ ụ t n Ti ng Việt ũng đượ ỉ Đ iệt t ng ốn á n , S i in T án đã đề cập đ n

v n đề p ương p áp n ng n đề í t t ng ề ti ng Việt ng n

ng i á n i ng ơ n n ư t í, ụ đí , n i ng ương t n ,

p ương p áp ọ C t n i, đ t t ng t ít tài liệu nói về ợp

p n t t ng n ng ti ng Việt Tuy nhiên, m t số n i dung cụ th c a bài vi t đã ng n p ợp v i ương t n S Ng ăn iên n theo nguyên t c tích hợp

là rèn luyện kỹ năng ng , n i, đọc, vi t cho HS

D y cái gì? D t nào? i n đề đượ ê n đ n trong

bài vi t D y ti ng Vi t là d y một ho t động và bằng ho t động [2] Tác gi

quan tâm đ n v n đề s dụng ngôn ng trong giao ti p, trình t d y học

ti ng Việt cùng v i m t số t tá ơ n khi d y học (thao tác phân tích - phát hiện, phân tích - chứng minh, phân tích - p án đ án) i i t ũng gi i thiệu về p ương tiện d y học Grap - ơ đồ m ng đ trình bày nh ng v n đề

c n truyền đ t Có th nói, bài vi t này là m t gợi ý tốt cho việc t chức các

ho t đ ng d y học, l a chọn s dụng á p ương p áp, p ương tiện d y học

t t ng n ng ti ng Việt t p ương p áp gi ti p

ư ậ , n đề ọ t t ng n ng ti ng Việt, ũng đã

ng t n ng iên ứ á i i t nh ng á n T n iên,

đ n n n còn thi u nh ng ng t n đi ng iên ứ t n iện

p ương p áp y học hợp ph n n , đ c biệt là t khi hai b sách Ng ăn

T PT ơ n n ng được áp dụng đ i trà đ , iệ t i n i đề t i

ọ t u ết n ôn n và tiến Việt tron n tr n N Văn trun ọ p t ôn t úng t i n n đề p t i t

3 Đối t ợng nghiên c u

- N i dung các bài lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt t ng ương t n

Ng ăn T PT ( ơ n và nâng cao)

- Ho t đ ng d y học các bài lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt trong

ương t n g ăn T PT ( ơ n và nâng cao)

4 Nhiệm vụ nghiên c u

- T ng hợp m t số v n đề lý thuy t iên n đ n đề tài

- Điều tra, kh o sát th c t d y học các bài lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt m t số t ư ng trung học ph thông

- Đề xu t m t số biện pháp nâng cao hiệu qu d y học các bài lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt

- So n giáo án và d y m t số i đ ki m nghiệm các gi i p áp đư

5 Mụ đí n i n u

Đề t i ư ng t i nâng cao ch t ượng và hiệu qu d y học các bài lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt nói riêng, ph n ti ng Việt nói chung trong ương t n g ăn t ng ọc ph thông

6 P n p áp n i n u

Luận ăn dụng phối hợp á p ương p áp t c c hai nhóm

pháp nghiên cứu lý thuy t và ê ứu thực tiễn Cụ th là:

â tí và tổng hợp lý thuy t, mô ì o , qua s t, đ ều tra, t ực nghi m… C

C 1 Cơ lý thuy t và th c ti n c đề tài

C 2: Nguyên t , p ương p áp y học lý thuy t ngôn ng và

ti ng Việt t ng ương t n g ăn T PT

C 3: Th c nghiệ ư p m

g n ng t ệ t ống tín iệ đ iệt, ứ năng - ã i, đượ ụng t ng ã i i p ối ật ã i g n ng

t ệ t ống gồ n ng đơn ng n ng (t ứ ti ng) á đ n T ng i

ng n ng i á ti ệ t ống n ư: g , T ng, g p áp i ti

ệ t ống i i t n á đơn n ỏ ơn, t t á đơn n đề i

t ng n t đ n , gi úng ối n ệ ăng ít t ợ nhau, nên t ệ t ống ng n ng , ng t ng n ứ năng n

t ọng n t đ ứ năng gi ti p p ương tiện đ tư

Vậ t i t ứ t t ng n ng đứng đ t ng ệ t ống ng n ng ?

i ng n ng đề g n iền i t đ t nư , n t , n đượ in

p át t i n n iệ ụng - gi ti p tư n ngư i nơi đ

C ín điề n t nên ng n ng iêng t ng n t t ng ệ

t ống ng n ng t gi i t ng i ệ t ống ng n ng - t t ứ ti ng á

đ n , ẽ ng ồn gố n t n , p át t i n, ê ụng á

n t ng gi ti p ọi n , i ng n ng ẽ t ề t i n iêng, đ n đ đi p át i t á n t t n ng n

đề n t ng t ệ t ống ng n ng n đ đượ gọi t i t ứ t t

ng n ng

T i t ứ t t ng n ng ng p i n ng đơn ụ t , iêng

n ư ng , t ng, ng p áp iện t n n t ng ợp t t á

t i t ứ ụ t t ên t t iện ng n t, ái át n t ề ng n

ng đ T i t ứ t t giúp n ngư i i ơn, t n iện ơn ề

ti ng đ n , n in t n , t đ n t n t ứ gi g n,

ệ p át t i n n

1.1 2 a tr a tr t ứ t u t đ v v t t a sinh THPT

T ng ương t n giá ục ph t ng n iề ố gi tiên ti n t ên

t gi i, n ọc về ti ng m đ đượ n t đ tư t í đáng i t m quan trọng c a nó D y học ti ng m đ t ng n t ư ng đã ơ t tiề năng ngôn ng S đ , ương t n ti ng đ ng y việc cung c p ki n thức ngôn ng học làm mụ đí ín , mà quan trọng ơn

ư ng đ n việc cung c p m t công cụ h u hiệu, m t p ương tiện đ c l c cho

HS hoàn thiện kh năng gi ti p bằng ti ng m đ Các nhà xã h i họ ằng n ngư i muốn tồn t i, thích ứng và phát tri n t ng t gi i n tối thi nă năng ơ n ng , n i, đọc, vi t và tính toán t ng đ , bốn k năng đ u tiên thu c về năng c giao ti p Ở t ư ng học, việc hình thành và phát tri n năng c ngư i học là nhiệm vụ c t t á n, đ iệt n d y học ti ng, t ư c h t là ti ng m đ

Cũng giống n ư ư ng ti ng t ên t gi i, iệ họ ti ng

đ - ti ng Việt - Việt ư ng iệ n t iện năng gi ti p cho HS V ậ , iệ ọn á đơn t i t ứ p n n Ti ng Việt

n đ m b o tính ọ , tính ệ t ống p át t i n, tín ức

T ng p n t i t ứ , ương t n ng đồ t t á n đề ề

ti ng Việt, ỉ ọn n ng n i ng ơ n n ằ p ụ ụ ng ên

t ín ư ng HS t đ ng gi ti p i ậ , p n ng p t i

t ứ ơ n gồ : n ng t i t ứ ề ệ t ống ti ng Việt t đ ng ệ

t ống đ ; t i t ứ ề á i n ăn n đ iệt, ương t n ũng đề

ập đ n m t số v n đề t t ng n ng ti ng Việt, ẳng h n, ng ồn

gố ti ng Việt, i n ti ng Việt, ứ năng ng n ng , tín

ệ t ống ng n ng , các yêu c u s dụng ti ng Việt, gi gìn s trong sáng

c a ti ng Việt

V i đ đi t iên ề n t n i n t ứ năng i S,

ợp p n t t i t n t ọng t ng iệ ọ ti ng Việt HS THPT

Tri t ứ t t nhằm n ng n t iện i n t ứ á đơn ơ

n S đã ọ Ti ng Việt - n ọ ề ti ng đ đượ đư gi ng

t ậ Ti ọ , T CS, i á đơn i n t ứ ụ t ề ng , T

ng, g p áp P ng á ọ , ồng g p t t t n

N ưng, á i ọ ỉ ng i ứ đ ơ n n t C n iề í đ gi i

t í n đề n , n ưng í n t ọng n t đ S ứ t i n năng ti p n ận t i t ứ ái át, t ng ợp n n , ậ ng p

i n t ứ ụ t iêng ẽ p ợp i ứ đ ti p t á

T ê đ , ật n i t i t ứ n ngư i p i đi t n ng

n đề riêng , ụ t đ n ái át, tr tượng Đ n ậ T PT, S i đ

á điề iện đ n i á t i t ứ ái át, t ng ợp th hiện các bài lý thuy t

dân t c, S ẽ ng ê ơn ti ng m đ t ứ gi g n p át t i n ng n

ng dân t c trong t i i n ập ố t p i đượ n ng n ng ơn đ

ti ng Việt ng i ăng, p t p, điề đ t p n đượ t nên n t i

t i t đ n ngư i gi ư , ọ ỏi i t n iề ng i ng sẽ n iề ơ

i ọ tập iệ gi ngư i i ngư i n ng ố gi á n

Alan Dof ằng iệ n ư ng i gi ti ng đ

ng i ng t ật, ng nên n t án ố t n ng ốn n n

n ận n - Freeman nê t ố p ương p áp gi ng ti ng n ụng i n t ứ n ề t ú ng n ng n ng p niệ ( ni ) ngư i ọ R ng, i n t ứ đượ t ng ọ tập

1.1.2 i tr c tri th c thuyết i với việc r n uyện tư uy tr u

tư ng h i qu t cho học sinh

Đ á p á n i t i t ứ t năng tư ê đ tiên n t ọng n t n p i T ng t i n ập ng ng

t n iện t gi i, t i t ứ tá đ ng n ẽ đ n p át t i n

in t ăn t ê n ện tư n ngư i n i ng

S n i iêng n đề đượ đ t ên ng đ ọi nền giá ụ t n

ã i

Tr ng t t , p át t i n tư S đã đượ ụ tiê n

t ọng ọ t ng n t ư ng Đ đ t đượ ụ tiê đ , ương t n

ọ p i ng t ư ng đồng t p át t i n p át tín tí , đ ng, áng t S Đ n ng điề iện tốt đ tư S

p i đượ i n ư n ng tố đ p át t i n tư đ ối n ệ

gi i n i tư t ng ọ Ti ng Việt ện tập S i n đ t tư

i n t ứ t ng ợp p n t t ng n ng ti ng Việt,

ng tín ái át, t ng ợp nên ợp p n n i t t n t ng iệ

n ện tư t tượng, ái HS

C ẳng n, i ọ bài êu ầu s t t (

vă 0), ê “Về t ng , t n iên, đ ng p i t i t n

ụ t (t đơn, t g p g p đẳng ập, g p ín p ụ ) t ng ợp ề t

ti ng Việt đượ n n n ận, i i t ng ối n ệ i á ti ệ t ống

n ỏ ơn (ng ), n ơn (ng p áp, p ng á ọ ) T ng iệ

p n tí n ng iện tượng ng n ng iêng n , S ti n n t tá tư

t tượng đ ái át t n n ng t i t ứ ng n ng và ti ng Việt

1.1.3 c i t sinh c học sinh v h năng tiếp

nh n c c tri th c thuyết ng n ngữ v tiếng iệt

ọ tập t đ ng S p át t i n t t gi i đ n n n ư ng

n t đ n đ n t í n n á

Về t í, học sinh THPT ng n í đ ng i ú n ư á

i, á ồn, á í đ ng n i iện ng i n ư ọc sinh THCS T í c a các em tương đối n đ n , tuy n n í t í ,

n ưng ng n t n i ng ên n n t í t i ậ t n i á ống á (sinh t, ọ tập, đ ng, i ơi ng điề đ )

Ở ứ t i n ng i t n gi đ n n , n n in t t ứ

t n i - t n á gi i Đ ũng t tố i p ối t í ọc sinh THPT

Ở ứ t i n , h t đ ng tư S T PT p át t i n n , đ iệt năng tư -gi , tư t tượng, ái át T đ t

n ng năng p n tí , án , t ng ợp ũng p át t i n Đ điều kiện thuận lợi đ các em ti p thu nh ng tri thức m i, mang tính khái quát cao c a hợp ph n lý thuy t ngôn ng và ti ng Việt

N ưng đ t i ỏi n , t ư t úng t p i á đ n đượ ộ

dung ọ i ộ u i tố ối iên ệ

h ơ i n M t n i dung cụ th đ i ỏi ph i p ương p áp p hợp V ậ , ốn t p ương p áp ọ n ng n đề t t

ng n ng ti ng Việt p ợp iệ n t, n t i n i ng

p n í t t ng n ng ti ng Việt t ng ương t n SGK g ăn

T ng ương t n ũ, n Ti ng Việt T PT đượ p 0, đượ n ư phân môn đ ập, không b chi phối b i Văn ọ

ăn iện n , p n n Ti ng Việt đượ ọ p 0, V i tin t n tí ợp t ng iên n ương t n SGK, Ti ng Việt t t n

t p n n n ệ i, t ẽ i Đọ - i , ăn c ba

ợp i t n t ốn á tên gọi g ăn

V i ng ên t tí ợp, i n t ứ ề ti ng Việt ng ỉ giúp S

i i t ề á đơn ng n ng ti ng đ , n ư ng n S ận ụng i n t ứ đ Đọ - i ăn n t ập ăn n T ng iệ

ận ụng n đ ng ố, , n ng i i t ề ti ng Việt, n

t ọng ơn, n t iện năng gi ti p S

S i ương t n S CCGD nă 000 t ương t n

S g ăn T PT iện n t n iề t đ i Đi i n ận

n t, đ iện n tồn t i hai ương t n và hai b S g ăn M t b đượ ơ n, m t b được gọi là nâng cao

ợp p n t t ng n ng ti ng Việt t ng ương t n ũ

ti t t ên t ng ố 63 ti t (gồ ti t n tập i t ) T ng ương

t n p n n Ti ng Việt T PT iện n , hợp p n t t ng n ng

ti ng Việt, á ơ n 0 ti t t ng t ng ố ti t ( gồ 3 ti t n tập) ương t n Ti ng Việt á n ng ti t t ên t ng ố 3

PHÂN MÔN

T V T T PT NÂNG CAO)

1 t đ ng gi ti p ằng ng n ng ( ti t) , Đ đi ăn

1 i g n t ng áng ti ng Việt (2 ti t)

i ng ợp p n t t ng n ng ti ng Việt THPT ợp p n

ng n i ng i n t ứ n t n i i ương t n Ti ng Việt

THCS t t ương t n Ti ng Việt hợp nh t nă 000, n ưng đượ ng t t ư ng i: i t ọng tín ứng ụng, t o ra s liên thông i Đọ - i ăn, n ằ ư ng t i ụ tiê rèn luyện đ đ các kỹ năng ng , n i, đọc, vi t cho HS

i ng i n t ứ ợp p n n ng tín ái át, t ng ợp ng

ỉ giúp S n ng , n t iện á t i t ứ ề ng n ng ti ng Việt đã ọ

á p ư i, p ư i, giúp S ọ tốt ơn ng i ng t ng ái n n án , đối i n t ọng ơn g p p n n ện tư t tượng, ái

Đượ áp dụng đ i t t nă ọ 006 - 2007 đ n n , ương t n

S ũng t n iề áp đối i iệ đ i i p ương p áp ọ

ín á , đ đ ng ên t tí ợp t ng n g ăn n i ng trong ợp p n t t ng n ng ti ng Việt THPT n i iêng

S iên t ng, tá đ ng n i ng n gọn tí ợp gi ợp p n

t t ng n ng ti ng Việt i Đọ - i , ăn n i p n n

Ti ng Việt đượ t iện t t ng iệ ọn ụng ng iệ

C ương t n Ti ng Việt ũ, ng iệ ụng Ti ng Việt n i

ng á i t ợp p n t t ng n ng ti ng Việt n i iêng, đượ á n iên n S ọn t t ốn, i n ng iệ đ

T ng ương t nh nâng cao, á ng iệ ũng đượ i t á t

n , đã t iện đượ ối n ệ i gi p n n Ti ng Việt Đọ -

i ăn n T ng ng iệ p n Đọ - i giúp S i n đượ t i t ứ Ti ng Việt, đồng t i t ng t i t ứ Ti ng Việt ng ố

t i t ứ Đọ - i Đ ng i tập i - t iện ng ên t

tí ợp ương t n Ti ng Việt ũ ít i t g p

ỉ ng ng iệ á ăn n t ng S ẽ n án, đơn điệ i t ứ ọ i đượ điề n , ng i ng ên t tí ợp

gi p n n Ti ng Việt ăn, t ng ỏi ện tập á i

t t ng n ng ti ng Việt, n ng ngư i iên n ương t n đã ồng g p n ng n p ng n ng S ( ăn, đ n ăn, i

ăn ), đ ng iệ giúp á i n t i t ứ Ti ng Việt ngượ

i đ n ện năng t ập ăn n S

C ẳng n, i ọ i êu ầu về s t t p n

l ện tập ỏi Đọ i i ăn ố n ( ), ã p n

tí á i (n ) ề i t, ề t ng , ề ăn, ề t

đ n i ( văn 10, ơ n, tập , t 6 ) ũng i êu ầu về s

t t á vă 0, n ng ỏi i i t ố

n ( ) đán giá ăn n t n ng ê ề á t ng -

c i t, t ng , ng p áp p ng á ứ năng ng n ng t ng iệ ụng ti ng Việt (tập , t 0 ) V i iệ ọn ng iệ đ t ứ t

đ ng ọ t n p ng n ng S ( á , á đ n ăn, i ăn),

ư i n t V, S ẽ n ận n ng ư đi n ng n

t ng á ụng ng n ng n , t đ á ẽ t á p ụ ,

ng n ng t i ụt t ng ốn ng n ng n

V i á ọn ng iệ n , ng n ng t iện đượ ng ên

t tí ợp t ng ọ g ăn, t iện đượ ối n ệ i iề gi

ợp p n t t ng n ng ti ng Việt i Đọ - i ăn n, ăn

ti ng Việt tín ệ t ống i p ng iê t ọng C ín điề n ũng t

áp ng n ỏ, đối i iệ đ i i p ương p áp ọ ợp p n

n n p i t t ồi t i t ứ t ng á t n gi ng , n ằ t n ng

p ương p áp ọ iệ n t T n ưng, ương t n p n n

Ti ng Việt, đ iệt ợp p n t t ng n ng ti ng Việt, t ng i

ín t ứ C ẳng n t n tin t i ti t ẽ t iên ề ứ năng

t ng á t i t ơ t t n ẽ t iên ề ứ năng t iệ ẽ

t iên ề ứ năng tá đ ng (t ) T ng ụ t t iệ t

iệ n t t tượng, t ượng t V ậ , S TS Đ T

i iên t ng i i t ột s t ứ ổ trợ o à o t độ ao

t ằ ô [24], đã ỉ ằng ượng t ng t ợp t ti p i

n t t u tượng, đ t tá gi nên ỉn i ụ t t iệ

t n t iệ T ng ti ng Việt, i ụng ượng t t t

ng p n iệt tín p đ n , t á ng liệu đư ra ẽ ập i ng Ở í

ụ t n tin t i ti t ẽ t iên ề ứ năng t ng á t i t ơ t t n

ẽ t iên ề ứ năng t iệ ẽ t iên ề ứ năng tá đ ng,

t t n tin t i t ơ t p đ ăn n n t iệ i

nh ng ăn iệ đ i i p ương p áp ọ ợp p n t t

ng n ng ti ng Việt ương t n S đư i

i n t S t n á t n t i t ng ng iên ứ

ng n ng ọ Việt ng ọ đượ đư ương t n ưng ng

p i t t V d y Ti ng Việt đề ập n ật đượ đ đ n ng t i t ứ n

Đ ũng t ng i n đ V t đề t p ương p áp ọ Ti ng Việt tối ư , t ng đ ợp p n t t ng n ng ti ng Việt

T i, đ đượ p ương p áp ọ ợp p n t t ng n

ng ti ng Việt ợp í, iệ , GV n n ận t ứ đúng n ng áp

đ n t ương t n S Đ thách thức không nhỏ, b i th c t , không ít GV ư được nh ng p ương p áp t pháp d y học phù hợp, đáp ứng nh ng yêu c u ngày càng cao c a n t ư ng và xã h i

1.2.3 h c trạng việc ạy học h p ph n thuyết ng n ngữ v tiếng iệt trường hiện n y

i t iện đề t i ọ t u ết n ôn n và tiến Việt tron

n tr n N văn THPT úng t i đã t ng iệ , gi đi

sâu kh át, điều tra tình hình ọ GV S t ư ng T PT

g i, ện ương ê, tỉn T n

C t t t , S t ng i ọ ti ng Việt n i ng, các bài t t

ng n ng ti ng Việt nói riêng, t á , n v a , v a thi u sức

p n M t khác, m ng tri thức này không có m t trong đề t i tốt nghiệp và

tuy n sinh đ i ọ hằng nă t S t t ng s dụng ti ng m

ương ằng, á n i ng ương t n ti ng Việt p t ng iện

ng iêng ề ng p i n t ứ ơn á t đ ng p át t i n năng, ư

đ t ngư i ọ năng gi ti p n ư ụ tiê đề

i n n iề n ng iên ứ giá ụ á n ư p đ ng

n i t i t ứ , ơn n ện năng giao ti p t ư tập t , t

p n n V ỉ ng i ng ên i á ỏi gợi S , ề ố

ượng n á ỏi Q t đ i ề n đề n , p n n á GV đề ằng, ọ ng t ỏi á ng i ỏi S ợ i ũng

đ ng gi ng giá iên R t ít giá iên ụng t i gi n á t

đ ng ng n ng n ư t t t n , t ơi ng n ng , n ng t đ ng i

t n t ọng t ng iệ tăng ư ng tín đ ng, áng t ọ in đượ ọ in đ n n ận tí [20]

T th c t nêu trên, chúng ta c n có nh ng gi i p áp đ kh c phục,

gi m d n tình tr ng họ đối phó S, t ứng t ú á i ọ ợp

p n n , ư ng á đ n việc bi t cách học và t họ Đồng th i t điều kiện đ GV gi ng d y tốt, góp ph n nâng cao ch t ượng giáo dục

Đ đề xu t m t số gi i pháp d y họ ợp p n t t ng n ng

ti ng Việt iệ , úng t i đã đi át, điều tra tình hình ọ

V S t ư ng THPT g i t ện ương ê, tỉn

T n C úng t i đã đư 6 phi điều tra, m i phi u là m t câu hỏi có tính

ch t tr c nghiệm, v i nh ng p ương án t l i khác nhau K t qu cụ th n ư sau:

Phiếu 1:

au ầ 0 ăm trực ti p thực hi trì và s o oa

Ng vă tru c phổ t ô à , t o t ầy/cô, phần Ti ng Vi t trong trì vă n nay là:

a) Phù hợp về u ợng ki n thứ và đảm bảo tính h th , đảm bảo yêu cầu tích hợ đ i v i môn h c

) C a ù ợp về u ợng ki n thứ và a đảm bảo tính h

th , a đảm bảo yêu cầu tích hợ đ i v i môn h c

c) Ý ki n khác

B ng 1.2 Kết qu iều tra nh n th c c a giáo viên về ph n Tiếng Việt

trong chương trình Ngữ văn

V i phi u thứ nh t, úng t i ư ng t i ụ đí điề t t ái đ c a

GV về ương t n Ti ng Việt THPT Qua các số liệ được b ng 1.2, úng t t y rằng, trong 47 GV được hỏi, t i 3 ngư i nê n đi : ương t n đã phù hợp về ng ượng ki n thứ đ m b o tính hệ thống, đ m b o yêu c u tích hợp đối v i môn học (chi m 6 , ) gược l i,

số ngư i cho rằng ương t n ng đ m b o các yêu c u trên là 15 ngư i, chi m 3 , ng ngư i nào có ý ki n á ư ậ , ương t n

ư p i đã n ận được s tán đồng hoàn toàn c a GV đứng l p Điều này có

ơ Do biên so n ương t n t ng ên t c tích hợp, các bài ti ng Việt

ph i phụ thu p n Đọc - hi u, vì th , tính hệ thống ng đượ đ m

b o Các số liệu trên giúp ta khẳng đ nh m t điề ương t n S ư

nhận được s tán đồng cao c đ i ngũ GV tr c ti p đứng l p Số ngư i ư bằng lòng v i ương t n n i m tỉ ệ á Đ ũng t n đề

B ng 1.3 Kết qu iều tra nh n th c c a giáo viên về những hó hăn

trong dạy học tiếng Việt

S

Đ C

TR

n t ít n ng ỏi ề n i ng ti ng Việt, đ iệt n ng nă

t ư đ V ậ , V t ư ng ng i ọ ti ng Việt, đ t t t

n đượ n đề ư ư ng p ụ ng tín i t

qu điều tra cho th y, trong t ng số ngư i được hỏi, ngư i khẳng

đ nh tri thứ ín ăn t ng iệc d y học ti ng Việt (chi m , ) Đ t tỉ lệ khá cao, 3 ngư i cho rằng ăn khâu

p ương p áp y học, chi m 45,1% Tích hợp tri thức trong d y học Ti ng Việt ng n là m t v n đề m i, th n ưng v n 0 ngư i nêu v n đề này, chi ,6 C 3 ngư i chọn p ương án á (t y khó t t c các khâu) tỉ lệ 5,9% T k t qu điề t t ên, ư đ u có th khẳng đ nh: n i

ng p ương p áp y học v n là nh ng v n đề thu hút s quan tâm c a

ph n l n GV Đ ăn ứ n ng ngư i iên n ương t n

S Ti ng Việt T PT ti p tụ ỉn , đ i, t ậ í n đượ i t

i T ên t gi i, ng đ i t ốn S t ư ng 0 nă g n

ng n t đ i, n ận t ứ úng t ũng t đ i ín ã i ũng ng ng ng đ i t V ậ , iệ át, ỉn i ương t n S t t

Phiếu 3:

Là i trực ti p thực hi trì và s o oa vă trung h c phổ thông, theo thầy/ ô, ộ u trì ng Vi t THPT

B ng 1.4 Kết qu iều tra nh n th c c a giáo viên về c ti u

r n uyện năng cho S qua ạy học ph n Tiếng Việt

trong chương trình Ngữ văn

ụ tiê n ện năng, p át t i n năng gi ti p S, i

3 ,3 ố ngư i đượ ỏi ng i i n á t n ũng tương đối t ng ợp i á i n n ận đ n á ên gi giá ụ t ng i

t ọ Q ố gi ề ọ n g ăn, t ứ ng 0 ,

06 0 0 3 t i t n p ố t ố i i t ng t n ng iên ứ Viện ng n ng ọ

B ng 1.5 Kết qu iều tra nh n x t c a giáo viên về th c trạng học c S

i với ph n Tiếng Việt trong chương trình Ngữ văn

n i, i t ti ng Việt n iề S (t ậ í n ng đã tốt ng iệp T PT)

n t T ng 0 ngư i đượ ỏi t t i ngư i ( i 6 ) ằng t ọ tập n Ti ng Việt S p ọ đ ng gi ng p n n

ỉ đ t t t ng n 0 ngư i ( i 0 ) ằng p n n á

đ ng ọ t ng p ọ đ t t ề p n n Ti ng Việt, ngư i ( i ) ằng n n gi á ứ , ỉ ư ng ưng n n đ n 0 ngư i ( i 0 ) ằng, p n n S

t ng p ọ đ ng gi ng đ t t á giỏi t n ũng t

S n ng ng in t p át t i n - t n t ọ tốt p n n n ơn S

ng in t ăn - iền núi đ iệt n ng t ư ng n iề HS n

t t i ố t ọ C ín ậ , úng t n ng t ương t n

p ợp i n iề đối tượng S, t n ận t t ố V, n t á

V ng ăn ọ ằng ương t n n tương đối n ng i

b) H p d n, t o đ ợc hứ t ú o i d và i h c

) Bì t ng, nhiều đ ều cần ch nh s a trong lần thay sách sắp t i d) Ý ki n khác

B ng 1.6 Kết qu iều tra về th i c a giáo viên

i với h p ph n thuyết ng n ngữ v tiếng iệt

trong chương trình Ngữ văn

Phi u số 5, điều tra về nhận thức c a GV về n i ng ợp p n

t t ng n ng ti ng Việt t ng ương t n , S g ăn T PT hiện n C ngư i đán giá t p ợp p n t t ng n ng ti ng Việt ( i ) Số ngư i cho rằng ương t n h p d n, t được hứng

t ú ngư i d ngư i ọ ngư i ( i 3 ) C ngư i ( i 0 ) đán giá ương t n n t ư ng, c n chỉnh s a trong

nh ng l n t S p t i Số GV có ý ki n á 3 ngư i ( i 6 )

ư ậy, tỉ lệ gi a nh ng ngư i đán giá ương t n n ng ngư i thỏa mãn m t mứ đ n đ i ương t n ũng ên ệ tương đối Điều này là t t y u, ph n ánh s phân hóa c t n đ n ận

t ứ V đối v i t ương t n đã đi gi ng g n 0 nă , p điề ỉn , đ iệt ng n ng n n t đ i

Phiếu 6:

Trong dạy họ ầ t u t v t t, thầy/ cô áp dụng nhiều nhất ươ á o tro á ươ á sau đâ :

trong chương trình Ngữ văn

S

Đ C

TR

P

TR

P

TR

P

GV g p nhiề ăn, n tháo g nh t B ng 1.8 t ên đ t n ng k t

qu cụ th về v n đề này t ên ơ y họ ợp p n t t ng n ng

ti ng Việt t ng ương t n g ăn T PT T ng ố V được hỏi, chỉ ngư i chọn p ương án t l i ( i 0, ), p ương p áp đọ

S nê n đề ọ ợp p n t t ng n ng ti ng Việt

C ngư i ( i 25%) chọn p ương p áp p ối ợp i n gi ng đ

t i t ọn p ương p áp n tương đối i đ ợp p n

t iên ề n t n i n t ứ , ỹ năng i nên iệ ng p t i

t ứ ọ đượ đ t ên ng đ P ương p áp t ận n , t

V đ p ương p áp áp ụng n ưng t ng i t t ng

g t t ật t n í p ọ i ậ ỉ ngư i ọn

i 6, C ỉ 3 ngư i ọn p ương p áp p n tí ng n ng ,

i 6, C ối ng, đ ố ngư i được hỏi ọn p ương án phối hợp đồng th i á p ương p áp t ng y họ ợp p n t t ng n ng

ti ng Việt, i 0 ngư i ọn i , C t l i này, n đúng

th c t ọ đã p n n p ối hợp đồng th i n iề p ương p áp, t n ận

t ứ V ề ọn p ương p áp ọ đã n iề i i, trong d y họ , ng p ương p áp n n năng Việc áp dụng

p ương p áp p i tùy thu c vào n i dung bài họ Đ iệt, p ối hợp đồng

th i á p ương p áp á u hiệu nh t

Tiểu kết n

Ở ương , úng t i đã t n ơ luận và th c ti n c a việc

d y học t t ng n ng ti ng Việt t ng ương t n g ăn T PT

Về lí luận, m t số v n đề n t ọng, đã đượ đề cập và lí gi i, ư ng vào các n i dung mà luận ăn ẽ tri n i n ư i t t i t ứ t t đối i iệ ọ ti ng Việt ọ ng i ng S, i t t i t ứ

t t đối i iệ n ện tư t tượng, ái át S, đ đi

t in í ọ in T PT năng ti p n ận t i t ứ t t ng n

ng ti ng Việt Về th c ti n, luận ăn n t i n i dung chính Thứ

nh t, ợp p n t t ng n ng ti ng Việt t ng ương t n g ăn

T PT C ín ương t n S đ i ỏi GV ph i có cách d y học thích hợp Nh ng tìm tòi về p ương p áp p i xu t phát t n i dung Thứ i, t

t ng iệ ọ ợp p n t t ng n ng ti ng Việt t ư ng T PT iện n ai v n đề này có mối quan hệ h ơ i n Đ n được tình

n , úng t i đã n ng cu điều tra, kh o sát, và k t qu được ph n ánh trong nh ng b ng thống kê cụ th Nh ng số liệu thống kê sẽ giúp chúng tôi

có s th c ti n đ đề t nh ng gi i pháp nhằm kh c phục h n ch , nâng cao

ch t ượng d y học ợp p n t t ng n ng ti ng Việt t ng ương

t n g ăn T PT

C n NGU N TẮC PHƯƠNG PH P Ạ HỌC L THU ẾT

NG N NGỮ V TIẾNG VIỆT TRONG CHƯƠNG TRÌNH

T á i t ên, t t á đ n ng ên t ọ ti ng Việt

n ng n đi ơ n đượ i tiền đề đ á đ n n i ng, p ương

t n iên đ đ t iệ i ọ t t ng n ng ti ng Việt,

n đ ận ụng tốt ba nguyên t : đảm ảo m qua a ầ

ng ti ng Việt n t n t ng ên t đảm ảo m qua a hợp

ầ t u t và ợ ầ tro trì

L t t ng n ng ti ng Việt ợp p n i i ương t n

Ti ng Việt ậ T CS, đượ đư ương t n i ụ đí n ng

n t iện t i t ứ ti ng Việt S Việ đư ợp p n n ọ

n tá ụng đ n ư ng á ợp p n á t ng ương t n C ín điề n đã g p p n t nên ối n ệ ng t tá i gi a chúng

g n i n ứ , tứ ọ á ợp p n n t ng t đ ng ngôn ng

M t t trong t đi n nhiều n t ng , n ưng i xem xét t n trong á đơn n ơn n ư , đ n ăn, t ng n ẽ t nên ụ t ơn, đồng t i n ũng ng ng ng p áp t ái p ng á ụ th

M t ví dụ khác, i êu ầu về s t t ( vă 0,

ơ n, tập ) Tuy thu c ph n l t t ng n ng ti ng Việt, n ưng đã n i

đ n s dụng ti ng Việt, t t y n iên n đ n việc l a chọn t ng (đúng

c u t o, ng ng p ng á ); đ n việc t (đúng ng pháp và phù hợp v i mụ đí n i) đ n nh ng yêu c u c a phong cách chứ năng Đ

nh ng bằng chứng cụ th cho th y hợp ph n l t t n ệ ật t i t

i mọi ợp p n khác t ng ương t n

Nguy n t c g n thuyết với th c h nh

T n n t ứ ện tập đ t ồi năng, k x o, giúp ngư i ọ v a n ng i n t ứ t t, v a vận dụng vào th c t

T ng ọ ti ng, t c hành luôn l p ương đ o Qua th c